Your SlideShare is downloading. ×
лекц №1 зардлын мөн чанар
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

лекц №1 зардлын мөн чанар

252
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
252
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил Õÿíàâ: ÍÁÁ-èéí òýíõìèéí ýðõëýã÷: ……………………… /Ä.Íàð-Îä/ Ëåêö¹1 Хичээлийн нэр: Зардал удирдлагын бүртгэл Сэдэв: Зардлын мөн чанар, агуулга Äýä ñýâäýâ: ÍÁÁ-ä Ñàíõ¿¿ãèéí áîëîí çàðäëûí á¿ðòãýëèéí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðýã Çàðäëûí á¿ðòãýëèéí ñóäëàõ ç¿éë Çàðäàë ºðòãèéí òóõàé åðºíõèé îéëãîëò Çàðäëûí á¿ðòãýëèéí ¿¿ðýã ìýäýýëëèéí ñèòåì Çàðäëéí á¿ðòãýëèéí ìýðãýæëèéí ¸ñ ç¿é Ëåêöèéí òºëºâëºãºº: - Ñýäâèéí íèéò îðîõ öàã 2öàã Îþóòíû èðö á¿ðòãýë, æóðíàë áè÷èëò 3ìèí ªìíº ¿çñýí õè÷ýýëèéí ýðãýí ñàíàõ, áàòàòãàõ 10ìèн Øèíý õè÷ýýëèéã çààõ 75 ìèí /¿ç¿¿ëýí,ñëàéä àøèãëàõ/ Ãýðèéí äààëãàâàð ºãºõ, çºâëºõ àíõààðóóëàõ ç¿éë 2ìèí Íýã: ÍÁÁèéí ìýäýýëýë íü : 1. Ãàäíû ìýäýýëýë õýðýãëýã÷äèéí ìýäýýëëýýð õàíãàõ 2. Óðò áîëîí áîãèíî õóãàöààíä ÿâóóëàõ òºëºâëºãºº ò¿¿íä àøèãëàõ íîðì, íîðìàòèâèéã áîëîâñðóóëàõ 3. ¯éë àæèëëàãààíû ÿâö ¿ð ä¿íã øèíæëýí ¿çýæ ä¿ãíýëò ºãºõ, ñàíàë áîëîâñðóóëàí óäèðäëàãûí øèéäâýð ãàðãàõ 4. ¯éë àæèëëàãààíû ÿâöàä õÿíàëò òàâèõ ãýñýí 4 ¿íäñýí çîðèëãûã õýðýãæ¿¿ëýõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëäýã. Ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýë íü íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ýõíèé çîðèëãûã õàíãàäàã.Ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýëýýð õºðºí㺠îðóóëàã÷èä, çýýëä¿¿ëýã÷èä, õóâü íèéë¿¿ëýã÷èä , õóâüöàà ýçýìøèã÷èä, çàñãèéí ãàçðûí áàéãóóëëàãóóä , òàòâàðûí àëáà, äààòãàëûí áàéãóóëëàãà çýðýã ãàäíû ìýäýýëýë õýðýãëýã÷äèéã øààðäëàãàòàé ìýäýýëëýýð õàíãàõ ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí áóþó áàëàíñ, îðëîãî ¿ð ä¿íãèéí òàéëàí, ºì÷ ººð÷ëºëòèéí òàéëàí, ìºíãºí ã¿éëãýýíèé òàéëàí çýðãèéã ãàðãàäàã. Ãàäíû ìýäýýëýë õýðýãëýã÷èä íü ººðñäèéí øààðäëàãàòàé ìýäýýëëèéã ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãààñ õàðàõààñ ãàäíà òóõàéí áàéãóóëëàãûí òºëáºðèéí ÷àäâàð, ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿í , ¿ð àøèã , ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàëä ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãíº. Ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýëýýð ãàð÷ áàéãàà òàéëàí íü ãàäíû ìýäýýëýë õýðýãëýã÷äèéã øààðäëàãàòàé ìýäýýëëýýð õàíãàæ áàéõûí òóëä 1. Îîëí óëñûí á¿ðòãýëèéí ñòàíäàðòàä íèéöñýí 2. Õºíäëºíãèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãààð áàòàëãààæñàí áàéõ õýðýãòýé. Óäèðäëàãûí á¿ðòãýë íü ÍÁÁýýð ãé¿öýòãýõ ¿íäñýí 4 çîðèëòûí ñ¿¿ëèéí 3-èéã ã¿éöýòãýõýä àøèãëàãääàã. ªºðººð õýëáýë óäèðäëàãûí á¿ðòãýë íü áàéãóóëëàãûí äîòîîä ¿éë àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëàõàä øààäëàãàòàé ìýäýýëëýýð õàíãàäàã. Óäèðäëàãà íü
  • 2. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил ýäãýýð ìýäýýëëèéã àøèãëàí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààã ÿâóóëàõ øèéäâýðèéã áîëîâñðóóëàí ãàðãàäàã. Èéìýýñ ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýë íü ãàäààä ìýäýýëýë õýðýãëýã÷èä çîðèóëàãäñàí á¿ðòãýë áàéäàã áîë óäèðäëàãûí á¿ðòãýë íü äîòîîä ìýäýýëýë õýðýãëýã÷äýä çîðèóëàãäñàí áàéäàã. Ýíý 2 á¿ðòãýë íü äàðààõü ¿íäñýí ÿëãààòàé þì. 1. ÓÁ íü óäèðäëàãàä àøèãëàãäàõ äîòîîä ìýäýýëëýýð õàíãàõ ¿¿ðýãòýé. 2. ÓÁ-ä àøèãëàãäàæ áàéãàà á¿õ ìýäýýëýë íü ºíãºðñºí ¿åèéí áèø èðýýä¿é ð¿¿ õàíäñàí áàéäàã Óäèðëàãûí õàðèóöëàãà íü àæëàà òºëºâëºí ã¿éöãýõýä ÷èãëýãääýã ó÷ðààñ èðýýä¿éã òîäîðõîé õàðóóëàõ óäèðäëàãûí ìýäýýëëýýð õàíãàñàí áàéõûã øààðääàã ýíý óòãààð ñàíõ¿¿ãèé á¿ðòãýëèéí òàéëàí íü áàéãóóëëàãûí ñàíõ¿¿ãèéí ºíãºðñºí ¿åèéí ò¿¿õ áàéäàã áîë óäèðëàãûí á¿ðòãýëèéí ìýäýýëýë íü èðýýä¿éí õîëáîãäîõ ººð÷ëºëò¿¿äýýð íü òîäîðõîéëæ õàðóóëñàí ìýäýýëýë áàéäàã. 3. Óäèðäëàãûí á¿ðòãýë íü õýðýãöýýíäýý õàìààðàëòàé õàðèëöàí õîëáîîòîé ìýäýýëëèéã óÿí õàòàí áàéäëààð àøèãëàäàã. Ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýëèéí ìýäýýëýë íü áîäèòòîéãîîð òîäîðõîéëîãäîæ øàëãàãäàæ áàòàëãààæñàí ìýäýýëýë áàéäàã. 4. Óäèðëàãûí á¿ðòãýë íü òóéëûí áà õàðüöàíãóé ¿íýíä îéðòîõ, íÿãò íÿìáàé òîîöîîëîë ìºí ìºí㺺ð èëýðõèéëýãäñýí ìýäýýëëèéã îíöãîéëîí àâ÷ ¿çäýãã¿é. 5. ÓÁ íü áàéãóóëëàãûã íýã á¿õýë á¿òýí íýãæ ãýæ ¿çýõýýñýý èë¿¿ ò¿¿íèé äîòîîä õýñýãëýëèéã îíöëîí àâ÷ ¿çäýã. ÑÁ íü áàéãóóëëàãûã á¿õýëä íü àâ÷ ¿çíýí áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû òàéëàíã íýãòãýí ãàðãàæ , ýöñèéí ¿ð ä¿íã íü òîäîðõîéëäîã. 6. ÓÁ íü ÍÁÁèéí íèéòýýð õ¿ëýýí çºâøººðñºí çàð÷ìóóäûã áàðèìòëàäàãã¿é. Ó÷èð íü àæ àõóéí áàéãóóëëàãûí äîòîîä ¿éë àæèëëààãààíû íóóöûã õàäãàëàõòàé õîëáîîòîéãîîð íèéòýýð õ¿ëýýí çºâøººðñºí çàð÷ìóóäûã áàðèìòëàõ áîëîëöîîã¿é. 7. ÓÁ íü áóñàä øèíæëýõ óõààíûã ººðòºº ºðãºí àøèãëàäàã. 8. ÓÁ íü àëáàäëàãûí áèø øèíæ ÷àíàðòàé .ÑÁ íü àëáàäëàãûí øèíæ ÷àíàðòàé ººðººð õýëáýë òîäîðõîé õóóãàöààíä çààâàë ãàðãàæ õýðýãëýã÷äýä õ¿ðãýäýã. ÑÁ áà ÓÁ íü äàðààõü ç¿éë¿¿äýýðýý àäèë òàëòàé ýíý íü: 1. Ýíý 2 á¿ðòãýë íü íÿãòëàí áîäîõ áçðòãýëýýð ãàð÷ èðñýí ìýäýýëýë äýýð òóëãóóðëàäàã. 2. Ýíý 2 á¿ðòãýë íü óäèðäëàãûí õàðèóöëàãûí òîãòîëöîîíä ¿íäýñëýí áèé áîëäîã. Õî¸ð: Òàéëàí áàëàíñàä áàðàà ìàòåðèàëûí ºðòãèéã ºðòãèéí òàéëàíä áîðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòãèéã õýðõýí òîäîðõéîëîõûã ñàíõ¿¿ãéèí á¿ðòãýëýýð àâ÷ ¿çäýã Ýíý íü òºðºë á¿ðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í àæèë ¿éë÷èëãýýíèé ºðòãèéã á¿ðä¿¿ëýõ , äóóñààã¿é
