Your SlideShare is downloading. ×
Toponimia. Unha introdución con exemplos
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Toponimia. Unha introdución con exemplos

584
views

Published on

Conferencia de presentación de aspectos básicos da toponimia feita por Xoán Carlos Porral. Elaborada para introducir na toponimia aos recolectores de topónimos. …

Conferencia de presentación de aspectos básicos da toponimia feita por Xoán Carlos Porral. Elaborada para introducir na toponimia aos recolectores de topónimos.
Trátase dunha iniciativa que se traballa desde o ENDL do IES Pintor Colmeiro (Silleda)
http://silledaasferreiras.blogspot.com.es/

Published in: Education

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
584
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
13
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. A TOPONIMIA
  • 2. O PATRIMONIO MATERIAL  MOBLE (arado, cadro, vestidos,...)  INMOBLE (igrexa, castro, pazo,...) INMATERIAL (lendas, cantigas, contos, topónimos, realización de traballos,...)
  • 3. O PATRIMONIO: entre a razón e o sentimento Do monumento, soporte da memoria, pasamos ao patrimonio, soporte da identidade. LINGUA GALEGA Considerada como monumento só serviría para exercitar a memoria E a memoria só se ten do aprendido, aínda que moitas veces isto non teña utilidade práctica Considerada como patrimonio, apórtanos identidade cultural, social e individual
  • 4. O patrimonio posúe a capacidade para representar simbolicamente unha identidade a través de diversas activacións de determinados referentes patrimoniais, entre eles as LENDAS e os TOPÓNIMOS
  • 5. A TRADICIÓN ORAL COMO ArP  PRINCIPIO TEÓRICO  1.- A simbolización lingüística dos espazos:  a) Forma parte dunha experiencia cultural  b) Consistente en representar nos espazos aquelas experiencias e tradicións que gozan dun significado profundo na sociedade  2.- Por iso, ó longo da historia, fóiselle dando identidade lingüística a aqueles lugares que marcaron a conciencia das comunidades nun momento determinado  PRINCIPIO PRÁCTICO  Análise do topónimo “Fonte dos Meniños”, que leva consigo un significado Meniños” histórico referente a unha práctica que antigamente se realizaba nese lugar, conservándose, a duras penas, na memoria popular dos pobos que dela se sentían partícipes
  • 6. “FONTE DOS MENIÑOS” A) Localización e tradición  Situado espacialmente no monte común da zona oeste da parroquia de San Vicente de Argozón (Chantada), que, coa serra do Faro como límite xeográfico, linda coas terras de Camba.  Fonte á que os máis vellos lle asociaban poderes curativos: alí os nenos e nenas “curábanse” do “anghanadiño” (ou enganido).  Para poder curarse había que pasar á criatura por debaixo dunha pedra que, situada horizontalmente sobre o regueiro do manancial, facía de ponte. Dúas mulleres colocadas a cada lado do arco da ponte, pasábanse entre si o neno/a nove veces repetindo en cada unha delas o seguinte responso dialogado:  Muller 1: “¡María!”  Muller 2: “¿Que?”  Muller 3: “Toma este anganadiño. Se é pa Dios, Dios o leve. Se é po mundo, Dios o salve”  Rematado o ritual, deixábase unha candea acesa (“se se apagaba, morría a criatura; se se mantiña acesa, vivía”); tamén se deixaban cartos na fonte, e as roupas que levaban postas os rapaces e rapazas no momento do rito.
