Diplom altai

8,832 views
8,607 views

Published on

0 Comments
6 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
8,832
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
9
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
6
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Diplom altai

  1. 1. АГУУЛГАУДИРТГАЛ 1НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ. МЭДЭЭЛЛИЙН СИСТЕМИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ АРГА ЗҮЙНҮНДЭС1.1. Мэдээллийн системийн хөгжлийн чиг хандлага 41.2. Сургуулийн хөгжилд мэдээллийн системийн үүрэг, ач холбогдол 10ХОЁРДУГААР ҮЛЭГ. Б ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН С УРГУУЛИЙНМЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛД ХИЙСЭН ҮН ДШИНЖИЛГЭЭ2.1. Сургуулийн удирдлагын баримт бичгийн өнөөгийн байдал 142.2. Сургуулийн интернэт, компьютер болон техник хэрэгслийн хангамжид 18 хийсэн судалгаа, үр дүнГУРАВДУГААР ҮЛЭГ. СУРГУУЛИЙН УДИРДЛАГЫН Б БАРИМТ БИЧГИЙГМЭДЭЭЛЛИЙН СИСТЕМТЭЙ ХОЛБОХ НЬ3.1. Сургуулийн удирдлагын мэдээллийн системийг хөгжүүлэх нь 273.2. Сургуульд удирдлагын мэдээллийн системийг хөгжүүлэхэд хүний 31 нөөцийн чадавхийг бэхжүүлэх ньДҮГНЭЛТ 35НОМ ЗҮЙ 38
  2. 2. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь УДИРТГАЛ Сэдвийг судлах үндэслэл: Монгол улс дэлхийн улс орнуудын нэгэн адилэрчимтэй х гжлийн шинэ зуунд ороод даруй ө 9 жил болж байна. Нийгмийнхөгжлийн хурд нэмэгдэж, мэдээлэл, технологи, оюуны үйлдвэрлэлд тулгуурлахболсноор боловсролын үүрэг , хэрэгцээ улам нэмэгдэх болов. Улс орнуудматериаллаг нөөц баялгаараа бус хар ьяат иргэдийнхээ хний хөгжил, чадавхи, үоюуны хүчээр өрсөлдөж, хүний хөгжлийн асуудлыг хөгжлийн стратеги бодлогынтүвшинд авч үзэх болсон байна. Өнөөдөр үндэсний хэмжээнд авч буй мэдээлэл нь боловсролын үйлчилгээ гүнэлэхэд учир дутагдалтай байгаа юм. Тодруулбал, өнөөгийн үндэсний түвшиндавч буй статистик мэдээлэл нь м чанарын хувьд хүртээмжтэй бус, боловсролын өнүйлчилгээний дүр зургийг бүрэн гүйцэд илэрхийлэх боломжгүй байна. Иймээс боловсролын хртээмж, үр ашиг, чанарыг ү үнэлэх мэдээллийн үрээ, төрлийг өргөжүүлэн, сургууль, орон нутаг, үндэсний түвшин дэххамрах хмэдээллийн тогтолцоог бүрдүүлэх нь чухал байна. Түүнчлэн манай орны боловсролын салбарт Мэдээллийн технологийгнэвтрүүлж байгаа нь үүнд суурилан сургуулиуды г үндэсний түвшинд үнэлэх тболомж б үрдүүлж байна. Тодруулбал, М эдээллийн технологи нь мэдээллийнбагтаамж, өрөл, агуулга, орон зай үл харгалзан боловсруулах, дамжуулах тболомжтой тул сургуулийн байнгын хяналт, үнэлгээний ко мпьютерт суурилсанудирдлагын мэдээллийн системийн үзүүлэлт, програм хангамжийг бий болгох,мэдээллийг цуглуулах, компьютерээр боловсруулах, шинжлэх, зайны сургалтынүндэсний сүлжээг ашиглан түгээх боломж бүрдэж байна. Өнөөдөр авч буй стастистик мэдээллийн төрөл, агуулга, хэлбэрийг оновчтойтогтоож, боловсронгуй болгох зайлшгүй хэрэгцээ шаардлага байгаа бөгөөд энэхүүхэрэгцээ шаардлагыг хангахад Мэдээллийн технологи чухал үүрэг гүйцэтгэх юм. Удирдлагын үйл явцад төлөвлөлт маш чухал байр суурь эзэл дэг. Ирээдүйнболовсролын тогтолцооны уян хатан байх шинж чанар өлөвлөлтийн үзэл нь тсанааны хувьсгалаар шийдвэрлэгдэнэ. Энэхүү шийдвэрлэх асуудалд боловсролынудирдлагын мэдээллийн системийг хөгжүүлэх нь тулгамдаж буй асу у длын нэгболж байна. Энэхүү мэдээллийн системийг үрдүүлэхэд анхдагч байгууллага болох бсургууль чухал үүрэгтэй бөгөөд сургуулийн мэдээллийн системийг зохих түвшиндЮ.Алтантуяа 1
  3. 3. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах ньбий болгосноор боловсролын удирдлагын мэдээллийн системийн суурь тавигдахүндэс бүрдэх тул энэхүү сэдвийг сонгон авсан болно. Сэдвийн судлагдсан байдал: Боловсролын салбарт мэдээлэл харилцаанытехнологийг нэвтрүүлэх, сургалтад М эдээллийн Технологийг хэрхэн ашиглах, эрхзүй, санхүүжилт, стандарт, хөтөлбөр, сургалтын технологи, сурлагын амжилтынүнэлгээний чиглэлээр судалгаа өргөжин тэлж, гүнзгийрч байгаа боловч сургуулийнудирдлагын мэдээллийн системийн чиглэлээр өнөөг хүртэл нарийвчлансудлагдаагүй байна. Ерөнхий боловсролын сургуулийн баримт бичгийн өнөөгийн байдлыгсудлан, мэдээллийн системийг ашиглан сайжруулах арга замыг тодорхойлоходсудалгааны ажлын зорилго оршино. Энэхүү зорилгыг хэрэгжүүлэхийн тулд: • Боловсролын удирдлагын мэдээллийн системийн онол, арга үйн з үндсийг судлах • Сургуулийн удирдлагын баримт бичиг, удирдлагын мэдээллийн системийн өнөөгийн байдалд шинжилгээ хийж, удирдлагын мэдээллийн системийг бүрдүүлэхэд нөлөөлж буй хүчин зүйлсийг тодорхойлох • Сургуульд удирдлагын мэдээллийн системийг бий болгохын ач холбогдол, хөгжүүлэх арга зүйн үндсийг тодорхойлох зэрэг зорилтуудыг шийдвэрлэнэ. Сургуулийн удирдлагын мэдээллийн системийн өнөөгийн төлөв, цаашдынчиг хандлага нь уг судалгааны ажлын обьект болох б өгөөд судлах з йл нь үболовсролын хүртээмж, үр ашгийг дээшлүүлэх нэгэн хүчин зүйл болох сургуулийнудирдлагын мэдээллийн систем юм. Зах зээлийг хүмүүст ойртуулж, сонголтыг нь өргөжүүлдэг даяаршлын үйлявц олон улсын худалдаа, х өрөнгө оруулалт, үйлдвэрлэл, технологи, соёлын үнэтзүйлст гарах өөрчлөлтүүдээр дамжин өрх гэр, хүүхдийн амьдралд нөлөөлж улмаарболовсрол, эрүүл мэндийн чанартай үй лчилгээг жигд х үртэх боломж ийг дэмжих,Боловсролын үйлчилгээнд хамрагдагчдад бодит мэдээлэлд үндэслэн оновчтойшийдвэр гаргах боломжийг б үрдүүлж, боловсролын тогтолцоонд электронудирдлага (e-management)-ын системийг хөгжүүлэх нь чухал юм. Судалгааны ажлыг судалгааны ажлын өнхий болон боловсролын ерхөгжлийн онол, хүн төвт боловсролын үзэл баримтлал, боловсролын үйлчилгээнийдотоод ашгийг тооцох загвар зэрэгт тулгуурлан судалж боловсруулсан болно.Судалгааны ажилд боловсролын чиг хандлага, боловсрол судлалын онол, аргаЮ.Алтантуяа 2
