Aarogyacha Aarasa Bestseller On Health Assessment Dr. Shriniwas Kashalikar
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Aarogyacha Aarasa Bestseller On Health Assessment Dr. Shriniwas Kashalikar

on

  • 187 views

 

Statistics

Views

Total Views
187
Views on SlideShare
187
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Aarogyacha Aarasa Bestseller On Health Assessment Dr. Shriniwas Kashalikar Aarogyacha Aarasa Bestseller On Health Assessment Dr. Shriniwas Kashalikar Document Transcript

    • DeejesiÙeeÛee Deejmee : meneÙÙe : RLIVING & H PE OL SU R IS FO TI C L SOCI ETY H EALTH ADV NA ISSHHA IO AN AT CE N ME ER NT I NT [e@. ßeerefveJeeme peveeo&ve keâçeeUerkeâj 101, S/24, n@hheer Jn@}er, efškegâefpeveerJee[er jes[, "eCes (heefçÛece) - 400610 ceesyeeF&} : 9869326089
    • DeejesiÙeeÛee Deejmee meJe& nkeäkeâ : }sKekeâeÛÙee mJeeOeerve }sKekeâ : [e@. ßeerefveJeeme pe. keâçeeUerkeâj ØecegKe : mebbhetCe& leCeeJecegkeäleer keWâõ, keâe@}spe efyeu[eRie, eflemeje cepe}e, kesâ.F&.Sce. ne@efmheš}, hejU, cegbyeF& - 400012. ceesyeeF&} - 9869326089 F&-yegkeâ DeeJe=òeer : mebieCekeâ Øekeâeçeve 5/6, çeebleer efveJeeme, meble jeceoeme jes[, ieCesçe še@keâerpe peJeU, ceg}gb[ (hetJe&) cegbyeF& - 400081. otjOJeveer : 25681650 /25688682 F& ces} : info@sanganak.in JesyemeeF&š : www.esanganak.com
    • DeejesiÙeeÛee Deejmee Deehe}s DeejesiÙe Deepekeâe} Dehebie efove, S[dme efove Jeiewjs Deveskeâ ‘efove’ meepejs nesleele. peeieeflekeâ DeejesiÙeefoveer lej efkeâleerlejer keâeÙe&›eâce nesleele. ÙeeefçeJeeÙe DeejesiÙeefJe<eÙeer ceeefnleer osCeejs DemebKÙe keâeÙe&›eâce otjoçe&veÛÙee efJeefJeOe Ûe@vesumeJej DeeefCe jsef[DeesJej nesleÛe Demeleele. ÙeeleÛe Yej cnCepes DeejesiÙe, Deew<eOeesheÛeej, meeQoÙe& Ùee efJe<eÙeebvee Jeentve Iesle}s}er efveÙelekeâeef}kesâosKeer} heg<keâU Pee}er Deensle. lÙeecegUsÛe keâer keâeÙe, efpekeâ[seflekeâ[s DeejesiÙeefJe<eÙeerÛeer ÛeÛee& Ûee}leevee Dee{Ules. heefmleçeer-ÛeeefUçeer nesTve ies}s}s }eskeâ lej yengleskeâ JesUe y}[ çegiej, keâes}smšsje@}, mš^sme šsmš Deçee efJe<eÙeebJej yees}le Demeleele. keâenerpeCe DeeheCe keâesCelee JÙeeÙeece keâjlees, efkeâleer keâjlees, keâOeer keâjlees Ùeeyeö} lej keâenerpeCe Ùeesieemeveeyeö} ÛeÛee& keâjleevee Dee{Uleele. keâOeer keâOeer efvemeieexheÛeej, DeeÙegJexo, yeeje #eej, neseceDeesheLeer, OÙeeve, ceb$eçekeäleer f ÙeeJej osKeer} iehhee jbieleevee efomeleele. DeejesiÙeefJe<eÙeerÛÙee Ùee peeie¤keâlescegUs JewÅekeâerÙe DeeYet<eCeebveener Jee{leer ceeieCeer Deens. DeeheuÙeehewkeâer DeveskeâpeCeebkeâ[s ner JewÅekeâerÙe DeeYet<eCeb Demeleele. Ûe<cee, keâJeUer, nsDej [eÙe, ®õe#e, ceevesYeesJeleer heóe (keâe@}j), ieg{iÙeeYeesJeleer heóe (veer ke@âhe) meje&me Dee{Uleele. ÙeeefçeJeeÙe JesieJesieUs
    • ÛegbyekeâosKeer} ØeÛeejele Deensle. heesJeUs, ceesleer, heg<keâjepe Jeiewjs ceewuÙeJeeve Ke[ŸeebÛee JeehejosKeer} JewÅekeâerÙe keâejCeemee"er neslees heCe Deçee Øekeâejs DeejesiÙeeÛeer nJee Deme}er lejer Øeot<eCepevÙe jesie, kegâhees<eCeecegUs nesCeejs jesie, DeheIeele, S[dme, mebmeie&pevÙe jesie, DehebielJe, ceeveefmekeâ efJeke=âleer DeeefCe Flej Deveskeâ jesieebÛes yeUer Jee{leÛe Deensle. lÙeeÛeØeceeCes DeeheuÙee mebmke=âleerçeer efJepees[ Deçee JewÅekeâerÙe HeæleercegUs meJe&meeceevÙe DeepeeryeeF&Ûee yešJee ve° nesTve ceeCetme hejeJe}byeer Pee}e Deens. IejIegleer GheÛeej }eshe heeJe}s Deensle. [e@keäšjebJej DeJe}byetve jeefnuÙeecegUs JewÅekeâerÙe GheÛeejebÛee KeÛe& peerJeIesCee Pee}e Deens. lÙeeleÛe JesieJesieàÙee GheÛeej heæleerÛÙee peeefnjeleyeepeercegUs ’meeNÙee efJeßJeeÛee Pee}e ieUe"e, keâesCe Keje keâesCe Keesše keâener keâUsvee’ Deçeer DeJemLee Pee}er Deens. DeelceefJeßJeeme peeTve Deeieeflekeâlee Dee}er Deens. jesieeØeceeCesÛe jesieeÛÙee DeJeemleJe YeerleerheeÙeer meJe&meeceevÙe ceeCemeeJej Yeüefce° JneÙeÛeer heeUer Dee}er Deens. meenefpekeâÛe Deçee JesUer ØeceeefCekeâ, DeelceerÙeleehetCe&, Oeerj osCeejs DeeefCe ÙeesiÙe efoçee oeKeJeCeejs Ûeej çeyo DeeheuÙee}e nJes Demeleele. efpeJeeYeeJeeÛee Deve DeÛetkeâ Demee meu}e heeefnpes Demelees. Fb«epeerle efpe}e Sbhee@Jeefjbie cnCeleele Deçeer mHetâleeaoeÙeer, DeelceefJeßJeeme peeieJeCeejer, DeelceefveYe&j yeveJeCeejer mebpeerJeveer DeeheuÙee meJeeËvee DeeJeçÙekeâ Demeles. Ùee hegefmlekesâletve ner keâener ØeceeCeele lejer }eYeles keâeÙe ns JeeÛekeâeveer "jJeeJeb.
    • mebhetCe& DeejessiÙe mebhetCe& DeejesiÙe cnCepes kesâJeU vepejsle KegheCeejer JÙebies DeeefCe keä}sçekeâejer jesie ÙeebÛee DeYeeJe veJns. (DeefOekeâ Kees}ele peeTve efJeÛeej kesâ}e lej }#eele ÙesF&} keâer ’mJe’ceOÙeW jenCes cnCepes mJeemLe nesÙe). letle& }#eele IÙeeÙeeÛeer yeeye cnCepes Ùee hegefmlekesâÛÙee DeeOeejeves DeeheuÙee}e yeUkeâš JneÙeÛeb Deens. ’çejerjced DeeÅeb Ke}g Oece&meeOeveced’ ns JeÛeve megØeefmeæ Deens. Ùee JeÛevee vegmeej çeefjje}e Oecee&Ûeb meeOeve cnš}s}b Deens.heCe vegmeleb leie[b çejerj keâeÙe keâeceeÛeb ? DeeheuÙee}e ÛeheUlee nJeer, }JeefÛekeâlee nJeer,efÛeJešheCee nJee, kegâçe}lee nJeer, keâeÙe&lelhejlee nJeer, keâeÙe&#ecelee nJeer. leer DeeheCe efceUefJeCeej Deenesle. ÙeeefçeJeeÙe DeeheuÙee}e Je=òeerveb efJeçee} Je Deeveboer, yegæerveb leer#Ce Je lespemJeer JneÙeÛeb Deens. meùoÙe Je meefn<Cet, met#ce Je Kebyeerj yeveeÙeÛeb Deens DeeefCe DeKesj Âef°veb mecÙekeâdd JneÙeÛeb Deens. çew#eefCekeâ heejbielelee, DeeefLe&keâ megyeòee, keâewšgbefyekeâ megmebJeeo Je meewneo&osKeer} Deecne}e nJebÛe. lÙeeÛeØeceeCes meeceeefpekeâ vÙeeÙe Je çeebleer DeeefCe jepekeâerÙe megJÙeJemLee osKeer} Deecne}e nJeerÛe. Deecne}e efnjJeeRieej efvemeie&jepeer nJeer, keâ}e nJÙee, ›eâer[e nJÙee, meejer megKeb meJee&vee YejYe¤ve efceUeÙe}e nJeer, Oece&, DeLe&, keâece DeeefCe cees#e meeOÙe keâjCeb ner mebkeâuhevee cnCepes DeeheuÙee mebmke=âleerÛee cet}eOeej Je ceeveob[ Deens. DeejesiÙeeÛÙee keâuhevesheemetve leer JesieUer keâjlee veÙes.
