Lokal og regional klimasårbarheitsanalyse  med eksempel frå ei vurdering av nordnorske kommunar  og forsøk frå Flora kommu...
Utgangspunkt Klima- tilpassing Individ Rettleiar for klimarobust bustadbygging Bottom - up Kommune Klimasårbarheit i busta...
Kunnskap ovanfrå eller nedanfrå <ul><li>TOP - DOWN </li></ul><ul><li>Basert på nasjonale data (statistikk, kartdata etc) s...
Både klima og samfunn bidrar til byggskade Vedlikehald Arealplanl. Plassering Drenering Avløp Byggeprosess Tilsyn Utformin...
<ul><li>NorACIA-prosjekt 2006 </li></ul><ul><li>Alle 89 nordnorske kommunar </li></ul><ul><li>Indikatormodell, top-down </...
Tre typar klimasårbarheit Økonomiske ressursar Kompetanse Proaktiv evne: Arealplan Reaktiv evne: Krise-beredskap Folketals...
Naturlig sårbarheit <ul><li>Kor sårbar er kommunen for naturskade utløyst av klimaendringar? </li></ul><ul><ul><li>Skred <...
Samfunnsøkonomisk sårbarheit <ul><li>Eigenskapar ved lokalsamfunnet som påverkar kor sårbart det er overfor klimaendringar...
Institusjonell sårbarheit <ul><li>Kva kapasitet har kommunen til å handtere klimautfordringane? </li></ul><ul><ul><li>Kunn...
Eksempel: Skred <ul><li>Éin av indikatorane: Tettstadareal i potensielt skredfareområde (NGU) </li></ul><ul><li>Gjeld 50 k...
Sulitjelma, Fauske kommune
Resultat (utdrag) 3. Beiarn 4. Hasvik 1. Bjarkøy 2. Loppa Folketalsprognosar ” Levande  lokalsamfunn” Gáivuotna/Kåfjord, H...
Potensielt sårbare kommunar <ul><li>Loppa (Finnmark) </li></ul><ul><li>Målselv (Troms)   </li></ul><ul><li>Grane (Nordland...
BOTTOM-UP: Klimasårbarheit Flora <ul><li>Klimasårbarheit i bustadsektoren </li></ul><ul><li>Finansiering: Husbanken </li><...
Overvatn og avløp <ul><li>Flaumskadar knytt til snøfall+regn </li></ul><ul><li>Godt grunnarbeid avgjerande for å unngå fuk...
Metodar for sårbarheitskartlegging
Planeksempel: Dårlig terrengtilpassing  trass gode intensjonar
Sårbare punkt på vegnettet
GIS til framstilling av sårbarheitskart Eks.: Kirkenes, stormflo
Matfiskproduksjon <ul><li>Høgare sjøtemperatur (over 17 ˚C) : Dårlegare tilvekst, stress, meir mottakeleg for sjukom </li>...
Settefiskproduksjon <ul><li>Sterkt redusert sommaravrenning i nedslagsfelta til Firda Settefisk AS (Norddal) og Pan Fish N...
Prosessar i Flora kommune <ul><li>Kommunen har fått utarbeidd: </li></ul><ul><li>Detaljerte klimasårbarheitsvurderingar so...
Slagregnkart  (Norconsult / met.no)
” INDIVIDUELT” FOKUS: Rettleiar for klimarobust bustadbygging <ul><li>Finansiering: Husbanken </li></ul><ul><li>VF skal ut...
