• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Ndotja e Mjedisit
 

Ndotja e Mjedisit

on

  • 30,485 views

 

Statistics

Views

Total Views
30,485
Views on SlideShare
30,475
Embed Views
10

Actions

Likes
27
Downloads
0
Comments
5

2 Embeds 10

https://twitter.com 9
https://www.facebook.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

15 of 5 previous next Post a comment

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Ndotja e Mjedisit Ndotja e Mjedisit Presentation Transcript

    • Mjedisi• Termi “Mjedis " nenkupton cdo gje qe e rrethonnje organizem.• Mjedisi eshte nje sistem faktoresh fizik ,kimikdhe biologjik ne ekuilibrin dinamik.
    • MJEDISI
    • Biosfera• Eshte nje sistem kompleks nderveprimi mesorganizmave te gjalle dhe mjedisit• Biosfera eshte e perbere nga njesi me tevogla te quajtura ekosisteme.
    • Cilesia e jetes se njeriut eshte e lidhur nemenyre te drejtperdrejte me Cilesine emjedisitNje Mjedis I Shendetshem eshtethelbesor per Mbijetesen Njerezore
    • • Planeti toke eshte shtepiae njerezve , kafsheve dhebimeve.• Njeriu dominon token dheshfrytezon gjithe burimet emundshme.• Ai punon si agjent Idegradimit mjedisor.• Gjithashtu ai u be viktimakryesore e vetes.Nderveprimet NJERI -MJEDIS
    • Varesia e Njeriut nga MjedisiNatyror• Nje burim perushqim• Burim ilacesh• Burim energjie• Burim per rikrijim• Burime natyraleper produkteindustriale
    • NEvoJADESHIRAMjedisiDeshirat e Njeriut spo mbarojnekurre
    • A e dini se ?• Situata jone globale se fundmi : qe prej mesitte 1980, njerezimi ka qene nje tejkalimekologjik me kerkesat e tij vjetore krahasuarme ate qe toka mund te rigjeneroje cdo vit.• Tokes I duhen 16 muaj qe te rigjeneroje ato qenjerezimi I harxhon per nje vit.
    • Aktiviteti njerezor =Ndikimi• Aktiviteti njerezoreshte shkak kryesor Indryshimit mjedisor.• Degradimi mjedisor kanje ndikim jo vetem teqenia njerezore por nete gjitha speciet dhe neshumicen e sistemevenatyrore.
    • Aktiviteti I njeriut =ImpaktiCarja e ozonitCarja e ozonitHumbje eHumbje ebiodiversitetitbiodiversitetitRritje e popullsiseRritje e popullsiseRritja ekonomikeRritja ekonomikeNgrohja globaleNgrohja globaleNdotja e ajrit, ujit dhe e tokesHarxhimi I burimeveHarxhimi I burimeve
    • Cfare eshte ndryshimi Global ?• Ndryshimi global perfshin ,ndryshime te detyruara nganatyra dhe njeriu nemjedisin e tokes.• Ndryshimi global mund tepercaktohet si ndryshim nemjedis (perfshire ndryshimetklimatike ,prodhimtarine etokes, oqeanet apo burime tetjera ujore , atmosferen dhesistemet ekologjike) te cilatmund te ndryshojne aftesinee tokes per te PERBALLUARjeten ne toke.
    • Gjurmet e Njeriut• Efektet qe kane njerezit ne planetin tone.
    • Sa gjurme lini ju??• Cdo gjallese konsumon burimete tokes ne menyre qe tembijetoje• Gjithsesi ky konsumim dheshperdorim ka nje impakt neekosistemet tona.• Kur keto konsumime dheveprimtari shperdorimeshtejkalojne kapacitetin mbajtes tetokes atehere ndodhmosbalancimi dhe degradimiekologjik.
    • Gjurme Karboni• Termi pershkruanefektin sere te shkaktuarnga nje njeri.• Eshte nje ndikim neatmosfere I ngjashemme gjurmet qe leme nene rere.• Mesatarisht nje gjurmekarboni e nje qytetaribritanik eshte rreth 10ton CO2• Mesatarisht nje gjurmekarboni e nje qytetariindian eshte rreth 1.5ton CO2.