    • DeeheCe keâesCe ? DeeheCe DeeheuÙee DeejesiÙeeefJe<eÙeer efJeÛeej keâjeÙe}e efveIee}es keâer heefn}e Øeçve Demee Ùeslees keâer DeeheCe keâesCe Deenesle ? ne Øeçve ØelÙeskeâe}e he[lees. SJe{bÛe veJns lej lÙeeÛeb GòejosKeer} ØelÙeskeâpeCe oslees. ceer Decekeâe lecekeâe, ceer DecekeäÙeeÛee lecegkeâ, lees #e, lees Ùe Jeiewjs. SJe{bÛe veJns lej yees}leevee DeeheCe lÙeeÛÙeener heg{b osKeer} peelees. ceer ns keâOeerÛe keâjCeej veener, ce}e ns peces}, DecekeäÙee}e cegUerÛe peceCeej veener, lÙee}e ceer Ûeebie}e DeesUKelees Jeiewjs. DeeheCe mJele:}e DeeefCe Flejebvee pej SJe{b Ûeebie}b DeesUKelees lej Ùee efJe<eÙeeJej efJeÛeej keâjCÙeeÛeer iejpe keâeÙe ? ne cegöe Deieoer ÙeesiÙe Deens. ØelÙeskeâpeCe mJele:}e DeesUKele Deme}e lej Deçeer iejpe Demet veÙes. heCe DeeheCe pes yees}le Demelees lÙeele leeefòJekeâ melÙeeÛee Yeeie HeâejÛe keâceer Demelees DeeefCe efveJJeU JÙeeJeneefjkeâ Yeeie peemle Demelees. JeemleefJekeâ heeefn}b lej DeeheuÙee}e mJele:ÛÙee mJe¤heeÛeer Heâjçeer keâuhevee vemeles. heCe mJele:}e peeCeCeb DelÙeble keâ"erCe Demeleb DeeefCe ner Øeef›eâÙee DeOÙeelceeÛÙee #es$eele cees[le DemeuÙeeves efleÛÙeeyeö} efJeÛeej keâjeÙeÛeer DeeheuÙee}e meJeÙe vemeles. lÙeecegUs DeeheCe ne efJe<eÙe veblej šhhÙeešhhÙeeves neleeUt. FLes Heâkeäle SJe{bÛe }#eele IÙeeÙe}e nJeb keâer Deehe}b DeefmlelJe kesâJeU
    • çejerjehegjleb ceÙee&efole veener. lÙeecegUs DeejesiÙeeÛee efJeÛeej keâjleevee DeeheCe kesâJeU çejerjehegjlee efJeÛeej keâjlee keâecee veÙes. keâejCe DeeheCe cnCepes kesâJeU Deehe}b çejerj veJns. DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e DeejesiÙeeÛÙee efvekeâ<eebefJe<eÙeer DeYÙeeme keâjCÙeeÛeb keâejCe Demeb keâer, heg<keâUoe jesie iebYeerj mJe¤heeÛes Deme}s lejer Jesovee, Keepe, peUpeU, G}šŸee Jeiewjs keâesCeleerner }#eCes vemeleele. lÙeecegUs jesie PeeuÙeeÛes menpe }#eele Ùesle veener. lÙeecegUs jesieebÛeer "Ukeâ Je $eemeoeÙekeâ }#eCes GlheVe nesCÙeehetJeeaÛe DeejesiÙeele efyeIee[ PeeuÙeeÛes keâUCes cenlJeeÛes Demeles. keâejCe lÙeecegUs DeveejesiÙe šeUCes DeeefCe DeejesiÙe efškeâJeCes Je peesheemeCes meeshes peeles. çeejerefjkeâ jesieebÛÙee }#eCeebØeceeCesÛe Jeemevee, ceve, yegefæ, efJeÛeej, Âef°keâesve Ùee meJeeËÛÙee jesieebÛeer }#eCes Demeleele. ÙeesiÙe efvekeâ<e }eJetve efvejer#eCe kesâ}b veener lej Ùee meJeeËÛeb DeejesiÙe efyeIe[eÙe}e JesU }eiele veener.DeejesiÙeeÛÙee keâmeesšŸee (cnCepesÛe DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e) kesâJeU çejerjehegjlÙee "sJeuÙee lej Deehe}e Heâej cees"e Yeeie og}&ef#ele Je jesieš jener}. lÙeecegUs çejerjeØeceeCesÛe Jeemevee, ceve, yegefæ, efJeÛeej, Âef°keâesve, Deehe}er keâewšgbefyekeâ efmLeleer, DeeheuÙeeceOeer} DeeefCe meceepeeceOeer} hejmhejmebyebOe Je Øeef›eâÙee, DeeheCe DeeefCe efvemeie& Ùee ojcÙeeveÛÙee Øeef›eâÙee ÙeebÛÙeemee"erner DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e leÙeej kesâ}s}s Deensle. les ÙesLes Lees[keäÙeele efo}s Deensle.
    • çeejerefjkeâ DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e çejerjeÛeer ogKeCeer meieàÙeebvee ceeefnle Demeleele. lÙeecegUs jesie veme}e keâer DeejesiÙe Deens Demee mejOeesheš efve<keâ<e& keâe{}e peelees. heCe les meeHeâ Ûetkeâ Deens. keâener JÙemeves Deçeer Demeleele keâer, lÙeebÛes çejerjeJejer} og<heefjCeece heg<keâU ØeceeCeele efveefßÛele Demeleele. GoenjCeeLe& : efJe[er, heeve, iegšKee, efmeieejsš , oe¤, lebyeeKeg. ÙeeefçeJeeÙe ieebpee, Ûejme Jeiewjs JÙemevesner Deensle. Ùee JÙemeveebÛee Je lÙeebÛÙee ØeceeCeebÛee efJeÛeej kesâuÙeeme lÙeebÛÙeecegUs nesCeeNÙee çeejerefjkeâ efyeIee[ebÛeer keâuhevee Ùesles. lemesÛe Jepeve, GbÛeer, Yetkeâ, meb[emeÛeer meJeÙe, }IeJeerÛeer ef›eâÙee, Peeshe, ceeefmekeâ heeUer, Ieece, lees} meeJejCes, Ûee}Ces, OeeJeCes, yees}Ces, Jeeme IesCes, yeIeCes, SskeâCes, ÛeJe IesCes FlÙeeoer ef›eâÙee mJeeYeeefJekeâheCes nesleele keâer veener Ùeekeâ[s }#e efouÙeeme çeejerefjkeâ DeejesiÙeefJe<eÙeerÛeer Ûeebie}er keâuhevee ÙesT çekeâles. lÙeeÛeØeceeCes leeW[e}e veekeâe}e, çejerje}e ogieËOe Ùeslees keâeÙe Je }neve ceg}ebÛÙee yeeyeleerle lÙeebÛeer Jee{ Dehes#esØeceeCes nesles keâer veener ÙeeÛeer Keelejpecee keâjeJeer }eieles. ÙeeefçeJeeÙe kesâme, oele, lJeÛee, lJeÛesÛee jbie, [esUs Je lÙeebÛeer "sJeCe, lÙeebÛÙee ne}Ûee}er ÙeebÛeb efvejer#eCe kesâ}b lejer SjJeer vepejsDee[ nesT çekeâCeeNÙee Deveskeâ yeeyeer }#eele Ùesleele. lemesÛe keâeKesle, IeçeeÛÙee ceeies DeeefCe ceevesJej ÙesCeeNÙee iee"er, veKes, çejerjeÛeer OeešCeer ÙeeJe¤ve osKeer} jesieeÛeer keâener ØeceeCeele keâuhevee Ùesles.
    • (efveJJeU Jejer} cegÅeebÛee DeeOeejs jesieeÛeb efveoeve Jee GheÛeej keâjlee ÙesCeb çekeäÙe veener. keâejCe leheçeer}Jeej mhe°erkeâjCe efleLes efo}s}b veener. lÙeeÛeØeceeCes lÙeebÛee Jeehej keâmee keâjeÙeÛee Je lÙeeheemetve keâesCeles efve<keâ<e& keâe{eÙeÛes ÙeebÛener mhe°erkeâjCe efo}s}b veener. lÙeebÛee DevJeeÙeeLe& keâmee }eJeeÙeÛee DeeefCe ÙeesiÙe DeeefCe ØeYeeJeer GheÛeejebmee"er keâesCeleer heeJe}b GÛe}eÙeÛeer Ùeemee"er [e@keäšjebÛee meu}e IÙeeJee.) çejerjeÛÙee keâener mJeeYeeefJekeâ Jeweçe°Ùeebkeâ[s DeeefCe vewmeefie&keâ keâeÙee&keâ[s f }#e efouÙeeme DeejesiÙeeefJe<eÙeer keâuhevee Ùesles. keâejCe çejerjeÛeer mJeeYeeefJekeâ Jewefçe°Ÿes DeeefCe keâeÙex DeejesiÙe efyeIe[t }eie}s keâer efyeIe[t }eieleele. Peeshe (ve }eieCes Jee DeefOekeâ }eieCes), Yetkeâ (ve }eieCes Jee DeefleçeÙe }eieCes), Ûee}Ces (efyeIe[tve Ûee}leevee lees} peeCes), ceeefmekeâ heeUer (Gefçeje megg® nesCes,DeefOekeâ jkeäleŒeeJe nesTve ÙesCes, DeefveÙeefcele nesCes efkebâJee iejesojheCee vemeleeveener ve ÙesCes), [esUs (veerš ve efomeCes), keâeve (veerš Ssketâ ve ÙesCes) Jeiewjs yeeyeeRÛee Lees[keäÙeele Dee{eJee DeeheCe Deieesoj Iesle}e. hejbleg ÙeeefçeJeeÙe çeejerefjkeâ JÙeeOeerÛÙee Øekeâejevegmeej peer }#eCes efvecee&Ce nesT }eieleele lÙeebÛÙeeyeö} ceeefnleer DemeCeb DeeJeçÙekeâ Deens. SKeeÅee JeeÛekeâe}e }#eCeebÛeer Deçeer Ùeeoer JeeÛeCeb keä}sçekeâejkeâ Jeešs}, efÛebleepevekeâ Jeešs}. heCe ner Ùeeoer FLes osCeb DelÙeeJeçÙekeâ Deens. keâejCe çenjer YeeieebceOÙes meOeve Je megefçeef#ele }eskeâebceOÙes mJeleŠÛÙee çeejerefjkeâ DeejesiÙeeyeö}, meew‰Jeeyeö}, meeQoÙee&yeö} Je lee®CÙeeyeö} (efkebâJee le¤Ce efomeCÙeeyeö}) peeie=leer,o#elee, DeemLee, ÛeewkeâmeheCee