Førebelse tankar om rettleiaren <ul><li>Ikkje  ein rettleiar i byggteknikk </li></ul><ul><li>Fokus på kommunen sine roller...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Lokal og regional klimasårbarheitsanalyse

787 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
787
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
42
Actions
Shares
0
Downloads
10
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lokal og regional klimasårbarheitsanalyse

  1. 1. Lokal og regional klimasårbarheitsanalyse med eksempel frå ei vurdering av nordnorske kommunar og forsøk frå Flora kommune i Sogn og Fjordane Kyrre Groven Vestlandsforsking ” UVÆRSSAMFUNN” Tromsø, 9.-10. mai 2007
  2. 2. Utgangspunkt Klima- tilpassing Individ Rettleiar for klimarobust bustadbygging Bottom - up Kommune Klimasårbarheit i bustadsektoren Klimasårbarheitskartlegging for Flora Top - down Sårbarheits-kartlegging Region Klimasårbarheitsanalyse for Nord-Norge Tilnærming Prosess Nivå Prosjekt
  3. 3. Kunnskap ovanfrå eller nedanfrå <ul><li>TOP - DOWN </li></ul><ul><li>Basert på nasjonale data (statistikk, kartdata etc) som ein bryt ned på kommunenivå </li></ul><ul><li>Eigna til behandling av eit stort tal kommunar / lokalsamfunn </li></ul><ul><li>Gir ein peikepinn, men for grove data til å gi eksakt kunnskap om lokal sårbarheit </li></ul><ul><li>BOTTOM - UP </li></ul><ul><li>Kartlegging vha. lokale nøkkelpersonar </li></ul><ul><li>Lokale prosessar, læring </li></ul><ul><li>Grunnlag for tilpassingsstrategi </li></ul>
  4. 4. Både klima og samfunn bidrar til byggskade Vedlikehald Arealplanl. Plassering Drenering Avløp Byggeprosess Tilsyn Utforming Materialval Dimensjonering Kvalitet utføring Feil bruk God planlegging og byggkvalitet er trulig vel så viktig som klimautviklinga BYGG- SKADE Slagregn Ròte Frostnedbr. Skred Snø Vind Høg vasstand Fukt innafrå Kondens Byggfukt Flaum Vatn i grunn
  5. 5. <ul><li>NorACIA-prosjekt 2006 </li></ul><ul><li>Alle 89 nordnorske kommunar </li></ul><ul><li>Indikatormodell, top-down </li></ul><ul><li>22 indikatorar fordelt på tre former for sårbarheit: </li></ul><ul><ul><li>Naturlig </li></ul></ul><ul><ul><li>Samfunnsøkonomisk </li></ul></ul><ul><ul><li>Institusjonell </li></ul></ul><ul><li>Reiskap for å plukke ut dei antatt mest sårbare kommunane, inspirasjon for bottom-up analysar </li></ul>TOP-DOWN: Regional klimasårbarheitsanalyse for Nord-Norge Endring i haustnedbør (sept.-okt.-nov) frå perioden 1961-1990 til perioden 2021-2050. Prosent av 1961-1990-gjennomsnittet per tiår. (Hanssen-Bauer et al. 2001)
  6. 6. Tre typar klimasårbarheit Økonomiske ressursar Kompetanse Proaktiv evne: Arealplan Reaktiv evne: Krise-beredskap Folketalsutvikling Næringssamansetting Infrastruktur Byggkvalitet Klimagassutslepp Energiforbruk Flaum Ekstremt høg vasstand Skred Erosjon Sårbarheits- tema Mangelfull kapasitet hos lokale institusjonar til å drive klimatilpassing Eigenskapar/prosessar i samfunnet som påverkar lokal klimasårbarheit Sårbarheit overfor naturlige prosessar som blir påverka av klimaendringar Forklaring Institusjonell Samfunnsøkonomisk Naturlig Sårbarheits-kategori
  7. 7. Naturlig sårbarheit <ul><li>Kor sårbar er kommunen for naturskade utløyst av klimaendringar? </li></ul><ul><ul><li>Skred </li></ul></ul><ul><ul><li>Flaum </li></ul></ul><ul><ul><li>Nedbør </li></ul></ul><ul><ul><li>Erosjon </li></ul></ul><ul><li>Generelt låg naturlig sårbarheit i Norge, men store lokale variasjonar </li></ul>Foto: Bergens Tidende Foto: NBI
  8. 8. Samfunnsøkonomisk sårbarheit <ul><li>Eigenskapar ved lokalsamfunnet som påverkar kor sårbart det er overfor klimaendringar </li></ul><ul><li>Sårbare næringar, infrastruktur, busettingsmønster, byggkvalitet… </li></ul><ul><li>Sårbarheit overfor effektar av klimapolitikk (t.d. CO 2 -avgifter) </li></ul><ul><li>Undervurdert </li></ul>