  4. 4. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах ньзүй, үзэл баримтлал хийгээд хүний хөгжилд хандах зарчмыг иш үндэс болгонбаримт бичгийн шинжилгээний арга зүйг ашиглав. Боловсролын удирдлагын мэдээллийн системийн асуудлыг тэр тусмаасургуулийн түвшинд авч үзэж, сургууль дээрх мэдээллийг удирдлага мэдээллийн үнэн бодит болгох, ашиглалтыг сайжруулах,систем ашиглан мэдээллийгболовсролын хүртээмж, үр ашгийг бодитой тооцох, сургуулийн удирдлагын зүгээссургуулийн үйл ажиллагаанд нөлөөлж буй хүчин зүйлүүдийг орчныхамааралтайгаар тогтоох оролдлогыг онол, арга үйн хувьд авч үзсэн нь зсудалгааны шинэлэг тал юм. Уг ажлаар боловсролын үртээмж, үр ашгийг бодитой, үнэн зөв тооцоход хтулгарч байгаа бэрхшээлийг арилгах, сургуулийн удирдлагынүйл ажиллагаагсайжруулах, мэдээллийн үнэн зөв, бодит байдлыг хангах, хэрэглээний програм,вэб технологи ашиглан мэдээллийн сан брдүүлэх арга замыг шийдвэрлэх зарим үүндэслэлийг дэвшүүлэн тавьж практикт хэрэглэх боломж байгаад түүний практикач холбогдол оршино. Дипломын ажлын бүтэц нь удиртгал, 3 бүлэг, 6 зүйл, 6 хүснэгт, 4 зураг,дүгнэлт, ном зүй бүхий 36 хуудаснаас бүрдэж байна. Нэгдүгээр бүлэгт боловсролын салбарт мэдээллийн харилцаанытехнологийн онол арга з йн үндсэн асуудал, мэдээллийн технологийг нэвтр ү үүлжхөгжүүлэх талаар авч хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээн д дүн шижилгээ хийхээс , үлэгт сургууль дахь мэдээллийн технологийн өнөөгийн байдалдхоёрдугаар бшинжилгээ хийж, д үгнэлт хийв. Гуравдугаар б үлэгт удирдлагын мэдээллийнсистемийг хэрхэн бий болгох, үр дүнг ашиглах арга замын талаар тодорхой саналболовсруулсан болно.Ю.Алтантуяа 3
  5. 5. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ. МЭДЭЭЛЛИЙН СИСТЕМИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ АРГА ЗҮЙН ҮНДЭС 1.1. Мэдээллийн системийн х өгжлийн чиг хандлага Боловсролын салбарт мэдээллийн системийг бий болгох нь бүх шатнысургуульд мэдээллийн системийг нэвтрүүлэх, ашиглах, хөгжүүлэхээс эхэлнэ. Сургууль дахь мэдээллийн системийн хөгжил нь нэгдүгээрт: информатикийнсургалт, хоёрдугаарт: сургалтад мэдээллийн технологийг ашиглах, гуравдугаарт:сургууль болон удирдлагын үйл ажиллагаанд мэдээллийн технологийг ашиглахгэсэн үндсэн чиглэлээр тодорхойлогдоно. Улс орнууд боловсролын удирдлагын ажиллагаанд үйл мэдээлэлхарилцааны технологийг нэвтр үүлэхэд ихээхэн анхаарч байна. Ийм учраас бага,дунд боловсролын салбарт удирдлага мэдээллийн системийг нэвтр үүлж,боловсролын хөгжлийг хангах, мэдээлэлд суурилсан сургуулийн хөгжлийн бодлоготодорхойлох, шийдвэр гаргахад сургуулийн мэдээллийн системийнөгжил чухал хбайна. Сүүлийн жилүүдэд сургуулийн удирдлагынүйл ажиллагаан д мэдээллийнтехнологийг ашиглах хандлага эрчимтэй х гжиж байгаа хэдий ч мэдээллийн өтехнологийн хөгжил нь харилцан адилгүй түвшинтэй байна. Ерөнхий боловсролын сургуулиуд мэдээлэл харилцааны технологийн тоногтөхөөрөмжөөр хангагдлаа ч т үнийг ашиглах хэрэ гцээ нь улам өсөн нэмэгдсээр үбайна. Иймээс сургуулийн удирдах ажилтан, багшлах боловсон үч ин хкомпьютерийг бүрэн ашиглаж сурах шаардлага тулгарч байна. Энэхү хэрэгцээ, үшаардлагад тулгуурлан мэдээллийн системийг дунд сургуульд нэвтр үүлэх, түүнийхөгжлийг хангах зорилгоор Нэгдсэн Үндэсний Байгууллагын зарим өрөлжсөн тбайгууллага байгуулагдан ажиллаж байна. IFIP 1 байгууллага нь Нэгдсэн Үндэсний Байгууллагын Боловсрол, Соёл,Шинжлэх Ухааны байгууллагын ивээл дор 13 Техникийн Хороо ба тооцоолох(computing) тусгай хорооны бүрэлдэхүүнтэй ажилладаг.Тус байгууллага ньөгжиж буй болон хөгжингүй орнуудын х дунд сургуулийнинформатикийн сургалтын х төлбөр болон сургуулийн мэдээллийн технологийн ө1 IFIP- The International Federation for Information Processing is the World Authority concerningInformatics, Computing and Communications of UNESCOЮ.Алтантуяа 4
  6. 6. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах ньхөгжлийн ерөнхий хандлагыг тодорхойлж, улс орон б дунд сургуулийнхаа үронцлогт нийцүүлэн сонгож ашиглахыг зөвлөмжилдөг.IFIP байгууллага нь улс орнуудын боловсролын салбар дахь мэдээллийнтехнологийн хөгжлөөс хамааран боловсролын бүх түвшний сургуулиудадмэдээллийн технологи харилцан адилг үй хандлагаар хөгжиж байгаагтэмдэглэхийн сацуу дунд сургуульд мэдээллийн технологи хөгжих дарааххандлагуудыг тодорхойлсон юм. Үүнд:• Шинэ тутам (Emerging)• Хавсарга (Appliyng)• Интеграци (Integration)• Шилжилт (Transforming) Сургууль үр өөрийн онцлог нөхцө л байдал ба соёл, боловсролын бзорилготой нийцүүлэн эдгээр хандлагаас сонгож хөгжүүлдэг. Үүнийг сургуульдмэдээллийн технологийг хөгжүүлэх хандлага, нөгөө талаас мэдээллийн технологихөгжих үе шат гэдэг.Хүснэгт 1.1 Мэдээллийн технологийн шинэ тутам хандлага Сургууль Сургуулийн Сургалтын арга зүй Суралцагч Сургалтын хөтөлбөр удирдлага, багш нарМТ-ийн хөгжлийн эхний үе шаттай сургуулийгхолбоно. Сургууль техник МТ-ийг тусгай хангамж ба програм Сургуулийнхаа Уламжлалт багш төвтэй хичээлээр судална. хангамжийг худалдаж сургалтын хөтөлбөр арга зүйтэй байна. МТ-ийн ашиглалтын Зөвхөн нэг багшаар авах эсвэл хандив, ба удирдлагад МТ-ийг Жишээ нь: Багш үндсэн ур чадвар дамжиж технологид тусламжаар олж авна. тусгах боломжийг хайх, мэдээлэл дамжуулж, эзэмшүүлэх, түүнийг нэвтэрдэг. Сургуулийн сургалтын судалж эхлэх суралцагчид сонсон, хөгжүүлэх, дараагийн төлөвлөгөөнд шаардлагатай. тэмдэглэл хөтөлдөг. хандлагад шилжихэд хичээлүүдийг болон чиглэнэ.