    • Je keâener JesUe Deefleefjkeäle keâeUpeer, efÛeblee Je efYeleer Dee{U}er lejer «eeceerCe, Deefçeef#ele Je iejerye }eskeâebceOÙes heefjefmLeleer Heâej JesieUer Demeles. De%eeveeheesšer Je meesefçekeâlesheeÙeer efkebâJee heefjefmLeleerçeer Peie[leevee Dee}suÙee keâeškeâheCeeheeÙeer Je jekeâšheCeeheeÙeer lÙeebÛeb DeejesiÙe heej {emeU}b Je çeejerefjkeâ #ecelee heej KeÛetve ies}er lejer lÙee JÙeeOeeRÛeb ieebYeerÙe& lÙeebÛÙee }#eele osKeer} Ùesle veener. lÙeecegUs jesie-}#eCes lÙeebvee ceeefnle nesCeb DeeJeçÙekeâ Deens. keâejCe leer ceeefnle Deme}er lejÛe lÙebevee DeejesiÙeeyeö} Je DeejesiÙeeÛÙee efyeIee[eyeö} jemle keâuhevee ÙesF&} Je DeejesiÙe peesheemeCÙeeÛÙee °erves hegjsmes o#e jenlee ÙesF&}. yengleskeâ jesieebÛÙee megjJeeleer}e Kee}er}hewkeâer keâener }#eCes Dee{Uleele. leehe ÙesCes, [eskesâogKeer, [esàÙeeÛeer Deeie, [esàÙeebheg{s DebOeejer ÙesCes, meoea, IemeeogKeer, keâeveogKeer, oeleogKeer, ceUceU, G}šŸee, {skeâje, heesšogKeer, hee"ogKeer, Úeleerle ogKeCes, Úeleerle Oe[Oe[Ces, Keeskeâ}e, GÛekeäÙee, efçebkeâe, LekeâJee, ocee (ßJeeme), ßJesleØeoj (ÙeesveerceOetve meHesâo Jee lelmece heeCeer (õJe) peeCes), ÙeesveerÛee Yeeie Kee}er mejkeâCes (Ùee}e Fb«epeerle Øees}@hme cnCeleele), veeefieCeer (neleeheeÙeeJejer} efçejebvee (veer}e jkeäleJeeefnvÙeebvee) metpe ÙesCes), meebOesogKeer, Keepe, efPeCeefPeCÙee, cetÛÚe&, jkeäleŒeeJe, keâeveele DeeJeepe ÙesCes, Debie yeefOej nesCes FlÙeeoer. Deçeer Flej yejerÛe }#eCes Deensle. heCe kesâJeU ner }#eCes veme}er cnCepes çeejerefjkeâ DeejesiÙe Ûeebie}s Deens Demes veJns. çeejerefjkeâ #ecelee, efÛekeâešer, ÛeheUlee, }JeefÛekeâlee FlÙeeefo yeeyeeRÛee }eskeâefnleeÛÙee keâle&JÙeele Jeehej nesCeb ne çeejerefjkeâ
    • DeejesiÙeeÛee cees"e efvekeâ<e Deens. çeejerefjkeâ çekeäleerÛee iewjJeehej nesCes ns çeejerefjkeâ jesiešheCeeÛesÛe }#eCe nesÙe. mJeeYeeefJekeâ JeemevesÛes efvekeâ<e Jeemevee cnCepes cet}Yetle ØeJe=leer. meJee&le cet}Yetle ØeJe=leer cnCepes peieCÙeeÛeer ØeJe=leer. ¢ee ØeJe=òeercegUs ceeCetme keâçeener heefjefmLeleerle Oeerj ve mees[lee efÛeJešheCes peiele jenlees. ¢ee ØeJe=òeer}e Fb«epeerle meJne&ÙeJe} Fefvmšbkeäš cnCeleele. ner ØeJe=òeer vemeleer lej mebhetCe& ceeveJeer peerJeveeÛes veešŸe keâOeerÛe mebhetve ies}b Demeleb. SJe{bÛe veJns lej ¢eeÛe ØeJe=òeercegUs DeelceIeele ve keâjlee peiele jeefn}s}er JewefJeOÙehetCe& peerJeme=°er keâoeÛeerle keâOeerÛe mebhe}er Demeleer. KeeCes, efheCes, mebj#eCe keâjCes, Øepeveve (veJeerve yee}keâebvee pevce osCes) ¢ee Flej cet}Yetle ØeJe=òeer Deensle. Jeemevee cnCepes heg<keâUpeCe kesâJeU keâeceJeemevee mecepeleele. heCe les yejesyej veener. JeemleefJekeâ heenlee, Jeemevee çejerjeçeer efveie[erle Deensle. heCe lejerner lÙeebÛee JesieUe efJeÛeej keâjCÙeeÛeb keâejCe cnCepes Demee efJeÛeej kesâ}e veener lej lÙeebÛÙeekeâ[s Je lÙeebÛÙee efyeIee[ekeâ[s DeejesiÙeeÛÙee meboYee&le heeneÙeÛeb jentve peeCÙeeÛeer çekeäÙelee Demeles. heefjCeeceer Demes efyeIee[ og}&ef#ele meceepeele HeâesHeâeJet çekeâleele Je JÙekeäleerÛeb Je meceepeeÛeb ØeÛeb[ vegkeâmeeve ke⤠çekeâleele. JeemeveeefJeJeçe PeeuÙeecegUs keâOeer ef}bieefhemeeš YeÙeevekeâ GÛÚeo ceeb[t çekeâlees. lej keâOeer SKeeoe vejceebmeYe#ekeâ nenekeâej ceepeJet çekeâlees. ¢eeefçeJeeÙe DeejesiÙeeÛÙee meboYee&le JeemeveebÛes efvekeâ<e }#eele Iesle}s Je veerš Jeehej}s lej veeieefjkeâebÛÙee mJeYeeefJekeâ JeemeveebÛeer hetleea JneJeer Je
    • lÙee efJeke=âle yevet veÙesle Ùee °erves mejkeâej}e ÙeesiÙe OeesjCes DeeKelee Ùesleele. lemesÛe lÙee OeesjCeebvegmeej ÙeesiÙe Ùeespevee jeyeJelee Ùesleele. peieCÙeeÛes, mJemebj#eCeeÛes, KeeCÙeeefheCÙeeÛes keâener meebmke=âeflekeâ mebkesâle Demeleele. lemesÛe }wefiebkeâ JeeieCegkeâerÛesner Demeleele. lÙeecegUs cet}Yetle ØeJe=òeeRÛÙee DeefJe<keâejeceOÙes osçe-efJeosçeele efJeefJeOelee Dee{Ules. heCe Skeâe ceÙee&osÛÙee he}erkeâ[s lÙeele Heâjkeâ vemelees. GoenjCeeLe& KeeCÙeeceOÙes Heâjkeâ Deme}e lejer KeeCÙeele efJe‰e DemeeJeer Demeb JeešCeb (Deew<eOe cnCetve veJns lej DeeJe[ cnCetve !) efn}e KeeCÙeeÛÙee JeemevesÛeer efJeke=âleer cnCeleele. Ùee efJeke=âleer}e Fb«epeerle keâe@Øee@HesâefpeÙee cnCeleele. lÙeecegUs KeeCes, efheCes, mebj#eCe, efveJeeje, }Qefiekeâ Deekeâ<e&Ce, ØepeveveeÛeer ØeJe=òeer, yee}mebieesheve FlÙeeoer yeeyeer mJeeYeeefJekeâ Deensle keâer DemJeeYeeefJekeâ? Deefle Deensle keâer keâceer ? keâer Deefpeyeele veener ? Ùee yeeyeeRceOÙes hegjsmes meceeOeeve Deens keâer veener ? Ùee efvekeâ<eebJej DeejesiÙeeÛeer JeemevesÛeer yeepet leheemeeÙe}e nJeer. ceeveefmekeâ DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e Deehe}b ceve DeeefCe YeeJevee, çejerj DeeefCe Jeemeveebçeer efveie[erle Deensle. heCe Heâkeäle çeejerefjkeâ DeejesiÙeeÛee efJeÛeej keâ¤ve DeeefCe Jeemevee mJeeYeeefJekeâ Deensle keâer veenerle ÙeebÛee efJeÛeej keâ¤ve ceveeÛÙee DeejesiÙeeÛeer keâuhevee Ùesle veener. JeemeveebÛÙee DeYeeJeer JewefJeOÙehetCe& ØeeCeerme=°er Je ceeveJeer peele efškeâ}er vemeleer ns pemeb Kejb lemebÛe ceve DeeefCe ceveeÛÙee
    • ieefnNÙee YeeJeYeeJeveebefçeJeeÙe ceeCetme pej kesâJeU peieleÛe jeefn}e Demelee lej ceeveJeer mebmke=âleer mece=Oo Pee}er vemeleer. ØeieuYe ceveeÛes ceneved DeefJe<keâej Deme}s}s ÙeesiesßJej ke=â<Ce, cenekeâJeer Jeeuceerkeâer, cen<eea Jeefme‰ FlÙeeoer ceeveJeer mebmke=âleerceOÙes Pee}s vemeles. DeeoçeeËÛes Deeoçe& Deçee Ú$eheleer efçeJeepeer cenejepeebvee Je efveOe[Ÿee ÚeleerÛÙee Oece&Jeerj mebYeepeer jepeebvee ceeveJeeves heeefn}s vemeles. lÙeeÛeØeceeCes ceveeÛÙee efJeke=âleermee"er jkeäleefheheemeg yeve}suÙee OeceeËOeebveener heeefn}s vemeles. lÙeecegUs ceveeÛeb DeejesiÙe leheemeCÙeemee"er JesieJesieàÙee keâmeesšŸee }eJeeÙe}e nJÙee. Deefle Gòespevee, Deefle efvejeçee, Deefle JewHeâuÙe, Deefle És<e, Deefle celmej, Deefle efÛeblee, Deefle neJe, Deefle jeie, Deefle efleškeâeje, Deefle efveiejieóheCee, Deefle }eÛeejer, Deefle obYe, Deefle lee"e, Deefle efYe$esheCee, Deefle (Jes[s) Oee[me Ùeeletve ceveeÛeb DeejesiÙe efyeIe[uÙeeÛeb OÙeeveele Ùesleb. ÙeeefçeJeeÙe keâenerlejer iegvne Ie[uÙeeÛeer šesÛeCeer efkebâJee me} (DehejeOeeÛeer YeeJevee), efnbmesÛeer Je=òeer, onçeleJeeoer Je=òeer, ngketâceçeener Je=òeer, ieg}eceefiejerÛeer (mJele: efJe<eÙeerÛeer Ie=Cee yeeUieCÙeeÛeer Je mJele:}e nerve mecepeCÙeeÛeer) Je=òeer Ùee meJeeËletve osKeer} ceve jesieš PeeuÙeeÛes }#eele Ùesles. kesâJeU mebkegâefÛele mJeeLee&cegUs Je neJe DelÙeeefOekeâ Jee{uÙeecegUs DeefveJeej yenkeâ}s}b ceve lÙee JÙekeäleerÛee, mJele:Ûee DeeefCe yejesyejÛe kegâšgbye Je meceepe ÙeebÛee meJe&veeçe ke⤠çekeâleb. ÙeeefJe<eÙeer ßeerceled YeieJeodieerlesceOÙes ogmeNÙee DeOÙeeÙeele yeeme°eJee Je $esme°eJee Demes oesve ç}eskeâ Deensle. ns ç}eskeâ kesâJeU DeeOÙeeeflcekeâ ceb[Uermee"erÛe veenerle, lej meJe&meeceevÙeebmee"er osKeer} Deensle.