    • Si Ndikojne Njerezit ne Mjedis?Nje Shumellojshmeri EfekteshNje Shumellojshmeri Efektesh
    • MBIPOPULLIMI• Mbipopullimi eshteshkaku kryesor I krizesmjedisore.• Ndikimi I njerezimit nebiosfere eshte njefunxion I madhesise sepopullsise dhendikimit mjedisor perperson• Gjithashtu varet nganatyra dhe shkalla eindustializimit• Popullimi I botesaktualisht rritet merreth 250,000 njerez nedite .
    • Ndikimi I mbipopullimitShpyllezimi Mbishperdorimi Iburimeve natyroreShperdorimi Ishpejte Iburimeve jo-biologjikeNdotja
    • Ndikimi I Industrializimit• Kimikate te rrezikshme hidhen neuje• Mosbalance ekologjike• Clirim I gazrave ndotes• Clirim te rrezeve radioaktive qeshkaktojne probleme te shendetit• Reduktim I bimesise
    • Industria kimikeEnergjiaEmisionetProduktetkimikeKimikatet nga produktetIndustriaushqimoreNdotja Industriale
    • Ndikimi I UrbanizimitUrbanizimimbipopullim Rritje kerkesave per burimeRritje e dispozitave pershpenzime tepanevojshmeNdotje ajrivarferi
    • Ndikimi I Pesticideve ne Shendetin eNjeriut• Prek dhe demton sisteminnervor• Shkakton demtimejetesore.• Demton ADNdheshkakton nje varietettumoresh• Shkakton demtimeriprodhuese dheendokrine• Shkakton efekte kronikedhe akute
    • Vleresim I Ciklit Jetesor(LCA)• Nje vleresim I ciklit jetesor(analize e ciklit jetesor, eko-balance, nje analize ngadjepi ne varr)eshteinvestigimi dhe vleresimi Indikimit ne mjedis te njeprodukti apo sherbimi tedhene qe eshte shkaktuarnga ekzistenca e tij.
    • SHPYLLEZIMI• Pyjet tropikale mbulojne6% te siperfaqestokesore .• Ato permbajne mes70%dhe 90% te specieve tebotes.• Shpyllezimi po shkaktonnje humbje te diversitetitbiologjik ne nje shkalle tepaparashikueshme.• Humbje e DiversitetitBiologjik mes 50 dhe 100lloje kafshesh dhebimesh .• Pyjet tropikale pozhduken cdo dite ne njeshkalle alarmuese .
    • Ndotja e mjedisitKlesta DyrmishiKlesta Dyrmishi
    • Ndotja : Nje Vrases I HeshturNjerezit jane te ekzpozuar ndajndotesve demtues ne ajrin qeata thithin , ne likuidet qe pijne, ne ushqimin qe hane, nesiperfaqet qe prekin dheproduktet qe perdorin.Kur mjedisi nuk mund te procesojepeshen e ndotesve , atehere ndotjaze vend.Cdo sistem mjedisor ka njekapacitet perballues te limituar
    • NDOTJA ESHTE NJEPROBLEM GLOBAL• Ndotja ka prekur jeten e miliona njerezve nebote duke shkaktuar vdekje dhe probleme teshumta shendeti.• Sipas “the World health report 2002” ,ajri Indotur eshte pergjegjes per me shume se 1.5milion vdekje dhe 2.7% e semundjeve boterore• WHO (2006) ka vleresuar se rreth cereku Isemundjeve boterore jane te lidhura mefaktoret riskues te mjedisit.
    • Ndikimi I Ndotjes se Ajrit• Reduktim I shikimit –grimcat ne ajer• Deme materiale• Deme ne agrikulture• Efekte psikologjike –semundje psikosomatike• Efekte psikologjike dheshendetesore– semundjekardiovaskulare/frymemarrjes, deri tekanceri
    • Ndikimet e Ndotjes se Ajrit te Bimesia• Ndikon ne fotosinteze, prodhimin ekarbohidrateve• Demton indet e gjetheve, frutat• Reduktim ne shkallen e rritjes• Rrit ndjeshmerine e semundjeve,demtuesit ,klimen e pafavorshme.• Redukton prodhimin , frutat me tevogla dhe me pak ushqyese.
