Morgunblaðið-Ár-skóga

1,671 views
1,619 views

Published on

Morgunblaðið gaf út sérblaðið Ár skóga 29. apríl, 2011. Í blaðinu er að finna yfirgripsmikinn og skemmtilegan fróðleik í tengslum við íslenska skógrækt og gróðurfar.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,671
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Morgunblaðið-Ár-skóga

  1. 1. ALÞJÓÐLEGTÁR SKÓGA 29 | 04 | 11
  2. 2. 2 | MORGUNBLAÐIÐ Morgunblaðið/KristinnSkógur Á Tumastöðum í Fljótshlíð er einn fallegasti og ræktarlegasti skógur landsins. Til hans var plantað fyrir um hálfri öld og árangurinn er einstakur. Menningin dafnar í lundum skóganna.Skógar til hagsbóta fyrir mannkynMikilvægi sjálfbærni er undirstrikað með alþjóðlegu ári skóga. Sameinuðu þjóðirnar minna á líffræðilega fjölbreytni og vernd skóg-arkerfa. Átak á öllum sviðum. Skógar hafa fjölþætt gildi. Veita skjól og eru mikilvæg búsvæði lífvera og eru uppspretta matar.A llsherjarþing Sameinuðu á merki ársins. Umhverfisráðherra, átakið sé til hagsbóta fyrir mannkyn Það undirstrikar að allir skógar að vera vistvænn efniviður. þjóðanna hefur lýst yfir Svandís Svavarsdóttir, opnaði þá er sérstök áhersla á vernd við- hafa fjölþætt gildi. Þeir veita meðal Allsherjarþing Sameinuðu þjóð- því að árið 2011 sé Al- heimasíðu Árs skóga formlega á kvæmra skógarvistkerfa fyrir allt annars skjól og eru mikilvæg bú- anna telur að samstillt átak þurfi á þjóðlegt ár skóga. Er það degi umhverfisins, þann 28. apríl, lífríki jarðar. Þá minnir Allsherj- svæði fjölmargra lífvera, eru upp- öllum sviðum til að auka vitund og liður í því að fylgja eftir sem að þessu sinni var tileinkaður arþing SÞ á samninginn um líf- spretta matar og nauðsynlegir fyrir styrkja sjálfbæra umhirðu, vernd ogáherslum og yfirlýsingum um mik- skógum. fræðilega fjölbreytni, loftslagssátt- lyfjagerð, varðveita gæði ferskvatns sjálfbæra þróun allra skógargerða.ilvægi sjálfbærrar hugmyndafræði, mála SÞ, samninginn um varnir og eru mikilvægir fyrir jarðvegs- Skorað er á ríkisstjórnir, svæð- Stuðla að aukinni vitundallt frá ráðstefnunni um umhverfi og gegn myndun eyðimarka og aðra al- vernd. isbundnar stofnanir og helstu hópaþróun í Ríó árið 1992. Forseti Ís- Verkefni allra sem vinna undir þjóða- og staðbundna samninga sem að styðja viðburði sem tengjast Samstillt átaklands, Ólafur Ragnar Grímsson, merki Árs skóga er að stuðla að máli skipta og fást við flókin úr- árinu, meðal annars með frjálsumsetti árið formlega hér á landi 12. aukinni vitund fólks um sjálfbæra lausnarefni er varða skóga. Skógar gegna stóru hlutverki í við- framlögum, og með því að tengjajanúar og fékk við það tækifæri af- vernd, umhirðu og þróun allra Merki ársins er hannað um þem- haldi stöðugs loftslags og hringrás viðburði á sínum vegum við árið.hentan fána með íslenskri útfærslu skóga. Þótt einkum sé litið svo á að að: þetta gerir skógurinn fyrir þig. vatns og næringarefna jafnframt því arskoga2011.is29.04.2011 ALÞJÓÐLEGT ÁR SKÓGA 29 | 04 | 11 9 10 Í ævintýraheimum er oftSkógrækt eflir atvinnulífið, ort í tré og marga fallega segja skógarbændurnir á listmuni má skapa.Kvistum í Biskupstungum. Útgefandi Árvakur Umsjón Sigurður Bogi Sævarsson sbs@mbl.is Blaðamenn Guðrún S. Guðlaugsdóttir gudrunsg@gmail.com Karl Eskil Pálsson karlesp@simnet.is 13 Auglýsingar 4 Gróðursprotar 8 Katrín Theodórsdóttir kata@mbl.is Forsíðumyndina tók Fallegt í Fitjastofu. sigruðu ösku Áhuginn eykst, segir Magn- Ómar Óskarsson. Veggurinn klæddur með Eyjafjallajökuls. ús Gunnarsson, formaður Prentun Landsprent ehf. íslenskum skógarviði. Skógræktarfélags Íslands.
  3. 3. MORGUNBLAÐIÐ | 3Heimur ævintýr-anna yrkir oft í tréHnattræn hitun eykur líkur á árangursríkriskógrækt hér á landi. Þorsteinn Ingi Sigfússon Leikfang Stafaspjald úr skógarvið.framkvæmdastjóri Nýsköpunarmiðstöðvar Ís- Aðstoðað marga frumkvöðlalands segir trjávinnslu skipta miklu máli. Handverk úr skógarafurðum er orðin þekkt vara hér á markaðinum og nýtaÞ að er tákn tímanna á Íslandi með því að end- handverksmenn og hönnuðir þessa að við skulum vera að urvekja þessa vöru í auknum mæli. Hér hefur Ný- halda sérstaklega hátíðlegt hönnun á síðasta Fallegt Allt má skapa úr viðnum og ímyndunaraflið eitt hindrar þjóðhaga. sköpunarmiðstöð Íslands nú þegar ár skógarins. Gamlar bæk- ári. komið að máli og aðstoðað marga ur herma að Ísland hafi Nútíminn lítur frumkvöðla við rekstur og þróun áverið skógi vaxið milli fjalls og fjöru skóginn svolítið vörum þeirra. Miðstöðin okkar býrþegar land byggðist. Svo herjaði öðrum augum. svo vel að hafa á að skipa trjáfræð-skógareyðing; menn hjuggu tré til Hann er prýði og ingi, Eiríki Þorsteinssyni, sem gjör-nota bæði í nytjahluti og sem eldivið. hann er jafnvel þekkir sviðið og hefur verið leiðbein-Loks var skógurinn notaður til kola- metinn sem „kol- andi um notkun trés sem smíða- og Þorsteinn I.gerðar eins og þegar þær stöllur Sigfússon efnisjafnari“ hönnunarefnis í mörg ár. Við höfumBergþóra og Hallgerður sendu þræl- þannig að nokkur til dæmis stutt fyrirtæki sem hyggurana sína til kolagerðar í skóginum tré í viðbót verða eins og syndaaf- á að bjóða þjónustu viðarsagar semnærri Fljótshlíð. Kvikfé eyddi skóg- lausn fyrir stóra jeppann hans pabba. passar aftan í bílkerru og getur fariðum og á tímabilum Íslandssögunnar Birkilaufið nýtur sólarljóssins og not- á vettvang þar sem skógarhöggs-hefur skógurinn verið í mikilli varn- ar það til þess að umbreyta CO2 and- menn vilja saga niður á staðnum. Efarstöðu. Og nú á því herrans ári 2011 rúmsloftsins og vatni jarðarinnar í til vill má segja að Reykjavík sé orðiner árið helgað viði og timbri. tréni. Þannig er tréð sá hluti lífrík- stærsti skógur á Íslandi og mun fyr- isins sem bindur gróðurhúsagas. irtækið með litlu færanlegu söginaSkógurinn er kolefnisjafnari hafa starfsaðstöðu í Reykjavík. Árangursrík skógrækt Íslenskt timbur sagað úr bolviði ogHeimur ævintýranna yrkir oft í tré.Við þekkjum öll Gosa úr