    • OÙeeÙelees efJe<eÙeevhebgme: me*diemles<ethepeeÙeles ~ me*dieelmebpeeÛele keâece: keâeceel›eâesOeeÓefYepeeÙeles ~~ 2.62 ~~ ›eâesOeeled YeJeefle mebceesn: mebceesnelmce=efleefJeYeüce: ~ mce=efleYebüçeeled yegefæveeçe: yegefæveeçeelØeCeçÙeefle ~~ 2.63 ~~ ceefLeleeLe& Demee keâer GheYeesiÙe efJe<eÙeeÛeb efÛebleve keâjlee keâjlee lÙeebÛee mebie neslees. mebieeÛÙee Éejs Ûeškeâ }eieles. ceie Ûeškeâ melele hetCe& JneJeer Deçeer FÛÚe GlheVe nesle jenles. ner FÛÚe hetCe& Pee}er veener keâer ›eâesOe GlheVe neslees. ›eâesOeecegUs ceeCetme mebceesefnle neslees Je lÙeeÛeer GheYeesieeÛÙee heefjCeeceebÛeer Dee"JeCe (peeCeerJe) ve° nesles lÙeecegUs meejemeej yegæer (efveCe&Ùeçekeäleer) ve° nesles Je ÛegkeâerÛÙee efveCe&ÙeeheeÙeer melele ÛegkeâerÛÙee heeJe}s he[tve ceeCemeeÛee meJe&veeçe neslees ceve DeveeJej Pee}s}er JÙekeäleer GÛÛeheoer Deme}er lej leer JÙekeäleer mJele: yejesyejÛe meceepee}e keâçeer jmeeleUe}e vesT çekeâles ÙeeÛeer ÙeeJe¤ve keâuhevee ÙesF&}. ieeJeheeleUer h eemet v e les peeieef l ekeâ heeleUer h eÙeË l e ef v ejer # eCe kesâuÙeeme ÙeeÛeer Kee$eer hešs} Je çejerjeÛÙee DeejesiÙeeØeceeCes ceveeÛÙee DeejesiÙeekeâ[s hegjsmes }#e osCes Je lÙeemee"er ÙeesiÙe efvekeâ<e }eJeCes efkeâleer DelÙeeJeçÙeekeâ Deens ÙeeÛeer Kee$eer hešs}. lÙeeceg U s kes â JeU ®iCeÛe veJns lej [e@ k eä š j, heef j Ûeeef j keâe, Jee@[&yee@Ùe, JewÅekeâerÙe JÙeJemeeÙeeleer} efçe#ekeâ, leb$e%e, Deew<eOe kebâhevÙeebÛes cee}keâ, lÙeebÛes meu}eieej, DeefOekeâejer, DeejesiÙeeÛÙee Ùeespevee yeveJeCeejs
    • lep%e DeeefCe Ùee meJeeËJej meòee ieepeJeCeejs ceb$eer Ùeebveer DeejesiÙeeyeeyeleÛÙee Ùee yeeyeer efJeÛeejele IesleuÙee lej çeejerefjkeâ DeejesiÙeekeâ[s DeelÙebeflekeâ }#e Je hewmee DeeefCe DeejesiÙeeÛÙee Flej Debieekeâ[s cee$e og}&#e Je JeešCÙeeÛÙee De#elee Demeb nesCeej veener. heefjCeeceer, JewÅekeâerÙe mesJesÛÙee, mebçeesOeveeÛÙee, efçe#eCeeÛÙee Je JewÅekeâerÙe JÙeJemeeÙeeÛÙee #es$ee}e meJeeËÛÙee, mebhetCe& Je KeNÙee DeejesiÙeeÛes heefjceeCe Je me#ecelesÛeer veJemebpeerJeveer efceUs}. yeewefækeâ Je JewÛeeefjkeâ mJeemLÙeeÛes efvekeâ<e yegæer Je efJeÛeej ns osKeer} çejerj, Jeemevee Je YeeJeveebçeer efveie[erle Deensle. çejerj, Jeemevee, ceve, ceveeleer} YeeJevee ÙeebÛee DeeefCe yegæer Je efJeÛeej ÙeebÛee hejmhejebJej heefjCeece nesle Demelees. heCe efJeÛeej DeefOekeâ JÙeehekeâ Deensle Demeb cnCelee ÙesF&}. keâejCe efJeÛeejhetJe&keâ kesâ}suÙee ke=âleer}e DeefOekeâ JÙeehekeâ Deensle Demeb cnCelee ÙesF&}. keâejCe efJeÛeejhetJe&keâ kesâ}suÙee ke=âleer}e DeefOekeâ heefjCeecekeâejkeâlee Demeles. lÙeecegUs ÛeebieuÙee Jee JeeF&š heefjCeeceebÛÙee °erves yegæer}e DeefOekeâ ØeKejlee Demeles. Yesokeâlee Demeles. meeceLÙe& Demeles. lÙeecegUs efJeÛeej heejKeCÙeemee"er osKeer} ÙeesiÙe efvekeâ<e nJesle. OeceeËOe, peelÙebOe, JeCe&És<eer, Oece&És<eer Je Deçee Flej efJeke=âle efJeÛeejmejCÙeebveer ceeveJeeÛeb efkeâleer vegkeâmeeve kesâ}bÙe ns }#eele Iesle}b lej Ùee efvekeâ<eebÛeb cenlJe OÙeeveele ÙesF&}. peie JeeF&š Deens, peieeÛee veeçe nesCeej, }eskeâ DeeheuÙee JeeF&šeJej Deensle, DeeheCe meJe&ßes‰ Deenesle, DeelcenlÙee keâjeJeer, Ketve keâjeJee, Ûeesjer keâjeJeer lemesÛe Flej JesieJesieUs
    • iegvns keâjeJes Demes efJeefJeOe ØekeâejeÛes efJeÛeej Deveskeâ ceveesefJekeâejele Ùesleele. ceve DeeefCe yegæer Skeâceskeâebçeer efveie[erle DemeuÙeecegUs Demeb nesleb. ÙeeefçeJeeÙe JesieJesieàÙee efJeÛeejØeCeeuÙee yegæerÛÙee Éejs efJekeâefmele nesleb Demeleele DeeefCe lÙeebÛÙee pevekeâebÛÙee Je=òeervegmeej lÙeeÛÙeeble efJeke=âleer Ùesles. meenefpekeâÛe efJeefJeOe Je=òeer Je Øeke=âleerÛes }eskeâ Deçee efJeÛeejmejCÙeekeâ[s Deekeâef<e&le nesleele Je lÙeebÛes hee"erjeKes (DevegÙeeÙeer) nesleele. JeCe&És<eer, peelÙebOe, OeceeËOe, efJemleejJeeoer, hegve®ppeerJeveJeeoer, Deeefmlekeâ, veeefmlekeâ FlÙeeoer efJeÛeejmejCeerJe¤ve yeewefækeâ DeejesiÙeeÛeer keâuhevee Ùesles. JeeieCegkeâerÛes efvekeâ<e DeeheuÙee Jeemevee, YeeJevee, efJeÛeej ns vesnceerÛe ØelÙe#eele Glejleele Demeb veener. ÙeeG}š Jeemevee, YeeJevee Je efJeÛeej heg<keâUoe Deehe}s DeeheuÙeener keâUle veenerle. lÙeecegUs Jeemevee, YeeJevee Je efJeÛeejebÛes DeejesiÙe veerš keâUCÙeemee"er Je lÙeele efyeIee[ DemeuÙeeme lÙeeÛeer leer›elee keâUCÙeemee"er JeeieCegkeâerÛes keâener efvekeâ<eosKeer} efJeÛeejele IesCeb DeeJeçÙekeâ Deens. mekeâeUer JesUsJej ve G"Ces, DeebIeesU ve keâjCes, oele ve IeemeCes, keâhe[s veerš ve Iee}Ces, DeefleçeÙe yesefçemle DemeCes, DeelÙebeflekeâ Skeâ}keâeW[sheCeeves jenCes, melele efÛe[Ces, Deej[Ces, ye[ye[Ces, efJeefJeOe ØekeâejÛÙee JÙemeveebÛÙee Deenejer peeCes Deçee yeeyeerletve JeeieCegkeâerleer} DeejesiÙeeÛee efyeIee[ peeCeJetve Ùeslees. DeeheuÙee mebmke=âleerceOÙes Je efçe#eCeebOÙes Ùece, efveÙece, Deemeve, ØeeCeeÙeece, ØelÙeenej, OeejCee, OÙeeve, meceeOeer DeeefCe meeNÙeebceOÙes
    • DebleYetle Deme}s}e pehe, lehe, çeewÛe cnCepes Debleyee&¢e mJeÛÚlee Je çegæer ¢ee & yeeyeeRvee DelÙeble cenlJe nesleb. heCe meOÙeeÛÙee JewÅekeâerÙe ceneefJeÅee}ÙeebceOÙes He@âçeve cnCetve ’’Ùeesiee Je cesef[šsçeve’’ FlÙeeoeRJej DeOegveceOetve heefjmebJeeo/ ÛeÛee& nesle Deme}er lejer Ùee yeeyeeRvee mLeeve veener, lÙeecegUs JewÅekeâerÙe JÙeJemeeÙeele Deveskeâ Deefve° ØeLee yeeskeâeUuÙee Deensle. De°ebieùoÙe Ùee «ebLeebceOÙes ÙeemeboYee&le ceeie&oçe&keâ "js} Demee Skeâ ç}eskeâ Deens. efYe<epe: meeOegJe=òeeveeb Yeõb Deeieceçeeef}veeced ~ DeYÙemlekeâce&Ceeced Yeõb Yeõb YeõeefYe}eef<eCeeced ~~ ÙeeÛee DeLe& Demee Deens keâer, ceveeveb DeeefCe JeeieCegkeâerveb meppeve Deme}s}e, JewÅekeâçeeŒeeÛee meebieesheebie DeYÙeeme kesâ}suÙee, mJele:ÛÙee keâcee&le (çeŒeef›eâÙee Je lelmece) kegâçe} Deme}suÙee DeeefCe meJeeËÛe keâuÙeeCe JneJeb Deçeer ceveeheemetve FÛÚe keâjCeeNÙee JewÅeeÛeb ([e@keäšjÛeb) keâuÙeeCe nesJees. Ùee ç}eskeâeJe¤ve DeeheuÙee mebmke=âleerceOÙes Je JewÅekeâ efçe#eCeeceOÙes efkeâleer Goeòelee DevegmÙetle Deens ns }#eele ÙesF&}. hewmee, meòee, ceeve, Øeefmeæer Je Deçee ØekeâejÛÙee Flej Øe}esYeveebÛÙee Deenejer ies}suÙee (cevees®iCe) JÙekeäleer, DeefOekeâej Je meòee Ùeebveer DebOe nesTve Ùee yeeyeeRkeâ[s De#ecÙe og}&#e keâjleele. JeeieCegkeâerÛeer keâener Jewefçe°Ùes keâewšgbefyekeâ peerJeveeçeer efveieef[le Demeleele. ÙeehetJeea efJeÛeejele Iesle}suÙee efvekeâ<eebletve leer GIe[ nesleeleÛe Demes