    • Ngrohja Globale• Ngrohja Globale eshte shkaktuar nga emisionet e gazeve .• 72% e gazeve te emetuara perbehen nga CO2.• Pra Emisionet e dioksidit te karbonit jane shkaku kryesor I ngrohjesglobale.• CO2 shkaktohet nga lendet djegese.Vajrat , gazi natyror , nafta , nafta -organike, benzina, benzina-organike, etanolI.• Emisionet e CO2 kane ardhur duke u rritur ne nje shkalle perafersisht3% cdo vit per 50 vitet e fundit.Eshte cliruar ne atmosfere ku ka qendruar per 100 -200 vite.
    • Rritja e temperatures Globale
    • Ngrohja Globale• Rritja e dioksiditte karbonit• Rritja e efektitsere• Rritje etemperaturesglobale
    • Ndikimi I Ngrohjes Globale1. Temperatura ekstreme2.  Rritje e nivelit te detit3. Stuhi , permbytje bregdetare4. Ndotje e ujit te pijshem5. Thatesira6. Ndotje e ajrit( ndotja behet me e madhe ngangrohja globale) 7. Asma , bronkiti ,8. Demtim te sistemeve te shendetit publik9. Rritje te nevojave per emigrim10.Pamundesi per parandalimin e perhapjes sesemundjeve infektuese .
    • Vrima e Ozonit mbi Antarktiden• Ne 1980 shkencetaret zbuluan nje “vrime”neozon siper Antartides.• Ne 1990 shkencetaret atmosferik raportuannje humbje vjetore rreth 40-50% te ozonitsiper Antartides.
    • Ndryshimet eMadhesise se Vrimes seOzonit
    • Ndikimet ne Shendet te Vrimes seOzonit• Cdo 1% renie e ozonit mendohet seshkakton rritje te kancerit te lekures 4-6%.• Programi I mjedisit te kombeve tebashkuara parashikon 26 % rritje tetumoreve te lekures jo-melanoma per cdo10 % thyerjes se ozonit.• Kjo dmth 300,000 raste me shume perkancer lekure cdo vit .
    • Shiu Acid
    • Ndikimi I shiut Acid ne MjedisSterilizimi I liqeneve dhe pyjeveReduktim I popullimit te jovertebroreve tevegjelReduktim I prurjeve agrikulturore.Shkakton demtime te medha strukturoresi gerryerjen e mermerit , metaleve dhepunimeve prej guri.Degradon furnizimet e ujit duke nxjerenga toka metalet e renda.Rritja e kancerit ne mushkeri …
    • Ndotesit e Ujit• Rrjedhjet industriale• Mbeturinat e minieravedhe agrikulturave• Pesticidet , plehratdhe herbicidetagrikulturore• Ujerat e zeza dhembeturinat shtepiake
    • Ndikimi I humbjes se Biodiversitetit• Biodiversiteti / burimetbiologjike kontribuojne 40%ne ekonomine e botes dhe80% ne nevojat e tevarferve.• humbja e biodiversitetit kandikim kudo duke filluarnga ushqimi , uji , prodhimiI energjise , ilacet,perfitimet kulturore dheestetike
    • Ndikimi I Humbjes seBiodiversitetit• Ndryshimi I klimeseshte nje nga shkaqetkryesore te humbjes sebiodiversitetit• Biodiversiteti eshte njepercaktues thelbesorne shendet.
    • Ndikimi I Humbjes se Biodiversitetit• Prek shendetin njerezor , lidhjet sociale dhelirine e zgjedhjes.• Redukton rezistencen e ekosistemit – zjarrene pyjet e egra=>demtime te kafsheve• Perkeqesim te aftesise se oqeanit per tesigururar ushqim , te ruaje cilesine e ujit dheriaftesimi nga trazirat .• Perkeqesim te qendrueshmerise se jetes dheqendrueshmeri te rritjes ekonomike.
    • Biodiversiteti Ujor• Ndikimi me I rendesishem I ndyshimitklimatik eshte ngritja e nivelit te oqeaneve.• ne 2050-en,temperaturat e siperfaqes se ujitmund te jene 2.5°C me te larta ne vere dhe2.3°C me te larta ne dimer krahasuar me vitet2000 (Viles, 2001).