  • 7. “FONTE DOS MENIÑOS” B) A “Capela”  Algúns dos informadores fixeron referencia á existencia dunha “capela” ó pé da “Fonte dos Meniños”  Esto fixo desviar a nosa atención, posto que os veciños si oíran falar dunha antiga capela, sita ó pé dunha fonte, na que se veneraba a Santa Eufemia, pero situábana en terras de Fafián e non de Argozón  Fomos ata o lugar, e alí atopámonos con isto: O paso do tempo e o abandono das tradicións e dos ritos vencellados a un lugar concreto, son dous dos factores que inciden na perda da concreción espazo-temporal característica dos topónimos e na deturpación significativa dos mesmos
  • 8. Fonte dos Meniños Muller 1: “¡María!” Muller 2: “¿Que?” Muller 3: “Toma este anganadiño. Se é pa Dios, Dios o leve. Se é po mundo, Dios o salve”
  • 9. “FONTE DOS MENIÑOS” C) A solución: visita ó manancial curativo  Entre a maleza e unha fraga frondosa, atopamos a fonte.  Ó pé dela (3-4 metros) atopábanse unhas pedras de considerables dimensións enterradas no chan e formando un semicírculo. A “Capela” Fonte dos Meniños Dolmen de Dombate  A elas referiuse o noso acompañante como “os restos da capela”. capela”  As verbas do guía situáronnos ante algo máis ca unha fonte con fins curativas.  A tradición recollida, que centraba o relato en dita fonte e no seu valor sandador, agochaba baixo o termo capela a referencia á anta dunha mámoa que, pola súa primixenia forma e estrutura, ben podería ser asemellada a unha capela polos antepasados da zona.
  • 10. “FONTE DOS MENIÑOS” D) Toponimia (e lendas?) como ArP O topónimo “Fonte dos Meniños” Referencia a unha fonte con carácter sandador Pero ó seu carón hai unha “capela” Que ven a ser a anta dunha mámoa
  • 11. 1) TIPOLOXÍA DOS TOPÓNIMOS  “A simbolización lingüística dos espazos forma parte dunha experiencia cultural consistente en representar nos espazos aquelas experiencias que para nós teñen significados profundos. Por iso pode ser preciso darlle unha identidade lingüística a cada lugar”. RODRÍGUEZ CAMPOS, X.; Lingua, linguaxe e experiencia. A perspectiva antropolóxica e as implicacións filosóficas. 2001.
  • 12. Antigo Réxime Novo Réxime Concentración parcelaria Paisaxe agrario tradicional Asistimos a un cambio da paisaxe, costumes, modos de vida e a perda da tradición oral
  • 13. Polígono 4; Parcela 239
  • 14. A) OS TOPÓNIMOS COMO SINALIZADORES DO USO E CALIDADE DO TERREO  Referentes ao uso actual da terra: O Agro das Míllaras, Regueira, Regueirancha e Prados da Fonte  Referentes á calidade dos terreos: Vilar Bo, Campelos e A Devesa  Referentes aos usos da terra no pasado: A Codeseira, As Carballas, O Toxo, O Soutiño, ou O Tosano  Referentes á construción: Costa da Tella, A Barreira e As Barrosas; Croios Brancos, Pedras Rubias e Coto da Pedra  Referentes a actividades agrarias do pasado: Val da Moa
  • 15. O topónimo “Croios Brancos” non só está inmortalizado nunha placa disposta nun muro dese monte, senón tamén na memoria colectiva dos veciños
  • 16. B) OS ACONTECEMENTOS DO PASADO COMO REFERENTES DE TOPÓNIMOS  Conservación que a través dos topónimos se dá da memoria popular da historia da cultura do pobo: Cruz de Brais e Cruz do Cacharelo; Camiño dos Arrieiros (ou Camiño Real); Pena das Merendas; Igrexa da Pena, Cabanelas e Os Canizos; Mama Grande, Mama Cavada e Adrio do Castro
  • 17. Fonte de San Miguel
  • 18. C) AS CARACTERÍSTICAS FÍSICAS DO ESPAZO PRESENTES NA TOPONIMIA  Topónimos que levan consigo unha referencia ás características físicas dun determinado lugar: Lagoas, Lamelas e Lameiriño  Topónimos referentes á altitude dun determinado lugar: Outeiriño, Os Cotarelos e Cotorrapado  Topónimos referentes á forma dun espazo: Valiño e Agro Redondo
  • 19. Grazas pola vosa atención