    • veener. lÙeecegUs keâewšgbefyekeâ peerJeveeÛÙee leheçeer}ele efçejCebner KeNÙee DeejesiÙeeÛÙee Øeehleermee"er DeeJeçÙekeâ "jleb. DeLee&le ns [e@keäšjvesÛe keâjeJeb Demeb veener. ØelÙeskeâeveb mJele:Ûeb mJele: }#eele IesCebner çekeäÙe Je GheÙegkeäle Demeleb. veJeNÙeeves yeeÙekeâes}e Jee yeeÙekeâesves veJeNÙee}e ceejCes, keâOeerner Skeâ$e ve pesJeCes, Skeâ$e ve jenCes, DeeF&-Jeef[}ebvee veerš ve JeeieJeCes, lÙeebvee ceejCes, melele leCeeJeeKee}er DemeCes, ceg}ebvee ceejCes, lÙeebvee ÚUCes Deçee Deveskeâ ØekeâejÛÙee JeeieCegkeâerletve ceeCemeeÛeb keâewšgbefyekeâ mJeemLÙe Jee DemJeemLÙe Øeefleefyebefyele nesleb. DeejesiÙeeÛee efJeÛeej keâjleevee Je DeejesiÙeeefJe<eÙeer efçe#eCe osleevee Ùee cegÅeebÛee hegjsmee efJeÛeej nesle veener. Ùee yeeyeeRÛee efveoeve Je GheÛeejÛe veJns lej meeceeefpekeâ DeejesiÙeeÛÙee °ervebner efJeÛeej keâjeÙe}eÛe nJee. meeceeefpekeâ DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e meeceeefpekeâ DeejesiÙe Ùee çeyoeÛes oesve DeLe& efveIeleele. Skeâ cnCepes JÙekeäleerÛeer meceepeeleer} JeeieCegkeâ Je DeepegyeepetÛÙee }eskeâebçeer Deme}s}s efleÛes mebyebOe DeeefCe ogmeje DeLe& cnCepes pÙee meceepeele DeeheCe jenlees, lÙee meceepeeÛeb DeejesiÙe ( cnCepesÛe meceepeeleer} mebkesâle, ®{er, hejbheje, keâeÙeos DeeefCe Skebâoj
    • meeceeefpekeâ JeeleeJejCe). keâejCe DeeheuÙee JeeieCegkeâeRÛee meceepeeJej DeeefCe meceepeeÛee DeeheuÙee peerJeveeJej heefjCeece nesle Demelees. 1. meeceeefpekeâ DeejesiÙeeÛee heefn}e hew}t leheemeCÙeemee"er DeeheuÙee}e meeceeefpekeâ JeeieCegkeâerÛeer keâener efvekeâ<eebJej leheemeCeer keâjeJeer }eieles. meJe&meeceevÙeheCes heg<keâUpeCe Deçeer leheemeCeer keâUle vekeâUle keâjleeleÛe. heCe leer peeCeerJehetJe&keâ DeeefCe heæleçeerjheCes keâjCeb efvekeâ<eebletve megš}suÙee efJeke=âleer DeeheuÙee [e@keäšjebÛÙee efkebâJee DeeheuÙee mJele:ÛÙee }#eele ÙesT çekeâleele. efJeke=âleer }#eele Dee}er keâer GheÛeej JesUerÛe keâjlee Ùesleele. Ùee °erveb Kee}er} efvekeâ<e cenlJeeÛes Deensle. Keesšb yees}Ceb, efo}s}e çeyo ve heeUCeb, meeJe&peefvekeâ ef"keâeCeer IeeCe keâjCeb (Goe. efKe[keâerletve, ojJeepeeletve, yeeukeâveerletve keâÛeje yeensj HesâkeâCeb), keâeceeJej vesnceer iewjnpej jenCeb, Gefçeje peeCeb, mJele:Ûeb keâece ve keâjCeb, cegöece JesU keâe{Ceb, melele Ûegkeâe keâjCeb. iegvns keâjCeb Deçee JeeieCegkeâerleer} efJeke=âleerletve JÙekeäleerÛeb meeceeefpekeâ DeejesiÙe leheemelee Ùesleb. ÙeemeboYee&le DeeCeKeer Skeâe efvekeâ<ee}e cenlJe Deens. ne efvekeâ<e cnCepes DeeheCe Deehe}er celeb ceeb[t çekeâlees keâer veener ns Heâej cenlJeeÛeb Deens. DeLee&le heg<keâUebvee Deehe}er celeb cee[lee Ùesle veenerle cnCetve les leelkeâeU jesiepepe&j Pee}s Demeb cnCeCeb ÙeesiÙe veJns. heCe mJele:Ûeer celeb veerš ceeb[lee ÙesCeb JÙekeäleerÛÙee Gòece meeceeefpekeâ DeejesiÙeeÛeb Skeâ }#eCe
    • Deens. ÙeeG}š heefjCeeceebÛeer heJee& ve keâjlee yespeyeeyeoejheCes, ceboeOeheCes, yesheJeeF&ves efkebâJee nsleghegjmhej og<šheCes mJele:Ûeer Jee FlejebÛeer celeb cee[Ceb ns JÙekeäleerÛÙee meeceeefpekeâ jesiešlesÛeb }#eCe Deens. efçe#ekeâ, ØeeOÙeehekeâ, mejkeâejer meu}eieej, efJeÛeejJeble, lemesÛe ØemeejceeOÙeceeleer} }eskeâebÛÙee °erves ne peemle cenlJeeÛee efvekeâ<e Deens. DeeCeKeer Skeâ meeceeefpekeâ DeejesiÙeeÛee efvekeâ<e cnCepes vÙeeÙeeÛeer Ûee[. meceepeeceOÙes vÙeeÙe DemeeJee Demeb vegmeleb JeešCebosKeer} keâceer cenlJeeÛeb veener ! 2. JÙekeäleerÛeer meeceeefpekeâ JeeieCetkeâ meJeeËÛÙee keâuÙeeCeeÛeer JneJeer Ùeemee"er ÙeemeboYee&le ØelÙeskeâ meceepeele keâener JÙeJenej Je keâener efçe°eÛeej Demeleele. vesnceer keâener veJeerve JÙeJenej Je keâener efçe°eÛeej leÙeej nesleele Je keâener veenermes nesleele. lÙeebÛee efJeÛeej kesâ}e lej meceepeeÛes DeejesiÙe keâmes Deens ns }#eele Ùesleb. DeeheuÙeekeâ[s DeeefleLÙe, pÙes‰ebÛee Deeoj, Dehebieebvee ceole, çespeejOece&, ieg®peveebÛee Deeoj Demes keâener mebkesâle nesles Je keâener ØeceeCeele Depetve Deensle. ns mebkesâle ve° nesCeb ns meeceeefpekeâ DeejesiÙe efyeIe[uÙeeÛeb }#eCe nesÙe. lÙeeÛeØeceeCes DeeheuÙeekeâ[s cele osCÙeeÛeer Je celeb peenerjheCes ceeb[CÙeeÛeer cegYee Deens ns meceepeeÛÙee DeejesiÙeeÛeb }#eCe Deens. meeceevÙeebÛeer celeb o[he}er peeCeb ns o[heçeenerÛeb Je meceepeeÛÙee jesiešheCeeÛeb }#eCe Deens keâer veener ns Heâej cenlJeeÛeb Deens. efpeLes vÙeeÙe efceUle veener lees meceepe lÙee meceepeeleer} }eskeâebÛeb DeejesiÙe meJe&leeshejer efyeIe[Jetve lÙeebÛee meJe&veeçe Ie[Jetve DeeCet çekeâlees. mebkesâleeØeceeCesÛe, mejkeâejer efveÙece, GheefveÙece, keâeÙeos FlÙeeoerosKeer}
    • }eskeâefnleeÛes Deensle keâer veenerle ns cenlJeeÛeb Deens. ÙeebÛÙeele efJeke=âleer Dee}er lej meceepepeerJeve Je heefjCeeceer JÙekeäleerpeerJeve efJeke=âle nesT çekeâleb DeeefLe&keâ Je JÙeeJemeeefÙekeâ DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e DeeheCe Ghejeskeäle meJe& efvekeâ<eebJej efvejesieer "j}es lejer DeeefLe&keâ jesiešheCeeveb Deehe}b meJe&mJe ve° nesT çekeâleb. lÙeecegUs keâener DeeefLe&keâ efvekeâ<e heneÙe}e nJes. DeeheCe mJele:ÛÙee Je mJele:ÛÙee kegâšgbyeeÛÙee iejpee YeeieJeCÙeeFlehele hewmes efceUJelees keâe veener ? DeeheCe yeeb[iegU yevetve peielees keâeÙe ? Deehe}e JÙeJemeeÙe GheÙegkeäle Deens keâer neefvekeâejkeâ ? SKeeoe Ûeesj çeejerefjkeâ°Ÿee ye}ob[ Deme}e lejer lÙeeÛÙee JÙeJemeeÙeeÛÙee efvekeâ<eebJej heeefn}s Demelee lees YeÙebkeâj jesieer DemeuÙeeÛe leelkeâeU }#eele Ùesleb. cnCetve DeeefLe&keâ Je JÙeeJemeeefÙekeâ DeejesiÙeeÛÙee efvekeâ<ee}e DelÙeble cenlJe Deens. lÙeeÛe ØeceeCes DeeheCe hewmes efveJJeU keâmes efceUJelees SJe{ŸeeJej DeeefLe&keâ DeejesiÙe "jle veener. DeeheCe Deehe}er efceUkeâle KeÛe& keâçeer keâjlees Ùee}e DeefleçeÙe cenlJe Deens. ojes[sKeesjer, Keb[Ceer, Ûeesjer, }yee[er, efheUJeCetkeâ, vee[JeCetkeâ, De[JeCetkeâ FlÙeeoer ceeieeËveer hewmes efceUJeCeb DeeefCe ogmeNÙeeÛeb vegkeâmeeve keâjCÙeemee"er (Goe. Debce}er heoeLe& hemejJeCÙeemee"er), ogmeNÙeebvee "sÛeCÙeemee"er , o[heCÙeemee"er, FlejebÛee efJeOJebme keâjCÙeemee"er (Goe. DeCJeŒes Je #esheCeeŒes yeveJetve) les KeÛe& keâjCeb cnCepes YeÙeevekeâ Je mebnejkeâ jesie nesÙe.