түүнийг судлах цагийг тус тусад нь тусгадаг. Мэдээллийн технологийн өгжил х нь сургуулийг өгжүүлэх х бодлого,төлөвлөгөө, сургалтын хөтөлбөрийн бодлого, багшийн хөгжил, санхүү, олон нийт,сурах/сургах үйл явц, үнэлгээ, дүгнэлтээс холбоо хамааралгүй тусдаа байдаг.Мэдээллийн технологийн нөөц ба хэрэгсэл нь сургуулийн ажлын өрөө, ганц нэганги танхимд цөөвтөр компьютер ба хэвлэгчээр тодорхойлогддог. Агуулгын хүрээнь ихэвчлэн албан бичиг баримт боловсруулах болон сургуулийн мэдээллийнсистемийн програм хангамжийг ашигладаг.Ю.Алтантуяа 5
  7. 7. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь Үнэлгээнд мэдээллийн технологийн хэрэгслийг тэр бүр ашигладаггүй. Харинүзэг, цаас, тест илүү их хэрэглэдэг. Багш сурах үйлийг шалгахад тулгуурлажүнэлгээ хийдэг. Хүснэгт 1.2. Мэдээллийн технологийн хавсарга хандлага Сургуулийн Сургалтын Сургууль Сургалтын арга зүй Суралцагч удирдлага, багш хөтөлбөр нар Суралцагчид МТ-ийг тусгай багшийн бэлтгэсэн хичээлээр судална. гарын авлагыг Дараагийн үеМТ-ийн сургалтыг хөгжүүлдэг Багш нар сургалтын тэмдэглэл хийх шатанд шилжихэд давуу тал, тус дэмийн орчинд илүү анхаардаг зэргээр ашиглана. сургууль янз бүрийн талаарх шинэ ойлголттой болно. Жишээ нь: МТ-ийг сургалтын Хичээлдээ МТ-ийн хичээлд ашигладаг сургуулийг холбоно. Багш нар хичээлдээ хөтөлбөр ба хэрэгсэл ашиглана. тусгай хэрэгсэл ба Сургуулийн сургалтын илтгэл, баримт бичиг удирдлагад тусгаж Суралцагчид програмтөлөвлөгөө нь хичээл бүрийг боловсруулдаг хэрэгжүүлдэг ангийнхаа нэг ба хангамжийн тусдаа судлах цагаас гадна програм, үзүүлэх байна. хоёр компьютерийг тусламжаар МТ-ийн зарим хичээлүүдийг нэгтгэн материал гарын эсвэл ашиглалтыг судлах цагийн уян хатан авлага ашигладаг компьютерийн нэмэгдүүлдэг. МТ зохицуулалттай байна. болно. лабораториор гэсэн хөтелбөрийг дамжиж технологид сонгож хэрэглэдэг нэвтэрнэ. болно. Мэдээллийн технологийн н өөц ба хэрэгслийн эзэмшилтийг мэдээллийнтехнологийн хөгжлийг хянаж, шалгах сургалтын хөтөлбөрийн нэгэн дэмжлэгт хэсэгболгож өлөвлөдөг. т М эдээллийн технологийн сургалтын өтөлбөрийг ххэрэгжүүлэхэд шаардлагатай програм хангамжтай байна. Интернет ба веб ньхичээлийн зорилгоо, үр дүнд хүрэх хэрэгсэл ба төлөвлөгдсөн сайтуудад нэвтрэхзэрэг хяналтын арга хэрэгслээр ашиглагдана.Үнэлгээ нь багш нарт сургалтын х өтөлбөрөө засварлах, боловсронгуй болгох,хөгжүүлэх боломжийг олгоно.Хүснэгт 1.3. Мэдээллийн технологийн интеграци хандлага Сургуулийн Сургууль удирдлага, багш Сургалтын арга зүй Суралцагч Сургалтын хөтөлбөр нар Суралцагчид төсөл МТ-ийг тусгай хичээлээр Лабораторид, Хичээлүүдийг нэтгэдэг сонгох, МТ- ийн мэргэжлийн түвшинд ангид, удирдлагын арга зүй хөгжинө. хэрэгслийг ашиглаж суралцагчид судална. өрөө, тасалгаан Сургалтын агуулгат сурах, эзэмшсэн Сургууль төсөлд дах технологитой Хувийн хөделмөрийн амьдралын хэрэглээг мэдлэг, чадвараа үндэслэсэн МТ- ийн сургуулийг холбоно. бүтээмж ба арга зүйг тусгадаг болно. Жишээ илэрхийлэх хөтелбөр ба МТ-ийн Сургалтын МТ өөрчилж буй нь: Сургалтын агуулгыг хэлбэрээр ашиглалтыг нэмэгдүүлэх төлөвлегөөнд шинэ арга замыг интернетийн гадаад эх технологид хөтөлбөрийг хэрэгжүүлнэ. хичээлүүд, судлан шинжилдэг үүсвэр, нөөц болон нэвтэрнэ. Эдгээр сургуулиудад тэдгээрийг судлах болно. олон нийттэй Суралцагчид сурах сургалтын орчинд олон цагийг нэгтгэх ба уян холбоотой дотоод арга замаа сонгох, нийтийг оролцуулах, хатан зохион эх үүсвэрээр сурах үил явцаа тэднийг нөөцөөр хангагчбайгуулалтаар хангана. баяжуулна. үнэлэх илүү болох эхлэл тавигдана. боломжтой болно.Ю.Алтантуяа 6
  8. 8. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь Сургуулийн төлөвлөгөөний үйл явц нь сургуулийн удирдлага, багш нарынсуралцагчдын сурахүйлийн менежмент ба хамтран сурах хандлагыг дэмждэг.Мэдээллийн технологи нь санх үүгийн жилийн төлөвлөгөөний нэгэн хэсэг болжмэдээллийн технологийн дэд бтцэд шаардлагатай хөрөнгө, санхүүгийн төсөвт үөргөн тусдаг. Сургуулийн орчин бүхэлдээ дотоод ба гадаад сүлжээнд холбогдож,мэдээллийн технологийн сургалтын хэрэгслээр хангагдсан байна. Сургуулийнхамт олон програм хангамж ба сурах үйлийн шаардлагатай нөөцийг тодорхойлдог.Компьютерийн дагалдах хэрэгсэл, видео конференци болон бусад өхөөрөмжөөр тхангагдсан ба энэ нь хөтөлбөрт интеграцчлагдсан байна. Илтгэл тавих хэрэгслээрхангагдсан байна. Үнэлгээ нь суралцагчдын үтээлийн б сан, мэдээллийнтехнологийн хэрэгсэл ба өөцийг ашигласан мэдээлэлд үндэслэдэг. Үнэлгээ нь нсургуулийн хөтөлбөр, төлөвлөгөөнд ба нөөцийн төсөвт туссан байдаг.