    • Ndikimi I Ndotjes se Tokes neShendet .• Ajri I ndotur shkakton probleme te sistemit tefrymemarrjes• Ngrenia e frutave dhe perimeve te rritura netoke te ndotur cojne ne probleme te lindjes• Shkaktojne probleme te lekures• Shkaktojne lloje te ndryshem tumoresh.
    • Efektet e Ndotjes se MjedisitOlaserda LaloshiOlaserda Laloshi
    • Nje perspektive psikologjike mbiAmbjentin Rrethues• Psikologjia ne ambjentin rrethues , nenfushe e psikologjise , percaktohetnga lidhje reciproke midis personave dhe mjediseve ne nivele te shumtaanalizash dhe me perdorimin e kesaj njohurie ne permiresimin e cilesisese jeteses.(Moore,1987)• Mjedisi permbahet ne eksperiencat psikologjike te njerezve , ne lidhjetsociale dhe ne nje dimension fiszik kohe-hapsire(Saegert,1987).• Psikologet e mjedisit studiojne si ndikon mjedisi te zhvillimi I femijes,plakja , ruajtja , hapesira personale, territori, si mjediset veprojne dheveprohen nga njohja, personaliteti, emocioni shoqeria, stresi dhe krimi(stokolsdhe I.ALTMAN,1987).• Psikologet e shendetit kane kontribuar gjithashtu ne te kuptuarin e tendryshuarit te mjedisit tone(Geller,Winett dhe Everett,1982;Holahan dheWandersman, 1987).• Psikologet e sjelljes te bashkesise kane kontribuar ne menyredomethenese ne ndryshimin e sjelljeve te demshme per mjedisin ( pshGeller et al.,1982;Geller, 1987;Winett et.al.,1985).
    • Ndotja e mjedisit eshte nje faktor madhor,e cila ndikon neshfaqjen e semundjeve te shumta fizike e psikologjike teknjerezit.Nga studimet e ndryshme ka rezultuar se:Ndotja e mjedisit eshte e perhapur me teper ne vendet epazhvilluara .Grate&femijet jane personat me te rrezikuar,per t’u prekurnga semundjet psiko-fizike te shkaktuara nga ndotjet.
    • Stresoret e Mjedisit• Stresoret jane ngjarje ose forca te mjedisit qekercenojne ekzistencen e organizmit dhe mireqenien.Stresoret e mjedisit ndikojne drejtperdrejt ne natyrendhe ne cilesine e marredhenieve tona sociale. Kurjemi ne nje mjedis te ftohte ose te nxehte ne ndihemijo mire , dhe si pasoje , I pasqyrojme ato edhe nemarredheniet personale, zemerohemi apo irritohemi.
    • Pasojat Psiko-Somatike te Ndotjes se Ujitdhe Tokes Semundje kanceroze(tumore) Semundje te mushkerive Dhimbje/semundje te vesheve Skuqje/infeksione te syve Infeksione ne rruget e frymemarrjes Hepatite Dhimbje te stomakut,te vjella,diarre Probleme hormonale Demtime te sistemit nervor Stres Depresion Rritje te numrit te vdekjeve tek njerezit
    • Kanali I Loveit•Per te ilustruar konkretisht pasojat psiko-fizike qe rezultojne nga ndotjet eujit dhe tokes dua te permend ndodhine e ndotjes toksike te KanalitLovei,prane ujerave te Niagares.•Ne1940 nje kompani Elektrokimike bleu kanalin dhe nje siperfaqe tokeperreth tij dhe filloi sistemimin ne menyre te ligjshme te mbeturinave kimikeatje.•Ne 1953 kjo kompani e shiti truallin tek Bordi iShkolles se Ujevarave teNikarages,per t’u ndertuar nje shkolle.•Ne 1970,pasi ishte ndertuar shkolla,anet e kanalit ishin holluar dhe ishtehapur nje e care e kanalit me mbetje kimike.•Ne 1976,filloi perhapja ne mase e kimikateve,nga e cara e kanalit•Nga kjo ndotje u preken 1000 shtepi qe ndodheshin prane kanalit.