skáldsögu Menn eru sammála um að hnattræn nýtt sem burðarviður á langt í landítalska rithöfundarins Carlo Collodi hitun muni væntanlega auka líkur á með að verða markaðsvara, til þess(um Pionocchio), strákur sem var árangursríkri skógrækt hér á landi. eru skógarnir of ungir. Aftur á mótitálgaður úr tré af tréskurðarmann- Nýsköpunarmiðstöð Ísands fagnar Listmunir Kollur og ostaskeri er meðal þess sem unnið er úr íslenskum við. mun það aukast hægt og rólega aðinum Geppetto. Brúðuna Gosa ári trésins og hefur í huga að timb- bolir verða sagaðir í fjalir og nýttir ídreymdi um að verða raunverulegur urafurðir úr skógum og lundum íslenskt tréborð í fögrum timb- áhugaverðu notkun. Hækkandi verð byggingar og þá til smíða á innrétt-strákur og lenti í ýmsum raunum og landsins skiptast upp í þrjá meg- urbústað í skógarjaðri! á jarðefnaeldsneyti hefur gert flísina ingum og í klæðningar innan- og ut-ævintýrum; nefið á honum lengdist inframleiðsluflokka. Í fyrsta lagi flís- Sem nýsköpunarmanni finnst mér enn mikilvægari til brennslu. Ný- anhúss. Í því sambandi má nefnaalltaf ef hann laug! Gosi er kannski ina sem til verður við skógarhögg og alltaf að notkun íslenskra skóga í sköpunarmiðstöð mun í framtíðinni framleiðslu Guðmundar Magnús-gott dæmi um þann heim sem hægt sögun. Í öðru lagi handverksefnið, eldsneyti eins og gerist í hluta stóriðj- geta komið að þróun og úrvinnslu, sonar á Flúðum sem er að framleiðaer að skapa úr tré. Sama sköp- sem nota má til þess að gera ýmsa unnar vera notkun sem er ef til vill ásamt því að veita fyrirtækjum að- veggflísar. Hér mun Nýsköpunar-unarþrá réð þegar listamaðurinn nytjahluti úr timbri. Íslenski ask- ekki bestu not fyrir þetta verðmæta stoð við að fara í samvinnu við önnur miðstöð geta komið að í auknum mæliDieter Roth hannaði dýrahjörð úr tré urinn er gott dæmi um slíka hluti. Í og gildishlaðna náttúruefni. Járn- fyrirtæki í úrvinnslu á þessu sviði í við að aðstoða við vöruþróun og1962 og Eyjólfur í Epal og Skógrækt þriðja lagi er timbrið efni í byggingar; blendifélagið hóf að nota viðarflís í gegnum tengslanet Evrópumið- markaðssetningu í gegnum tengsla-ríkisins hafa komið á framfæri síðan ekkert er dýrðlegra en að dvelja við ofnum sínum og opnaði fyrir þessa stöðvar NMI. net sitt. Arion banki styður Hafðu samband sími 444 7000 • arionbanki.is Skógræktarfélag Íslands
  4. 4. 4 | MORGUNBLAÐIÐSkógur er stór hluti af heimsmynd minniNauðsynlegt er að aukavitund fólks um mikil-vægi skóga og vernd áheimsvísu. Skógrækt áÍslandi er vaxandi at-vinnugrein. Sjálfbær bú-skapur er í Skorradal,hjá Huldu Guðmunds-dóttur sem er fram-kvæmdastjóri Alþjóð-legs árs skóga.S á sem stingur sprota í jörð trúir á framtíðina. Einhvertíma heyrði ég dæmisögu af manni sem spurði sjálfan sig, þegarhann horfði yfir fallegan lundinnsinn, hví í ósköpunum hann hefðiekki gróðursett fleiri plöntur ásínum tíma. Í þessu felst kjarninn.Við þurfum að herða sóknina og Borgarfjörður Kirkjustaðurinn Fitjar er innst í hinum skógi vaxna Skorradal. Fjöldi sumarhúsa er í dalnum og er það ekki síst skóglendið sem heillar.efla skógrækt í sátt við umhverfiðenda hefur skilningur á mikilvægiþess aukist mikið,“ segir HuldaGuðmundsdóttir, skógarbóndi áFitjum í Skorradal. Sú ákvörðun að 2011 skuli veraAlþjóðlegt ár skóga var tekin ávettvangi Sameinuðu þjóðanna.Eins og lagt var upp með er reyntað fá sem flesta í leikinn: svo semríkisstjórnir, stofnanir, fyrirtækiog almenning. Hér á landi ýttiumhverfisráðuneytið málinu úrvör og fól það breiðfylkingu skóg-ræktarfólks um land alltSkilaboð út í samfélagið„Við reynum að vekja athygli áÁri skóga með ýmsu móti og fáfólk til samstarfs,“ segir Hulda áFitjum, sem er framkvæmdastjóriverkefnisins. Nefnir þar til dæmisútgáfu þjóðarkortsins sem sentvar inn á öll heimili landsins á Morgunblaðið/Önundursumardaginn fyrsta. Tilgangur Skógarbóndi „Myndi ekki þrífast nema í nágrenni við tré," segir Hulda á Fitjum. Fitjastofa Innréttingin er úr íslenskum við og gjörð af meistarahöndum.þess var að vekja athygli á rækt-unarstarfi og Ári skóga en þó ekki „Sameinuðu þjóðirnar leggja Ári er verkefni allra sem vinna undir „Hins vegar erum við á byrj- skóginn okkar á Fitjum og þarsíður að senda jákvæð skilaboð skóga þau markmið að nauðsyn- merkjum Alþjóðlegs árs skóga að unarreit, því varla er hægt að tala sem nýtni og sparsemi eru mínum vináttu og samvinnu út í sam- legt sé að auka vitund fólks um stuðla að aukinni vitund um sjálf- um skóga á Íslandi,“ segir Hulda gullvægu gildi þá gat ég ekkifélagið. ,,Kortið var samvinnu- mikilvægi skóga og vernd þeirra á bæra umhirðu allra skógargerða sem bendir á að skógur sé aðeins hugsað mér að þessi verðmætiverkefni Árs skóga og umhverf- heimsvísu, ekki síst þar sem vist- til hagsbóta fyrir framtíð mann- einn tíundi af flatarmáli jökla Ís- færu í súginn. Ég var svo heppinisverkefnisins Grænn apríl og kerfi eru viðkvæm. Er með því kyns. Hér gildir hið gullvæga að lands. „Skógrækt hefur verið til að kynnast Guðmundi Magnússynisaman stöndum við að ræktun á fylgt eftir áherslum um sjálfbæra okkur beri samtímis að líta á um- sem atvinnugrein á Íslandi í eina þjóðhaga á Flúðum sem var nýbú-Aprílskógum sem er fimm ára þróun sem unnið hefur verið eftir hverfismálin hnattrænt og út frá öld, en við erum á frumstigi í að inn að kaupa sérútbúna vél ogverkefni.“ allt frá Ríó-ráðstefnunni 1992. Það okkar nánasta umhverfi.“ þróa möguleika á sviði úrvinnslu. hann vann klæðningu úr grisj- Lengi mátti varla nefna að fella unarviðnum okkar. Hún er nú á Þurfum að fylgjast vel með stök tré og það stappaði nærri veggjum Fitjastofu og víðar. Á síðustu árum hefur fólki orðið guðlasti að tala um að grisja í ein- Þetta er gróf vinnsluaðferð og æ betur ljóst hver hættan af völd- hverjum mæli. Nú erum við hins hentar þar sem menn vilja grófa, um loftslagsbreytinga er og að vegar farin að grisja og þá reynir náttúrulega áferð á viðarveggum. skógrækt sé bragð í baráttunni. á hugvit og dirfsku þeirra sem Draumurinn er að selja þessa Nefnir Hulda þar skýrslu vísinda- eiga skóga.