Хүснэгт 1.4. Мэдээллийн технологийн шилжилтийн хандлага Сургуулийн Сургууль Сургалтын арга зүй Суралцагч Сургалтын хөтөлбөр удирдлага, багш нар Суралцагчид Суралцагчид Хийсвэр орон зай мэдээлэлд нэвтрэх, технологид өргөн МТ-ийг тусгай хичээлээр Сургуулийн нь тэдний өдөр шинжлэх, тайлагнах, боломжтой мэргэжлийн түвшинд бүтэц, зохион тутмын үйл илтгэх зэрэг МТ-ийн мэдээллийн судална. Мэргэжлийнбайгуулалтыг шинээр ажиллагааны бүтээмж хэрэгслийг ашиглан хэрэгсэл ашиглан боловсролын сургалтанд хийхэд МТ-ийг ба арга зүйд орон нутаг, олон нэвтэрнэ. Сурах интеграцчлагдана. Сургуульбүтээлчээр ашигладаг интеграцчлагдаж үйл нийтийн үйл явцаа үнэлэх, нь олон нийтийн соёл, болно. ажиллагааных нь удирдлагуудтай түүний хариуцлага боловсролын төв болно. нэгэн хэсэг болно. хамтран асуудлыг хүлээх өргөн шийдвэрлэнэ. боломжтой болно. Сургуулийн үйл ажиллагаа компьютерийн сүлжээнд тулгуурлах, сургалт ньвебэд үндэслэх, багш боловсон хүчнүүд хэзээ ч, хаана ч сүлжээнд нэвтрэхболомжийг бүрдүүлэхэд чиглэнэ. Сургууль ба олон нийт мэдээллийн технологийгилүү бүтээлчээр ашиглах, багш, суралцагчдын сургалтын орчныг дахин шинэчлэх,шийдвэр гаргах ба төлөвлөгөөг хөгжүүлэхэд чиглэгдэнэ.Багшийн өгжил х түүний хувийн менежментээ р, сургуулийн зорилго басуралцагчдын хэрэгцээг дэмжих хувийн зорилго өлөвлөгөөгөөр т батодорхойлогдоно. Суралцагчдын амжилт ба цаашдын сурах үйлийн хэлбэр нь сургуулийнбодлого ба өтөлбөрөөр тодорхойлогдоно. Боловсон хүчин ба суралцагчийн хүнэлгээ нь сурах үйлийн удирдлагаар тодорхойлогдоно. Сургуульд удирдлагын мэдээллийн системийг 5 үндсэн шатаар бүрдүүлнэ.Ю.Алтантуяа 7
  9. 9. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах ньНэгдүгээрт хэрэгцээг тодорхойлно.Мэдээллийн хэрэгцээг тодорхойлохдоо бодлого боловсруулагчид шийдвэргаргахдаа ямар мэдээлэл ашиглаж байгаа болон нэмэлт ямар мэдээлэлшаардлагатай байгааг судалгаагаар, боловсролын бодлого, т лөвлөлтийн явцад өтулгарч байгаа асуудлыг тус тус тодорхойлно. Эдгээр нь сургуулийн удирдлагын мэдээллийн системээр цуглуулахмэдээллийг хүрээг тодорхойлно. Мөн судалгаанд хамрагдагчдын мэдлэг, чадвар,ажлын туршлага, мэдээллийнүнэн бодит чанар ихээхэн өлөөлдөг. Зарим нмэдээлэл нь төдийлэн шаардлагатай бус мэдээлэл ч байдаг.Мэдээллийн хэрэгцээг тодорхойлохдоо: • Өнөөгийн нөхцөл байдал ба зорилго, төлөвлөлтийг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай асуудлаа оновчтой тодорхойлох • Ямар түвшинд ямар, мэдээллийг цуглуулахаа зөв тодорхойлох • Мэдээлэл цуглуулдаг уламжлалт арга барилыг үнэлэх • Бодлого боловсруулагчдад шаардлагатай мэдээллийн хэрэгцээнд тулгуурлах • Удирдлага зохион байгуулалтын онол ба туршлага дах тогтворжсон үзүүлэлтийн хяналтад тулгуурлахад анхаарна.Хоёрдугаарт мэдээллээ цуглуулна. Мэдээллийг нэгж байгууллага болох сургууль, болон орон нутаг, үндэснийтүвшинд нэгтгэн цуглуулна. Эдгээр цуглуулсан мэдээлэл нь боловсролынүйлчилгээг үнэлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Цуглуулсан мэдээлэл ньболовсролын үйлчилгээний хүртээмж, чанар, үр ашиг , сургалтын агуулга,хөтөлбөр, арга зүй, багшийн мэргэжлийн болон харилцааны ур чадвар, олон нийт,хүүхдийн оролцоо, хүүхдийн эрхийн хэрэгжилт, хүйсийн тэгш байдал ба адил тэгшэрхийн хангалт, хүүхдэд таатай нийгэм-сэтгэл зүйн ба харилцааны орчин , сурахбичиг, сургалтын хэрэглэгдэх үүн , сургалтын материаллаг орчинг үрдүүлж бүнэлэхэд чиглэнэ.Гуравдугаарт мэдээллийг боловсруулах, шинжилгээ хийнэ. Мэдээллийг цуглуулсны дараа үүнийг компьютерт оруулна. Удирдлагын тмэдээллийн системийн мэдээлэл оруулах ажлыг хэр чанартай г үйцэтгэснээсмэдээллийн боловсруулалт, т үүний үр дүн үнэн бодитой байх нь чанарт шууднөлөөлнө. Мэдээллийг компьютерт оруулахад түүнийг хянах, бүртгэх, кодлохбэлтгэл ажлыг хангана. Энэхүү бэлтгэл ажлыг хангах нь мэдээллийг цуглуулах үйлявцад гарсан алдааг залруулахад чиглэгдэнэ.Ю.Алтантуяа 8
  10. 10. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь Мэдээллээ цуглуулсны дараа үүнд шинжилгээ хийхэд бэлтгэх бөгөөд тэр тнь мэдээллийг компьютерт оруулахад тодорхой, ойлгомжтой болгож цэгцлэх,мэдээллийг цуглуулахүед алдаа гарсан эсэхийг шалга на. Мэдээллийг хянасныдараа мэдээллийг бүртгэж дугаарлан компьютерт оруулахад бэлтгэнэ. Цуглуулсанмэдээлэл нь ихэвчлэн тоо болон бусад хэлбэрээр илэрхийлэгдэх ба тоон бусмэдээ, баримтад тоо харгалзуулан кодлоно. Мэдээллийг боловсруулахад үүнийг ткодлох нь зайлшг байдаг ба баримт мэдээллийг кодлосны дараа түү нийг үйкомпьютерт оруулах боломжтой болно.Мэдээллийг оруулах явцад анхаарал болгоомжг үйгээс өгөгдлийг буруу оруулах,код андуурах зэрэг алдаа тохиолддог. Иймээс өгөгдлийг оруулсны дараа хянахажилбарыг үйцэтгэдэг. Компьютерт матриц хэлбэрээр оруулсан өгөг длийг гбаганаар эсвэл талбар хоорондын өгөгдлийг мөрөөр хянадаг . Мэдээллийгкомпьютерт оруулсны дараа үүнийг боловсруулах, нэмж баяжуулах, тодорхой тхугацааны дараа үр дүнгийн харьцуулалт, хамаарлыг тодорхойлоход мэдээллийнсанг хадгалах асуудал чухал байр суурийг эзэлнэ.Мэдээлэл устах механик болон учир зүйн тохиолдол байдаг. Учир зүйн тохиолдолнь мэдээллийн эх үүсвэр, түүний бүтцийг нягт нямбай системтэй хадгалаагүйгээстодорхой хугацааны дараа үүнийг сэргээн санах боломжгүй болох ба түүний тбүтэц ба агуулга нь алдагддаг. Мэдээллийн файлыг архивлан өөцлөж байх ншаардлагатай. Удирдлагын мэдээллийн системийн мэдээллийг тодорхойхугацааны дараа тогтмол баяжуулан боловсруулалт хийж, хэрэглэгчдийг шинэлэгмэдээлээр хангаж байх нь чухал байдаг.Дөрөвдүгээрт мэдээллээр хангах нөхцлийг бүрдүүлнэ. Удирдлагын мэдээллийн системийн мэдээлэлд боловсруулалт хийнгаргасан үр дүн нь удирдлага төлөвлөлт, бодлого боловсруулагчдад чухалхэрэгцээтэй мэдээлэл байдаг. Энэх мэдээлэлд тулгуурлан боловсролын үйл үүажиллагааны төлөвлөлт хийх, бодлого боловсруулах нь оновчтой шийдвэргаргахад шийдвэрлэх нөлөө үзүүлнэ.Тавдугаарт үр дүн, ашиглалтыг сайжруулна. Удирдлагын мэдээллийн системийн дүнг бодлогын хэрэгжилтийн үйл үрявцыг үнэлэх, үүний үр дүнд тулгуурлан гажуудлыг засч з алруулах боломжбүрдүүлдэгээрээ ач холбогдолтой.Ю.Алтантуяа 9