  • 3. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил ¿éëäâýðëýëèéí ¿ëäýãäëèéã òîäîðõîéëîõ, çàðäëûã õóðèìòëóóëàí á¿ðòãýõ, ò¿¿íä õÿíàëò òàâèõ àæëûã á¿ðýí ä¿¿ðýí õàìàð÷ ÷àääàãã¿é. Çàðäëûí ìýäýýëýë íü àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íã èëýðõèéëýõ õàìãèéí ÷óõàë ìýäýýëýë áàéäàã. Èéìä çàðäëûí á¿ðòãýëýýð ãàð÷ èðñýí ìýäýýëýë íü ñàíõ¿¿ãèéí áîëîí óäèðëàãûí á¿ðòãýë 2óëàíä íü àøèãëàãääàã. Çàðäëûí á¿ðòãýëèéí òóñëàìæòàéãààð ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýëä àøèãëàãäàõ äàðààõü ìýäýýëëèéã ãàðãàæ àâäàã. 1. Áàëàíñàíä òóñãàãäàõ áàðàà ìàòåðèàëûí ¿ëäýãäýë, Áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í, äóóñààã¿é ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýýã òîäîðõîéëîõ 2. Áîðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íéè ºðòãèéã òîäîðõîéëîõ 3. Îðëîãûí òàéëàíä òóñãàãäàõ ¿éë àæèëëàãààíû çàðäëûã òîäîðõîéëîõ 4. ¯íäñýí áóñ ¿éë àæèëëàãààíû áîëîí ¿éë àæèëëàãààíû áóñ çàðäàë àëäàãäëûã òîäîðõîéëîõ ÓÁ-ä äàðààõü ìýäýýëëèéã òîäîðõîéëíî. 1. ¯éë àæèëàëãààíû áîãèíî õóãàöààíû òºëºâëºãºº áóþó òºñºâ çîõèîõîä àøèãëàãäàõ íîðì íîðìàòèâ, áóñàä ¿íäýñëýõ ìàòåðèàëûã áýëòãýõ 2. Õóäàëäàí àâñàí áàðàà ìàòåðèàë , ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í, ãé¿öýòãýñýí àæèë ¿éë÷èëãýýíèé íýãæ ºðòãèéã òîäîðõîéëîõ 3. Çàðäëûã çàðäëûí îáúåêòîîð íü õóðèìòëóóëàí á¿ðòãýæ õÿíàëò òàâèõ 4. Çàðäëûí ãé¿öýòãýëèéã òºñºâòýé íü çýðýãö¿¿ëýõ çàìààð õýëáýëçëèéí øèíæèëãýý õèéæ øàëòãààíûã íü èëð¿¿ëýõ 5. Çàðäëûí õýëáýëçëèéí øàëòãààíûã íü ¿íäýñëýí óäèðäëàãûí õîëáîãäîõ øèéäâýð ãàðãàõ 6. Çàðäëûí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã îðëîãî, ¿ð ä¿íãèéí ¿ç¿¿ëýëòòýé íü õàðüöóóëàõ çàìààð óäèðäëàãûí øèéäâýð ãàðãàõ çýðýãòàøèãëàíà. ÇÁ íü äýýðõè ìýäýýëëèéã áýëòãýõ ººðèéí àðãà ç¿éòýé áà ñóäëàõ ç¿éëòýé íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí áèåý äààñàí íýã òºðºë þì. Çàðäëûí á¿ðòãýëèéí ñóäëàõ ç¿éë íü : Çàðäëûã á¿ðòãýõ îáúåêò áîëîí çàðäëûí ç¿éëýýð õóðèìòëóóëàí á¿ðòãýæ, ººðèéí ºðòãèéã íü òîîöîõ àðãà ç¿é þì. ªºðººð õýëáýë ÇÁýýð äàðààõü ç¿éëñèéã ñóäàëíà. 1. Çàðäëûã õóðèìòëóóëàí á¿ðòãýõ àðãà ç¿é 2. ¯éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í, ¿ç¿¿ëñýí àæèë ¿éë÷èîãýýíèé òîäîðõîéëîõ àðãà ç¿é, ò¿¿íèé õóâèëáàðóóä 3. ¯éëäâýðëýëèéí íýìýãäýë çàðäëûã õóðèìòëóóëàí õóâèàðëàõ 4. ¯éë÷èëãýýíèé íýãæèéí çàðäëûã òîîöîæ õóâèàðëàõ ºðòãèéã
  • 4. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил 5. ªðòºã çàðäëûí õýìíýëò õýòðýëòèéã òîäîðõîéëîí øèíæèëæ, øàëòãààíûã íü èëð¿¿ëýõ, õîëáîãäîõ øèéäâýð ãàðãàõ 6. ñòàíäàðò çàðäëààð ºðòºã òîîöîæ áàéãàà íºõöºëä çàðäëûí õýëáýëçëèéã òîäîðõîéëæ, á¿ðòãýõ çýðãèéã ñóäàëíà. Ãóðàâ: Çàðäàë ãýäýã íü àëèâàà íýã ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõòàé õîëáîãäîí ãàð÷ áàéãàà õºðºíãº, õºäºëìºðèéí çàðöóóëàò, ò¿¿íèé ìºí㺺ð èëýðõèéëýãäñýí õýìæýý þì. Çàðäëûã ¿éë àæèëëàãààíû òîäîðõîé îáúåêòòîé õîëáîãäîí òîäîðõîé õóãàöààãààð çààãëàí õóðèìòëóóëñíûã ºðòºã ãýíý. ªðòãèéí îáúåêò íü ºðòãèéã òîäîðõîéëîõ, çàðäëûã õóðèìòëóóëàõ, àëèâàà íýãæ ¿éë àæèëëàãàà áóþó òîõèîëäîë þì. Ýäãýýð íýã ¿éë àæèëëàãàà òîõèîëäîë íü òîäîðõîé íýã á¿òýýãäýõ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í, íýã òºðëèéí á¿ëýã áóþó õýñýã á¿òýýãäýõ¿¿í, ò¿¿íèéíýãæ õýñã¿¿ä, áèçíåñ ýðõýëæ áàéãàà àæ àõóéí íýãæèéí àæëûí çàõèàëãà , ãýðýý òºñºë, ¿éë ÿâö, ¿éë àæèëëàãàà, ò¿¿íèé ¿å øàò, çîðèëò öåõ òàñàã, ñàëáàðààñ á¿ðäýíý. ºðòºã çàðäàë 2 íü íýã òàëààð ñàëøã¿é õîëáîîòîé, íºãºº òàëààð áèå áèåíýýñýý ÿëãàãäàõ ÿëãààòàé îéëãîëò þì. Äàðààõü 2 ¿íäñýí ÿëãààòàé. 1. Èõýíõè òºðëèéí çàðäàë ºðòãèéã òîäîðõîé îáúåêòòîé õîëáîîòîé áàéäàã áîëîâ÷ äàíãààðàà ºðòãèéã á¿ðä¿¿ëäýãã¿é. 2. Çàðèì òºðëèéí çàðäàë ºðòãèéí òîäîðõîé îáúåêòòîé õàìààðàëòàé áàéäàã. Òîäîðõîé íýð òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éë÷èëãýýíèé òîäîðõîéëîõûí òóëä áîëîëöîîòîé îáúåêòîîð íü çàðäëûã õóðèìòëóóëàí á¿ðòãýäýã. ÇÁèéí ñèñòåìä èéíõ¿¿ õóðèìòëóóëàí á¿ðòãýõ íü ºðòãèéã òîäîðõîéëîõ, çàðäëûã òºëºâëºõ áîëîí õÿíàõ õýðýãöýýíýýñ õàìààð÷ ººð÷ëºãäºõ ó÷ðààñ îëîí òîîíû õýìæèãäýõ¿¿íýýð òîäîðõîéëîãäîíî. ªðòãèéí îáúåêòèéí òîäîðõîé ñîíãîëò íü ãàðñàí àëèâàà çàðäëûã òîäîðõîéëîõ, õóðèìòëóóëàõ, õóâààðèëàõ, áîëîí ìýäýýëýõ õóãàöààíààñ õàìààðàõã¿é áºãººä ¿ðãýëæ îí öàã õóãàöààíûõ áàéäàã. ºðòãèéí îáúåêòèéí ñîíãîëò íü þóíû ºðòºã âý? ãýñýí ºðòãèéí ¿íäñýí àñóóëòûí õàðèóëò áîëæ áàéäàã. ªðòãèéí îáúåêòèéã íýãýíò ñîíãîæ àâñíû äàðàà ò¿¿íä õàìààðàãäàõ çàðäëûí õýìæýý íü ºðòãèéí îáúåêòîîð çàðäëûã õýðõýí ä¿ðñýëæ õàðóóëàõààñ èõýýõýí õàìààðäàã . Ǻàðäëûã ä¿ðñëýí õàðóóëàõ íü êàðäëûí õýìæýýã òîäîðõîé çîðèëãîîð , áîäèòîéãîîð,Øóóää¿íòýéãýýð òîäîðõîéëîõîäáóñ çàðäàë ¿ð çàðäàë Øóóä ÷èãëýãääýã. ºðòãèéí îáúåêòîîð íü çàðäëûã ä¿ðñëýí õàðóóëàõ íü ò¿âøèíãèéí õóâüä ÿëãààòàé. Çàðäëûã òîäîðõîéëîí õàðóóëàõ 2 ò¿âøèí áàéäàã áºãººä õîëáîãäîõ á¿õ çàðäëûã ºðòãèéí òîäîðõîé îáúåêòûí øóóä áà øóóä áóñ ãýñýí 2 çàðäàëä õàìààðíà. Çàðäëûã òîäîðõîéëîí õàðóóëàõ ò¿âøèí íü äàðààõü áàéäàëòàé áàéíà.