    • Pasojat psiko-fizike nga ndotja e KanalitLoveiNe1986,Gibs,vezhgoi banoret vendas te territorit Xhekson,New Jersi disavjet pasi u identifikua problemi I mbeturinave toksike ne kanalin Lovei.Ajoraportoi se:Banoret shfaqnin nivele te larta stresiShqetesime ne shendet,te tilla si:lindje e femijeve nen peshe,tumore ne truetj.Probleme psikologjike te pergjithshmeDepresionEdhe vezhgime e studime te tjera ne kete zone kane konkluduar seproblemet mendore&fizike te banoreve jane shkaktuar nga rreziqet e ndotjesnga kimikatet.
    • Efektet psiko-sociale te NdotjesAkustike• Zhurma eshte cdo tingull I padeshirueshem, nje lloj gjykimi se mesazhi qevjen nga auditori eshte I papelqyeshem, irritues.• Zhurma ndikon ne sjelljen prosociale dhe antisociale. Ul altruizmin , rritagresivitetin• Psh:,Matheus&Canon(1975),zbuluan se,njerezit kishin me pak te ngjarete ndihmonin dike te ngrinte librat e rrezuar kur ata vete ndodheshin nenje zhurme prej 85dB.• Studime te tjera kane treguar se njerezit qe jane te rrethuar nga zhurmate larta kane me pak nderveprime sociale jane me agresive,dhe kanetendence me te madhe qe te mos I pelqejne fqinjet.Disa kerkime kane treguar se,zhurmat e larta stresuese mund te kenendikime ne sjelljen tone edhe pasi ne pushojme se degjuari ato!
    • Efektet Psiko-Sociale te NdotjesAkustike• Ne nje studim te kryer nga Cohen dhe koleget e tij(1986),tregohetse,femijet qe jetonin ne katet e poshtme te nje ndertese te larte,kishinaftesi me te uleta degjimi dhe me shume probleme ne lexim se safemijet qe jetonin ne katet e siperme.• Ndertesa e banimit ishte ndertuar ne nje autostrade te zhurmshme.• Nivelet e larta te zhurmes rezultuan si pergjegjese per mangesite efemijeve.• Smith &Stanfeld(1986),konkluduan se zhurmat e larta ndikojne edhe tekte riturit ne jeten e perditshme.• Psh:,njerezit qe jetonin te rrethuar nga zhurmat e forta,kane prirjen tebejne shume gabime edhe ne detyrat e thjeshta• Te harrojne gjerat e zakonshme• T’u bien shpesh sendet nga dora etj.
    • EKSPERIMENT• Ne 1972, David Glass &Jerome Singer vendosen njerez ne nje mjedis mezhurme dhe nje grupi prej tyre I thane se mund t’a kontrollonin zhurmen(me nje celes),dhe nje grupi tjeter,se nuk mund t’a komandonin dotzhurmen.• Ne fillim gr.i pare nuk e perdori shpesh celesin per kontrollin ezhurmes.Por,kur te dy gr. u provuan me vone me ane te nje detyre (mezhurme te larte),rezultati i gr.qe kishte mundesi t’a komandonte zhurmenishte shume me I mire.• Glass&Singer pohuan se zhurma eshte burim stresi dhe se stresi Ipakontrollueshem con te nje ndjenje e pashprese.• Keshtu pra pjesetaret e grupit me mundesi kontrolli te zhurmes mund tecliroheshin nga ndjenja e te qenit I pashprese ,ne saje te besimit se atamund t’a kontrollonin stresin mjedisor(zhurmen e larte).
    • Efektet Metereologjike ne JetenPsiko-Sociale• Megjithese teknologjia e trupit tone siguron nje mbrojtje telarte ndaj stresit termal, ne smund te mbajme aq ngrohtesiapo aq ftohtesi sa duam.• Kur ndiejme se temperatura eshte irrituese , ndikimi I saj nesjelljen socialevaret nga nje sere faktoresh fiziologjike,psikologjike dhe situative.• Nje forme ndikimi e temperatures eshte sjellja agresive.Rritja e temperatures sjell rritjen e agresivitetit.• Nxehtesia ka pasoja negative ne sjelljen e njeriut dukepakesuar pelqimin dhe mundesite per te ndihmuar te tjeretdheduke shtuar agresivitetin.