  9. 9. Institusjonell sårbarheit <ul><li>Kva kapasitet har kommunen til å handtere klimautfordringane? </li></ul><ul><ul><li>Kunnskap, personell </li></ul></ul><ul><ul><li>Planar (ROS) </li></ul></ul><ul><ul><li>Økonomiske ressursar til å gjennomføre tilpassingstiltak </li></ul></ul><ul><li>Norge godt rusta, men låg institusjonell merksemd om klima </li></ul>Vindsonekart for Fræna kommune
  10. 10. Eksempel: Skred <ul><li>Éin av indikatorane: Tettstadareal i potensielt skredfareområde (NGU) </li></ul><ul><li>Gjeld 50 kommunar i landsdelen </li></ul><ul><li>Tromsø på topp (1,31 km 2 ) </li></ul><ul><li>Loppa og Torsken: Halve tettstadarealet </li></ul><ul><li>Ikkje sett på kva tiltak den enkelte kommune har sett inn </li></ul><ul><li>Utfordring: Endra skredmønster blir ikkje nødvendigvis fanga opp av indikatorane </li></ul>
  11. 11. Sulitjelma, Fauske kommune
  12. 12. Resultat (utdrag) 3. Beiarn 4. Hasvik 1. Bjarkøy 2. Loppa Folketalsprognosar ” Levande lokalsamfunn” Gáivuotna/Kåfjord, Hasvik, Nesna, Deatnu/Tana Moskenes, Kvæfjord, Torsken, Kommunen manglar risiko- og sårbarheitsanalyse Beredskap 3. Skjervøy 4. Sørreisa 1. Bø 2. Evenes Ikkje oppdatert kommuneplan (arealdel) Planlegging Institusjonell sårbarheit 3. Meløy 4. Evenes 1. Tysfjord 2. Lenvik Energiforbruk pr. innbyggar Energiforbruk 3. Nesseby 4. Hamarøy 1. Grane 2. Kvalsund Klimagassutslepp pr. innbyggar Transport 3. Flakstad 4. Dønna 1. Vevelstad 2. Moskenes Sysselsette i risikonæringar Næringsverksemd Samfunns- økonomisk sårbarheit 3. Loppa 4. Rana 1. Tromsø 2. Fauske Tettstadareal innanfor skredfarlige område Skred generelt 3. Tromsø, Lyngen 4. Loppa 1. Karlsøy 2. Vestvågøy Registrerte skadeskred Tørrsnøskred 3. Hemnes 4. Bardu 1. Målselv 2. Vefsn Registrerte skadeskred Leirskred 3. Målselv 4. Grane 1. Alta 2. Nordreisa Lengd på flaumutsette elvestrekningar Flaum Naturlig Sårbarheit Antatt mest utsette kommunar Måleeining Sårbarheitstema
  13. 13. Potensielt sårbare kommunar <ul><li>Loppa (Finnmark) </li></ul><ul><li>Målselv (Troms) </li></ul><ul><li>Grane (Nordland) </li></ul><ul><li>Moskenes (Nordland) </li></ul>Oppfølging i form av lokal sårbarheitskartlegging Kvikkleirskred ved Mortenselv / Karlstad i Målselv, 12. juni 2001. Foto: Terje Barge, Norges geologiske undersøkelse
  14. 14. BOTTOM-UP: Klimasårbarheit Flora <ul><li>Klimasårbarheit i bustadsektoren </li></ul><ul><li>Finansiering: Husbanken </li></ul><ul><li>Sentrale punkt </li></ul><ul><ul><li>Fokus på fukt; slagregn </li></ul></ul><ul><ul><li>Bruk av planreiskap; samanfall mellom god visuell tilpassing og klimarobust bygging </li></ul></ul><ul><ul><li>Statlig ansvar å hindre at byggteknisk kompetanse forvitrar </li></ul></ul><ul><li>Klimasårbarheitsanalyse </li></ul><ul><li>Finansiering: MD, DSB, Flora kommune </li></ul><ul><li>Bruk av rundebordskonferansar </li></ul><ul><li>Skal munne ut i klima-ROS </li></ul><ul><li>Tre sårbarheitstema: </li></ul><ul><ul><li>Fiskeoppdrett </li></ul></ul><ul><ul><li>Bygg/anlegg </li></ul></ul><ul><ul><li>Samferdsle </li></ul></ul>
  15. 15. Overvatn og avløp <ul><li>Flaumskadar knytt til snøfall+regn </li></ul><ul><li>Godt grunnarbeid avgjerande for å unngå fuktskade </li></ul><ul><li>Unngå skade på drenering (pakking med tunge kjøretøy) </li></ul><ul><li>Fallplan, helling vekk frå ytterdør </li></ul><ul><li>Separat avløp frå tak til kum </li></ul><ul><li>Harde flater gir større toppar i dreneringssituasjonar </li></ul><ul><li>Dimensjonering av kommunalt avløp: Rask avrenning stiller store krav til overvass-systemet </li></ul><ul><li>Planlegge for opphald av vatn </li></ul>www.brodrenelium.no