  • 5. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил Çàðäëûí òºðºë ºðòãèéí òîäîðõîé Øóóä îáúåêòîä õàìààðàõ Øóóä áóñààð íîîãäóóëàõ Òîîöîæ íîîãäóóëàõ Òîõèîäëûí ÷àíàðòàé àðãàð õóâààðèëàõ çàðäëûã òîäîðõîéëîõ àðãà ç¿é Øóóä òóñãàãäàõ çàðäàë íü ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýãæ á¿ðä ò¿¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã áîëæ áèåò õýìæýýãýýð áîëîí òîäîðõéîëîãäñîí ä¿íãýýðýý øèíãýæ áàéãàà çàðäàë þì. Øóóä áóñààð õóâèàðäëàãäàõ çàðäàë íü ¿éëäâýðëýãäýõ òóõàé á¿ðä íü òîäîðõîé á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýãæ õýñã¿¿äýä õóâààðèëàãäàõ çàðäëóóä îðíî. ¯¿íä íü: á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàãâàðûã ãàðãàõ, òåõíèêèéí çàñâàð ¿éë÷èëãýý, àæèë÷äûã äàäëàãàæóóëàõ ãýõ ìýò çàðäàë îðíî. Ýäãýýð çàðäëûã íýãæ á¿òýýãäýõ¿¿íä õóâààðèëàí íîîãäóóëàõäàà òóõàéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé àìüäðàëûí ìº÷ëºãèéí õóãàöààíä ¿éëäâýðëýãäýõ á¿õ á¿òýýãäýõ¿¿íä õóâààðèëàí øèíãýýäýã. ĺðºâ: ÇÍÁÁ íü äàðààõü ¿¿ðýãòýé. 1. ¯éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõ çàðäëûí òºñºâ, òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëæ, õýðýãæ¿¿ëýõýä çàðäëûí á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéã àøèãëàíà. 2. ¯éë àæèëëàãààíû ÿâöàä ãàðñàí çàðäëûã òºëºâëºãººòýé çýðãýö¿¿ëýõ çàìààð ò¿¿íèé ã¿éöýòãýëä õÿíàëò òàâèõàä ÇÁèéí ìýäýýëëèéã àøèãëàíà. 3. ¯éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íã çºâ òîäîðõéîëîõ õºðºíãèéí ¿íýëãýýã çºâ òîãòîîõ çîðèëãîîð ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í, ã¿éöýòãýñýí àæèë ¿éë÷èëãýý òóñ á¿ðýýð ºðòºã òîäîðõîéëîõîä ÇÁèéí ìýäýýëëèéã àøèãëàíà. 4. Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí áîëîí áîãèíî õóãàöààíû øéèäâýð ãàðãàõ òàòâàðûí òàéëàíãèéí øààðäëàãààð áàðàà ìàòåðèàëûí áîëîí áîðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòãèéã òîäîðõîéëæ àøèã îðëîãûã òîîöîõîä ÇÁèéí ìýäýýëëèéã àøèãëàíà. ÇÁèéí ìýäýýëýë íü áàëàíñàä òóñãàãäàõ ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í , áàðàà ìàòåðèàë, įèéí ¿ëäýãäýë, îðëîãûí òàéëàíä òóñãàãäàõ áîðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºã, ¿éë àæèëëàãààíû áîëîí áóñàä çàðäëóóäûã äýëãýðýíã¿é ¿ç¿¿ëýëòýýð íü àãóóëñàí áàéäàã. ͺ㺺 òàëààð ýíý ìýäýýëýë íü õîëáîãäîõ á¿õ çàðäëûã áîëîëöîîòîé á¿õ çàðäëûí áîëîí ºðòãèéí
  • 6. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил îáúåêòîîð òºñºâ òºëºâëºãººòýé íü çýðýãö¿¿ëýí õàðóóëñàí áàéäàã. Ãýõäýý àæ àõóéí íýãæèéí ã¿éöýòãýæ áàéãàà ¿¿ðýã õýëáýð àæ àõéóí íýãæèéí õýìæýýíýýñ õàìààð÷ ÇÁèéí ìýäýýëëèéí ñèòåì õàðèëöàí ÿëãààòàé, ººðèéí äîòîîä îíöëîãòîé, ìýäýýëëýý õóðèìòëóóëàí áîëîâñðóóëàõ, îëîí ÿíçûí àðãà áàðèëòàé áàéæ áîëäîã. ÇÁèéí ìýäýýëëèéí ñèòåìèéí òóñëàìæòàéãààð ò¿¿íèé ¿íäñýí çîðèëòóóäûã õýðýãæ¿¿ëíý. ÇÁèéí ìýäýýëëèéí ñèñòåìèéã îíîâ÷òîé ¿ð ä¿íòýé , çîõèîí áàéãóóëàõ õýä õýäýí ¿íäñýí øààðäëàãà òàâèãääàã. ¯¿íä: 1. Çàðäëûí ìýäýýëëèéã áîëîëöîîòîé á¿õ çàðäëûí áîëîí ºðòãèéí îáúåêòîîð òóõàéëáàë á¿õ àæèë ¿éë÷èëãýýíèé íýð òºðºë ¿éë÷èëãýýíèé öåõ òàñàã áðèãàä, àæëûí çàõèàëãà, ãýðýý ò¿¿í÷ëýí àæëûí ¿éë ÿâö òóñ á¿ðýýð õóðèìòëóóëàí ¿ð ä¿íã íü òîäîðõîéëîõ áîëîëöîîòîéãîîð õóðèìòëóóëàõ 2. Õóðèìòëóóëñàí á¿õ ìýäýýëýë íü õýðýãöýýòýé áàéõ 3. Çàðäàë ãàðñàí òóõàé á¿ðä íü á¿ðòãýëä ¿íýí çºâ òóñãàõ 4. Çàðäàë ºðòãèéí á¿õ ìýäýýëýë íü çºâõºí óäèðäëàãàä òºäèéã¿é á¿õ àæèëëàãñäàä îéëãîìæòîé,ýíãèéí ìàÿãò òàéëàíãààð òîäîðõîéëîãäñîí áàéõ 5. Çàðäëûí ò¿âøèíä õÿíàëò òàâèõ á¿õ õ¿ì¿¿ñèéã øààðäëàãàòàé öàã ¿åä íü ìýäýýëëýýð õàíãàõ áîëîëöîîòîé áàéõ. 6. ªðòãèéí ìýäýýëëèéí ñèñòåìèéã àæ àõóéí íýæã á¿ðèéí çîõèîí áàéãóóëàëòûí á¿òöèéí äàãóó áýëòãýí íýãòãýõýýñ ãàäíà ò¿¿íèéã óäèðäëàãûí á¿õ øàòàíä àøèãëàõ íýãäñýí çàãâàðòàé áàõé øààðäëàãàòàé. Òàâ: ÇÁèéí ñòàíäàðòàä: A. ÇÁ-ä áàðèìòëàõ áîäëîãî äàãàæ ìºðäºõ çàð÷ìóóä B. Çàðäëûã õóðèìòëóóëàí á¿ðòãýõ, òýäãýýðèéã òîäîðõîéëîõ àðãà ç¿é C. ªðòºã òîîöîõ àðãà ç¿éí àñóóäëóóä ò¿¿íèéã òîäîðõîéëîõ àñóóäëóóä D. ªðòãèéí îáúåêòîä çàðäëûã íîîãäóóëàí õóâèàðëàõ àðãà ªðòºã òîîöõ àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí îíöëîãò àðãà ç¿éã ñîíãîí àøèãëàõ àñóóäàë E. Çàðäëûí íÿãòëàí áîäîã÷äûí ¸ñ ç¿éí àñóóäàë çýðãèéã ¿ëãýð÷èëñýí áàéäëààð òîãòîîæ ºãíº. ÇÁèéã ¿ð ä¿íòýé íýâòð¿¿ëýõýä çàéëøã¿é õýðýãöýýòýé íýã àñóóäàë áîë çàðäàë ºðòãèéí á¿ðòãýëèéí íÿãòëàí áîäîã÷äûí ¸ñ ç¿éí àñóóäàë þì.Ýíý ¸ñ ç¿éí àñóóäàë íü òóõàéí óëñ îðýû íºõöºë áàäëààñ õàìààðàí ººð ººð õýìæýýòýéãýýð áàéæ áîëîõ áîëîâ÷ ¿íäñýíäýý óð ÷àäâàð, èòãýìæëýãäñýí áàéäàë øóëóóí øóäðàãà çàí ÷àíàð , áîäèò áàéäëûã õàðèóöàõ õàðèóöëàãààñ õàìààðñàí øàëãóóðóóäòàé áàéíà.ÇÁ íü äîòîîä á¿ðòãýëèéí àæèëëàãààã õàìàðäàã ó÷ðààñ ýíý ¸ñ ç¿éí õýì õýìæýýã óäèðäëàãûí á¿ðòãýëèéí íÿãòëàí áîäîã÷ íàð