“ framleiðslu beint frá býli.“ nefndar um hnattrænar loftslags- breytingar og áhrif þeirra hér á Skógur tækifæranna Nauðsynlegir í lífríkinu landi sem kom út 2008 – en þar Þeir sem stunda skógrækt gera Hjá skógarbændum er að ýmsu að hafi fólk fengið mikilvægar upp- slíkt undir ýmsum formerkjum. hyggja. Hið dæmigerða starf hef- lýsingar til að vinna samkvæmt. Þar má nefna að Skógrækt rík- ur fyrst og fremst falist í út- „Þessar upplýsingar snerta isins sér um rannsóknir og hefur plöntun en eftir því sem lundir vitaskuld öll svið umhverfismála, umsjón með þjóðskógunum. Í dafna kallar það á meiri vinnu við en með tilliti til skógræktar hafa sveitum landsins er skógrækt umhirðu. til dæmis skógarmörk birkis nú bænda vaxandi atvinnugrein og „Það þarf að sinna um ungskóg þegar færst ofar í landið og félög áhugafólks hafa helgað sér eins og annað ungviði: af virðingu möguleikar á ræktun nýrra teg- reiti um land allt. Segir Hulda að og natni. Ef menn eru til dæmis í unda aukist. En að sama skapi og samvinna þessara aðila mætti jólatrjáarækt þá er slíkt stöðug Fullkomnasta tækifærunum fjölgar, aukast ógn- vissulega vera meiri og bindur vinna við snyrtingu. Á Fitjum höf- skógarplöntustöð irnar. Við þurfum að fylgjast vel með og meta hvort breytingar á raunar vonir við að svo verði í næstu framtíð. Ráðstefnan Ís- um við ýmsar nytjar af skógi – til dæmis klæðningarefnið sem ég landsins! gróðurfari og öðru lífríki eru vegna loftslagsbreytinga eða ann- lenska skógarauðlindin – skógur tækifæra, sem haldin var í gær, nefndi áðan og minjagripi úr tré. Við leigjum líka land undir sum- arra þátta. Því er mikilvægt að hafi gengt veigamiklu hlutverki arhús í birkiskóginum og það eru Barri hf rekur fullkomnustu skógarplöntustöð á Íslandi að Valgerðarstöðum 4 í halda áfram beinum tilraunum, þar sem litið var til framtíð- vissulega mikilvæg not og und- nágrenni Egilsstaða. samhliða vöktunarmælingum í artækifæra. irstaða fyrir rekstri jarðarinnar. Barri er leiðandi fyrirtæki í innleiðingu nýjunga á sviði skógarplönturæktunar og gróðurríkinu. Þá verður að efla „Markmiðið með ráðstefnunni Við höfum þá sjálfbæru stefnu að hefur byggt sérhannaða kæli- og frystigeymslu fyrir skógarplöntur. varnir gegn gróðureldum og var að koma á og slípa keðjuna líta á lóðarleigu sem verkfæri til Til sölu verða í vor ýmsar tegundir skógarplantna bæði í pappakössum af frysti og hættumat á því sviði.“ sem verður að vera virk frá fram- að gera jörðinni til góða og því er bökkum með plöntun yfirvetruðum á hefðbundinn hátt. leiðanda til markaðar. Tímamót stefnan að hlúa að og byggja upp Erum á byrjunarreit Barri hf. rekur Gróðrarstöðina á Tumastöðum í Fljótshlíð. ráðstefnunnar fólust í því að hún heima eins og hægt er. Ég er Skógrækt skiptir sífellt meira var haldin undir merkjum iðnaðar fædd og alin upp á Fitjum og Á Tumastöðum verða til sölu flestar tegundir skógarplantna og pottaplöntur sem máli, bæði með tilliti til umhverf- og nýsköpunar. Það var því mik- skógurinn í Skorradalnum hefur eru ræktaðar hjá fyrirtækinu. ismála og atvinnu. Hulda segir ilvægt og dýrmætt skref að starfa því alltaf verið hluti af minni Barri selur og sendir skógarplöntur um allt Ísland auk Færeyja og Grænlands. erfitt að áætla hve margir hér á með Nýsköpunarmiðstöð Íslands heimsmynd. Ég er eins og svepp- Ræktunargeta Barra er allt að 130 þúsund fjölpottabakkar á ári. landi byggi afkomu sína á skóg- að undirbúningnum og afrakstur irnir, myndi ekki þrífast nema í rækt með einhverju móti. Eigi að þeirrar samvinnu mun skila ár- nágrenni við tré og lít raunar svo síður sé ljóst að hundruð manna angri,“ segir Hulda sem með á að skógarandi sé eitt mikilvæg- eigi sitt undir ræktunarstarfi, auk bróður sínum hefur verið skóg- asta súrefnið. Það má heldur ekki Barri hf. þess sem ferðaþjónustan nýti arbóndi í Skorradalnum sl. tutt- gleymast að skógar eru lungu skóga, bæði ræktaða og óræktaða, ugu ár. jarðarinnar og því algjörlega lífs- með ýmsu móti. „Við erum farin að grisja furu- nauðsynlegir öllu lífríki hennar.“
  5. 5. MORGUNBLAÐIÐ | 5 Lagar línurnar í garðinum Algengt er að fólk klippi runnana ekki nógu mik- ið og verða þeir því gisn- ir með tímanum. Í nýj- um hverfum eru sígrænar plöntur al- gengastar, segir Jó- hannes Hjörleifsson. N ú þegar sólin hækkar á lofti er annatími hjá þeim sem taka að sér að klippa og snyrta runna og fella tré. Jó- hannes Hjörleifsson skrúðgarð- yrkjumeistari á Akureyri rekur fyrirtækið Garðlausnir. Hann hef- ur unnið við fagið í nærri tvo ára- tugi og segir alltaf mikið að gera á þessum árstíma. „Já það er óhætt að segja það, fólk fer almennt ekki að spá í þessa hluti fyrr en grillir fyrir al- Ljósmynd/Karl EskilPrófessor Við leggjum áherslu á að veita nemendunum traustan vísindalegan vöru í vorið. Samt sem áður er all- Skógarhögg Það er um að gera að ráðgast við kunnáttufólk þegar kemur að þvígrunn, segir Bjarni Diðrik Sigurðsson, prófessor í skógfræði, á Hvanneyri. ur tími ársins hentugur til að að snyrta eða fella tré, segir Jóhannes Hjörleifsson skrúðgarðyrkjumeistari. klippa runna og snyrta tré, en svona er þetta bara hérna fyrir ig að þær njóti sín og gegni því stað runna, þetta er sérstaklegaSkógarbændur norðan. Algengast er að fólk klippi hlutverki sem til var stofnað í upp- áberandi á Akureyri,“ útskýrir Jó- runnana ekki nógu mikið og því hafi, klippa brotnar greinar og svo hannes sem segir þjónustu garð- verða þeir gisnir með tímanum. Þá framvegis.