    • mJeemLÙeeÛÙee Ùee JÙeehekeâ efvekeâ<eebceOÙes DeeheCe yejsÛe peCe keâoeefÛele yemeCeej veener. heCe lÙeecegUs veeGceso neslee veÙes. lÙeeÛeØeceeCes ns efvekeâ<e JÙeJenejele Deensle Demes mecepeCÙeeÛeer Iees[Ûetkeâ keâjlee veÙes. DeeefLe&keâ DeejesiÙe cnCepes kesâJeU ßeercebleer (pecee Je KeÛe& Deceeveg<eheCes kesâ}s}er) veJns Je oeefjõŸeeleer} (DeeUme, efve®lmeen, efheUJeCetkeâ Jee lelmece keâejCeebveer Dee}suÙee) ceer"Yeekeâjerle}b meceeOeeve veJns meceepeesheÙeesieer Gòece JÙeJenejeves Oeve pees[Ces, Dekeâefuhele Deeheòeermee"er keâener Yeeie efçeu}keâ "sJeCes Je Gj}s}e Yeeie mJele:ÛÙee Je FlejebÛÙee keâuÙeeCeemee"er KeÛe& keâjCes cnCepes DeeefLe&keâ DeejesiÙe nesÙe. heCe hewmee efceUCÙeeyeeyele Je KeÛee&efJe<eÙeer SJe{b Yee<Ùe hegjsmeb veener. DeeefLe&keâ DeejesiÙeemeboYee&le hetJeeaÛÙee Je DeepeÛÙee keâeUele Skeâ cees"e Heâjkeâ he[le Ûee}}eÙe lees }#eele IÙeeÙe}e nJee. hetJeea efceUkeâleerÛee keâener Yeeie ieesjieefjyeebvee oeve, osJeUs yeebOeCeb, heeCeheesF& Iee}Ceb, DeVeÚ$e Iee}Ceb FlÙeeoer ceeieeËveer Oecee&Le& Ùee meojeKee}er KeÛe& keâjlee Ùesle Demes. Deepe heefjefmLeleer PeheešŸeeves yeo}le Ûee}}erÙe. Ghejeskeäle meJe& #es$eeceOÙes YeÙeevekeâ Yeü°eÛeej, jemeJeš iegb[efiejer, ieef}ÛÚ jepekeâejCe, ogjeÛeejer {esbieyeepeer, Oeeboele KeesšsheCee FlÙeeoeRvee Tle Dee}e Deens. lÙeecegUs Oece& keâje Demee OeeJee keâjCeeNÙee DeheJeeoelcekeâ Demme} meeOegmebvÙeeçeeÛes ne} nesle Deensle. ÙeeG}š melçeer} oelÙeebÛÙee ceveele mebYeüce efvecee&Ce nesle Deens. oeve keâjeJeb keâer ke⤠veÙes ? Ùee KeNÙeeKegNÙee ÉbÉeheeÙeer lÙeebÛÙee ceveeÛee keâeW[eceeje nesle Deens. nerÛe yeeye mejkeâejer
    • keâj YejCÙeeÛÙee yeeyeleerle }eiet Deens. keâj YejCeeNÙeebÛee ceveesYebie DeeefCe keâjyeg[JÙeebÛee GoesGoes PeeuÙeecegUs keâj YejCeeNÙeebÛÙee heojer DeJens}vee Ùesle Deens. keâj Yej}e iesuÙeeveblej lÙeeÛee ÙeesiÙe efJeefveÙeesie nesle vemeuÙeeÛÙee peeefCeJescegUs keâj YejCeeNÙeeÛÙee heojer HeâmeJeCetkeâ PeeuÙeeÛeb og:Ke ÙesleÙeb. meeneefpekeâÛe Deçee heefjefmLeleerle DeeefLe&keâ DeejesiÙeeÛÙee yeeyeleerle DeefOekeâ ceeie&oçe&veemee"er }sKekeâeÛeer keâecepeerJeve, menŒeves$e, veecemcejCe, mebhetCe& DeejesiÙeeÛee efJekeâeme, Health in Geeta, Stress Management, Conceptual Stress Management, Smiling Sun FlÙeeoer GheÙegkeäle hegmlekesâ JeeÛeeJeer. çew#eefCekeâ DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e efçe#eCeeçeer mebyeefOele meeNÙeebveer mJele:ÛÙee efçe#eCeeyeeyele Je efJeefJeOe DeYÙeeme›eâceeyeeyele heg{er} efvekeâ<e }eJeeÙe}e nJesle. 1) mepe&veçeer}lee 2) Glheeokeâlee 3) meeceeefpekeâ GheÙeesie 4) ceveeÛee efJekeâeme 5) ceveesjbpeve 6) çeejerefjkeâ megÂ{lee. Ùee yeeyeer Deensle. keâeÙe Je efkeâleer Deensle ? 1) meeefnlÙeefveefce&leer, GÅeesie, çesleer JeiewjWceOÙes çeeUe keâe@}speebÛee menYeeie ns çew#eefCekeâ DeejesiÙeeÛeb Skeâ }#eCe Deens. 2) çeeUe, keâe@}spe, JÙeeJemeeefÙekeâ keâe@}spes Ùeebveer lÙeeÛÙee
    • #es$eebÉejs meceepee}e ceeie&oçe&ve Je ceole kesâ}er heeefnpes. 3) efJeÅeeLeea Je efçe#ekeâebvee mebkegâefÛeleleskeâ[tve efJeçee}lJeekeâ[s vesCeejs Ghe›eâce çeeUe keâe@}speele nJesle. 4) efçe#ekeâ-efJeÅeeLeea ÙeeÛes ceveesjbpeve nesCess DeeJeçÙekeâ Deens. 5) efçe#ekeâ-efJeÅeeLÙeeËÛÙee çeejerefjkeâ DeejesiÙeekeâ[s osKeer} hegjsmes }#e efo}s peeÙe}e nJes. 6) efçe#ekeâ Je efJeÅeeLÙeeËvee keâesCelesner DeeefLe&keâ o[heCe Ùeslee veÙes. jepekeâerÙe DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e JÙekeäleer keâesCelÙee jepekeâerÙe efJeÛeejebveer keâece keâjles ÙeeJej efleÛeb jepekeâerÙe DeejesiÙe "jleb. lÙeeÛeØeceeCes jepekeâerÙe heefjefmLeleercegUs JÙekeäleerJej keâesCeles yejsJeeF&š heefjCeece Ie[leele lÙeeJe¤ve meceepeeÛÙee jepekeâerÙe heefjefmLeleerÛeb DeejesiÙe "jleb. ÙeeefJe<eÙeerÛes efvekeâ<e ÙeehetJeeaÛes efJeJejCe }#eele IesleuÙeeme kegâCee}ener yeveJelee Ùesleer}. pees ceeCetme KeNÙee DeLee&ves efJeßJekeâuÙeeCekeâejer ØesjCeebvee Deelcemeele keâjlee keâjlee lÙeebÛes cenlJe Jee{Jes} lÙeeÛes jepekeâerÙe DeejesiÙe Gòece nesÙe. pÙee meceepeele Ghejeskeäle OeesjCes Je Ùeespevee meJe& #es$eele keâeÙe&jle Demeleer} lees meceepe jepekeâerÙe Â<ddšŸee ßes‰ mecepeeJee.Ùee ØesjCeebvee veekeâejCeejs keâUle vekeâUle mJele:ÛÙeeÛe meJeexÛÛe ØesjCeebvee veekeâejle
    • Demeleele. les jesieš nesÙe. meebmke=âeflekeâ DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e meebmke=âeflekeâ DeejesiÙe ner mebkeâuhevee SKeeÅee}e lÙeeÛÙee meebmke=âeflekeâ DeefmcelesJej Dee›eâceCe keâjCeejer Jeešs}. hejbleg Deçeer yeeye veener. JewefJeOÙeeJej Iee}e DeeCeCeejs Demes keâesCelesner efvekeâ<e FLes veenerle. heCe vejyeUer, meleer, Demhe=çÙelee, kesâçeJeheve, yee}efJeJeen, osJeoemeer Deçee ØeLee meceepeeÛee DeeefCe Deçee ØeLeebÛÙee meceLe&keâebÛee jesiešheCee oeKeJeleele. lÙeeÛeØeceeCes }eT[ mheerkeâj }eJetve ØeeLe&vee, Yepeve Jeiewjs keâeve"àÙee yemeJeCeeNÙee DeeJeepeele keâjCes, jmlÙeeJej ØeLe&vee keâ®ve JeenlegkeâerÛeer keâeW[er keâ®ve Flejebvee $eeme osCes, Oeeefce&keâ efcejJeCegkeâerceOÙes nwoesme Iee}Ces, meeJe&peefvekeâ hetpeebmee"er mekeäleerves Jeie&Ceer GkeâUCes ner meejer meebmke=âeflekeâ jesiešheCeeÛeer }#eCes Deensle. megboj mebmke=âleer ner meJe&JÙeeheer Demeles. megboj megleer keâhe[s, çeekeâenejer meeefòJekeâ Yeespeve, mJeÛÚ heeCeer, megboj Je DeejesiÙee}e GheÙegkeäle HeâUe- Hegâ}ebÛÙee yeeiee, heesnCÙeeÛes le}eJe, JÙeeÙeeceçeeUe, ›eâer[ekeWâõ Ùee meeNÙee yeeyeeRJej yengje°^erÙe çees<eCekeâlÙeeËÛee ØeYeeJe Øeefleefoveer Jee{le Deens. Jejer} yeeyeerÛeer peeiee ke=âef$ece OeeiÙeeÛes keâhe[s, ceebmeenejer Jee les}keâš pesJeCe, he@keâyebo yeeš}erle}s heeCeer, efve®heÙeesieer Hegâ}ebÛÙee yeeiee efkebâJee ke=âef$ece HeâUs, Hegâ}s, ceneie[s leLeekeâefLele nsuLe efjmee@š&me efkebâJee keä}ye Ùeebveer
    • Iesle}er Deens. neleme[erÛeer OeevÙes, ceeleerÛeer Yeeb[er ÙeebÛeer peeiee efjHeâeFb[ OeevÙes Je ketâ}jveer Iesle}er Deens. ceer"eiejebJejner meb›eâeble ÙesTve ceeCetme meeOÙee ceer"e}ener ceesleeo JneÙeÛeer heeUer Dee}er Deens. ’’pes pes mebkegâefÛele DeeefCe pes pes Peieceieerle, yešyešerle Je efLeu}j les les ßes‰ !’’ Deçee DeeçeÙeeves Je=òehe$es, šer.Jner. Je Fbšjvesš YejYe¤ve Ûee}}er Deensle. meebmke=âeflekeâ jesie}#eCeeÛeer ner Skeâ efveJJeU Pe}keâ Deens. veerš efJeÛeej keâ¤ve Demes Flej efvekeâ<e osKeer} yeveJeeÙe}e nJesle. efJe%eeveeÛÙee #es$eeleer} DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e DeeheuÙeeleer} heg<keâUebvee Jew%eeefvekeâ Je leebef$ekeâ yeeyeeRÛe Heâej Ûeebie}b Debie Demeleb. lÙeecegUs efJe%eeve Je leb$e%eeveeÛÙee #es$eele les ves$eoerhekeâ Ùeçe efceUJeleele. çeuÙeef›eâÙeeçeeŒe, Ùeb$e%eeve, jmeeÙeveçeeŒe, FlÙeeoer #es$eeleer} les cees"er keâeceefiejer ieepeJeleele. heCe Ùee #es$eeleer} }eskeâebÛeb keâle=&lJeosKeer} lÙeebÛÙee meeceeefpekeâ GheÙegkeälelesJe¤ve leheemeeÙe}e nJeb. Gòece leb$e%e hewmee, ceeve Je Deçee Flej mebkegâefÛele }eYeebmee"er DeCegyee@ cye, neÙe[^espeve yee@cye Jeiewjs #es$eebceOÙes keâece keâjleele lesJne les jesieš nesÙe. efJeçes<ele: pesJne DeCJeŒe peiee}e Jes"er}e OejCeeNÙee je°^ebmee"er yeveJe}er peeleele lesJne lej leer yeveJeCeeNÙeebÛeb keâle=&lJe vekeäkeâerÛe jesieš "jleb. ÙeemeboYee&le ieerlesceOÙes melejeJÙee DeOÙeeÙeeleer} SkeâesefCemeeJÙee ç}eskeâ DelÙeble mecehe&keâ Deens. lÙeeletve DeÛetkeâ ceeie&oçe&ve efceUleb. ne