  • 7. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил íèéòýýðýý äàãàæ ìºðääºã. Óäèðäëàãûí á¿ðòãýëèéí íÿãòëàí áîäîã÷ íàð 4 ¿íäñýí á¿ëýãò õýñýãëýñýí 15 õàðèóöëàãààð ¸ñ ç¿íé ñòàíäàðòûã äàãàæ ìºðääºã ¯¿íä: 1. Óð ÷àäâàðûí õóâüä äàðààõü õàðèóöëàãà õ¿ëýýíý. Ìýäëýã ìýðãýæëýý äýýøë¿¿ýõ çàìààð õîëáîãäîõ á¿õ á¿ðòãýëèéã õºòºëæ ÷àäàõ çîõèõ ò¿âøèíã õàíãàñàí áàéõ Çîõèõ ä¿ðýì õóóëü çààâàð áîëîí , òåõíèêèéí ñòàíäàðòûí äàãóó ìýðãýæëèéí ¿¿ðãýý ã¿éöýòãýõ ÷àäâàðàà õàðóóëàõ Øààðäëàãàòàé ¿íýí çºâ ìýäýýëýëä øèíæèëãýý õèéæ èæ á¿ðýí ýíãèéí îéëãîìæòîé òàéëàí çààâàð áýëòãýõ 2. Èòãýìæëýãäñýí áàéäëûí õóâüä äàðààõü õàðèóöëàãà õ¿ëýýíý ªºðèéí ýðõ ìýäëèéí õ¿ðýýíýýñ áóñàä ìýäýýëëèéí íóóöûã àëäàõààñ ñýðãèéëýõ ªºðèéí àæëûí ÿâöàä îëæ ìýäñýí èòãýìæëýãäñýí ìýäýýëëèéã ¿íýëýõ, ò¿¿íèé íóóöûí áàòàëãàà ãàðãàõ àæëûã õàðèóöäàãèéí õóâüä äàðãàäàà ìýäýýëëýõ ªºðèéí àæëûí ÿâöàä îëæ ìýäñýí èòãýìæëýãäñýí ìýäýýëëèéããóðàâäàã÷ òàëä àøèãëóóëàõ õóâüäàà àøèãëàõ çýðãýýð õóóëü áóñ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ èéì ñýòãýãäýë òºð¿¿ëýõýýñ çàéëñõèéõ 3. Øóëóóí øóäðàãà çàí ÷àíàðûí õóâüòä äàðààõü õàðèóöëàãà õ¿ëýýíý ªºðèéí ñîíèðõëûí äàãóó ãàð÷ áîëîõ àëèâàà àëäààíààñ çàéëñõèéõ, ìàðãààíòàé áàéãàà õîëáîãäîõ á¿õ òàëä çºâëºãºº ºãºõ Áóñàä õ¿ì¿¿ñèéí àëèâàà ¿éë àæèëëãààíä ñààä áîëîõ ¿éë àæèëëàãààíä îðîëöîõîîñ çàéëñõèéõ ªºðèéí ¿éë àæèëëàãààíä íºëºº ¿ç¿¿ëýõ íºëººëºõ ñýòãýãäýë òºð¿¿ëýõ, àëèâàà îðîëäëîãî, òóõàéëáàë áýëýã ñýëò, äóðñãàëûí ç¿éë àâàõ õ¿ëýýí àâàëòààñ òàòãàëçàõ Òóõàéí áàéãóóëëàãûí õóóëü ¸ñíû , ¸ñ ç¿éä íèéöñýí çîðèëòûí õ¿ðñýí àìæèëòàíä øóóä áîëîí øóóä áóñààð öîõèëò õèéõýýñ òàòãàëçàõ ¯éë àæèëëàãààíû àìæèëò õàðèóöëàãûí ¿íýëãýýíä ìýðãýæëèéí õÿçãààðëàëò õèéñýí áóñàä øààðäëàãóóäûã òàíüæ ìýäýýëýõ ¯ð àøèãòàé áîëîí àøèãã¿é ìýäýýëýë ñàíàëûã ä¿ãíýí ¿çýæ ìýäýýëýë ºãºõ Ìýðãýæëèéí ¿éë àæèëëàãààíäàà ñºð㺺ð íºëººëºõ àæèëëàãààíä îðîëöîõ ò¿¿íä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýýñ çàéëñõèéõ
  • 8. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил 4. áîäèò áàéäëûã òóñãàõ ÷àäâàðûí õóâüä äàðààõü õàðèóöëàãà õ¿ëýýíý. Ìýäýýëëèéã ¿íýí çºâ öàã õóãàöààíä íü áîäèòîéãîîð ìýäýýëëýõ Òóõàéí õýðýãëýã÷èéí ãàðãàñàí òàéëàí òàéëáàð áîëîí çºâëºìæèéã îëéãîõ îéëãîëòîíä íü íºëººëºõ çàìààð õîëáîãäîõ á¿õ ìýäýýëëèéã òîäðóóëàõ çýðýã õàðèóöëàãûã õ¿ëýýíý. Ëåêö¹5 Хичээлийн нэр: Зардал, удирдлагын бүртгэл Сэдэв: Хөдөлмөрийн зардлын бүртгэл, хяналт Äýä ñýдýâ: 1.Õºäºëìºðèéí çàðäëûí àãóóëãà á¿òýö 2.Öàëèí õºëñíèé õýëáýð ñèñòåì òîîöîî 3.Õºäºëìºðèéí çàðäëûã òîîöîîõ àðãà ,àíõàí øàòíû á¿ðòãýë 4.Õºäºëìºðèéí çàðäëûí á¿ðòãýë 5.Õºäºëìºðèéí çàðäëûí õÿíàëò Ëåêöèéí òºëºâëºãºº: - Ñýäâèéí íèéò îðîõ öàã 2öàã Îþóòíû èðö á¿ðòãýë, æóðíàë áè÷èëò 3ìèí ªìíº ¿çñýí õè÷ýýëèéí ýðãýí ñàíàõ, áàòàòãàõ 10ìèн Øèíý õè÷ýýëèéã çààõ 75 ìèí /¿ç¿¿ëýí,ñëàéä àøèãëàõ/ Ãýðèéí äààëãàâàð ºãºõ, çºâëºõ àíõààðóóëàõ ç¿éë 2ìèí 1.Õºäºëìºðèéí çàðäëûí àãóóëãà á¿òýö: Õºäºëìºðèéí çàðäàë íü ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõàä õ¿íèé îðóóëñàí õóâü íýìýð áóþó àæèëëàõ õ¿÷íèé ¿íý öýíý áºãººä ÍÁÁ -èéí èõýíõ ñèñòåìä ýíý íü àáéíãà òîîöîæ õÿíàëò òàâüæ àíàëèç õèéõèéã øààðääàã ÷óõàë ýëåìåíò þì. Õºäºëìºðèéí çàðäàë íü:1.¯íäñýí öàëèí 2.Íýìýãäýë öàëèí 3.Õºäºëìºð àøèãëàëòòàé õîëáîãäîí ãàð÷ áàéãàà áóñàä çàðäëààñ á¿ðäýíý. -¯íäñýí öàëèí õºëñ ãýäýã íü :ÿéöýòãýñýí àæèë àæèëëàñàí öàãò íü òîîöîæ îëãîäîã õºëñ þì. Ýíý öàëèí õºëñèéã àæëûí íîðì áîëîí ñóóðü ¿íýëãýýãýýð íü òîîöíî.Àæëûí íîðì ñóóðü ¿íýëãýýã àæ àõóéí íýãæ á¿ð àæëûí òºðºë ¿éë ÿâö ò¿¿íèé àíãèëàë á¿ðýýð òîãòîîæ ìºðäºíº. -Íýìýãäýë öàëèí õºëñ íü èë¿¿ öàãèéí õºëñ àìðàëò ,áàÿð ¸ñëîëûí ºäºð àæèëëàñàíû õºëñ,óäààí æèë àæèëëàñàíû íýìýãäýë ,àæëûí ¿ð ä¿íãýýð îëãîõ á¿õ òºðëèéí øàãíàë óðàìøèë ,àæëààñ õàëàãäñàíû áîëîí ãýíýò ÷ºëººëºãäñºíèé òýòãýëýã áóþó íýìýãäýë óðàìøèëààñ á¿ðäýíý.