“ yrkjumanna almennt ekki dýra. er ég kallaður á staðinn til að laga Jóhannes segir að vandasamt Kostnaðarsamara geti í mörgumundirbúa stórsókn línurnar. Annars er töluvert um að geti verið að fella stórt tré og tilvikum verið að kalla ekki til fag- fagfólk sé látið klippa og laga tré stundum þurfi viðkomandi sveitar- mann. og runna með reglulegu millibili,“ félag að veita leyfi. Þegar tré eru „Það er um að gera að kalla seir Jóhannes sem annast um- felld er algengast að saga þau kunnáttufólk til skrafs og ráða- hverfi margra sumarhúsa. niðri við jörðu en það kemur líka gerða, mistök geta sannarlegaAukinn áhugi er á námi í skógrækt og eru atvinnu- fyrir að fólk vilji taka þau upp með kostað skildinginn. Þetta á til Lerki og birki til að fá skjól rótum og slíkt er talsvert fyr- dæmis við um trjáfellingar. Éghorfur skógfræðinga góðar. Um tuttugu manns „Það er töluvert um að fólk fái irtæki. minnist manns sem óskaði eftir til-stunda í dag nám á mismunandi stigum í skógfræði mig til að gefa góð ráð varðandi Öspin féll á hús nágrannans boði í að fella stórta ösp. Honum gróður við sumarhús. Í flestum til- fannst verðið of hátt og sagðistvið Landbúnaðarháskóla Íslands. vikum legg ég til að láta gróður „Þegar trén eru orðin mjög stór er geta fellt tréð sjálfur. Ekki tókst sem er allsráðandi í umhverfinu algengt að fólki finnist þau vera betur til en að öspin féll á hús ná-L andbúnaðarháskólinn býð- Tekjur í tengslum við skógrækt vera sem næst sjálfum bústaðnum, fyrir blessaðri sólinni. Þetta er grannans og olli töluverðum ur háskólamenntun til BS- eru enn varla merkjanlegar í þjóð- þannig fellur húsið best inn í ekki óalgengt viðhorf hjá yngra skemmdum. Þannig að þegar upp og MS-gráða. Skipulag hagstölum, en sannaðu til, í fram- landslagið. Svo er töluvert um að fólki sem kaupir fasteign í grónu var staðið reyndist kostnaðurinn námsins er sveigjanlegt tíðinni verður staðan allt önnur. fólk planti lerki og birki til að fá hverfi. Í nýjum hverfum eru sí- margfaldur miðað við að fá fag- og gefur nemendum færi Og þá er eins gott að hafa á að skjól, enda eru þetta harðgerðar grænar plöntur algengastar auk mann til að vinna verkið,“ segirá að laga það að þörfum sínum og skipa vel menntuðu fagfólki,“ segir tegundir sem þrífast vel í melum þess sem stór hluti garðsins er Jóhnannes Hjörleifsson skrúðgarð-áhuga. Bjarni Diðrik Sigurðsson, Bjarni Diðrik. og móum. Það þarf hins vegar að gjarnan hellulagður. Skjólgarðar yrkjumeistari á Akureyri.prófessor í skógfræði, segir að í karlesp@simnet.is hugsa vel um þessar plöntur þann- eru gjarnan hafðir við lóðarmörk í karlesp@simnet.isnáminu sé flettað saman náms-greinum á sviði náttúruvísinda,skógfræði, landgræðslu, landslags-fræði og rekstrarfræði. „Við leggjum áherslu á að veitanemendunum traustan vísinda-legan grunn og að búa þá undirstörf sem fræðimenn, stjórnendureða atvinnurekendur,“ segirBjarni. „Nemendum okkar semhafa farið í framhaldsnám erlendishefur almennt gengið vel, enda eruppbygging námsins svipuð og hjásambærilegum háskólastofnunum íEvrópu. Þar er yfirleitt lögðáhersla á þverfaglegt nám á þessufræðasviði auk náms í rekstri. Éghef stundum kallað skógfræði hag-nýta náttúrufræði, þar sem mikillskortur er á fólki með trausta fag-þekkingu á þessu sviði. Enda hefurumfang skógræktar og land-græðslu aukist mikið á und-anförnum árum.“ Bjarni segir að Landbúnaðar-háskólinn sé í góðu samstarfi viðýmsar stofnanir um kennslu ogfyrirlesta. Meginmarkmið skólanssé að mennta og þjálfa hæft fólksem geti að loknu námi víða haslaðsér völl.Áhuginn aukist verulega„Áhuginn á þessu námi hefur auk-ist verulega á tiltölulega fáum ár-um. Þótt ástandið sé á marganhátt erfitt eftir bankahrunið erumöguleikarnir í skógfæði nánastóþrjótandi og áhuginn leynir sérekki. Við sjáum greinileg merki íþessum efnum. Ég get nefnt sem Gróðrastöðindæmi að í dag eru sex spennandirannsóknarverkefni í gangi sem Okkar plöntur fá kærleiksríkttengjast beint skógfræði og greini-legt er að mikill áhugi er á að nýtaskóga landsins í framtíðinni. Ís- uppeldi við íslenskar aðstæður STJÖRNUGRÓF 18 • SÍMI 581 4550 • FAX 581 2228lenskir skógarbændur eru greini- WWW.MORK.IS • MORK@MORK.ISlega að undirbúa stórsókn, tildæmis í framleiðslu á jólatrjám.
  6. 6. 6 | MORGUNBLAÐIÐ Morgunblaðið/Árni SæbergSkógarbörn Skólasetning í Norðlingaholti fer jafnan fram í Björnslundi sem nefndur er eftir Birni Ófegissyni sem ræktaði upp þetta svæðið en fól síðan Reykjavíkurborg til umsjónar.Börn læra á náttúruna í skóginum Hægt að kenna börnumBjörnslundur er mikilvægur í starfsemi Norðlinga-skóla í Reykjavík. Sif Vígþórsdóttir skólastjóri segir nánast hvað sem er ínemendur og kennara sækja þangað fróðleik sem Björnslundi og útikennslan eykur vitundina um stór-gerir skólastarfið skemmtilegt og tilbreytingaríkt. kostlega náttúru Íslands.É g var kennari og síðar skóla- rambaði inn í trjá- stjóri á Hallormsstað í tutt- lund sem var í hlið skólastarfsins mikinn áhuga. ugu ár og þar kynntist ég upphafi plantaður Hópur barna svaf úti í 9 stiga frosti í svona starfsháttum,“ segir í kringum sum- Morgunblaðið/Ásdís desember í fyrra. Þetta var valgrein, Sif. Hún var m.a. líf- arbústað Björns Lurkar Sprekið borið í eldinn og kröftugir krakkar taka þetta leikandi. að lifa af í náttúrunni, sem hópurfræðikennari þar eystra og byrjaði að Ófeigssonar út- krakka í 8., 9. og 10. bekk tók þátt í.nýta skóginn í náttúrufræðikennslu. gerðarmanns og Þau voru bara vel klædd í almenni-„Í elsta bekknum voru, þegar ég byrj- hans afkomenda. legum svefnpokum og allt gekk aðaði, börn sem varla vissu hvað birki Ég heillaðist af óskum. Við höfum þá afstöðu í Norð-væri,“ segir hún. „Á undan mér höfðu þessum lundi og lingaskóla að ekki sé til vitlaust veðurverið sjö náttúrufræðikennarar á sjö Sif Vígþórsdóttir möguleikum hans. – bara vitlaus klæðnaður. Vel klæddárum. Ég kunni sjálf ekkert á skóg- Hann er í 7 mín- getum við nýtt útiaðstöðuna á svoinn, uppalin á ströndinni. En ég var útna göngufæri frá Norðlingaskóla – margvíslegan hátt. Við erum svosvo heppin að þá ekki var fyrir hendi mælt í gönguhraða sex ára barns,“ heppin að skólinn hér er beinlínis inn-nein námskrá í náttúrufræði svo ég segir Sif. rammaður af náttúruperlum.