  11. 11. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь 1.2. Сургуулийн хөгжилд мэдээллийн системийн үүрэг, ач холбогдол Улс орны нийгэм, эдийн засаг, соёлын үнэт зүйлийн дэвшлийн хөдөлгөгч хүчнь боловсролын хөгжил байдаг. Боловсролын хөгжлийн цөм болох сургуулийн хөгжлийг сургуулийн зорилго,зорилт, агуулга, арга үй, бүтэц, зохион байгуулалт, сурах үйл явцын дэмжлэг зтуслалцаа сайжрахүйл явц, тодорхой жагсаалт бүхий үзүүлэлтийн үр дүн 2 ,суралцагчдын сурах таатай орчин, хамтран хөгжих орчин бий болох үйл явц, ижилсуралцагчийн сурлагын амжилтын өсөл т, сургалтын чанар, ашгийн тогтмол үрөсөлт 3, хэрэгцээнд нь тохирсон чанартай үйлчилгээ үзүүлдэг нийгмийн институтболох үйл явц 4 гэх мэт олон янзаар тодорхойлж ирсэн юм. Сургуулийн хөгжилд нөлөөлөгч хүчин зүйлд:• Хүн ам зүйн хүчин зүйл: нийт хүн амын тоо, өсөлтийн хурд• Боловсролын хүчин зүйл: сургалтын төлөвлөгөө, хоногийн цаг, нэг анги дахь хүүхдийн тоо, тэдгээрийн хэсгээр ажилладаг байдал, хичээлийн үргэлжлэх хугацаа, багшийн ажлын цаг• Газар зүйн хүчин зүйл: суралцагчдын сургууль хүрэх замын сүлжээ• Эдийн засгийн хүчин зүйл: хамгийн оновчтой бага зардлын хэмжээ• Улс төрийн хүчин зүйл: боловсролын эрх зүйн орчин• Эрх мэдэл, санхүүжилтын хүчин зүйл: эрх мэдлийн хувиарлалт• Хяналт шинжилгээ: өөрийн болон хөндлөнгийн хяналт зэрэг болно. Сургуулийн хөгжлийг бий болгох өөрчлөлтийн чанарын шалгуур үзүүлэлтийгсургуулийн ер өнхий шинж болон түүнийг бүрдүүлэгч субьект болох удирдлага,багш, суралцагчийн шинжээр тодорхойлдог. Дэлхийн улс орны боловсролын х өгжлийн эрх зүйн шинэчлэлийн хандлага,бодлого нь т влөрлийг сааруулан, ардчилж сургууль түшиглэсэн өөрчлөлт хийх өтаатай орчин бүрдүүлэх чиглэлээр шинэчлэгдэж байна. Хөгжлийн буюу өөрчлөлтийн мөчлөгөөс өөрчлөлтийн зорилтыг нэг талаасгарааны цэг, нөгөө талаас эцсийн үр дүн гэж үзэж болно. Өөрчлөлтийн зорилтыггарааны цэг гэж үзсэн хэрэгжилтийн үйл явцыг дээрээс – доош чиглэсэн, Ronald Barth., “Сургуулийн тодорхой жагсаалт бүхий үзүүлэлтийн үр дүн ”. 1990.23 John Gray., “Сургалтын чанар, үр ашгийн тогтмол өсөлт”. 1999.4 Боловсролын тухай хууль., 1998.Ю.Алтантуяа 10
  12. 12. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах ньөөрчлөлтийн зорилтыг эцсийн үр дүн гэж үзсэн хэрэгжилтийн үйл явцыг доороос –дээш чиглэсэн буюу сургууль түшиглэсэн гэж тус тус нэрлэдэг. Өөрчлөлт хэрэгжилтийн удирдлагын дээд түвшнээс доош, доороос дээшэээсвэл энэ хоёрын оновчтой хослол гэсэн 3 чиглэлийн онолын буюу сэтгэлсудлалын үндэс нь конструктивизм, бихеворизм юм. Доороос дээш чиглэсэн/сургууль түшиг лэсэн/ өөрчлөлт нь сүүлийн жилүүдэд дэлхийн улс орнуудынхүлээн зөвшөөрч, туршин хэрэглэж байгаа “шинэ“ стратеги бөгөөд үүний цаанань ”чанартай үйлчилгээ үзүүлнэ“ гэсэн сурах үйл явцын “мэдлэгийг хүн өөрөөзохиомжлон үтээдэг“ бу юу “мэдээллийн идэвхитэй боловсруулалт зэрэг бконструктивизмын болон когнетивизмын онолын үндсэн үзэл оршин байдаг”. Харин өнөө үед сургууль түшиглэсэн өөрчлөлт харьцангуй давамгайлсандээрхи хоёр стратегийн оновчтой хослол зайлшг хэрэгтэй гэдгийг манай орны үйболовсролын өөрчлөлт шинэчлэлийн шинэ стратегийн зорилтонд “Зөвхөнудирдлагын дээд түвшн ээс доошоо чиглэсэн т өдийгүй доороос, дээшээ чиглэсэнсургуульд түшиглэсэн шинэчлэлийг хийх“ гэж тодорхойлсон байна. Иймд сургуультүшиглэсэн шинэчлэлд юуны өмнө удирдлагын мэдээл лийн систем нь чухал үүрэггүйцэтгэнэ. Үүнд:  Доороос-дээш чиглэсэн стратегид үндэслэсэн мэдээллийн үндсэн дээр цаашдын чиг үүргийг тодорхойлох хэрэгцээ, шаардлагыг бүрдүүлэх (bottom to up approach)  ЕБС-ийн талаарх холбогдох мэдээллийг боловсролын үзэл санаа, агуулгын хүрээнд цуглуулах  Мэдээллийн системийг бүрдүүлдэг онол, арга з йд тулгуурла н сургуулийн ү үйл ажиллагааг дэмжинэ. Сургууль түшиглэсэн өөрчлөлт нь өөртөө сургуулийн өдөр тутмын амьдрал,практикаас урган гарсан зайлшг хэрэгцээтэй, цаашид ач холбогдолтой, үйхэрэгжүүлж болох зорилт, хэрэгжилт, үр дүн гэсэн 3 хэсгийг агуулдаг. Иймд зорилт, хэрэгжилт, үр дүнг сургуулийн удирдлагын мэдээллийн системнь цогцоор нь бий болгохын зэрэгцээ Боловсролын т өлөвлөлт хийгчд эд иххэмжээний өгөгдөл, боловсруулалтад тулгуурласан компьютерт үндэслэсэнудирдлагын мэдээллийн системийг ашиглан оновчтой шийдвэр гаргахад ашиглахболомжийг бүрдүүлж байна. Удирдлагын үйл явцад төлөвлөлт маш чухал байрсуурь эзэлдэг. Ирээдүйн боловсролын тогтолцооны уян хатан байх шинж чанар ньтөлөвлөлтийн үзэл санааны хувьсгалаар шийдвэрлэгдэнэ.Ю.Алтантуяа 11
  13. 13. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь Иймд сургуулийн удирдлагын мэдээллийн систем нь цаашлаад боловсролынудирдлагын мэдээллийн системийг б үрдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэ х ньдамжиггүй юм. Сургуулийн удирдлагын мэдээллийн системийг зөв бүдүүлж, бий болгосноорсургуулийн удирдлагын мэдээллийн систем нь Боловсролын удирдлагынмэдээллийн системийн суурь болох т өдийгүй үндэсний хэмжээнд дараах ачхолбогдолтой. Үүнд: • Боловсролын уян хатан төлөвлөлтийн механизмыг бүрдүүлнэ. Төлөвлөлт нь бодлого боловсруулагчдын нийл үүлэлт болсон мөн боловсролын удирдлагад хэрэгцээтэй өгөгдөлд үндэслэсэн бодит мэдээллийн системд үндэслэдэг байх нөхцлийг бүрдүүлнэ. • Боловсролын төвлөрсөн удирдлагын тогтолцоог сааруулах, доороос дээш чиглэсэн хандлагыг хөгжүүлж, төлөвлөлтөнд олон нийтийн оролцоог