  • 9. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил Èë¿¿ öàãèéí õºëñ íü èë¿¿ öàãò íîãäîõ ¿íýëãýýãýýð òîîöñîí õºëñ èë¿¿ öàã àæèëëàñàíû ºñãºí íýìýõ ¿íýëãýýãýýð òîîöñîí õºëñ ãýñýí 2 ¿íýëãýýãýýð òîîöîãäîíî. Èë¿¿ öàãò îëãîõ õºëñèéã åðäèéí àæèëëàõ öàãèéí õºëñíººñ ºíäºð ¿íýëãýýãýýð áóþó ºñãºí íýìýãä¿¿ëýõ ¿íýëãýýãýýð òîîöíî. Èë¿¿ öàãààð àæèëëàõ äýýä õýìæýýã õºäºëìºðèéí õóóëèàð çîõèöóóëíà. Àìðàëò áàÿð ¸ñëîëûí ºäºð àæèëëàáàë àæëûí ºõëñèéí äàõèí íýìæ îëãîíî. Á¿õ òºðëèéí øàãíàë óðàìøóóëàë òýòãýëýãèéí òóõàéí áàéãóóëëàãûí áàòëàæ ìºðäºæ áàéãàà æóðàì àæèëëàãñàäòàé õèéñýí õºäºëìºðèéí ãýðýýã ¿íäýñëýí òîäîðõîéëíî. Íýìýãäýë öàëèí õºëñºíä àìðàëòûí öàëèí îðîõ áºãººä àìðàëòûí öàëèí õºëñèéã òóõàéí òàéëàíò õóãàöààíû öàëèí õºëñíèé ¿íýëãýýã àìðàëòûí ºäðººð ¿ðæ¿¿ëæ òîîöíî Æèøýý íü: Áàò 168 öàã Äîëãîð 159 öàã àæèëëàñàí .1öàãèéí õºëñ íü 500¥ñàðä 160 öàã àæèëëàõ íîðìòîé áºãººä èë¿¿ öàã òóòàìä öàãèéí ¿íýëãýýã 20 %-èàð ºñãºí õºëñ òîîöäîã áîë öàãààð àæèëëàäàã àæèë÷äûí îëãîõîîð òîîöîîëñîí öàëèíã îë? Áàò - 168 öàã Äîëãîð - 159 öàã Íèéò -160 öàã àæèëëàõ ¸ñòîé Áàò öàëèí = 160*500+8*500+500*20%= 80000+4800=84800 Äîëãîð öàëèí = 160*500=80000 Íèéò = 164800 2.Öàëèí õºëñíèé õýëáýð áà ñèñòåì Öàëèí õºëñíèé õèéñíýýð îëãîõ öàãààð îëãîõ ãýñýí 2 õýëáýð áàéäàã. ÿéöýòãýñýí àæëûí òîî õýìæýý çàðäëûã òîîöîæ áîëîõ àæèë äýýð õèéñíýýð îëãîõ öàëèíãèéí õýëáýðèéã àøèãëàäàã áºãººä ýíý íü äîòðîî õèéñíýýð ºñãºí íýìýõ õèéñíýýð óðàìøóóëàëòàé áà øàãíàëòàé îëãîõ ãýõ ìýò îëîí ñèñòåìä õóâààäàã. Õèéñíýýð ºñãºí íýìýõ öàëèí õºëñíèé ¿íäñýí ¿¿ðýãò àæëûí òºëºâëºãººíèé áèåëýëòýíä íü òîãòîîãäñîí ñóóðü ¿íýëãýýãýýð òîîöîæ äàâóóëàí áèåë¿¿ëñýí íýãæ á¿òýýãäýõ¿¿í á¿ðä òîäîðõîé õóâààðü ºñãºí íýìæ ¿íýëãýýã íü òîîöíî. Æèøýý íü Áàò 70 Äîëãîð 75 á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýñýí íýãæ á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íýëãýý 2000 ñàðä 70 øèðõýã á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ òºëºâëºãººòýé áîë àæèë÷äûí èë¿¿ äàâóóëàí áèåë¿¿ëñýí á¿òýýãäýõ¿¿í á¿ðèéã 30% -èàð ºñãºí íýìýãä¿¿ë ? Áàò -70
  • 10. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил Äîëãîð -75 Áàò = 70*2000=140000 Äîëãîð=70*2000+5*2000+2000*30%=153000 Íèéò = 293000 -Õèéñíýýð øàãíàëòàé îëãîõ ñèñòåì: ¯éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýñýí àæëûíõàà òîî õýìæýýã òºëºâëºãººíººñ äàâóóëæ áèåë¿¿ëñýí ÷àíðûã ñàéæðóóëñàí çàðäàë õýìíýñýí òîèîëäîëä îëîãæ áàéãàà íýìýãäýë _ -Öàëèíãèéí ñèñòåì: Ýíý ñèñòåì ã¿éöýòãýñýí àæëûí òîî ÷àíðûã òîîöîæ öàëèí õºëñ îëãîõ áîëîìæã¿é àæèë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýæ áàéãàà õ¿ì¿¿ñ óã àæëûã ã¿éöýòãýõýä íü çîðèóëñàí öàãò íü òîîöîæ öàëèí õºëñ îëãîõ õýëáýð þì. Á¿õ öàëèí õºëñ íü õºäºëìºðèéí á¿òýýìæ àæëûí äàäëàãà òóðøëàãàä ¿íäýñëýõ áà õºäºëìºðèéí çàðäàë òîäîðõîéëîõ ãîë õýìæ¿¿ð õºäºëìºðèéí á¿òýýìæèéí òîäîðõîé àæëûã ã¿éöýòãýõ á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõýä çàðöóóëàõ öàã íýãæ õóãàöàíä ¿éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîî õýìæýý ã¿éöýòãýõ àæëààð òîäîðõîéëîãäîíî. Õºäºëìºðèéí á¿òýýìæ àæèëëàãñàäûí èäýâõ ñàíàà÷ëàãà á¿òýýë÷ àæëûã äýýøë¿¿ëýõýä ¿éëäâýðëýëèéã ¿ð ä¿íòýé ÿâóóëàõ øèíý òåõíèê òåõèíîëîãè íýâòð¿¿ëýõ íººö ýõ ¿¿ñâýðèéí àøèãëàëòûã ñàéæðóóëàõ çýðãýýð äýýøë¿¿ëæ áîëíî. -Õºäºëìºðèéí çàðäëûã òîîöîõ ñèñòåì :õºäºëìºðèéí á¿òýýìæ äýýøë¿¿ëýõýä ÷èãëýãäñýí áàéõ áºãººä õºäºëìºðèéí á¿òýýìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëñýí áàéõ ¸ñòîé. Öàëèí õºëñíèé ñèñòåì øàãíàë óðàìøóóëàëûí áîäëîãî òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëàõäàà áîëîâñîí õ¿÷èí ¿éëäâýð÷íèé ýâëýë íÿ-*- áî òºäèéã¿é àæèëòàí íýã á¿ðèéí õàºìòûí àæèëëàãààã òóñãàõ õýðýãòýé .Èéìýýñ àæèë÷äûí ¿éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýõ àæëûí íîðì ñóóðü ¿íýëãýýã : 1.Õºäºëìºðèéí á¿òýýìæýý íýìýãä¿¿ëæ ÷àäàõ íºõöºëèéã õàíãàñàí äóíäàæ õýìæýýãýýð òîãòîîõ 2.Íîðì õýìæýýíýýñ äàâóóëæ ã¿éöýòãýñýí àæèë ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íä òîãòîîñîí õýìæýýãýýð èë¿¿ õºëñ îëãîõ 3.Èë¿¿ ãàðñàí õ¿÷èí ÷àðìàéëòàíä øàãíàë óðàìøóóëàë îëãîõ 4.¯éëäâýðèéí òºñºâ òºëºâëºãººíèé áèåëýëòýý øàãíàë óðàìøóóëàëòûí ñèñòåìòýé óÿëäóóëàõ çýðýã àæèë çîõèîí áàéãóóëàõàä õýðýãëýíý.