    • Efektet Psiko-Somatike te Ndotjes seAjrit Semundje te gjakut,te sistemit endokrin,tek njerezit Demtime te organeve te frymemarrjes,atake te astmes Alergji te syve,hundes,lekures Dhimbje koke Demtime imunologjike Semundje te zemres,melcise,veshkave Helmime te ndryshme nga gazet toksike Semundje kanceroze Probleme te shtatzenise,tek grate shtatzena(qe mund te cojne ne lindje teparakohshme,lindje te femijeve me probleme,deshtime deri ne lindje tefemijeve te vdekur) Probleme neurologjike Probleme nervore,te tilla si:stres akut dhe kronik,depresion etj.
    • Efektet Psiko-Sociale te Ndotjes seAjrit• Pervec rreziqeve fizike dhe emocionale te ndotjes se ajrit , njerezitperballohen edhe psikologjikisht me ndotjen.• Ndotja zgjon emocione negative tek njeriu, stimulon agresivitetin nemarredheniet e tij nderpersonale. Po ashtu edhe ajri qe ka arome te keqeshkakton emocione negative, qe shoqerohen me marredhenienderpersonale me pak shoqerore(Roton,1979).• Baron (1990) argumentoi se prania e freskuesve te ajrit me arome tekendshme artificiale I shtyn subjektet te punojne me mire, te realizojneplotesisht qellimet e tyre, te perdorin strategji me efektivedhe te kenemaredhenie me te mira nderpersonale.
    • Ishulli Tre Milje(I.T.M)•Per te ilustruar konkretisht pasojat psikologjike qe vijne si pasoje e ndotjesse ajerit une dua te permend rastin e aksidentit ne ishullinI.T.M,Harrisburg,Pensilvania.•Ky ishull eshte nje stacion I fuqishem nuklear ,ne Pensilvani,ne te cilin ne1979,ndodhi nje shkrirje parciale e tubave te lendeve djegese radioaktive,nenje nga reaktoret dhe shkaktoi infektim ose ndotje reaktive ne ndertesen eradiaktorit,ne ndertesat rreth tij dhe ne atmosfere.Kjo coi ne shpernguljen eperkohshme te144.000 banoreve vendas,dhe ne trazira ne bashkesi e ne gjithekombin.(Baum,Fleming,Singer,1982;Black,1987)
    • Pasojat Psiko-fizike ne I.T.MDavidson,et.al(1986)dhe Baum et.al.(1982)raportuan te dhenate grumbulluara rreth pasojave te ngjarjes ne ITM.Nga studimet etyre rezultoi se:U rriten semundjet kronike tek njerezit si rezultat I aksidentitDy vjet pas aksidentit,banoret shfaqnin nivel te larte stresi(sic eshte maturnga treguesit psikologjik dhe biokimik)Nivele te larta te stresit akut dhe kronikBanoret e ITM kishin me pak kontroll ne mjedisin e tyre,se sa ato tebashkesive te kontrolluara.
    • Efektet Psiko-Sociale te Elektricitetitte Atmosferes• Ndricimi ,era dhe faktore te tjere bejne qe molekulat e ajrit te ndahen neelemente qe ngarkohen pozitivisht dhe negativisht te quajtura jone. Kyeliktrizim I atmosferes ndikon ne sjelljet sociale ne shume drejtime.• Te dhenat tregojne se numri I vetevrasjeve, I aksidenteve industriale dhe Idisa lloje krimesh rritet kur niveli I joneve ne atmosfereeshte Ilarte(Sulman,1974).kjo ndikon drejtperdrejt ne gjendjen shpirterore.• Eshte provuar ne laborator se niveli I larte I joneve negative e rritaktivitetin e njeriut, I perforcon reagimet e tij te cfaredolloji, e ben sjelljene tij dominante, psh jonet negative rrisin agresivitetin e individeve te tipitA (Baron , Rusell and Arms,1985).• Ne nje studim tjeter u pa se prania e joneve negative ndikon ne rritjen epelqimit per nje te panjohur qe ka qendrime te njejta dhe e pakesonterheqjen per nje te panjohur qe ka qendrime te ndryshme. Pra reagimet ezakonshme intensifikohen , I shtojne permasat (Baron,1987).