“gat kennt það sem ég taldi skipta máli. „Í raun er þarna eini sam- Mismunandi færni og langanirOg mér fannst skipta máli að börn komusalur skólans og við byrjuðumsem væru í skóla á Hallormsstað vissu bara að fara í Björnslund með börn. Í Verða erfið börn auðveldari í skóla-eitthvað um skóginn þar og sitt nán- lundinum eru ótrúlega margar teg- starfi í útikennslunni?asta umhverfi. Ég varð mikil áhuga- undir vegna þess að Björn var í frum- „Ég er þeirrar skoðunar að enginmanneskja um skóginn og allt sem kvöðlasveit skógræktarmanna á Ís- Morgunblaðið/Árni Sæberg börn séu erfið, aðeins sé mismunandihann hafði að geyma, m.a. sveppi. Á landi. Það var í bígerð um þetta leyti Vetrarferð Börnin læra að bjarga sér og í lundinn góða er sótt allt árið. hvernig eigi að nálgast hvern og einnsíðustu árunum mínum á Hallorms- að ryðja lundinum að hluta í burtu og einstakling. Ég segi að í Norðlinga-stað gerðum við Ólafur Oddsson, sem setja upp veitingastarfsemi. En með lensku, matreiðslu, smíðar og margt kennsla situr í þeim allflestum. Við skóla séu engin erfið börn – þar séuþá var að vinna með Grenndarskóga, því að byrja á að nýta lundinn í skóla- fleira.“ erum líka með ýmiss konar smiðjur í bara börn. Þau hafa mismunandiog Þór Þorfinnsson hjá Skógrækt rík- starfinu tókst okkur að sýna fram á að Björnslundi, við verjum meiri tíma í getu, færni og langanir og taka á mið þetta væri umhverfi sem væri skól- Láta ímyndunaraflið ráða af því. Ef barni er treyst stendur þaðisins með okkur samning um hvernig verklegt nám en ýmsir aðrir skólar,við vildum byggja upp námsaðstöðu í anum mikilvægt að hafa. Fulltrúar Hvaða tíma ársins getið þið nýtt það er heldur dýrara en það hefur undir því trausti nær undantekning-Hallormsstaðarskógi. Þessi þróun hjá umhverfissviði Reykjavík- Björnslund? gefið góðan árangur. Mín reynsla er arlaust. Við hin fullorðnu sýnum oftkom nánast af sjálfu sér – spratt af urborgar voru okkur velviljaðir. Þeir „Allt árið. Við reynum að minnka að það sé hægt að kenna börnum nán- of mikla forræðishyggju. Börn alltheilbrigðri skynsemi má segja.“ komu hingað upp eftir og sannfærð- áganginn á vorin þegar frost er að ast hvað sem er í Björnslundi og úti- niður í sex ára geta tálgað spýtur í ust um að heppilegt væri að við fengj- fara úr jörðu en fyrir tveimur árum kennslan eykur vitund þeirra um Björnslundi. Aðeins einu sinni hefurÍ Björnslund með börnin um yfirráð yfir Björnslundi. Erfingj- síðan opnaði leikskólinn Rauðhóll hér hina stórkostlegu náttúru sem Ísland orðið þar slys, það klemmdist fingur.Hún segir mikilvægt að börn nýti nán- arnir voru þá búnir að afhenda deild og þá var byggt hús í Björnsl- á. Í Björnslundi höldum við stórhá- Börn læra á umhverfið og aðstæð-asta umhverfi sitt til menntunar og lundinn Reykjavíkurborg. Norð- undi. Þá fengum við salernisaðstöðu tíðir skólans og þar er hann settur á urnar. Af hverju varð Ronja ræn-meðvitundar um náttúru, vistvernd og lingaskóli er vistvænn skóli og við höf- og geymslu. Norðlingaskóli og Rauð- haustin. Við viljum vernda Björnsl- ingjadóttir að hoppa yfir Helvít-svo framvegis. Sem náttúrufræði- um náð að flagga grænfána í þau nær hóll hafa síðan nýtt lundinn saman. und í upprunalegri mynd svo í honum isgjána? Það var til þess að læra ákennari kvaðst hún hafa unnið með sex ár sem skólinn hefur starfað. Nú Starfshættir í Norðlingaskóla eru geti ímyndunaraflið leikið svolítið hætturnar. Ef við höfum þá afstöðuhaustið og vorið í skóginum og helst eru 350 börn í Norðlingaskóla og 135 nokkuð frábrugðnir hinum hefð- lausum hala.“ að börn eigi að læra á hættur þá gerahefði hún viljað hafa skólann starfandi börn eru í leikskólanum Rauðhóli sem bundna skóla. Við kennum í sjötíu þau það. En auðvitað þarf að gæta nú starfar að hluta í Björnslundi.“ mínútna einingum og þá er ekkert Tileinki sér umhverfisvitund allrar varúðar. Við höfum stundumá sumrin þegar skógurinn er í alveldisínu. Hvernig hófst þetta allt saman? mál þótt einhver tími fari í að komast Ætlið þið þá að koma ykkur upp ann- spurt krakkana hvað þeir vilji gera ef „Þegar ég hætti fyrir austan var „Við byrjuðum á að draga vagna á í lundinn. Það er margt hægt að ars konar svæðum með svipuðu sniði? þeir ættu að stjórna skólanum ognýbúið að byggja útiskólastofuna sem hjólum með okkur í Björnslund og kenna börnum úti í Björnslundi sem „Já, lóðin við skólann er hugsuð nánast undantekningarlaust komaég fyrr nefndi, frábæra aðstöðu. Börn þar var kveiktur eldur og sagðar sög- þau gleyma ekki en væri mun sein- sem „millistykki“ frá inniskólabygg- þeir með uppástungur sem snúast umlæra allt öðruvísi þegar þau fá að ur, tvö eldstæði eru í skóginum. Eftir legra að kenna þeim á bók inni í ingunni að útiskólanum í Björnslundi. eitthvað verklegt og þá gjarnan úti ísnerta og finna,“ segir hún. „Það er fá- fyrsta veturinn okkar hér komumst venjulegri kennslustofu. Við byrjum Þar á að byggja upp aðstöðu til úti- skógi. Sem betur fer erum við svoránlegt að vera með þá dásamlegu við í samband við Háskólann í Berg- t.d. þar að kenna tíu ára börnum að kennslu líka. Í stefnu skólans er það heppin að hafa fengið hingað starfs-náttúru sem við höfum og nýta hana en, útikennsludeildina þar. Í nær fjög- taka meðaltal. Ef við skiptum þeim í markmið að börnin tileinki sér um- fólk sem af snilld finnur viðfangsefniekki,“ bætir hún við. ur ár fengum með meistaranema frá fimm manna hópa, látum þau tálga hverfisvitund. Við förum þess vegna fyrir börnin sem miða að því að þau Þegar Sif hóf störf í nýstofnuðum þeim háskóla til að vinna með okkur á sér spjót, kasta þeim og mæla vega- með þau í gönguferðir upp á hálendið verði meðvituð um sitt nánasta um-Norðlingaskóla var hverfið sem óðast haustin. Það er hægt að kenna allt úti. lengdina og taka svo meðaltal þarf og þau hafa sofið úti í Björnslundi. hverfi og umgangist það og náttúr-að byggjast upp. „Ég fór að skoða um- Við höfum látið efstu bekkina taka ekki að kenna þeim þetta aftur. Þetta er auðvitað gert með blessun una með virðingu og hlýju.“hverfi hins fyrirhugaða skóla og enskupróf í Björnslundi, kennt þar ís- Svona myndræn og áþreifanleg foreldranna sem hafa sýnt þessari gudrunsg@gmail.com