    • ç}eskeâ Kee}er}ØeceeCes Deens. cet{«eensCeelcevees Ùelheer[Ùee ef›eâÙeles lehe: ~ hejmÙeeslmeeo&veeLe& Jee, leòeecemecegoeùleced ~~ 17.19 ~~ DeLe& : ogmeNÙeeÛee efJeveeçe keâjCÙeemee"er, mJele:ÛÙee çejerje}e $eeme osTve DeefJeJeskeâer ceeCemeeves kesâ}s}s lehe ns leeceme leheeÛejCe nesÙe. lÙeecegUsÛe Ghejeskeäle leb$e%eeveeÛeb Je Jew%eeefvekeâeÛeb lehe (keâ° Je keâle=&lJe) leeceme (DeeheuÙee çeyoele jesieš) nesÙe. ÙeeG}š jesieØeefleyebOekeâ }me, ceesleerefyebotÛeer çeŒeef›eâÙee Jeiewjs çeesOe }eJeCÙeeÛeb keâeÙe& ns Gòece DeejesiÙeeÛeb }#eCe nesÙe. Deçeer efkeâleerlejer GoenjCeb Deensle. DeewÅeesefiekeâ DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e Jejer} leke&âçeeŒe GÅeesieeÛÙee #es$ee}ener }eiet he[leb. çeŒeeŒeebÛes keâejKeeves keâe{tve leer çeŒeeŒes KeheJeCÙeemee"er FlejebÛee efJeveeçener Ie[Jetve DeeCeeÙe}e pes ceeiesheg{s heenle veenerle lÙeebÛeb DeejesiÙe efyeIe[}b Deens Ùeeyeö} çebkeâe vemeeJeer. ÙeeG}š veeçeerJeble çesleercee}eJej (YeepÙee, HeâUHeâUeJeU, otOe FlÙeeoer) Øeef›eâÙee keâ¤ve veemee[er šeUCeejs Je çeskeâ[es çeslekeâNÙeebvee efo}emee osCeejs GÅeesie keâe{Ces Je Ûeebie}s Ûee}JeCes ns Gòece DeejesiÙeeÛeb }#eCe nesÙe. meg%e JeeÛekeâebvee Deçee oesvner ØekeâejÛÙee GÅeesieebÛeer Ùeeoer
    • efkeâleer cees"er nesT çekeâles ns menpe }#eele ÙesF&}. lÙeecegUs Deçeer Ùeeoer FLes osCÙeeÛeer iejpe veener. DeejesiÙeeÛee ne hew}t Je lÙeeÛeb cenlJe }#eele IesCÙeeÛee cegöe cenlJeeÛee Deens. heÙee&JejCeeÛÙee DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e meveeleve YeejleerÙe mebmke=âleer}e veÅee, Je=#e, ØeeCeer, heJe&le FlÙeeoeRçeer Deme}s}er Deehe}er Skeâelcekeâe ØelÙeÙee}e Dee}s}er nesleer. lÙeecegUs DeeheuÙee mebmke=âleerle heÙee&JejCee}e DeefleçeÙe cenlJeeÛeb mLeeve nesleb. ogozJeeveb Deepe les keâceer Pee}bÙe. ieeÙe, veeie, legUme, efhebheU ÙeebÛeer hetpee cnCepes KegUsheCee veener Je veJnlee. Deebyee, ogJee&, yes}, peemJeboer, nUo, veejU FlÙeeoer Deveskeâ JevemheleeRÛee hetpesleer} Jeehej Je lÙee efveefceòeeves lÙeeÛeer hejmeele }eieJe[ keâjCÙeeceOÙes efJe%eeve DeeefCe meeceevÙeebÛeb jespeÛeb peerJeve ÙeebÛeer DeØeeflece meebie[ nesleer. ceeveJeeÛÙee heÙee&JejCeeçeer mebyebOeerle DeejesiÙeeÛee lees meJe&ßes‰ vecegvee neslee. ÙeeG}š DeeOegefvekeâlesÛÙee Je megKemeesÙeeRÛÙee nJÙeemeeheeÙeer efkebâJee DeefJeJeskeâer yegæerÛÙee Deenejer peeTve mJele:}e meJe&ßes‰ mecepeCes Je yespeyeeyeoejheCes heÙee&JejCeeÛee veeçe keâjCes nss YemceemegjeØeceeCes DeelceIeelekeâer Je je#emeer Deens. Yemceemegje}e Deçeer efmeæer nesleer keâer lee pÙeeÛÙee [eskeäÙeeJej nele "sJeer} lÙeeÛeb peUtve Yemce JneJeb. lees meJee&Ûee veeçe keâjeÙe}e efveIee}e. DeKesj efJe<Cetves ceesefnveerÛeb ¤he IesTve YemceemegjeÛee DeemegjerheCee mebheJeCÙeemee"er lÙee}e lÙeeÛÙee mJele:ÛÙeeÛe [eskeäÙeeJej
    • nele IÙeeÙe}e }eJe}e. YemceemegjeÛee veeçe Pee}e. Deepe pÙeebÛÙeekeâ[s efJeOJebmekeâ Je Øe}Ùekeâejer çekeäleer Deensle DeeefCe pÙeebÛÙee keâeceefiejercegUs Jevemheleer Je ØeeCeerme=°erÛee veeçe nesleesÙe Je heÙee&Ùeeves ceeveJepeeleer}e Oeeskeâe GlheVe nesleesÙe, les DeeOegefvekeâ jesieš Yemceemegj Deensle. meeJe&peefvekeâ ef"keâeceer IeeCe keâjCeejsner lemesÛe jesieš Yemceemegj Deensle. lÙeebÛeb DeejesiÙe YemceemegjeØeceeCes ’heÙee&JejCe veeçeeÛÙee jesieeveb’ efyeIe[}s}b Deens Ùeele çebkeâe veener. ceeveJeeveb pej Ùee iees°erletve yeesOe veener Iesle}e lej ne ‘heÙee&JejCe veeçeeÛee jesie‘ lÙeeÛee meJe&veeçe keâjCeej ns "j}s}b Deens ! ns šeUCÙeemee"er OJeveer, keâeye&ve ceesvee@keämeeF&[, keâeye&ve, OegjUe, Flej jmeeÙeves JeiewjWÛes ØeceeCe lemesÛe meeceeefpekeâ ef"keâeCeÛeer mJeÛÚlee Ùeeyeeyeleerle keâ[keâ efveyeËOe Je Debce}yepeeJeCeer nJeer. heÙee&JejCeeefJe<eÙekeâ DeejesiÙeeyeö}Ûes Demes efkeâleerlejer efvekeâ<e oeKeJelee Ùesleer}. DeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙeeÛes efvekeâ<e Deehe}b DeeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙe meJee&le cenlJeeÛebb Deens. DeeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙeeÛeb meJee&le "Ukeâ Jewefçe°Ÿe cnCepes lÙeeÛÙeeceOÙes DebleYet&le Deme}s}e Âef°keâesve. Ùee °erkeâesvee}e mecÙekeâd Âef°keâesve cnCeleele Je °er}e mecÙekeâ o°er cnCeleele. mecÙekeâd °er ner Gheefve<eoebÛeer meeNÙee efJeßJeeJejer} ke=âhee Deens. ‘ieerlee‘, ‘%eevesßJejer‘, ‘Dece=leevegYeJe‘ Deeoer Deveskeâ «ebLeebceOÙes Ùee °erÛeb mJe¤he Je cenlJe JeCe&ve keâjCÙeele Dee}s}b Deens. ner °er cnCepes peerJeveeÛeb meJeexÛÛe DeefOe‰eve nesÙe. ner °er Øeehle nesCÙeemee"er JÙekeäleerÛee mebkegâefÛeleheCee mebheeJee }eielees.
    • DeeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙe ner meb%ee kegâCeerner DeeefCe keâçeerner Jeehejle DemeuÙeecegUs efleÛÙeeyeö} De%eeve DeeefCe iewjmecepe HeâesHeâeJe}s Deensle. DeOÙeelce cnCepes yegJeeyeepeer, JewjeiÙe, efJejkeäleer, mebmeejeleerve heUgve peeCes, meJe& keâener mees[tve osTve efYekeâejer yeveCes, çejerje}e keä}sçe osCes, Gheemeleeheeme keâjCes, hetpeehee" keâjCes, OÙeeve keâjCes Jeiewjs - jespeÛÙee JÙeJeneje}e mees[tve - Gj}s}s keâenerner, Demes mecepe}s peeles. heesšeLeea, OeveeLeea, ceeveeLeea, meòeeLeea Deçee }yee[ Je De[eCeer }eskeâebveer keâUle vekeâUle Deçee iewjmecepeebvee KeleheeCeer Ieele}s Deens. Ùeele mJele:}e F&çJejeÛee Yekeäle ceeveCeejs Deensle DeeefCe mJele:}e veeefmlekeâ mecepeCeejsner Deensle. lÙeecegUs Ùee ieoejesUeletve ceveeÛee efveßÛeÙe keâmee keâjeÙeÛee ? DeeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙeeÛeer Kee}er efo}s}er Jewefçe°Ÿes Je efvekeâ<e }#eele Iesle}s lej ns iewjmecepe otj nesleer} Je ceveeÛee efveßÛeÙe nesT çekesâ}. 1. yegæerÛÙee Deekeâ}veentve Je peeefCeJesntve Kees} Je DeefOekeâ Demme} Deçeer JewefßJekeâ SkeâelcelesÛeer DevegYetleer (oçe&ve Jee °er). DeeheuÙee hetJe&peebveer Ùee DevegYetleer}eÛe F&çJej ns veeJe efo}b keâejCe ner DevegYetleer çejerjeÛeb Je efJeßJeeÛeb Debleyee&¢e JÙeeheles. DeeheuÙee meJe&meeceevÙeebÛÙee mebkegâefÛele DevegYetleerhes#ee Je (DeJemLes) hes#ee leer JesieUer DemeuÙeeves DeeheuÙee Debleyee&¢e Demetvener JÙeJenejele efleÛes JesieUsheCe peheCÙeeÛeer DeeJeçÙekeâlee lÙeebvee peeCeJe}er. G"megš keâesCeerner mJele:}e F&ßJej Deens Demes ve mecepeCÙeeÛeer Je lÙeeÛeØeceeCes F&ßJej veener Demesner
    • ve mecepeCÙeeÛeer efçekeâJeCe lÙeebveer efo}er. lÙeeÛeØeceeCes leer efçekeâJeve mecepetveGcepetve F&ßJejeJemLee Øeehle keâ¤ve IesCÙeemee"er osJe hetpesÛeer, DeeÛeejefJeÛeejebÛeer, Deenej efJeefJeO eefve<esOeebÛeer veerefleceòesÛeer, heehehegCÙeeÛeer, ØeeÙeefßÛeòeeÛeer meesÙe keâ®ve "sJe}er. lÙeeÛeØeceeCes efçe#eCe, JÙeJemeeÙeeoer #es$eebletve (mJeOecee&ÛejCeeletve) F&ßJejØeehleerÛeer meesÙe keâ¤ve "sJe}er. F&ßJejeJemLee Øeehle keâjCes cnCepesÛe ner DevegYetleer Øeehle keâjCes ns OÙesÙe Deecne meeceevÙeebvee "jJetve osCÙeele hetJe&peebveer meeNÙee efJeßJeeJej ceneve ke=âhee kesâ}er Deens. keâejCe Deçeer DevegYetleer ner #egõ ØeJe=leer (mebkegâefÛele mJeeLee&Ûeer Oe[he[ ) Je mebkegâefÛele efveJe=òeerÛÙee (yespeyeeoej heUhegšŸee efJejkeäleerÛÙee) he}erkeâ[Ûeer DeJemLee Deens. Ùee DeJemLes}eÛe efveJee&Ce, meceeOeer,cees#e cnCeleele. Ùee DeJemLesle meJe&keâener mJele:ceOÙes Je mJele:}e meJeeËceOÙes heenCÙeeÛeer °er Demeles. nerÛe Kejer mecÙekeâ °er nesÙe. mJele:Ûeb çejerj, kegâšgbye, peele, ieeJe, osçe, he=LJeer DeeefCe efJeßJe Deçee Øekeâejs Deehe}er °er efJeçee}lesÛÙee ceÙee&oe heej keâjle peeles. lemesÛe mJele:ÛÙee Jeemevee, YeeJevee, efJeÛeej ÙeebÛÙeener ceÙee&oe heej keâjle peeles. efJeßJekeâuÙeeCekeâejer °er ner DeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙeeÛee cenlJeeÛee efvekeâ<e Deens. 2. Ùee DevegYetleerletve efvecee&Ce nesCeejer SkeâelcelesÛeer, DeelceerÙelesÛeer, Demeerce ØesceeÛeer, efvejblej DeeveboeÛeer Je mJele:ÛÙee keâle&JÙeeÛeer peeCeerJe. Ùee peeefCeJes}eÛe mJeOecee&Ûeer (mecÙekeâ) peeCeerJe cnCeleele.