  16. 16. Metodar for sårbarheitskartlegging
  17. 17. Planeksempel: Dårlig terrengtilpassing trass gode intensjonar
  18. 18. Sårbare punkt på vegnettet
  19. 19. GIS til framstilling av sårbarheitskart Eks.: Kirkenes, stormflo
  20. 20. Matfiskproduksjon <ul><li>Høgare sjøtemperatur (over 17 ˚C) : Dårlegare tilvekst, stress, meir mottakeleg for sjukom </li></ul><ul><li>Ekstremnedbør: For mykje ferskvatn og humus i fjordane </li></ul><ul><li>Oppdrett kan bli pressa ut i opnare farvatn: Fleire vernekonfliktar? </li></ul><ul><li>Torskeopdrett enda meir sårbar enn laks/aure </li></ul><ul><li>Introduksjon av nye sjukdommar/skadeorganismar </li></ul><ul><li>Meir storm: Driftsproblem og større fare for rømming </li></ul><ul><li>Det kan bli slutt på matfiskproduksjon sør for Stad </li></ul>Herøy fiskefarm 1992. Fred Frantzen, Vestlandsnytt K.B.Nøsterud – norden.org
  21. 21. Settefiskproduksjon <ul><li>Sterkt redusert sommaravrenning i nedslagsfelta til Firda Settefisk AS (Norddal) og Pan Fish Norway AS (Haukå) </li></ul><ul><li>Evt. nedsmelting av Ålfotbreen og Keipen vil gi mangel på kaldt vatn for desse settefiskanlegga </li></ul>Endring i normal sommaravrenning (mm) frå 1961-1990 til 2071-2100. Kjelde: seNorge.no Haukå Norddal Arild Nybø, NRK Haukå Settefisk
  22. 22. Prosessar i Flora kommune <ul><li>Kommunen har fått utarbeidd: </li></ul><ul><li>Detaljerte klimasårbarheitsvurderingar som del av rullering av kommunedelplan for Floralandet og Brandsøy (eks. slagregnkart) </li></ul><ul><li>Områdeanalyse av to konkrete utbyggingsområde (Brandsøyåsen og Storåsen Sør) på til saman 300 daa og ca 600 bustader </li></ul><ul><li>Kommunen arbeider med: </li></ul><ul><li>Risiko- og sårbarheitsanalyse for klima </li></ul>
  23. 23. Slagregnkart (Norconsult / met.no)
  24. 24. ” INDIVIDUELT” FOKUS: Rettleiar for klimarobust bustadbygging <ul><li>Finansiering: Husbanken </li></ul><ul><li>VF skal utarbeide nettbasert rettleiar som med eksempel skal vise korleis kommunane kan bidra til meir klimarobust bustadbygging </li></ul><ul><li>Kommunal forvaltning fremste målgruppe, men også lokale byggherrar og utbyggarar (entrepenørar, arkitektar, handverkarar) </li></ul><ul><li>Skal ligge på husbanken.no og vil bli drifta av Husbanken </li></ul>
  25. 25. Førebelse tankar om rettleiaren <ul><li>Ikkje ein rettleiar i byggteknikk </li></ul><ul><li>Fokus på kommunen sine roller som: </li></ul><ul><ul><li>Planleggar </li></ul></ul><ul><ul><li>Godkjennings- og tilsynsorgan </li></ul></ul><ul><ul><li>Demokratisk organ </li></ul></ul><ul><ul><li>Byggherre </li></ul></ul><ul><ul><li>Bygningseigar </li></ul></ul><ul><ul><li>Leigetakar </li></ul></ul><ul><li>Verkemiddel-arsenal: </li></ul><ul><ul><li>Juridisk </li></ul></ul><ul><ul><li>Fysisk </li></ul></ul><ul><ul><li>Økonomisk </li></ul></ul><ul><ul><li>Planlegging </li></ul></ul><ul><ul><li>Organisatorisk </li></ul></ul><ul><ul><li>Teknologisk </li></ul></ul><ul><ul><li>Informasjon </li></ul></ul><ul><ul><li>Samarbeid </li></ul></ul><ul><li>Informere om aktuelle hjelpemiddel for kartlegging av klimarelevante eigenskapar ved bygningsmassen: </li></ul><ul><ul><li>Folke- og bustadteljinga </li></ul></ul><ul><ul><li>Bygningsregisteret (GAB) </li></ul></ul><ul><ul><li>Byggesaksarkivet </li></ul></ul><ul><ul><li>Digitale kart - GIS </li></ul></ul><ul><li>Lenker til andre ressursar </li></ul><ul><li>Vi ønsker velkommen synspunkt på kva tema rettleiaren bør dekke </li></ul><ul><li>[email_address] </li></ul><ul><li>www.vestforsk.no </li></ul>HARD MJUK

×