  • 11. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил Öàëèí õºëñíèé õýëáýð ñèñòåì íü óäèðäëàãàä òºäèéã¿é àæèë÷äàä îéëãîìòîé ýíãèéí áàéõ ¸ñòîé. ¯ëéäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýñýí àæëûí ¿íýëãýýã õèéñýí àæèë áîëîí àæèëëàñàí öàã õî¸óëàíã íü õàðãàëçàí òîîöäîã õýä õýäýí ñèñòåì áàéäàã. ¯éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîî õýìæýýã ¿íäýñëýí öàëèí õºëñèéã òºëºâëºæ òîîöîõ 1.Òºëºâëºãººíººñ äàâóóëæ ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýñýí àæëûí õºëñèéã íýìæ èë¿¿ ¿íýëãýýãýýð òîîöíî. ¯éëäâýðèéí òºëºâëºãººã íýãæ á¿òýýãäýõ¿¿í àæèëä çàðöóóëàõ öàã ìèíóòààð òîîöîõ áºãººä ã¿éöýòãýëèéí õýìæýýã óã òºëºâëºãººíä øèëæ¿¿ëæ ìºíãºí ä¿íãýýð òîîöîæ õºëñ îëãîíî. Æèøýý íü: Íýãæ á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõýä 30 ìèíóò çàðöóóëäàã ãýâýë àæëûí 8 öàãò 1 õ¿íä 8*2= 16 øèðõýã öàãò 400 ¥ -íèé õºëñ îëãîäîã ñóóðü ¿íýëãýýòýé íýãæ á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõýä 400/2= 200 ¥ 200 ¥-íèé ñóóðü ¿íýëãýýòýé Öàëèí õºëñèéã òîîöîæ îëãîõäîî ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýëä íîãäîõ òºëºâëºãººò öàãèéã ñóóðü ¿íýëãýýãýýð ¿ðæ¿¿ëæ òîîöíî. 1 ºäºðò 14.16.18.øèðõýã á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýñýí 3 àæèë÷òàíãààð òîîöâîë : à.¯éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýìæýýã ¿íäýñëýíý. Àæèë÷ ¯éëäâýðëýñýí èí á¿òýýãäýõ¿¿íè ñóóðü á¿òýýãäýõ¿¿íä é òîî ¿íýëãýýãýýð íîãäîõ öàëèí Îëãîâîë çîõèõ Íýãæèéí Æèíõýíý îëãîõ Íýãæ îëãîõ öàëèí Áàò 16*200=3200 14*200=2800 3200 3200/14=228.57 16 Áîëä Äîðæ 14 16*200=3200 16*200=3200 3200 3200/16=200 18 18*200=3600 18*200=3600 3600 3600/18=200 2. Öàãààð îëãîõ Àæ ¯éëäâýðëýñýí ÿéöýòãýñýí èë÷ á¿òýýãäýõ¿¿í èí èé òîî Íýãæèéí Æèíõýíý Íýã öàã íîãäîõ á¿òýýãäýõ¿¿í çîõèõ ñóóðü îëãîõ öàëèí ä ¿íëãýýãýýð íîãäîõ àæèëëàñàí öàã Îëãîâîë îëãîõ öàëèí
  • 12. Зардал, удирдлагын бүртгэл Áàò 14 14/2=7 2013-2014 оны хичээлийн жил 8*400=320 7*400=2800 3200 0 Áîë 16 16/2=8 ä Äîð 8*400=320 3200/7=457. 14 8*400=3200 3200 3200/8=400 9*400=3600 3600 3600/9=400 0 18 18/2=9 æ 9*400=360 0 Òºëºâëºãººã áèåë¿¿ëýýã¿é íºõöºëä ¿íäñýí öàëèíã õýâýýð îëãîäîã ó÷ðààñ òºëºâëºãºº áèåëýãäýõ õ¿ðòýë íýãæ á¿òýýãäýõ¿¿í áóþó 1 öàãò íîãäîõ õºëñ íü íýìýãäýæ ò¿¿íýýñ öààø ñóóðü ¿íëãýýãýýð òîîöíî. Ýíý ñèñòåìèéã õýðãýëýæ áàéãàà ¿åä òºëºâëºãºº áèåëýýã¿é íºõöºëä à.Õºäºëìºðèéí ãýðýýãýýð ò¿¿íä õÿçãààðëàëò òàâüæ àæëààñ õàëàõ ººð÷ëºõ öàëèíã áóóðóóëàõ íºõöºë¿¿äèéã òîäîðõîé çààæ ºãíº. á.óðàìøóóëàëûã òºëºâëºãºº äàâóóëñàí öàã áîëîí á¿òýýãäýõ¿¿íä òîîöîõ ãýõ ìýò ç¿éëä àíõààðàõ õýðýãòýé . 2.100%-èéí óðàìøóóëàëòòàé ñèñòåì -Ýíý íü íýãæ á¿òýýãäýõ¿¿íä çàðöóóëàõ ¸ñòîé òºëºâëºãººò õóãàöààã íü òîîöîæ ò¿¿íèéã áàðèìòàëæ öàëèí õºëñ îëãîäîã. ¯¿íèé òóëä äàðààõ òîîöîîã äýñ äàðààëàëûí äàãóó õèéíý. À.Íýãæ õóãàöààíä ¿éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýõ àæëûí ñòàíäàðò õýìæýýã òîãòîîíî. Á.Æèíõýíý àæèëëàñàí öàãò íîãäîõ ñòàíäàðò ¿éëäâýðèéí áîëîí ã¿éöýòãýõ àæëûí õýìæýýã òîãòîîíî. Ýíý íü àæèëëàñàí öàãèéã íýãæ õóãàöààíä ¿éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýõ àæëûí ñòàíäàðòààð ¿ðæ¿¿ëñýíòýé òýíö¿¿. Â.¯ð àøãèéí õàðüöààã òîãòîîíî.Ýíý íü æèíõýíý ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýñýí àæëûã ñòàíäàðò ¿éëäâýðèéí áîëîí ã¿éöýòãýñýí àæëûí õýìæýýíä õàðüöóóëæ òîäîðõîéëíî. Ã.¯ð àøãèéí õàðüöàà :-Ýíý íü 1-òýé òýíö¿¿ áóþó 1-ýýñ áàãà áàéãàà íºõöºëä ¿íäñýí öàëèíã îëãîæ ¿ð àøãèéí õàðüöàà 1-ýýñ èõ áàéãàà íºõöºëä õºëñíèé ñóóðü ¿íýëãýýã øèíý÷ëýí òîãòîîíî. Øèíý÷ëýí òîãòîîñîí ñóóðü ¿íýëãýý íü ¿ð àøãèéí õàðüöààã òîãòîîñîí ñóóðü ¿íýëãýýãýýð ¿ðæ¿¿ëñýíòýé òýíö¿¿ áàéíà. Øèíý ñóóðü ¿íýëãýýã àæèëëàñàí
  • 13. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил öàãààð ¿ðæ¿¿ëæ îëãîõ öàëèí õºëñíèé ä¿íã ãàðãàíà. Äýýðõ 3 àæèëòàí 8.7.8 öàã àæèëëàñàí ãýâýë : Àæèë÷í Àæèë ¯éëäâý Ñòàíäàðò ¯ð àøãèéí Õºëñíèé ¿íýëãýý û íýð ëàñàí ðëýñýí ¿éëäâýðëý õàðüöàà öàã á¿òýýã ªäºðò îëãîõ 1 õ õýìæýý öàëèí öàãò îëãîõîîð òîîöñîí äýõ¿¿í öàëèí Áàò 8 14 8*2=16 14*16=0.875 400*1=400 8*400=3200 400 Áîëä 7 16 7*2=14 16/14=1.142 400*1.1429=45 7*457.14=32 457.14 9 7.140 00 18/16=1.125 400*1.125=450 8*450=3600 Äîðæ 8 18 8*2=16 ¯éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýìæýý ¯ð àøãèéí õàðüöàà = Ñòàíäàðò ¿éëäâýðèéí õýìæýý Õºëñíèé ¿íýëãýý = ¯ð àøãèéí õàðüöàà *Ñòàíäàðò ¿íýëãýý 3.Õºäºëìºðèéí çàðäëûã òîîöîõ Õºäºëìºðèéí çàðäàë íü äàðààõ äýñ äàðààëñàí àæèëëàãààã àøèãëàíà. 1.Àæèëëàãñàä òóñ á¿ðèéí àæèë ýðõëýëòèéí òóõàé ò¿¿õ÷èëñýí ìýäýýëýë 2.ÍÄØ ,õºäºëìºðèéí õóóëü ,îðëîãî òàòâàðûí áîëîí áóñàä öàëèí õºëñèéã òîîöîõòîé õîëáîãäñîí çàñãèéí ãàçðûí áîëîí òóõàéí áàéãóóëëàãûí øèéäâýð çààâðûã öóãëóóëàõ 3.Àæëûí íîðì ñóóðü ¿íýëãýýã àæëûí òºðºë ò¿¿íèé ¿å øàò òóñ á¿ðýýð òîîöîõ 4.Õàìãèéí çîõèñòîé õýëáýð á¿õèé öàëèíãèéí ñèñòåìèéã ñîíãîæ ò¿¿íä çîõèöóóëñàí õºäºëìºðèéí á¿òýýìæ áîëîâñðóóëàõ àðãà ç¿éãýý áîëîâñðóóëíà. 5.Àæèë÷èí àæèëòàí òóñ á¿ðýýð çààãäñàí õóãàöààíä öàëèíã òîîöîõ 450