    • Efektet Psiko-Sociale teMbipopullimit• Ne jeten e perditshme , ne disa mjedise , ne hasim nje nivel te lartestimujsh, si ne rruget plot me njerez, ne dyqanet ditet e djela, ne mitingjeetj. Stimuli eshte teper I madh dhe ne e ndjejme mbingarkesenpsikologjike, sa e kemi te veshtire ta organizojme informacionin. Kurkemi mbingarkese ndiejme mbipopullim dhe stres, prandaj zakonishtreagojme duke perdorur mekanizma mbrojtesper te shmangur stimujt emjedisit.• Humbja e kontrollit, kur ndiejme se ngjarjet dhe momentet e rendesishmene jeten tone jane te pakontrolluara , ne provojme nje sere pasojashpsikologjikedhe emocionale negative. Koncepti mbi aftesine kontrolluesesupozon se situatat me densitet te larte jane stresante sepse ato demtojnesensin tone te kontrollitmbi sjelljen personale, aftesine tone per te kuptuardhe organizuar informacionin
    • Si te kujdesemi per Mjedisintone!Anida AgoAnida Ago
    • Ekuacioni I Paul EhrlichEkuacioni I Paul Ehrlich presantohet si :• I = P * A * T = Eye PAT• Impakt = Popullsia x Affluenca xTeknologji . Ku :I eshte impakti mbi mjedis si rezultat IkonsumitP eshte numri I popullsiseA eshte konsumi per capita (affluenca)T eshte faktori teknologjik
    • Cilet mund te kontribuojne neparandalimin e Ndotjes? Qeveria(Qeverite e ndryshme ne bote harxhojne kohe te konsiderueshme dhe paraper problemet e mjedisit.Ne SHBA,per shembull agjensite kryesore te mjedisit(Agjensia e Mbrojtjes seMjedisit Rrethues)Komisioni I Shperblimit te Prodhimeve te Konsumatorit dheshume vende e agjensi te perbashketa dhe organizata te ndryshme publike eprivate I jane dedikuar permiresimit te mjedisit rrethues.• Industria( burimi me I madh I ndotjes ne Amerike, prandaj duhet temodernizoje mundesite per parandalimin e ndotjes).• Institucionet( jane anetare te larte dhe te dukshem te komunitetit te ciletduhet te kontribuojne ne parandalimin e ndotjes qe te behen shembull perkomunitetin.)• Qytetaret ( cdo qytetar duhet te jete pergjegjes per te bere zgjedhjet eduhura rreth blerjeve dhe produkteve.• Informimi I vetes dhe te tjereve rreth mjedisit dhe menyres se si teveprosh per te ndihmuar do te zvogeloje impaktin ne mjedis
    • Edukimi Mjedisor• Sipas Meadows et al.(2004) kerkohet nje transformim ne menyren sesi needukojme te rinjte dhe te vjetrit , perfshire ne keto terma:• Rinovim te energjise• Kujdesje, te ndash,• Aftesi mbajtese• Moderim• Teknologji e pershtatshme• Drejtesi mjedisore dhe sociale• Biodiversitet• Vlere dhe etike• Ndertim I marreveshjeve• Iniciativa komunitare
    • Ligjet dhe MjedisiParimet themelore te ligjeve mjedisore nderkombetare dhe rendesia e ligjitne mbrojtjen e mjedisit:(Erich Engle)• Bashkëpunimi• Ruajtja dhe mbrojtja e mjedisit• parandalim I ndotjes• Ndotësi paguan parimin• Barazia gjeneratave dhe përgjegjësi• Përgjegjësitë e përbashkëta, por të diferencuara• Informacion dhe asistencë në emergjencat mjedisore• Informacioni dhe konsultimi I ndersjelle nderkufitar• Të drejtat e individëve : barazi e aksesit të procedurave dhemosdiskriminimit në çështjet mjedisore
    • Media dhe Mjedisi• Media ka nje rol te rendesishem neevidentimin e ndotjeve te mjedisit dhepasojave te kesaj ndotjeje,• Luan rol kryesor ne sensibilizimin e njeriutper parandalimin e ndotjes, permesprogrameve televizive lidhur me ketoproblematika
    • Sugjerime per permiresim• Parandalo ndotjen.• Redukto shpenzimet e kota.• Perdor ujin , energjine dhe burime te tjera ne menyreefikase.• Menaxho perdorimin e burimeve natyrore me kursim.• Ruaj diversitetin e jetes.• Mbro dhe respekto trashegimin historike , kulturoredhe natyrore te botes.• Mbeshtet edukimin dhe trajnimin mjedisor• Mbeshtet aksionet lokale dhe pjesemarrjen ekomunitetit .• Promovo praktika , metoda dhe teknologji qereduktojne impaktin negativ ne mjedis.
