Onderwijsvernieuwing abc onderwijs spreker arend landman over de reis van de leerling door de 21e eeuw

  • 322 views
Uploaded on

 

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
322
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
6
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Samenvatting van presentatie van Arend Landman, spreker onderwijsvernieuwing, http://arendlandman.nl TWAALF PILAREN VOOR ONDERWIJSVERNIEUWINGHet ABC van de REIS van de leerling in de 21e eeuw: aandacht, bezieling en creatieDe wereld verandert, de technologie verandert en de mensen veranderen. Dat betekent dat hetonderwijs moet mee-veranderen, moet worden wordt afgestemd op de mogelijkheden en eisenvan deze tijd. We leven in een tijd waarin velen een grote versnelling ervaren, waarin oudestructuren en methoden niet goed meer functioneren en waarin grenzen vervagen. Wat kunnen wedoen om in onze vloeibare samenleving mogelijkheden te creëren waardoor mensen zich optimaalkunnen ontplooien? Die vraag is van belang voor iedereen die op de een of andere manierbetrokken is bij onderwijs in de meest brede zin van het woord.Momenteel is veel onderwijs gericht op het aanleren van vaardigheden om aan een bepaaldestandaard te voldoen. Hoewel vaardigheden natuurlijk belangrijk zijn, is een eenzijdige nadrukdaarop wel een verarming. Het gaat er niet om dat leerlingen na hun schoolperiode direct kunnenworden ingezet in het arbeidsproces. Er is behoefte aan harmonieus ontwikkelde mensen diestevig in hu8n schoenen staan en durven met glans zichzelf te zijn.Akzo-Nobel topman Tex Gunning is een voorstander van waardengedreven onderwijs. Tijdens eenlezing daarover zie hij onder andere: ‘Kinderen die de kans krijgen om het beste uit zichzelf tehalen, doen dat ook. Gewoon omdat het vermogen tot leren en groeien is aangeboren, en ze daarplezier in hebben. Kinderen hebben van nature de talenten, de creativiteit en de empathie dienodig zijn om hun rol in het leven te spelen. Het is onze taak die vermogens te cultiveren, en eenklimaat te scheppen waarin ze uit kunnen groeien tot een volwassen humaniteit.’ Een voorbeeldvan van een school waar daar heel bewust aan wordt gewerkt is Wittering.nl in Rosmalen.Er zijn minstens drie essentiële invalshoeken van waaruit kan worden gekeken naaronderwijsvernieuwing: aandacht, bezieling en creatie. In het onderwijs spelen die drie aspecteneen rol op alle niveaus: bij het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, bij de besturen/directies van onderwijsinstellingen, bij de docenten/leerkrachten en bij leerlingen/studenten.Aandacht bezieling en creatie hangen nauw samen en kunnen niet zomaar wordengeïmplementeerd. Ze houden verband met denken, voelen en handelen van binnenuit. 1
  • 2. Samenvatting van presentatie van Arend Landman, spreker onderwijsvernieuwing, http://arendlandman.nlGerichte AANDACHT is nodig om dingen voor elkaar te krijgen. Alles wat geen aandacht krijgtneemt af en alles wat aandacht krijgt groeit. Tegenwoordig komen er zoveel taken af opvolwassenen, tieners en kinderen, dat ze geneigd zijn meerdere dingen tegelijk te doen en van hetene naar het andere te springen. Doordat de aandacht wordt versnipperd, wordt weinig flowervaren en blijven de resultaten beperkt. Bovendien leidt het voortdurend omschakelen van de eneactiviteit naar de andere tot vermoeidheid en concentratieverlies. Ook gaat het ten koste van dekwaliteit van het leven. Als je veel surft op internet en heel actief bent met sociale media, verandertje brein. Uit onderzoek blijkt dat de hersenen dan hongerig worden naar steeds nieuwe informatie.Dan is het moeilijk om iets waardevols tot stand te brengen. Aandacht voor aandacht leidt nietalleen tot betere resultaten, maar ook tot versterking van de het geheugen, de