  • 14. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил 6.Îëãîõîîð òîîöñîí öàëèíãààñ ñóóòãàëóóäûã ñóóòãàæ æèíõýíý îëãîõ öàëèíã òîîöíî. 7.Àæèë ¿éëâäýðëýë ,¿éëäâýðèéí öåõ òàñàã áðèãàäûí çàðäàëä òîîöîãäîõ öàëèíãèéí çàðäëûã òîäîðõîéëíî. 8.Õîëáîãäîõ õóðààíãóé áîëîí äýëãýðýíã¿é á¿ðòãýëä çàðäëûã òóñãàæ ºãíº. Ýíý äàðààëëààð öàëèí õºëñèéã òîîöîõîä ¿íäýñëýõ ìàòåðèàë íü ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýñýí àæèëä àæèëëàñàí öàãèéí õýìæýýã õàðóóëñàí àíõàí øàòíû áàðèìòóóä áàéíà. Õºäºëìºðèéí çàðäëûí àíõàí øàòíû á¿ðòãýëèéã õºäºëìºð çàðöóóëàëò áà öàã àøèãëàëòûã á¿ðòãýõ ã¿éöýòãýñýí àæëûí õýìæýýã òîäîðõîéëîõ, öàëèí õºëñ òîîöîõ ãýæ àíãèëäàã. Õºäºëìºð çàðöóóëàëò öàã àøèãëàëòûã òóõàéí áàéãóóëàãûí öåõ òàñãèéí äàðãà ìàñòåð ,òîî á¿ðòãýã÷ æèæ¿¿ð õ¿í òóñ á¿ð äýýð íýýñýí öàãèéí á¿ðòãýëýýð á¿ðòãýæ àæèëëàáàë çîõèõ öàãèéí àæèëëàñàí àæèëëààã¿éã òîäîðõîéëæ áàëàíñëóóëæ ãàðãàíà. Àæèëëàñàí öàãèéã èë¿¿ öàã,áàÿð ¸ñëîë àìðàëòûí ºäºð àæèëëàñàíààð íü ãàðãàíà. Ýíý íü èë¿¿ öàãèéí õºëñ íýìýãäýë òîîöîõ ¿íäýñëíë áîëäîã.Àæèëëààã¿é öàãèéí ºâ÷òýé ÷ºëººòýé ,òîìèëîëòòîé ,òàñàëñàí ,ñóë çîãññîí øàëòãààíààð íü àëáàí ¸ñíû áàðèìò ¿íäýñëýí òîäîðõîé ãàðãàíà. Õýðýâ õºíãºëºëòòýé öàãààð àæèëëàäàã áîë àæèëëàñàí öàãèéã á¿òíýýð íü òàâüæ õºíãºëºëòòýé öàãèéã øàëòãààíààð íü õàðóóëíà. Öàãèéí á¿ðòãýëèéã õ¿í òóñ á¿ð äýýð ºäºð òóòàì õºòºëæ ò¿¿íèé õºòëºëòºíä öàëèí õºëñíèé íÿ-áî áîëîâñîí õ¿÷èí õÿíàëò òàâèíà. Ñàð á¿ðèéí ýöýñò öàãèéí á¿ðòãýëèéã íýãòãýí ä¿ãíýæ àæëûí öàãèéí áàëàíñ ãàðãàíà.Àæëûí öàãèéí áàëàíñ íü öàãèéí á¿ðòãýëèéí íýãýí àäèë ¿ç¿¿ëýëòòýé áàéõ áºãººä õ¿í á¿ðèéí íýðýýð á¿õ àæèëëàñàí àæèëëààã¿é íýãòãýí àæèëëàáàë çîõèõ öàãòàé íü áàëàíñëóóëæ ãàðãàí öàëèí õºëñíèé íÿ-áî-ä ºãíº. Öàëèí õºëñíèé íÿ-áî íü öàãèéí áàëàíñèéã ÷ºëººòýé õóóäàñ ýìíýëýãèéí õóóäàñ ,òîìèëîëò çýðýã àëáàí áàðèìòòàé òóëãàæ õºäºëìºðèéí á¿òýýìæ òîîöîõ ¿íäñýí áàðèìò áîëãîí àøèãëàíà. ¯éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýñýí àæëûí õýìæýýã òàéëàíãèéí ýöýñò öåõ òàñãèéí ýðõëýã÷ ìàñòåð òîî á¿ðòãýã÷ íàð íýãòãýí ãàðãàæ èð¿¿ëíý. Ýíý òàéëàíã ¿íäýñëýí õ¿í òóñ á¿ðèéí ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýñýí àæëûí õºäºëìºðèéí á¿òýýìæèéã òîäîðõîéëæ öàëèíã òîîöíî. Õàðèí áàéíãà íýã òºðëèéí àæèë áà á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä àæèëëàäàãã¿é ººð ººð àæèë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýäýã õ¿ì¿¿ñèéí á¿òýýìæèéã àæëûí íàðÿãèéí òóñëàìæòàéãààð òîäîðõîéëíî.Àæëûí íàðÿä óã àæëûã ã¿éöýòãýõ õóãàöàà áàéãóóëëàãà öåõ òàñãèéí íýð àæëûí ýýëæ ã¿éöýòãýñýí õ¿íèé îâîã íýð àëáàí òóøààë ìýðãýæèë ìýðãýæëèéí çýðýã ã¿éöýòãýñýí àæëûí õýìæýý õýìæèõ íýãæ íýãæèéí ¿íýëãýý
  • 15. Зардал, удирдлагын бүртгэл 2013-2014 оны хичээлийн жил àæèëëñàí öàã óã àæëûã áàòàëãààæóóëàõ õ¿íèé íýð ÷àíàð øàëãàã÷èéí ãàðûí ¿ñýã çýðãèéã òóñãàíà. Àæëûí ÿâöàä ñóë çîãñîëò ãîëîãäîë ãàðàõ òîõèîëäîë áàéäàã. Ñóë çîãñîëòûã àêòààð òîäîðõîéëæ àêòàíä ñóë çîãñîëòûí øàëòãààí ¿ðãýëæèëñýí õóãàöàà ãàðñàí õîõèðîë çýðãèéã êîìèññ áè÷èæ øèéäíý. Ñóë çîãñîëò íü òîäîðõîé õ¿ì¿¿ñèéí õàðèóöëàãààñ õàìààð÷ ãàðñàí áîë òýäýíä õàðèóöëàãà íîîãäóóëæ õîõèðëûã òºë¿¿ëýõ áà ººð øàëòãààíààð ãàðñàí áîë àæèë÷äûã õîõèðîëã¿é áîëãîõ àðãà õýìæýý àâíà. ¯éëäâýðèéí ÿâöàä ÷àíàð øàëãàã÷ á¿òýýãäýõ¿¿í àæèë ¿éë÷èëãýýíèé ÷àíðûã øàëãàæ ãîëîãäîë á¿òýýãäýõ¿¿í äýýð àêò ¿éëäíý.Ýíý àêòàíä ãîëîãäëûí øàëòãààí õàðèóöàõ ýçýí ãîëîãäëûã çàñ÷ áîëîõ ýñýõ ãàðñàí çàðäàëä ãîëîãäîëûã çàñàõòàé õîëáîãäîí íýìæ ãàðàõ çàðäëûí õýìæýý çýðãèéã òóñãàíà. Ýäãýýð àíõàí øàòíû á¿ðòãýëýýñ ¿íäýñëýí àæèë÷èä àëáàí õààã÷äûí öàëèí õºëñíèéã öàëèíãèéí òîîöîîíû õ¿ñíýãòýýð òîîöíî .Öàëèíãèéí òîîöîîíû õ¿ñíýãòýíä àæèëàãñàäûí îâîã íýð ,á¿ðòãýëèéí äóãààð , àëáàí òóøààë ,ìýðãýæëèéí çýðýã ,îëãîâîë çîõèõ öàëèí ,ñóóòãàëóóä ,îëãîñîí óðüä÷èëãàà ,æèíõýíý îëãîõ õýìæýý çýðãèéã òóñãàíà. Ýíý õ¿ñíýãòèéã çàðäëûí á¿ðòãýë õºòëºõºä àøèãëàõ çîðèëãîîð çàðäëûí òîäîðõîé îáüåêò á¿ðýýð á¿ðòãýíý. Öàëèíãèéí òîîöîîíû õ¿ñíýãòýýñ õ¿í á¿ðèéí öàëèíãèéí òîîöîîíû êàðòàíä øèëæ¿¿ëýí áè÷èæ öàëèí õºëñèéã îëãîíî. Õºäºëìºðèéí çàðäëûí á¿ðòãýë ÕÇ -ûí äýëãýðýíã¿é á¿ðòãýëýýð öàëèí õºëñíèé îëãîëò çàðöóóëàëòàíä õÿíàëò òàâüæ ò¿¿íèéã õîëáîãäîõ çàðäëûí îáüåêòîîð íü çàäëàí äýëãýðýíã¿é á¿ðòãýëä ¿íýí çºâ òóñãàíà. Îëãîõîîð òîîöñîí öàëèí õºëñòýé õîëáîîòîé äàðààõ áè÷èëò¿¿äèéã õèéíý. 1.Öàëèí õºëñèéã òîîöîæ öàëèíãèéí çàðäàë äàíñíû äåáåòääàðààõ äàíñíû êðåäèòýýñ áè÷íý . à .Ñàíõ¿¿ãèéí æèëèéí òóðøèä îëãîõ àæèëòàí àæèëëàãñàäûí àìðàëòûí öàëèíãààñ òàéëàíò õóãàöààíä íîãäîõ õýñãèéã íººöëºí àìðàëòûí öàëèíãèéí ºãëºã äàíñíû êðåäèòýýñ áè÷íý. á.Îëãîõîîð òîîöñîí öàëèíãààñ ñóóòãàæ òºëºõººð òîîöñîí ÍÄØ-èéã ÍÄØ -èéí ºãëºã êðåäèòýýñ áè÷íý. Îëãîõîîð òîîöñîí öàëèíãààñ ñóóòãàæ òîîöñîí ÕÀÎÀÒàòâàðûã ÕÀÎÀÒàòâàðûí ºãëºã äàíñíû êðåäèòýýñ â.Òàòâàðûí õóóëèéí äàãóó îëãîõîîð òîîöñîí öàëèíãààñ ÍÄØ -èéí 10% ã/òýòãýâýð -5.5%òýòãýìæ-1% àæèëã¿éäýë 0.5%ýð¿¿ë ìýíäèéí -3% /õàñæ ¿ëäýõ ä¿íãýýñ øàòëàëûí äàãóó òàòâàð íîãäóóëàõ áºãººä íîãäóóëñàí òàòâàðààñ òàòâàðûí õºíãºëºëòèéã õàñíà.