  7. 7. MORGUNBLAÐIÐ | 7Stórfelld akurræktun jólatrjáa í undirbúningi TVÖFALDUR vöxtur trjáplantna MEÐ HLÚPLASTISkógarferð Áhugasamir skógarbændur kynna sé akurræktun jólatrjáa í Danmörku fyrir skemmstu.Byggja upp nýja atvinnugreinMikill áhugi er á meðal skógarbænda. Markmiðið er að íslenskir skógar-bændur geti uppfyllt kröfur markaðarins að fullu eftir fimmtán ár.I nnflutningur á jólatrjám hefur hæfur ef rétt er haldið á spilunum í verið mikill undanfarin ár. markaðsmálum. Ég sé til dæmis fyr- Landssamband skógareigenda ir mér að auglýsa enn frekar upp ís- hefur ákveðið að hefja stórátak lenska jólasveininn og þá íslensk í ræktun jólatrjáa og er mark- jólatré í leiðinni. Fyrst er þó að fyllamiðið að eftir fimmtán ár geti ís- innanlandsmarkaðinn og að því erlenskir skógarbændur sinnt mark- sannarlega stefnt með ákveðnumaðnum að fullu og sett á markaðinn hætti,“ segir Björn Jónsson, fram-40 þúsund jólatré á ári. Eins og stað- kvæmdastjóri Landssambands S www.plastprent.isan er í dag seljast um 10 þúsund ís- skógareigenda.lensk jólatré á ári en um 30.000 tré karlesp@simnet.iseru innflutt, aðallega frá Danmörku. Björn Jónsson, framkvæmda- stjóri Lands- Skógræktarritið sambands skóg- areigenda, segir nú þegar búið að mynda starfs- hópa á Suður- landi, Norður- landi og Austurlandi. Morgunblaðið/Eggert „Í hverjum hópi eru á bilinu Jólatré Margir selja jólatré í desem- ber sem gjarnan eru þó innflutt. Vandað, fjölbreytt, fræðandi ogBjörn Bjarndal tíu til tuttuguJónsson skógarbændur ogáhuginn er greinilega mikill. Við höf- ræktunarsvæðinu. Auk þess verður leitað eftir stuðningi rann- skemmtilegt í yfir 80 ár!um verið að kynna þetta að und- sóknastöðvarinnar á Mógilsá oganförnu og á Suðurlandi komast Landbúnaðarháskóla Íslands.færri að en vilja, þannig að þar verð- Aðstæður og þekkingur líklega stofnaður annar hópur.Ég geri sömuleiðis ráð fyrir að hóp- „Það er ekki ráðlegt að hafa akurinnur verði settur á laggirnar á Vest- á sléttu svæði vegna sumarfrostaurlandi í haust eða næsta vetur. sem geta verði skæð og skemmtHugmyndin er að hver hópur vinni toppana á trjánum,“ segir Björn.saman næstu tólf árin og markmiðið „Landið þarf að vera í halla því kuld-er að byggja upp með samstilltu inn leitar niður á sléttlendið. Þekk-átaki atvinnugrein sem hana ingin á akurræktun jólatrjáa erstunda.“ nokkuð takmarkandi þáttur í dag en engu að síður hefur nokkuð stórByrja að planta í vor hópur fólks aflað sér ágætrarLandssamband skógareigenda legg- fræðslu á þessu sviði, meðal annarsur til uppskrift að jólatrjáaræktun með því að sækja námskeið í Noregisem nær frá upphafsskipulagi að og Danmörku. Reynsluna skortirsölu. Björn segir að mikill munur sé okkur vissulega en með markvissriá akurræktun og núverandi fyr- samvinnu er leitast við að koma í vegirkomulagi á ræktun jólatrjáa hér á fyrir mistök.“landi Skógarbændur þurfa venjulega að „Bændurnir taka frá ákveðið bíða í áratugi eftir því að skógræktinsvæði undir ræktunina, gróðursetja skili tekjum. Með akurræktun jóla-og höggva síðan að átta til tólf árum trjáa er hægt að höggva trén eftirliðnum. Eins og staðan er í dag eru átta ár.jólatrén ræktuð í blönduðum skóg- „Þeir sem mynda þessa hópa eru íum, þannig að það er grundvall- flestum tilvikum skógarbændur semarmunur á ferlinu. Fyrstu jólatrjáa- eru að leita eftir öðrum nytjum.ræktendurnir byrja að planta í vor, Sammerkt með þeim er einbeitturlíklega tíu til fimmtán bændur. Þetta og jákvæður áhugi fyrir þessu stóraeru þeir sem eiga nú þegar tilbúinn og spennandi átaksverkefni. Kynn-akur. Hinir þurfa að undirbyggja ingarfundir hafa verið mjög vel sótt-landið til að geta byrjað ræktun fyrir ir og greinilegt er að margir hafaalvöru, sú vinna tekur í flestum til- ígrundað þennan möguleika í nokk-vikum tvö ár. Til að ræktunin takist uð langan tíma.“vel er gott skjól á ökrunum einn Hugsanlegur útflutningurmikilvægasti þátturinn.“ Skógræktarritið er eina tímaritið um skógrækt Sá sem hyggur á þátttöku í verk- „Markaðurinn hér á landi hefur ver-efninu þarf að vera félagsbundinn í ið nokkuð stöðugur undanfarin ár. á Íslandi og kemur það út tvisvar á ári.félagi innan Landssamtaka skógar- Miðað við útsöluverð á jólatrjám íeigenda. Leitað verður eftir stuðn- fyrra sýnist mér að veltan hjá ís-ingi landshlutaverkefna í skógrækt lenskum skógarbændum vegnaum skipulag ræktunarsvæða, fagleg- ræktunar á jólatrjám gæti í framtíð- Aðeins kr. 2.700 ritið í áskrift.ar leiðbeiningar, tilraunir með inni orðið um 200 miljónir króna ákvæmi og uppbyggingu skjóls á ári. Útflutningur gæti verið raun-
  8. 8. 8 | MORGUNBLAÐIÐVið erum stolt af skógum ÍslandsAð njóta skóganna okkar er hollt fyrir líkama og sál.Auknar nytjar eru af skógum landsins. Alls eru um75 þúsund manns í aðildarfélögum Skógræktar-félags Íslands sem heldur úti fjölbreyttri starfsemi.Formaður félagsins er Magnús Gunnarsson. Vegurinn, vatnið og nóttin frá 2009 með góðum stuðningi rík- isvaldsins. Veittar hafa verið um Einn morgun í júní, er vegurinn hélt 200 milljónir króna í verkefnið sem að heiman, við erum mjög þakklát fyrir. Í raun sá dalurinn ungan vorskóg, sem stóð má segja að þarna sé um að ræða við vatnið atvinnuskapandi verkefni í skóg- í sólhvítri birtu og lék á laufhörpur rækt og þegar því lýkur verður bú- trjánna. ið að skapa um 220 ársverk í skóg- Og sumarlangt síðan, hvern dag, rækt. Auðvitað hafa miklu fleiri við sönglist á hlakkandi bárum komið að verkefninu en þessir 220 hefur dalurinn risið úr rekkju því unnið hefur verið árshlutabund- og vakað fram úr við vorskógarþyt ið. Skógurinn mun vegna þessa í vínrauðu laufi vaxa mikið hér í nágrenni nótt eftir nótt. höfuðborgarsvæðisins og raunar víða um land. Þetta átak er í sam- (Tómas Guðmundsson) vinnu við skógræktarfélögin á „Þetta er upphafserindi ljóðs sem hverjum stað og sveitarfélög, ogmér hefur alltaf þótt afar til- Atvinnuleysistryggingasjóður tekurkomumikið og hrífandi,“ segir þátt í verkefninu ásamt ríkisvaldinuMagnús Gunnarsson, formaður sem fyrr gat.