intuïtie en hetgevoel van welbevinden.Mensen die leven en werken vanuit hun eigen BEZIELING bereiken meer en ervaren meerlevensvervuling. Bezieling ontstaat als je je leven en werk ervaart als waardevol, wanneer je jetalenten gebruikt en ontwikkelt, en deze in dienst stelt van een groter geheel. Onderwijsinstellingenstaan voor de uitdaging om randvoorwaarden te creëren die het mogelijk maken dat leraren enleerlingen meer gaan leven en werken vanuit een intrinsieke motivatie. Dat kan door autonomie,meesterschap en zingeving te bevorderen. Het onderwijssysteem in Finland is mede zo succesvolomdat met die drie factoren rekening is gehouden Het huidige Nederlandse onderwijsbeleid datinzet op professionalisering van leraren sluit aan op de behoefte aan meesterschap.De kwaliteit en de effectiviteit van het onderwijs kan worden verhoogd door meer nadruk te leggenop CREATIE en minder op consumptie. We zijn zijn van nature scheppende wezens. We houdenervan om dingen te creëren. Wanneer iemand individueel of in samenwerking met anderen bewustiets moois creëert, komt er in de hersenen dopamine vrij. Die natuurlijke neurotransmitter geeft nietalleen een goed gevoel, maar zorgt er ook voor dat neurale verbindingen sterker worden. Datbetekent dat mensen beter leren wanneer ze in een creatieproces zelf ontdekken en verbandenleggen. Daarvoor is het nodig dat er in het onderwijs meer aandacht komt voor talenten die inverband worden gebracht met de rechter hersenhelft en voor creatief denken. “Als je een opleidingsomgeving zou willen ontwikkelen die precies tegengesteld werkt aan hoe het brein goed werkt, zou je waarschijnlijk iets ontwerpen als een klaslokaal”. John Medina in zijn boek ‘Breinmeester’De noodzaak van vernieuwing van het onderwijs wordt algemeen ingezien. Leraren ervaren steedsmeer de beperkingen van klassikaal lesgeven en zien in dat het onderwijs sterker dient te wordenafgestemd op het individu. Nieuwe technologie biedt daarvoor tal van mogelijkheden. Daar wordtechter nog maar mondjesmaat gebruik van gemaakt. Moeten basisscholen en scholen voorvoorgezet onderwijs het gebruik van internet, sociale media en educatieve software in hunonderwijs integreren? Voor mij is het antwoord op die vraag een volmondig ja. Waarom?• Internet en sociale media hebben de wereld veranderd. Kinderen besteden er aardig wat (vrije) tijd aan en kunnen er vaak beter mee omgaan dan hun leraren.• Internet en sociale media kunnen bijdragen aan de verhoging van de efficiëntie en de effectiviteit in het onderwijs• Internet en sociale media kunnen bijdragen aan een grotere betrokkenheid bij de onderwijs- instelling (van belang voor onder andere het werven van leerlingen/studenten, contecten onderhouden met leerlingen en hun ouders).Als scholen en educatieve uitgevers de mogelijkheden van internet, sociale media en educatievesoftware onbenut laten, zal de kloof tussen het onderwijs en de praktijk van het leven brederworden. De discussie dient naar mijn idee niet te gaan over ja of nee, maar over de manierwaarop, de structuur en de uitgangspunten. Ik ben positief over het gebruik van internet, socialemedia en educatieve software in het onderwijs, maar ik ben me ook heel goed bewust van de velevalkuilen die er zijn. Wanneer er niet wordt gewerkt vanuit de juiste uitgangspunten, kan de inzet 2