хангаж төлөвлөлтийн уян хатан тогтолцоог бий болгох • Мэдээллийн технологийг ашиглан нэг талаас боловсролын бодлого боловсруулах, оновчтой шийдвэр гаргах,үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг дээшлүүлэх, боловсролын байгууллагын үйл ажиллагааны ил тод байдлыг хангах, н өгөө талаас ш ийдвэр гаргахад иргэдийн оролцоог нэмэгд үүлэх, иргэд, олон нийтэд зориулагдсан мэдээллийн ил үү нээлттэй, чөлөөтэй орчин бүрдүүлэх боломжийг бүрдүүлэхэд оршино. • Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт заасан е -боловсролыг хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх • Боловсролын удирдлагын мэдээллийн систем брдсэнээр БСШУЯ, БСГ -ын ү статистик хариуцсан мэргэжилтний ажлын ачааллыг багасгах, мэдээлэл боловсруулахад хялбар болох, ашиглах зориулалтын өрлийг нэмэгдүүлэх, т бодлого боловсруулагчид мэдээллийн с үлжээ ашиглан мэдээл лийн санд нэвтрэн орж, шаардлагатай мэдээллийг боловсруулан авах, мэдээллийн алдааг арилгах, нэгдсэн хяналт тавих, зайн сургалтын системийг ашиглан мэдээллийг хурдан шуурхайн үгээх, авах ба цаг, хугацааны алдагдлыг т багасгаж, хурд, чанар, үр ашгийг нэмэгдүүлнэ.Энэ бүгдээс дүгнэлт хийхэд: Хөгжиж буй орнуудын мэдээллийн технологийн сургуулийн хөгжил нь шинэтутам хандлагаар тодорхойлогдож байна. Зарим х өгжингүй орнууд болон цөөнЮ.Алтантуяа 12
  14. 14. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах ньхөгжиж буй орнуудад хавсарга хандлага давамгайлж байна. Ихэнхи хөгжингүйорнуудын дунд сургуулийн мэдээллийн технологийн хөгжил интеграци хандлагаартодорхойлогдож байна. Харин шилжилтийн хандлагаар х буй өгжиж дундсургуультай улс орон байхг гэхэд хилсдэ үй хгүй байна. Манай улсын Ерөнхийболовсролын сургуулийн мэдээллийн технологийн өгжил нь шинэ тутам ххандлагыг хөгжүүлж байна. Иймээс манай улс хавсарга хандлагад шилжихийн тулд сургуулийнхаасургалтын хөтөлбөр ба удирдлагын үйл ажиллагаандаа мэдээллийн технологийгтусгах боломжийг хайн илрүүлж, сургуулийн үйл ажиллагаа тэр тусмаа сургуулийнудирдлагын үйл ажиллагаанд мэдээллийн системийг нэвтрүүлэн зохион байгуулаххэрэгтэй. Учир нь сургуулийн удирдан зохион байгуулах ажлын амжилтын нэг хэсэгнь сургуулийн дотоод мэдээллийн системийг зохион байгуулж, т үйл үүнийгажиллагаандаа хэрхэн тусгаж ажиллаж байгаагаас их хамаарна. Иймд сургуульд мэдээллийн системийг нэвтр үүлэхэ д мэдээллийнтехнологийг захирлууд, хүний нөөц, санхүүгийн үйл ажиллагаа, цагийн хуваарь,номын сангийн удирдлага, эцэг эхтэй харилцах үйл ажиллагаанд аа нэвтрүүлэнашиглах шаардлага тулгарч байна.Ю.Алтантуяа 13
  15. 15. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ. ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ 2.1. Сургуулийн удирдлагын баримт бичгийн өнөөгийн байдал Удирдлагын үйл ажиллагааг бүхэлд нь юм уу, түүний бүрэлдэхүүнхэсгүүдийн байдлыг тусгасан мэдээ, баримтын бүрдлүүдийг удирдлагын мэдээлэлгэнэ. Энэхүү удирдлагын мэдээллийг хэрхэн бүрдүүлж, ашиглалт ямар түвшиндбайгаа талаар Нийслэлийн 23, 24, Шинэ Монгол, 73, Өвөрхангай аймгийн Баянголсумын сургууль, Сэлэнгэ сумын Баянгол сумын сургууль, Дорнод аймгийн Хан-уулцогцолбор сургуулиудын удирдлагын баримт бичгийг судалж үзэхэд:Баримт бичгийг мэдээллийн фонд бүрдүүлж байгаа байдлаар нь:Сурган хүмүүжүүлэх баримт бичиг: Сургуулийн дотоод шуурхай мэдээ, ирсэн,явуулсан бичиг, тушаалууд, орон нутгийн сургуулийн талаар гаргасан шийдвэр,сургууль шалгасан дн, өгсөн үүрэг даалгавар, ү багш нарын өвлөлийн хурлын зпротокол, хамтын гэрээ, журнал, хувийн хэрэг, сурагчдын улсын шалгалтынматериал, сурагчдад боловсролын үнэмлэх, мэргэжлийн гэрчилгээ олгосонтайлан, хамран сургах тойргийн сургуулийн насны х үхдийн судалгаа, багш үсурагчдын бүртгэл, сонгон, секц, дугуйлангийн бүртгэлСанхүү аж ахуйн баримт бичиг: Төрийн өмчийн тооллогын бүртгэлийн хэрэгсэл,үндсэн хөрөнгө, агуулахын бүртгэл, түргэн элэгдэх материалын бүртгэл, зарлага,номын сангийн фондын бүртгэл, эд хөрөнгийн бүртгэл жагсаалт, төсөв түүнийзарцуулалтын тайлан зэрэг бичиг баримтууд үүгийн бүртгэл тооцооны санхшаардлагын дагуу хүснэгт, маягтаарСургуулийн тайлангийн материалууд: Жилийн болон цаг үеийн ажлын тайлан,илтгэх хуудас, ЕБС-ийн мэдээ тайлангууд, төгсөх ангийн дүнгийн Б маягтСургуулийн өвлөлийн хурлын материалууд: з Төлөвлөлт, хурлын протокол,шийдвэр, гүйцэтгэл, авсан арга хэмжээнүүд гэсэн баримт бичгүүд хамаарч байна.Харин сургуулийн өнөөгийн төлөв байдлыг тодорхойлох, нөгөө талаасхөндлөнгийн үнэлгээ хийхэд шаардлагатай бичиг баримтыг удирдлагынбайр сууринаас багцалж үзвэл:А. Захирал • Өөрийн байр, барилгын зураг газрын гэрчилгээ сантехник, цахилгаа, дулааны холболтын зурагЮ.Алтантуяа 14
  16. 16. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь • Сургуулийн үүсгэн байгуулан тухай засаг даргын захирамж, тусгай зөвшөөрөл, гэрчилгээ • Сургуулийн дотоод дүрэм, журам • Стратеги төлөвлөгөө болон ойрын төлөвлөгөө, хичээлийн жилийн зорилт • Сургуулийн зөвлөлийн бичиг баримт • Хамтын гэрээ, х өдөлмөрийн гэрээ, ажлын байрны тодорхойлолт /гэрээлэгч бүрт/ • Сурагчдын бүртгэл • Эд хөрөнгийн бүртгэл • Ирсэн, явсан бичгийн бүртгэл • Тушаалууд, тэдгээрийн биелэлт • Өргөдөл гомдлын бүртгэл • Захирлын шинээр санаачилсан ажлууд, стратеги өлөвлөгөөний биелэлтэд т хяналт тавьсан байдал • Албан бланк, хэвлэмэл хуудасны загвар • Танилцуулга Б. Сургалтын менежер • Статистик мэдээ /Хичээлийн жил болон жил жилийн харьцуулалт, анализ/ • Багш нарын цогц судалгаа • Сургалтын төлөвлөгөө • Хичээлийн хөтөлбөр, стандартууд • Хийсэн ажлын товчоо, хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөөВ. Хууль үрэм, тушаал шийдвэр, тогтоол, үндэсний хөтөлбөрүүд, тэдгээрийн ддагуу авах арга хэмжээний жагсаалтууд гэх мэт баримт бичг үд агуулагдаж үбайна.Хөтлөгдөж байгаа баримт бичгийг цаг хугацааны байдлаар нь авч үзвэл:А. Өдөр тутмын мэдээлэл Сурагчдын ирц, хичээлийн зохион байгуулалт, анги хамт олны харилцаа,ариун цэврийн байдал, ангийн журнал х өтлөлт, ангийн даргаас мэдээлэл авахзамаар анги удирдсан багш анализ хийнэ. Дүгнэлтийг 7, 14 хоногт ангийн хурлаархэлэлцэж болно.Б. 7, 14 хоногийн мэдээлэлЮ.Алтантуяа 15