  • 16. Зардал, удирдлагын бүртгэл 0-200000 2013-2014 оны хичээлийн жил ¥ îðëîãîòîé áîë-10%,201000-400000 -200000 -ñ äýýøèõ îðëîãûí ä¿íãèéí 20%äýýð 20000 ¥ íýìíý. 401000-ñ äýýø áîë 400000 -ñ äýýøèõ îðëîãûí ä¿íãèéí 40% äýýð 60000 ¥ íýìíý.Òàòâàðûí õºíãºëºëò ñàð á¿ð 4000 ¥ áàéíà. 2. Öàëèíãèéí ºãëºã äàíñíû äåáåòä öàëèíãààñ ñóóòãàõ áóñàä ñóóòãàëóóäûã äàðààõ äàíñíóóäûí êðåäèòýýñ áè÷èëò õèéæ ¿ëäýõ öàëèíã êàññààñ îëãîíî. à Òîìèëîëòîîð ÿâàõààð àâñàí óðüä÷èëãààíû ¿ëäýãäëèéã ñóóòãàâàë òàéëàí äàðàà ãàðãàã÷ààñ àâàõ àâëàãà äàíñíû êðåäèòýýñ á Äóòàãäëûí ºðèéã àâëàãà äàíñíû êðåäèòýýñ â ¯éëäâýð÷íèé ýâëýëèéí òàòâàðûã ¿éëäâýð÷íèé ýâëýëèéí òàòâàðûí ºãëºã äàíñíû êðåäèòýýñ ã Áóñàä àâëàãûã àâëàãà äàíñíû êðåäèòýýñ óðüä÷èëãààã öàëèíãèéí óðüä÷èëãàà äàíñíû êðåäèòýýñ áàéãóóëëàãààñ àøèãëàæ áàéãàà õºðºíãèéí õºëñèéã áóñàä îðëîãî äàíñíû êðåäèòýýñ áè÷èæ ñóóòãàí öàëèí îëãîñîí òîõèîëäîëä ÌÕ äàíñíû êðåäèòýýñ áè÷íý. ÍÄ áàéãóóëëàãààñ äàìæóóëàí îëãîæ áàéãàà òýòãýâýð òýòãýìæèéã öàëèíãèéí ºãëºã äàíñíû êðåäèòýýñ ÍÄØ ºãëºã äàíñíû äåáåòä áè÷íý.Ýíý íü äàâõàð ÍÄØ òºëäºãã¿éòýé õîëáîîòîé. 3.Öàëèíãèéí çàðäàë äàíñíû äåáåòä õóðèìòëàãäñàí öàëèíã õóâààðèëàæ öàëèíãèéí çàðäàë äàíñíû êðåäèòýýñ äàðààõ äàíñíû äåáåòä áè÷íý. ØÕÇ -ûã į äàíñíû äåáåòä ØÁÕÇ -ûã ¯ÍÇ äåáåòä Áîðëóóëàëò óäèðäëàãàòàé õîëáîãäîõ õºäºëìºðèéí çàðäëûã áîðëóóëàëòûí óäèðäëàãûí óäèðäëàãûí çàðäàë äàíñíû äåáåòä òóñ òóñ áè÷íý. 4.Öàëèíãèéí ä¿íãýýñ áîäîæ áàéãóóëëàãààñ òºëäºã ÍÄØ -èéã òîîöîæ õóâààðèëàëòûã õèéõäýý : à ØÕÇ áà ØÁÕÇ -ûí ä¿íãýýñ òîîöñîí õýìæýýãýýð ¯ÍÇ-íû äåáåòä á Áîðëóóëàëò óäèðëàãûí çàðäëààñ òîîöñîí õýìæýýãýý áîðëóóëàëòûí çàðäàë ,óäèðëàãûí çàðäàë äàíñíû äåáåòä â ¯íäñýí áèø ¿éë àæèëëàãààòàé õîëáîãäîí ãàðñàí öàëèíãèéí ä¿íãýýñ òîîöñîí õýìæýýãýýð áóñàä çàðäëûí õîëáîãäîõ äàíñíû äåáåòä ÍÄØ ºãëºã äàíñíû êðåäèòýýñ áè÷íý. 5.Õºäºëìºðèéí çàðäëûí õÿíàëò
  • 17. Зардал, удирдлагын бүртгэл Öàëèíãèéí çàðäëûí õÿíàëò 2013-2014 оны хичээлийн жил íü á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàãâàðààñ ýõëýõ áºãººä óã á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîðëóóëàõ õ¿ðòýë õóãàöààã õàìàðíà. Öàëèíãèéí çàðäàë òàé ò¿¿íèé õîëáîîòîé á¿õ õýëòýñ òàñàã õÿíàëò òàâèíà. 1. Áîëîâñîí õ¿÷íèé õýëòýñ -¯íäñýí ¿¿ðýã íü ìýäëýã ÷àäâàðòàé äàäëàãà òóðøëàãàòàé àæèëëàãñàäààð áàéãóóëàãàà õàíãàõàä îðøèíî. Ýíý õýëòýñ íü õîëáîãäîõ öåõ òàñãèéí óäèðäëàãàòàé õàìòðàí îðîí òîî íýìýõ õýðýãöýýã òºëºâëºæ àëáàí òóøààë äýâø¿¿ëýõ ººð àæèëä øèëæ¿¿ëýõ àñóóäàë íýìæ àâàõ àæèë÷äûí òîî ìýðãýæëèéí òºðºë áîëîí øèíý àæèë÷èí àæëàà õýçýý ýõëýæ ã¿éöýòãýõ çýðãèéã òîõèðîëöîíî. Áîëîâñîí õ¿÷íèé õýëòñèéí õÿíàëò òàâüäàã ãîë àæèë íü øèíýýð àæèëä îðñîí àæèë÷äûã àæëààð õàíãàõ ñóðãàëòûí òºëáºð ,àæëûí õóâààðü àæëûí ¿íýëãýýã òîãòîîæ àæëûí çóðàã àâàõ áàéäàã. 2. ¯éëäâýðëýë òºëºâëºëòèéí õýëòýñ - Ýíý õýëòýñ íü á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò õýðýãöýýã ¿íäýñëýí áîãèíî õóãàöààíä ¿éëäâýðëýë á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëæ öåõ òàñãóóäàä çàõèàëãà ºãºõººñ ãàäíà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ ãðàôèê ,øààðäëàãàòàé àæëûí õºëñíèé ¿íýëãýýã áîëîâñðóóëæ õ¿ðã¿¿ëýí ã¿éöýòãýëä íü õÿíàëò òàâèíà. 3. Öàãèéí á¿ðòãýëèéí àëáà - Ýíý àëáà íü àæèëòàí àæèëëàãñàäûí öàãèéí á¿ðòãýëèéã õºòºëæ ñàð á¿ðèéí ýöýñò öàãèéí áàëàíñ ãàðãàæ ºãíº. Àæëûí öàãèéí á¿ðòãýëä áîëîâñîí õ¿÷èí óäèðëàãààñ õÿíàëò òàâüäàã ó÷ðààñ öàãèéí á¿ðòãýëèéí àëáà íü àæèëëàãñàä óäèðäëàãûí õàðüöààã õîîðîíä íü çîõèöóóëàõ ãîë ç¿éë áîëæ ºãäºã. 4. Öàëèí õºëñíèé õýëòýñ - Öàãèéí õºëñèéã òîîöîæ ò¿¿íèé îëãîëòîíä õÿíàëò òàâüäàã .Öàëèí õºëñèéã òîîöîõäîî õ¿í á¿ðèéí ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ã¿éöýòãýñýí àæèë àæèëëàñàí öàãèéã çºâ ýñýõèéã øàëãàíà. Øàëãàñíû äàðàà ¿íäñýí íîðì ñóóðü ¿íýëãýýã õàðãàëçàí îëãîõ öàëèí õºëñíèé ñóóòãàëóóäûã òîîöíî. Èéíõ¿¿ òîîöîõäîî çàðäëûí áîëîí ºðòãèéí îáüåêò á¿ðýýð íýãòãýæ õóâààðèëàëò õèéíý.ªºðººðõýëáýë :ØÕÇ ,ØÁÕÇ ,ÁîðÇ,ÓäÇ,áóñàä çàðäëûí îáüåêòîä õàìðàãäàõ ÕÇ ãýñýí àíãèëëààð íýãòãýí ãàðãàíà. Ýíý íü ºðòºã òîîöîõ çàðäëûí îáüåêòîä çàðäëûã çºâ õàìààðóóëàõ áîëîëöîîã îëãîäîã. 5. ÇÁ õàðèóöñàí íÿ-áî öàëèí õºëñíèé íÿ-áî ãèéí òîäîðõîéëñîí öàëèí õºëñíèé õóâààðèëàëò çºâ õèéãäñýí ýñýõèéã øàëãàæ õîëáîãäîõ ºðòãèéí õóóäàñ áîëîí ºðòãèéí òàéëàíä ÕÇ -ûã òóñãàõ ¿¿ðýã õ¿ëýýíý.