  • 3. Samenvatting van presentatie van Arend Landman, spreker onderwijsvernieuwing, http://arendlandman.nlvan internet en sociale media juist averechts werken. Mede om dat te voorkomen heb ik de twaalfpilaren voor onderwijsvernieuwing geformuleerd.Veel leraren werken al onder een grote tijdsdruk en zien het niet zitten om zich ook nog eens uit tezoeken hoe ze internet en sociale media in de klas kunnen inzetten. De rapporten die ik hebgelezen over inzet van socale media in het onderwijs zijn vooral geschreven door self-madegoeroes drie workshops en trainingen geven over social media. In de meeste publicaties oversocial media in het onderwijs lijkt het toepassen van sociale media het doel te zijn. Persoonlijk vindik dat geen goed uitgangspunt. Naar mijn idee draait het in het onderwijs primair om hetontwikkelen van talenten.Bieden social media werkelijk toegevoegde waarde als het gaat om talentontwikkeling? Ikdurf te stellen dat dat zelden het geval is. Het lijkt wel of de social media-goeroes de vaardigheidom snel de juiste informatie te vinden beschouwen als het belangrijkste talentdat er bestaat. Daar ben ik het niet mee eens.Er is een vaardigheid die wel essentieel is voor alle vormen van talentontwikkeling: het vermogenom taken met aandacht en liefde uit te voeren. Dat is een enorm belangrijk aspect waarvan menzich in het onderwijs altijd bewust dient te blijven. We moeten leren om ons met hoofd, hart enhanden op iets te focussen, want alleen vanuit gerichte aandacht kunnen we dingen creëren diewerkelijk de moeite waard zijn. Daarmee kom ik bij de eerste van de twaalf pilaren die ik hebbenoemd aan de hand van de vier letters van het woord REIS. Elke letter heb ik drie keer gebruiktals beginletter van een ‘pilaar’.R Richten (focus), Rust, Rechter hersenhelftE Educatie, Empowerment, EntertainmentI Integriteit, Individualisering, Intuïtie,S Steun, Sfeer. Sturing1. Richten (focus). We leven in een samenleving waarin er enorm veel afleidingen zijn. In hetwerkelijke leven, maar vooral ook op internet. Het is gebleken dat intensief internetgebruik leidt totbehoefte aan afleiding, concentratieverlies en oppervlakkigheid. Ik vind het belangrijk datleerlingen leren dat focus noodzakelijk is om werkelijk iets te kunnen bijdragen.2. Rust. Natuurlijk kan de boog niet altijd gespannen zijn. Rust is ook heel belangrijk. En dat schieter in deze hectische tijd, waarin alles zich lijkt te versnellen, nogal eens bij in. Als leraren zelfvoldoende rust nemen, werken vanuit rust en het belang van rust overdragen op hun leerlingenheeft dat een weldadige uitwerking. Een reeks van psychologische onderzoeken heeft aangetoonddat mensen blijk geven van veel meer aandacht, een sterker geheugen en een verbeterde cognitiewanneer ze een tijdje in een landelijke omgeving hebben doorgebracht. Hun hersenen wordenkalmer en scherper.3. Rechter hersenhelft. Het onderwijs is in de afgelopen honderd jaar sterk gericht geweest oprationeel, analytisch en logisch denken, dat in verband wordt gebracht met de linker hersenhelft(neurologisch klopt dat niet, maar het is wel een goede metafoor om die benadering aan teduiden). Dat is prima, maar wel eenzijdig. In het werk zullen we een steeds groter beroep moetendoen op de mogelijkheden van de rechter hersenhelft, die in verband wordt gebracht met beelden,verhalen, spel en synthese.4. Educatie. Educatie wordt in verband gebracht het gestructureerd werken aan het opdoen vankennis en het verwerven van vaardigheden. Het geheugen speelt daarin uiteraard een cruciale rol.Er wordt ten onrechte nog steeds veel gedacht dat het zinloos is om leerlingen veel dingen uit hunhoofd te laten leren, als ze maar in staat zijn de gewenste informatie op te zoeken. Dat is eengrote misvatting. Als we nieuwe langetermijn-herinneringen opslaan, beperken we onze mentalekrachten niet, maar versterken ze juist. Elke uitbreiding van ons geheugen gaat gepaard met eenvergroting van onze intelligentie. Het web verschaft een handige en verleidelijke aanvulling op onspersoonlijke geheugen, maar als we het web gaan gebruiken als substituut en op die manier deinnerlijke consolidatie processen overslaan, lopen we het risico dat we ons brein van zijnrijkdommen beroven. 3
