Tema 5 Dicionarios

Tema 5 Emprego do dicionario e fontes documentais

1. Fontes documentais:

a) dicionarios, glosarios, enciclopedias

b) bases de datos documentais e terminolóxicas (organismos internacionais, centros de investigación, universidades)

c) (corpus de) textos paralelos e/ou comparables (centros de textos electrónicos: SLI – Seminario de Lingüística Informática da Universidade de Vigo

2. O dicionario:

presentación

macroestrutura

microestrutura

2.1. Presentación dos dicionarios

- bo comercialmente e rendible económicamente

- manexable

- encadernación que posibilite a consulta frecuente

- formato externo: encadernación, tamaño, cores, etc.

- índice recortado ( thumbnail index )

- tipografía do dicionario:

pao recto vs. guías de lectura ou serifs

efectos tipográficos (negriñas, cursivas, etc.)

ilustracións

Dicionario Larousse Inglés-Español-Inglés

2.2 Macroestrutura dos dicionarios

- simple:

inglés-galego e galego-inglés

- complexa ou múltiple:

combinacións lingüísticas

prólogos e instrucións de uso

guías de pronunciación

táboas de abreviaturas

mapas

táboas de verbos

indicacións gramaticais

pesos e medidas, hora e data

numerais e ordinais

modelos textuais: correspondencia, CVs, etc.

a) Prólogo

Presentación de distintas decisións do equipo de lexicógrafos:

orde alfabética: ch e ll, letras ou dígrafos?

run on vs. run-on

homografía e polisemia: row I/II vs. brave 1,2,3

OED I-E-I

a) Prólogo

Presentación de distintas decisións do equipo de lexicógrafos:

orde alfabética: ch e ll, letras ou dígrafos?

run on vs. run-on

homografía e polisemia: row I/II vs. brave 1,2,3

que se ordena primeiro: v, n, adx…?

o criterio etimoloxista

Instrucións de uso: indicadores e abreviaturas

b) Número de entradas /palabras vs definicións

c) Palabras índice na parte superior das follas

d) Relación de entradas :

variedades xeográficas

diastráticas

diafásicas

léxico especializado

marcas: tabasco, vaselina, teletype, formica, hoover, nescafé, celo/cello, sintasol, etc.

nomes propios culturais: Guy Fawkes, Xoán

léxico novo e moderno: -gate, Disneyland, rambo, Mexican wave, Chomskian, lambada, batuka, landscape, browser, web

siglas , símbolos e abreviaturas: partidos políticos, etc.

2.3. Microestrutura do dicionario

É a estrutura da entrada ou artigo lexicográfico.

Búscase unha doada e rápida localización da información (Murray, 1888)

Estrutura dunha entrada lexicográfica

A información mínima que os máis dos dicionarios adoitan conter:

1. lema ou cabeceira da entrada.

2. transcrición fonética . Adóitase empregar o alfabeto da AFI.

3. acepcións , usos ou significados de cada palabra. No caso dos dicionarios plurilingües: tradución a unha ou varias linguas.

4. acoutacións diafásicas, diastráticas, diatópicas, etc.

5. exemplos das acepcións ou de parte delas. Inventados ou tomados de textos reais, normalmente dun corpus de lingua, como o dicionario CLUVI ou o Collins COBUILD English Language Dictionary .

Outros elementos:

6. formas alternativas do mesmo lema.

7. a caracterización do lema.

8. a etimoloxía .

9. un apartado da fraseoloxía na que participa o lema.

10. sub-entradas , como os phrasal verbs ingleses.

11. ademais, no caso dos dicionarios plurilingües, as traducións do lema a outra(s) lingua(s) poden levar tamén unha caracterización .

12. letreiros e sinais

Falla de correspondencia entre as entradas das dúas seccións das combinacións lingüísticas do OED:

a) endibia – endive, chicory.

endive – endiv/bia, escarola

chicory – endivia, achicoria

escarola – endive, escarole

achicoria – chicory

*escarole

b) calabobos – drizzle – llovizna, garúa – drizzle

c) ABS - *, absenta-wormwood, redstart, candolita, didáctico-educational, orate-lunatic, petate-*bedroll, fry-up-fritanga, paltriness-mezquindad, cleansing-limpieza

3. O dicionario monolingüe e o plurilingüe

Diferenzas na información que ofrecen uns e outros.