“Skógræktarfélags Íslands. Í að- Morgunblaðið/Frikki Sjálfboðastarfið hjálparalstöðvum þess umsvifamikla félags Reynisvatnsás Mikið hefur verið gróðursett í nágrenni borgarinnar á undanförnum árum. Hér er svæði við Reynisvatn.sem teygir anga sína um allt land Hafa hin kröppu kjör sem við búumog á sér þá fallegu hugsjón helsta við núna komið niður á skógræktar-að klæða landið grænum skógi hitt- starfsemi?um við Magnús fyrir og ræðum við „Skógræktarhreyfingin er aðhann um íslenska skógrækt og al- stórum hluta sjálfboðaliðastarf ogþjóðlega átakið; Ár skóga! það hjálpar á tímum sem þessum. Í „Sameinuðu þjóðirnar hafa út- landinu er 61 félag með 75.000 fé-nefnt árið 2011 ár skóga. Í því sam- lagsmönnum. Þeir hafa lagt gríðar-bandi var skipuð framkvæmda- lega mikið til skógræktar. Ánefnd um hvernig Skógræktarfélag krepputímum breytist margt, meðalÍslands myndi sinna þeirri áskorun. annars gildismat. Fólk fer að lítaNefndinni veitir forstöðu Hulda sér nær og njóta þess sem ekkiGuðmundsdóttir, skógarbóndi að kostar mikil útgjöld. Skógarnir eruFitjum í Skorradal, einnig á sæti í tilvaldir til að njóta lífsins í. Það ernefndinni, auk mín, þeir Jón Lofts- líka gríðarleg gróska í skógrækt-son skógræktarstjóri og Björn arstarfi í landinu. Fyrir kreppuJónsson, framkvæmdastjóri Suður- veittu fyrirtæki þessu starfi mik-landsskóga,“ segir Magnús. ilvægan stuðning og eins og áður kom fram hefur ríkisvaldið stuttAtvinnuskapandi skógrækt dyggilega við skógræktarstarf íMagnús kveður margt á döfinni á landinu. Að mínu mati mun skóg-ári skóga hér á landi hjá rækt vaxa og bæta lýðheilsu umSkógræktarfélagi Íslands. ókomin ár.“ Morgunblaðið/Frikki Morgunblaðið/Kristinn Ingvarsson „Við verðum næstu daga þátttak- Sækir almenningur í auknum Skógarmaður „Með hlýnun mun skógurinn vaxa hraðar og mörkin færast ofar í Mörk Sigríður Helga Sigurðardóttirendur í Öskjuhlíðardegi sem er mæli inn í skógana? landið,“ segir Magnús Gunnarsson formaður Skógræktarfélags Íslands. rekur gróðrastöð í Fossvoginum.samstarfsverkefni okkar, Háskól- „Við verðum vör við aukinnans í Reykjavík og Reykjavík- áhuga á útivist í skógum. Fólk fer ar. Nú eru ellefu slíkir með göngu- koma því á framfæri að skógurinn öllum skógræktarsvæðum landsins,urborgar. Þetta er fjölþætt dagskrá minna til útlanda og nýtir því betur stígum og merkingum opnir al- er kominn til að vera og við bökk- bæði þeim sem sjálfboðaliðar hafasem tengist skóginum og ég vænti tækifæri til útivistar á Íslandi. Fyr- menningi. Þess má geta að um ekki út úr einu eða neinu sem plantað og einnig í bændaskóg-þess að sem flestir nýti sér daginn ir nokkrum áratugum var tekið til fyrirhugað er að opna skóginn á við höfum verið að gera í því efni. unum svonefndu, þar sem þúsundirtil þess að fá sér göngu um Öskju- við að planta skógi í örfoka land og Fossá í Hvalfirði í sumar. Sá skóg- Við teljum ekki stafa hættu af hektara af skógi eru að vaxa upp.hlíðina og Nauthólsvíkina og skoði mela, nú eru þar skógar sem fólk ur er eign Skógræktarfélags Kópa- skógrækt sem slíkri hvað snertir Þetta verður ekki öðruvísi en hjáHáskólann í Reykjavík, allt tengist getur gengið um. Nefna má Heið- vogs, Mosfellinga og Kjalnesinga. t.d. vatnsbúskap okkar. Við eigum nágrannalöndunum, – nema hvaðþetta saman. Þá eru fjölmargar mörkina, uppland Hafnarfjarðar og Þar hafa að undanförnu m.a. verið ekki að setja boð og bönn á alla við erum með hægt vaxandi við, enráðstefnur fyrirhugaðar á árinu. Kópavogs og marga aðra staði víða tekin jólatré, sem er spennandi skapaða hluti en vera varkár í vali á hann verður þá þéttari í sér. MeðVerið er og að vinna að atvinnu- um land. Eitt af verkefnum okkar þáttur í skógræktarstarfi þegar því sem gróðursett er hér. Mér hlýnandi veðurfari hefur sú þróunátaksverkefni sem hefur staðið yfir hefur verið svonefndir Opnir skóg- horft er til framtíðar. Fólk hefur þá finnst að umræðan um þessi mál orðið að hægt er að planta hér nýj- tækifæri til að fara út í skóg með hafi verið nokkuð hatrömm og vildi um tegundum sem þrífast við fjölskyldunni og velja sér þar sitt óska að við kæmumst úr því fari.“ hærra hitastig. Þessi þróun er að jólatré. Þetta hefur mælst vel fyrir Lúpínan hefur verið mörgum verða, hvort sem okkur líkar hún Plöntusala og líka reynst ágæt tekjulind fyrir skógræktarhreyfinguna. Nú, þegar gjaldeyririnn er dýr, eigum við að nýta þær auðlindir sem til eru í landinu. Jólatrén eru af því tagi.“ þyrnir í auga? „Lúpínan hefur gert margt gott og hjálpað verulega á ákveðnum svæðum. En það er með lúpínuna eins og allt annað. Vitanlega þurf- betur eða verr. Með hlýnun mun skógurinn vaxa hraðar og skógar- mörkin færast ofar í landinu og verða fjölbreyttari.“ Njótum skóganna Bakka- og pottaplöntur. Er til nóg af jólatrjám hér fyrir landsmenn? um við að gæta að hvar við setjum hana niður.“ Er átak á borð við Ár skóga okkur Fura, greni, lauftré „Við erum á því sviði í tvíþættri samkeppni, annars vegar við inn- Nýta afurðir betur mikilvægt? „Við erum stolt af skógum Ís- og runnar. flutt jólatré og hins vegar við gervi- jólatré. Við hvetjum landann til Hvað með nýtingu á skógarviði sem fellur til við grisjun? lands og ég tel alla kynningu á því sem skógræktendur eru að gera og Aspir 3–5 m há tré. þess að vera með lifandi jólatré af „Upp úr 1990 hófst verulegt átak öllu því sem skógurinn getur gefið íslenskum stofni. með landgræðsluskógaverkefnum. okkur, m.a. í lýðheilsu, þýðing- Þar var lögð mikil áhersla á ný- armikla. Við hér erum t.d. með Umræðan er hatrömm hugmyndir um skóg sem þátt í ís- skógrækt. Frá þeim tíma hefur ver- OPIÐ Hvað með aðra starfsemi Skóg- ið plantað út milljónum plantna. Sá lenskri myndlist og sjónvarps- frá kl. 10–19 ræktarfélags Íslands? skógur er nú að vaxa upp en hins