  • 4. Samenvatting van presentatie van Arend Landman, spreker onderwijsvernieuwing, http://arendlandman.nl5. Empowerment. Dit begrip betekent letterlijk: iemand tot iets in staat stellen. Als mensen zelfactief betrokken zijn tijdens een leerproces, beklijft de inhoud beter. Het onderwijs van deze eeuwzou naar mijn mening meer gebruik moeten maken van de principes van brainbased learning.6. Entertainment. Wat we met plezier leren, vergeten we nooit. Daarom verdient het aanbevelingom in het onderwijs steeds te blijven zoeken naar manieren waarop het leren gewoon leuk is. Hierligt niet alleen een taak voor de leraren, maar vooral ook voor educatieve uitgeverijen.7. Integriteit. Het belang van eerlijkheid, doen wat je zegt en consequent zijn naar jezelf en naaranderen wordt steeds meer ingezien. Vooral nu alles steeds meer openbaar wordt en we dagelijksgeconfronteerd worden met de problemen die het gevolg zijn van een gebrek aan integriteit.Daarom is het belangrijk dat leerlingen van deze tijd het belang van integriteit niet alleenconceptueel kennen, maar vooral ook ervaren. Nieuwetijdskinderen hebben van nature al eensterk innerlijk gevoel van waarheid, eerlijkheid en rechtvaardigheid.8. Individualisering. Er bestaan grote verschillen tussen leerlingen. De effectiviteit van hetonderwijs kan daarom aanzienlijk worden verhoogd door rekening te houden met verschillen inambities, talenten, leerstijlen en competenties van leerlingen. Volgens de theorie van demeervoudige intelligenties is de vraag is niet meer ‘Hoe intelligent ben jij?’ maar ‘Hoe ben jijintelligent?9. Intuïtie. Binnen het onderwijs wordt steeds meer erkend dat intuïtie voor scholen onontbeerlijkis om goed te kunnen blijven functioneren op een manier die aansluit bij wat de leerlingen enmaatschappij nu en in de toekomst nodig hebben. Op PABO’s en andere lerarenopleidingen lerenstudenten nog vrijwel niets over intuïtie. Dat is jammer, want met onze intuïtie kunnen we feillooskunnen achterhalen, beslissen, communiceren, anticiperen, bezielen en creëren (ABC-ABC)10. Steun. Voor de ontwikkeling van mensen, en vooral van leerlingen, is het van groot belang datze zich gesteund voelen. Uit celbiologisch onderzoek blijkt dat positieve gedachten een diepgaandeffect hebben op het gedrag van de genen wanneer deze in overeenstemming zijn met onbewusteprogrammering. Niet de genen bepalen ons gedrag, maar de genen worden aan- en uitgezet doorexterne factoren.11. Sfeer. De sfeer op school en in de klas hebben een grote invloed op de onderwijsprocessen.Het is heel goed mogelijk om bewust te werken aan een positieve en prettige sfeer. Dat is ook vangroot belang voor hooggevoeligen die door hun hooggevoeligheid in veel omgevingen niet goedkunnen functioneren. De innerlijke gesteldheid van de leraren hebben uiteraard een hele groteinvloed, maar het is ook mogelijk om de sfeer te verbeteren door de inrichting wat te veranderenen gebruik te maken van kleuren.12. Sturing. Het is niet reëel om te veronderstellen dat leerlingen juiste beslissingen kunnennemen in complexe situaties. Concepten als het ‘studiehuis’ en ‘competentie-gericht onderwijs’sluiten niet aan op de biologische ontwikkeling van de hersenen van de leerlingen. Pas in midden-en late adolescentie ontwikkelen zich complexe hersensystemen die nodig zijn voor de integratietussen handelingen en het plannen van iets complexer activiteiten. Belangrijke hersenstructurenworden pas echt actief middenin de tienertijd. De adolescent kan op dat moment al behoorlijk goedkiezen wat hij of zij ‘s middags wil doen, maar een verantwoorde planning voor volgende week,laat staan voor volgend jaar, is teveel gevraagd. Leerlingen hebben sturing nodig. Onderwijs is niet het vullen van een vat, maar het ontsteken van een vuur. Wiliam Buttler Yeats 4