  17. 17. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь Ангиудын сурлага, х үмүүжил, төлөвшил, ирц, хичээлээс гадуур зохиогдсонажил, багш нарын ажлын байдал, жиж үүрүүдийн мэдээлэл, журнал, сурагчийнтэмдэглэл, зарим илтгэх хуудсыг үндэслэн хичээл, сурга лтын менежер болоннийгмийн ажилтан нэгтгэн дүгнэж, сургуулийн удирдлагад мэдээлнэ.В. Сар бүрийн мэдээлэл Сургуулийн ажлын т өлөвлөгөөнд тусгасан тодорхой ажлуудын биелэлтийнбайдал, багш, анги удирдсан багш нарын ажлын чанар, хичээл заалтын ажлынявц, зохион байгуулалт, үвшин тогтоох зэрэг тусгай шалгалтууд, хяналт тшалгалтын дүн, сургуулийн ариун цэвэр, дэг журам, хөдөлмөр зохион байгуулалт,ангиудын ирц, сахилга-төлөвшил хүмүүжил, сургалтын тоног төхөөрөмж, эдхөрөнгийн байдал зэрэг асуудлыг хичээл, хүмүүжлийн ажилд суусан тэмдэглэл,явж үзсэн дүн, хариуцсан хүмүүсийн мэдээлэд үндэслэн сургуулийн захиргаанаасанализ хийж дүгнэлт гарган хамт олны цуглаанаар хэлэлцэнэ.Г. Улирлын мэдээлэл Бүх мэдээлэлд анализ дүгнэлтийг сургуулийн захиргаа, удирдлагаас хийж,тухайн улиралд сургуулийн өвлөлөөр хэлэлцэх асуудалтай уялдуулан авч үзэх, зэсвэл зайлшгүй тусгайлан авч үзэх асуудал гэж үзэн хэлэлцэж болно. Дээрх судалгаанаас харахад сургууль дээр мэдээллийг х үртээмжтэйбайдлаар их хэмжээгээр цуглуулж байгаа нь сайшаалтай ч түүнийг ашиглах, үнэнбодит байдалд нь хяналт тавих, үйл ажиллагаандаа зөв тусган ажиллах нь чухалюм. Сургуулийн захирлууд мэдээлэл сонгон авч, үүнийг боловсруулах арга тэзэмшээгүйгээс удирдах ажил нь урсгалаар явагдаж, мэдээллийг цаг алдан авч,бүрэн биш, буруу мэдээлэл дээр суурилан үйл ажиллагаа явуулахад хүрдэг.Нийгмийн харилцааг оновчтой з зохицуулахад өв үнэн, зөв мэдээлэл чухалүүрэгтэй. Сургалтын менежер нь мэдээллийг зөв бүрдүүлэх, удирдлагыг мэдээллээрхангах нь зөв шийдвэр гаргах, т лөвлөлтийг оновчтой боловсруулахад чухал өнөлөө үзүүлнэ. Мэдээллийн чанар үр дүнг илүү сайн тооцон, туршлагадаатулгуурлан, хамтран хэлэлцэх, идэвхийг өрнүүлэх, хамт олны бүрэлдэхүүн хэсэгбүрийн санал, санаачилганд тулгуурласан үйл ажиллагаа нь зорилго чиглэлтэй,төлөвлөгөөтэй удирдах боломжийг олгоно. Сургуулийн удирдан зохион байгуулах ажлын амжилтын нэг хэсэг ньсургуулийн дотоод мэдээллийн системийг зохион байгуулж, түүнийг үйлЮ.Алтантуяа 16
  18. 18. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах ньажиллагаандаа хэрхэн тусгаж ажиллаж байгаагаас их хамаарна. Сургуулийнудирдлага, багш нарт сургуулийн ангийн ажлыг танилцуулах нь удирдлагынмэдээллийн нэг хэлбэр юм. Жишээ нь: энэ мэдээллийг ямар ч хэлбэрээр авчболно. Жижүүрүүдийн тэмдэглэлээс амаар болон бичгээр авч болно. Сурагч,ажилчид, хичээл ордог багш нартай ярилцаж болно. Багш, сурагчдын үйл ажиллагааг оновчтой удирдахын тулд сурлага,хичээлийн ирц, хичээл, хүмүүжлийн ажлын тухай мэдээг цаг тухайд нь авч байх ньчухал. Кабинет, аж ахуйн хангамжийн ажлын тухай мэдээг цаг тухайд нь мэдэх ньч бас чухал. Гэвч сургуулийн удирдлагын авч байгаа олонөрлийн мэдээлэл нь тсургуулийн хамт олныг шууд удирдах хэрэгсэл болж чадахгүй. Иймд хамт олнооссанал асуулга, хамт олныөлөвшил уур амьсгалын талаар ярилцлага явуулж тнэгтгэн дүгнэж, дүн шинжилгээ хийх хэрэгтэй. Сургуулийн мэдээллийн систем нь сургуулийн дотоод удирдлагынүр дүнгдээшлүүлэхэд дөхөм үзүүлж, эцсийн эцэст хичээл, хүмүүжлийн ажил, сургалтынчанарыг сайжруулахад оршино. Үүний тулд сургуулийн мэдээллийн чанар,мэдээлэл авах арга, хэлбэр, мэдээллийн системийг сайжруулах шаардлагатай.Мэдээллийн системийн зорилго нь х баримт бичгийг оновчтой болгон өтлөхцөөрүүлэхийн зэрэгцээ, удирдлагын шийдвэр болон багш нарт туслахадшаардлагатай мэдээг цагт нь өгч байхад оршино.Дээрх цаг үеийн мэдээлэлтэй холбогдуулан статистик мэдээллийг тухай б үрд ньгарган анализ хийдэг. Сургуулийн бүхий л ажил хоорондоо нарийн нягт холбоохамааралтай цогц асуудал байдаг. Энэхүү цогц байдлыг илэрхийллийн нэг хэсэг нь статистик мэдээ юм. Иймдмэдээлэлд нарийн д шинжилгээ хийж, бодит байдал, сургууль хамт олны өмнө үндэвшүүлсэн зорилго, зорилт, түүний хэрэгжилт, амжилт, үр дүнд хэрхэн нөлөөлжбуйг үгнэж, сургуулийн зөвлөлийн хурлаар хэлэлцэх асуудал, илтгэлтэй дуялдуулан тусгаж авч үзэх нь ач холбогдолтой. Сургуулийн мэдээллийн системд анхаарах үйл з бол багш, сурганхүмүүжүүлэгчид, сурагч хамт олонд мэдээлэл түгээх, тэднээс үнэн зөв мэдээллийгавах арга замыг олон хувилбартай, ардчилсан шинж чанартай болгох, мэдээллийнил тод, үнэн зөв байхад анхаарах нь чухал.Боловсролын хууль, тогтоомжийн дагуу сургуулийн удирдлага маш их бичигбаримт бүрдүүлэн үйл ажиллагаа явуулдаг боловч өнөөдөр сургуулийн удирдахЮ.Алтантуяа 17