    • 3. mJele:ÛÙee }eskeâesheÙeesieer keâle&JÙeeÛes cevemJeer DeeÛejCe. Ùee}e meJe&Oece&hee}ve cnCeleele. ne eflemeje efvekeâ<e Deens. 4. Deçee leNnsves peieleevee ceeiee&le ÙesCeeNÙee De[ÛeCeeRçeer efveJezj Je=òeerveb, kegâçe}lesveb, Â{efveßÛeÙeeveb, efveYe&ÙeheCeeveb, efJeefpeieer<eg Je=òeerveb DeeefCe ØemeVelesveb cegkeâeye}e keâjCes. ns Kejb Oece&Ùegæ nesÙe. Deehe}er °er, DevegYegleer, meceeOeeve, keâle&JÙeeÛeb Yeeve Je DeeÛejCe DeeefCe DeeheCe yeejerkeâmeejerkeâ yeeyeeRveer efvejeçe neslees keâe ? KeÛetve peelees keâe ? Deehe}b keâece mees[tve oslees keâe ? ne DeeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙeeÛee 4Lee efvekeâ<e Deens. DeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙeeÛeer keâuhevee mhe° nesCÙeemee"er Kee}er} GheceeosKeer} GheÙeesieer Deens. meejb ÛejeÛej efJeßJe ns pej Skeâ Dee@kexâmš^e ceeve}b lej les efJeßJe Debleyee&¢e JÙeeheCeejs keâe}eleer} lelJe (pÙee}e ieerlesceOÙes hejbYeeJe cnš}b Deens) cnCepesÛe F&çJej ne Dee@kexâmš^eÛee mebÛee}keâe meejKee Deens Je DeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙe cnCepes Ùee Dee@kexâmš^eÛÙee mebÛee}keâeçeer DeeheCe meJeeËveer leeoelcÙe heeJeCÙeemeejKes Deens. Demes leeoelcÙe heeJeCÙeeÛÙee DeYeeJeer JÙekeäleer Je meceepepeerJeveeleer} megmebyeælee DeeefCe Flej Gòece heefjCeece ve° nesleele. ne F&ßJej cnCepes mJele:Ûes cegU mJe¤he DemeuÙeecegUs F&ßJejleeoelcÙee}eÛe Deelcemee#eelkeâej cnCeleele. Kejs mJeemLÙe cnCeleele. DeOÙeeeflcekeâ jesiešheCee - DeejesiÙe Heâkeäle çejerjehegjleb ceÙee&efole Deens. °erÛee jesiešheCee ne °eroes<e PeeuÙeecegUs keâesCeleerner yeeye
    • peçeer Deens leçeer heenCÙeeÛeer #ecelee veenerçeer nesles. Demee jesiešheCee Deelceveelce efJeJeskeâeÛÙee DeYeeJeeletve efvecee&Ce neslees. meejemeej efJeJeskeâeÛÙee DeYeeJeeletve pevcee}e Ùeslees. Deelceeveelce efJeJeskeâ Je meejemeej efJeJeskeâeÛee DeYeeJe Deelce%eeveeÛÙee DeYeeJeeletve GlheVe neslees. heefjCeeceer JÙekeäleer Je meceepepeerJeveeleer} megmebyeælee, megJÙeJemLee, megefveÙebef$elelee, Skeâelcelee, megjs}heCee, }Ùeyeælee DeeefCe Flej Gòece heefjCeece ve° nesleele. ÙeeÛee meefJemlej efJeÛeej menŒeves$e, veecemcejCe Je Flej hegmlekeâele kesâ}e Deens. DeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙe Øeehle keâjCes ns yengleskeâ leLeekeâefLele efJeÉeve hebef[leebvee, Jew%eeefvekeâebvee, veslÙeebvee, lelJeefÛeblekeâebvee DeeefCe meceepemegOeejkeâebveeosKeer} pecele veener lÙeecegUs DeeheuÙee}e pece}b veener lej Keble JeešeÙe}e vekeâes. heCe SJnjsmš, ceeveme mejesJej FlÙeeoer ef"keâeCeer peeÙe}e efceUe}b veener lejer lÙeebÛeb JeCe&veosKeer} SskeâeÙe}e Deevebo Jeešlees lemeb DeeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙeeyeö} efkeâceeve he#eer peeCetve IesCebosKeer} DeevebooeÙeer Deens. keâejCe Deepe les peeCetve Iesle}b lej keâOeer vee keâOeer les DeeheuÙee}e meeOÙe nesF&}. DeeOÙeeeflcekeâ DeejesiÙee}e JÙeeJenejerkeâ°Ÿee DelÙeble cenlJe Deens. keâejCe Deçee DeeOÙeeeflcekeâ (mecÙekeâ) °erletve mebhetCe& DeejesiÙeeÛÙee efJekeâemeeÛes ceeie& (GheeÙe) efJekeâefmele nesleele Je G}šhe#eer lÙee ceeieeËveer (GheeÙeebveer Je GheÛeejbveer) mebhetCe& DeejesiÙeeÛeer Øeehleer, JÙekeäleer Je meceepee}e nesle Demeles. Ûeewoe efJeÅee Je Ûeewme° keâ}e Deçee DeejesiÙeeletve cnCepesÛe mJeemLÙeeletve efvecee&Ce PeeuÙee. keâejCe Demes mJeemLÙe cnCepes F&ßJejeçeer leeoelcÙe PeeuÙeeÛeer DeJemLee. lÙeecegUsÛe Ùee efJeOeevee}e heg°er osCeeje Kee}er} ç}eskeâ efJe<CegmenŒeveecemlees$eeÛÙee Heâ}efve<heòeerceOÙes Deens.
    • pebiecee pebieceb Ûesob peieVejeÙeCeesæJeb ~ Ùeesiees %eeveb leLee meebKÙeb efJeÅee efçeuheeefo keâce& Ûe ~~ DeLe& : meejer ÛejeÛej me=°er, Ùeesie, %eeve, meebKÙe lelJe%eeve, JesieJesieàÙee efJeÅee Je efçeuheeefo keâ}e veejeÙeCeeheemetve GlheVe PeeuÙee Deensle. meenefpekeâÛe Ùee meeNÙee efJeÅee Je keâ}ebÛee megÙeesiÙe Jeehej kesâuÙeeme mebhetCe& DeejesiÙe (mJeemLÙe) DeLee&le F&ßJejner Øeehle nesT çekeâlees. cnCetveÛe peerJeveeÛÙee ØelÙeskeâ #es$eeleuÙee }eskeâebvee mecÙekeâ DeejesiÙe Øeehle JneÙe}e nJeb. lÙeecegUs lÙeebvee FlejebÛÙee mecÙekeâ DeejesiÙeemee"er keâece keâjCÙeeÛeer FÛÚe Je #ecelee Ùesles. mecÙekeâ DeejesiÙeeÛeer ieerlesleer} mebkeâuhevee ÛewlevÙemeeOevee, DeejesiÙeoerhe FlÙeeoer hegmlekeâebceOetve mhe° kesâ}s}er Deens. DeejesiÙeeÛee Deejmee hegefmlekesâle ceeb[}suÙee meJe& cegÅeebÛee veerš DeYÙeeme kesâuÙeeme Je lÙeebÛee veerš efJeÛeej kesâuÙeeme mebhetCe& DeejesiÙeeÛes Flej #es$eeleer} efvekeâ<e DeÛetkeâheCes peeCeJet }eieleer} DeeefCe DeejesiÙe mebieesheve ner Skeâ keâškeâšerÛeer Je kebâšeUJeeCeer yeeye ve jenlee ceveesjbpekeâ Je GlmeeneJeOe&keâ heJe&Ceer nesF&}. Deçee DeevebooeÙeer DeejesiÙemebieesheveele ’’menŒeves$e’’, ’’veecemcejCe’’, Je Health in Geeta Ùee hegmlekeâebÛee efJeçes<e HeâeÙeoe nesF&}.
    • [e@. ßeerefveJeeme pe. keâçeeUerkeâj pevce : 4 ceeÛe& 1951, meeJebleJee[er efçe#eCe : Sce.yeer.yeer.Sme., hegCes, Sce.[er., cegbyeF&. Hesâ}eefçehme : SHeâ.DeeÙe.meer.peer., SHeâ.SHeâ.SHeâ.yeer.Sced.Smed. (Decesefjkeâe) ceeveo heoJeer : [er.Smedmeer ( Dees.DeeÙe.Ùegg.meer.Sce) meÅe Ghe›eâce : çejerjef›eâÙee çeeŒe Je peerJeveeleer} leeCeleCeeJe ÙeebÛes mebçeesOeve Je DeOÙeeheve. lÙeeceOÙes GheÙegkeäle hegmlekeâebÛes }sKeve hetJe&efheef"keâe : keâeobyejer, DeelceefÛebleve, ØeJeemeJeCe&ve Jeiewjs ÛeeUerme Fb«epeer, ceje"er Je efnboer hegmlekesâ, çebYejentve DeefOekeâ }sKe Je çeesOeefveyebOe RLIVING & H PE OL SU R IS FO TI C L SOCI ETY H EALTH ADV NA ISSHHA IO AN AT CE N ME ER NT I NT