myndagerð. Þá má nefna ráð- „Þar er af mörgu að taka. Félag- vegar höfum við eldri skóg sem far- stefnur og samkeppni um nytjahluti ið hefur t.d. staðið fyrir öflugri út- inn er að gefa af sér við. Gerður var úr íslenskum viði, nýsköp- gáfustarfsemi, nefna má Laufblaðið samningur við Járnblendiverk- unarmiðstöð og vernd, þróun og og Skógræktarritið. Einnig erum smiðjuna á Grundartanga um að sjálfbæra nýtingu skógar á Íslandi. við þátttakendur í skógræktargeir- selja við þangað, sem þeir sjá um Við erum með heimasíðu þar sem anum í mörgum verkefnum, svo að kurla. Draumurinn er sá að nýta þetta og margt fleira kemur fram. sem Landgræðslusjóði og Kolviði, betur og meira þær afurðir sem Við ætlum að virkja sem flesta á sjóði sem á að draga úr mengun en falla til í skóginum. Við erum að þessu ári í þágu skógræktar á al- varð nokkuð fyrir barðinu á krepp- grisja skógana, nú þegar vinnum þjóðlegu ári skóga 2011. Síðast en unni. Á móti kemur að dregið hefur við girðingarstaura og í smáum stíl ekki síst vil ég nefna skóginn sem úr umferð sem gerir minni meng- er farið að fletta, þ.e. búa til borð þátt í ljóðlist og bókmenntum. Mik- un.“ til að smíða úr. Enn er þetta í til- ilvægt hlutverk skógar og gróðurs Eru allir sammála um mikilvægi tölulega litlum mæli en mun fara er að færa manneskjunni hugarró. skógræktarinnar á Íslandi? mjög vaxandi á næstu áratugum. Yfirskrift árs skóga er því: Út í Reykholti Biskupstungum • s. 694 7074 „Með breytingu á náttúruvernd- Skógurinn vex og þar kemur að skóg, njótum skóganna okkar, það gardkvistar@simnet.is • www.kvistar.is arlögum varð umræða, nokkuð há- trjábolirnir verða hæfilegir til að er hollt fyrir líkama og sál.“ vær, um ákveðna þætti. Við viljum vinna þá. Þessi þróun á sér stað á gudrunsg@gmail.com
  9. 9. MORGUNBLAÐIÐ | 9Sterkur leikur að efla skógræktarstarfiðGarðyrkjubændurnir áKvistum í Biskups-tungum opna heimasölumeð fjölbreytta fram-leiðslu skógarplantna.Þau segja bændaskógaá undanhaldi í bili.V ið núverandi aðstæður væri sterkur leikur af hálfu stjórnvalda að efla skógræktarstarf í land- inu í stað þess að rifaseglin eins og gert hefur verið.Ræktunarstarfið krefst margravinnufúsra handa fólks sem nú lifirá bótunum einum. Að undanförnu Sprotar Ræktunarstarfið þarfnast út-hefur verið mjög talað fyrir mann- sjónarsemi en sé rétt að málum stað-aflsfrekum framkvæmdum til að ið lætur árangur ekki á sér standa.koma atvinnulífinu aftur af stað.Þar miðar seint en í skógrækt-arstarfinu gætum við farið á fulla starfsemina á Kvistum þar sem núferð strax á morgun, sé viljinn fyr- er að hefjast hindberjaræktun.ir hendi,“ segja hjónin Hólmfríður Slíkt er nýmæli á Íslandi. EinnigGeirsdóttir og Steinar Jensen sem verða þar ræktuð jarðarber. Gerareka garðyrkjustöðina Kvista í má ráð fyrir að þessi aldinber verðiReykholti í Biskupstungum. komin á markað í júní næstkom- Áratugur er síðan þau hjón hófu andi og munu fást meðal annars ástarfsemi að Kvistum. Hólmfríður Kvistum. Þar verður í sumar starf-hafði þá í sautján ár starfað í garð- rækt garðplöntustöð þar sem fástyrkjustöð Skógræktarfélags munu meðal annars tré og runnarReykjavíkur en þegar tækifæri og má ætla að slíkt komi sér velopnuðust í sveitinni tóku þau fyrir ræktunarfólk í sum-Steinar stefnuna þangað. arhúsabyggðum í uppsveitum Ár- nessýslu.Úr einni milljón í hálfa Ræktað við hvert hús„Um aldamótin hófust verkefni íbændaskógrækt af fullum krafti, „Engir eru jafn umfangsmiklir íþað er hér á Suðurlandi, á Vest- ræktunarstarfi í landinu og einmitturlandi og Skjólskógar á Vest- sumarhúsafólkið; við nánast hvertfjörðum. Verkefnin eru með mis- hús í sveitum landsins er stunduðjöfnum svip í hverjum landshluta einhverskonar ræktun. Þar hafaum sig en í öllu falli hafa þau kall- greni- og furutegundir margskonarað á framleiðslu plantna sem koma verið mjög vinsælar og auðvitaðvíða frá,“ útskýrir Hólmfríður. birkið, sem er harðgert og dafnarHún segir að þegar best lét hafi á víðast hvar vel. Sama má segja umKvistum verið framleidd um ein víðitegundir, eins og jörva- ogmilljón plantna, það er samkvæmt alaskavíðinn sem er fljótsprottinnsamningum við Ríkiskaup. Á síð- Morgunblaðið/Sigurður Bogi og nær við bestu aðstæður allt aðustu misserum hafi hins vegar Gróður Hólmfríður Geirsdóttir og Steinar Jensen settu garðyrkjustöð sína á laggirnar fyrir tíu árum síðan. tveggja metra vexti á einu sumrimjög verið dregið úr. Nú sé fram- og mynda fljótt skjól. Ekki máleiðsla aðeins um helmingur af því Fura, greni, birki og lerki eru efnum. Þá hefur verið framleitt segir Hólmfríður. gleyma reyniviðnum sem laðar aðsem mest var – og komi þar til sá þær plöntutegundir sem mest hafa talsvert af birki fyrir Hekluskóga Breyttar aðstæður leiða til þess fuglana með berjum sínum,“ segirsparnaður sem hvarvetna ræður í verið notaðar í bændaskógræktinni „Þetta eru harðgerðar plöntur sem að fólk rær á ný mið. „Sókn er Hólmfríður Geirsdóttir að lokum.ríkisrekstri. og öðrum sambærilegum verk- duga vel við íslenskar aðstæður,“ besta vörnin,“ segir Hólmfríður um sbs@mbl.is LEGGÐU ÞITT AF MÖRKUM Ljósmynd/Páll ÁsgeirSkrúður Hlið garðsins er úr hvalbeini.Skrúður er áNúpi vestraSkrúður í Dýrafirði er einn elsti skrúð-garður landsins, formlega stofnaður 7.ágúst árið 1909 af séra Sigtryggi Guð-laugssyni. Þann dag voru liðin 150 árfrá því fyrsta kartaflan var sett niður íSauðlauksdal af Birni prófasti Halldórs-syni. Séra Sigtryggur var skólastjóriUnglingaskólans á Núpi frá 1907 til1929. Markmiðið með gerð garðsins varfjölþætt. Nýta átti hann til kennslu ígarðrækt, kenna ræktun garðávaxta ogsýna fram á hversu auðugur íslenskurjarðvegur getur verið. Árið 1959 afhenti séra SigtryggurHéraðsskólanum á Núpi Skrúð til eign-ar. Fyrstu áratugina var honum haldiðvel við. Upp úr 1980 var honum lítiðsinnt og drabbaðist því niður. Árið 1996var Skrúður endurvígður eftir endur-bætur. Gestabók er í garðhúsi og árlegaskrifa þúsundir gesta í hana.karlesp@simnet.is

×