    • Strategjite per te parandaluar e kontrolluarekspozimet ndaj substancave toksike!Personale• Rrisni te kuptuarit e rreziqeve ambjentale• Rrisni aftesite per te diagnostikuar problemindhe per te mbrojtur veten nga ekspozimi ndajtoksinave.• Rrisni motivimin per te mare pjese neaktivitetet e bashkesise per te parandaluar osekufizuar ekspozimin.• Rrisni kontrollin mbi ngjarjet ne mjedis.
    • Strategjite per te parandaluar e kontrolluarekspozimet ndaj substancave toksike!Nderpersonale• Rrisni lidhjet midis banoreve te bashkesise.• Rrisni pjesemarrjen ne organizatat ebashkesise• Ngrini grupe qytetaresh per veprim ne mjedis.• Informojini shkencetaret mbi perceptimet enjerezve rreth rrezikut ambjental.• Rrisni komunikimin midis qytetareve epolitikaneve.
    • Strategjite per te parandaluar e kontrolluarekspozimet ndaj substancave toksike!Organizuese/ambjentale• Informoni median mbi rreziqet ambjentale dhe pranine e tyre.• Zhvilloni fushata per komunikimin e rrezikut.• Zhvilloni politika per te rregulluar ekspozimin ndajtoksinave.• Ndertoni procedura per menjanimin e rreziqeve ambjentale.• Zhvilloni procedura te shpernguljeve emergjente.• Krijoni qendra sherbimi shendetsore per individet eekspozuar ndaj toksinave.
    • Strategjite per te parandaluar e kontrolluarekspozimet ndaj substancave toksike!Institucionale/shoqerore• Ndertoni udhezime ose ligje mbi nivelet epranueshme te ekspozimit.• Paraqisni studime analizash sasiore per te vleresuarrreziqet abjentale• Siguroni sisteme mbikeqyrese ndaj rreziqeveambjentale .• Zhvilloni e zbatoni teknologjite per parandalimin eekspozimit ndaj toksinave.• Kurseni para per te pastruar zonat me mbeturinatoksike.
    • Parimet me të rëndësishme për mbrojtjen emjedisit:• Shfrytëzimi racional i burimeve, reduktimi i emetimeve në ajër, reduktimii ndotjes së ujit dhe tokës, dhe riciklimi i mbeturinave;• Ruajtja e vlerave biologjike-ekologjike të mjedisit nëpërmjet ruajtjes sëflorës dhe faunës, dhe të vlerave të trashëgimisë natyrore;• Mbështetja në përdorimin e burimeve të ripërtërishme, bashkë-prodhimine këtyre burimeve dhe të llojeve të ndryshme të energjisë;• Promovimi i kursimit të energjisë në mesin e publikut• Shfrytëzimi i pajisjeve shtëpiake me efikasitet të lartë, të tilla si llambat edritës;Familja juaj, në vend të përdorimit të veturës, mund të ecë!Ju mund ta kurseni energjinë!Në vend të qeseve të plastikës mund të përdorni qese të letrës ose tëtekstilit dhe të kontribuoni në mbrojtjen e mjedisit!
    • Thirrje sensibilizuese• Mendo sot për një të nesërme më të mirë!• Ajër i pastër për jetë të gjatë!• Një llambë më pak –më shumë energji!• Të shpenzosh më pak letër do të thotë mëshumë pyje dhe oksigjen!• Mbillni një lule për një botë më të mirë!
    • “Ka mjaftueshem ne kete bote pernevojat e njeriut por nuk kamjaftueshem per lakmine e njeriut.”- Mahatma Gandhi
    • NESE DO QE TE JESH ISHENDETSHEM , KUJDESU PERMJEDISIN TEND.
    • ESHTE PERGJEGJESIA JONE QE TESHPETOJME MJEDISIN TONE
    • FALEMINDERIT PER VEMENDJEN!