Entrada road nos seguintes dicionarios

Webster’s Third New International Dictionary

Oxford OED Inglés-Español-Inglés

Dicionário de Inglês-Português da Porto Editora

Webster’s Third New Intl. Dict.

OED Inglés-Español-Inglés

Dicionário de Inglês-Português da Porto Editora

OED2 on CD

OED I-E-I

 Un dicionario bilingüe pódenos servir para facernos unha idea dalgúns dos posibles sensos das palabras, dalgúns dos campos semánticos ós que adscribila, pero non contén toda a información que nos vai facer falta para traducir. Debe ser un complemento ó dicionario monolingüe (e non ó revés).

4. Elaboración dos dicionarios (dende un punto de vista histórico)

a) relacións hipertextuais

b) grafías alternativas

c) transcrición fonética

d) referencias a complementos do dicionario

e) metalinguaxe da definición

- Velázquez de la Cadena (1841) - Walker (1852) - Oxford English Dictionary 2 on CD

Velázquez de la Cadena (1841)

Walker (1852)

OED2 on CD

5. Os dicionarios reflicten a concepción que se ten da lingua

As linguas non só representan o mundo de xeitos diferentes, tamén se representan a si mesmas de formas distintas.

Os dicionarios reproducen esas distintas formas que temos os falantes de concibir (ou definir, ou estruturar) as linguas.

OED I-E-I

Ir Indo

Xerais

Slabý-Grossman

Dicionario árabe-español de Corriente

ài xīn

Mateos, Otegi e Arrizabalaga

Oxford Chinese-English Dictionary

Dictionary of Word Combinations

English Pronouncing Dictionary

Webster’s Dictionary of Abbreviations and Symbols

Dicionario Mikron Inglés-Español

Brucker (1856) Dicionario Plurilingüe do Comercio

bring /br I  / v irr (pret & pp brought ) (a) v tr 1 luck, news, object, person, etc traer, levar, conducir; Jane brought candies for the children Jane trouxo caramelos para os cativos. 2 ( cause ) profit, damage causar, provocar, traer; you brought nothing but trouble non fixeches máis que amolar; these recollections bring tears to his eyes estes recordos fan que se lle enchan os ollos de bágoas/auga. 3 (Jur) charge facer, formular; suit, case principiar, iniciar, comezar, ver; no charges will be brought non se fará acusación ningunha; the case was brought before the court a causa foi vista polo tribunal. 4 inducir, convencer, facer, that fact brought me to see that... aquel feito fíxome decatarme de que...; he was brought to note his error convencérono do seu erro.

FRAS: 1 to ~ to a conclusion ( matter, business ) concluír, levar a/dar cabo, rematar (asunto, negocio); ~ sth ( over ) here traer (algo) aquí, traelo; ~ ( sth ) closer achegar, abeirar, acaroar, aproximar (algo). See house, light, sense . 2 to ~ sth to happen facer que algo suceda, causar. 4 to ~ sb to do sth inducir a alguén a facer algo/facer que alguén faga algo.

(b) ref FRAS: to ~ os to do sth + inf convencerse (a si mesmo) para + inf; ter/darse/reunir ánimos para + inf; resignarse a + inf; contentarse/conformarse con + inf.

• bring about v tr [v+o+adv, v+adv+o] causar, ocasionar, producir, provocar; change efectuar the Council brought about changes in the city's bus service o concello efectuou cambios no servicio de autobuses da cidade.

• bring along v tr [v+o+adv] traer/levar consigo bring your boyfriend along trae o teu mozo.

• bring away v tr [v+o+adv] levar Peter brought all the books away Peter levou tódolos libros.

• bring back v tr [v+o+adv, v+adv+o] 1 traer de novo, traer de volta; monarchy, republic, democracy restaurar people were against bringing back the death penalty a xente estaba en contra de restaura-la pena de morte; sth borrowed volver, devolver, restituír you should bring the book back to the library before next week debes devolve-lo libro á biblioteca antes da semana que vén. 2 memories lembrar, traer á memoria the sight of the old school brought back to him memories of childhood a visión da vella escola tróuxolle lembranzas da nenez.