  19. 19. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах ньажилтан өөрийн үйл ажиллагаанд мөрдөх баримт бичгийн бүртгэл, баримт бичгийнүнэ цэнг мэдэрч, үр дүнг төдийлөн сайн ашиглаж чадахгүй байгаа нь харагдлаа.Сургуулийн удирдлагын мэдээллийг хэрхэн б үрдүүлж, ашиглалт ямартүвшинд байгаа талаарх дээрх судалгаанаас харахад:Давуу тал нь:• Сургуулийн удирдлагын баримт бичгийн байдлаас сург үзэхэд уульд мэдээллийг маш олон янзаар, олон аргаар хангалттай т үвшинд бүрдүүлж байна. Жишээ нь 73-р сургуулийн мэдээллийн урсгалыг хэмжээ нь 2500 байна.• Сургуулийн удирдах ажилтныүйл ажиллагаа, ажлын үр дүнг үнэлж байгаа баримт бичиг маш сайн хийгдэж байна.• Удирдах ажилтны баримт бичгийг судалжүзэхэд захирал, сургалтын менежер, нийгмийн ажилтны ажлын байрны тодорхойлолтонд тусган үйл ажиллагаагаа чиглүүлэн ажиллаж байна.Дутагдалтай тал нь:• Сургуулийн удирдлагын баримт бичгийн ашиглалт, хамгаалалт, үр дүн хангалтгүй байна.• Хэдийгээр мэдээллийг зарим сургууль маш сайн бүрдүүлж, үйл ажиллагаандаа ашиглаж байгаа ч энэ нь хангалттай түвшинд биш байна.• Мэдээллийн ашиглалт,үр дүнг үйл ажиллагаандаа тусгах, цаашдын зорилт төлөвлөгөөндөө тусган ажиллах нь хангалтгүй.• Сургууль дээр удирдлагын баримт бичиг талаас нь тодорхойлж архивт өтлөх х хэргийн нэрийн жагсаалт гарган, жил жилийн баяжилт хийн дүнг үнэ лж үйл үр ажиллагаандаа хэрэгжүүлэх нь системтэй биш.• Сургууль дээр мэдээллийг цуглуулахад маш их цаг хугацаа зарцуулдаг. Цаг хугацаа алдаж, мэдээллийн үнэ цэнэ алдагддаг.• Мэдээллийн цуглуулан боловсруулалт хийхэд хугацаа, үн хүч, хөрөнгө х зарцуулж байгаа хэдий ч түүний алдаа гарах магадлал их байна. 2.2. Сургуулиудын интернэт, компьютер болон техник хэрэгслийн хангамжид хийсэн судалгаа, үр дүн Мэдээллийн технологийн эрин үед ерөнхий боловсролын сургуулийгкомпьютержүүлэхгүйгээр хөгжлийн хурдацаа түргэсгэх боломжгүй юм. Энэзорилгын үүднээс 2008-2012 оны Засгийн газрын мрийн хөтөлбөрт “ Ерөнхий өболовсролын сургуулийн компьютерийн тоог нэмэгд үүлж, багш бүрийг зөөврийнЮ.Алтантуяа 18
  20. 20. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нькомпьютертай болгоно” гэсэн зорилт тусгагдсанаас гадна “Монгол улсынболовсролыг өгжүүлэх х мастер төлөвлөгөө”, “Цахим монгол” хөтөлбөр,“Боловсролын тухай хуулийн 28 дугаарүйлийн 28.1.2 дугаар заалтыг үндэслэн збага, дунд боловсролын салбарт 2015 он х үрт элх хугацаанд мэдээллийнтехнологийг нэвтр үүлэх үндсэн чиглэлийг баталсан Б оловсрол, соёл, шинжлэхухааны сайдын 2006 оны 12 дугаар сарын 19-ны 450 тоот тушаалаар эрхүйн засуудал зохицуулагдаж байна. Сургуулийн сургалтын орчны мэдээлэл болох статистикийн мэдээллийгБоловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам (БСШУЯ) БДБ-18 5 гэсэн маягтаар цуглуулжбайна. БДБ-18 маягт нь ЕБС-ийн сургалтын орчны мэдээллийн Барилгабайгууламж, машин техник хэрэгсэл, тоногөхөөрөмж, бусад г т эсэн үзүүлэлтээравдаг. Машин, техник хэрэгсэл, тоног өхөөрөмж гэсэн үзүүлэлтэд М эдээллийн ттехнологийн тоног өхөөрөмжийг сургалтанд ашиглагдаж байгаа компьютерийг тхүчин чадлаар, захиргаанд ашиглагдаж байгаа компьютерийн тоо, интернэтэдхолбогдсон компьютерийн тоо, бусад дагалдах өхөөр т тоног өмжийн тоонүзүүлэлтүүдийг багтаажээ.А.Компьютер 2000 оны байдлаар хот, өдөөгийн ЕБС -иудад 1387 6 компьютер ашиглаж хбайв. Зураг 2.1. Төрийн өмчийн компьютертэй сургуулийн тоо Төрийн өмчийн компьютертэй сургуулийн тоо /2000 он/ 238 300 120 137 121 200 100 0 байхгүй 1-4 ком 5-9 ком 10-аас дээш Төрийн өмчийн 616 сургуулиас 238 буюу 38.6 хувь нь огт компьютергүй, 120буюу 19.4 хувь нь 1-4 компьютертэй, 137 буюу 22.3 хувь нь 5-9 компьютертэй, 121буюу 19.6 хувь нь 10 ба түүнээс дээш тооны компьютертэй байна. БДБ – Бага дунд боловсролын мэдээлэл5 Боловсролын мэдээлэл. 2000 он6Ю.Алтантуяа 19
  21. 21. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь Зураг 2.2. ЕБС-ийн компьютерийн тоо Компьютерийн тоо 20000 17009 15000 10697 10000 6312 1387 2894 1022 1872 5000 490 897 0 2000 он 2003 он 2008 он бүгд хот хөдөө 2000 оноос хойш БСШУЯ-наас дотоод, гадаадын х өрөнгө оруулагч,хандивлагчдын тусламжийг ЕБС-ийг компьютерж үүлэх асуудалд чиглүүлэхээрхүчин чармайлт гаргасны үр дүнд 2003 оны байдлаар ЕБС-иудад 2894компьютертэй болсноор ЕБС-ийн компьютерийн тоо 1507-аар буюу дахинө ссөн.Судалгаанаас үзэхэд аймгуудын сургуулиудын компьютерийн тоо 2000 оноос хойшбараг 2 дахин өссөн байна. 2008-2009 оны хичээлийн жилд хот,өдөөгийн 748 ерөнхий боловсролын хсургуулиудад 17009 7 компьютер ашиглагдаж байна. Төрийн өмчийн 594 сургуульд14486 компьютер байгаагаас, захиргаанд 2550 компьютер ашиглагдаж байна. 2000оноос 2008 он хүртэл ерөнхийдөө боловсролын салбарт М эдээллийн технологийнчиглэлээр бүх сургуулийг компьютержүүлэх чиглэлээр маш их хөрөнгө оруулалтхийгдсэн байна. Зураг 2.3. Сургуулийн компьютерийн үзүүлэлт ЕБС-ийн компьютерийн үзүүлэлт 52% 26% 5% 9% 8% Ïåíòüþì I, ò¿¿íýýñ äîîø Ïåíòüþì II Ïåíòüþì III Ïåíòüþì IV, ò¿¿íýýñ äýýø Ǻºâðèéí êîìïüþòåð7 Статистик мэдээллийн эмхтгэл. 2008-2009 оны хичээлийн жилЮ.Алтантуяа 20
  22. 22. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь Сургуульд ашиглагдаж байгаа компьютерийн үзүүлэлтийг харахад тооныхувьд хэвийн боловч үзүүлэлтийн хувьд Pentium I, Pemtium II компьютериудыгактлах шаардлагатай байна. Учир нь өнөөгийн түвшинд сургуулийн удирдлагынмэдээллийн системийг хөгжүүлэхэд компьютерийн хүчин чадал, хурд чухал нөлөөүзүүлдэг тул эдгээр компьютерийн хүчин чадлыг шинэчилснээр сургуулийнудирдлагын мэдээллийн системийг өгжүүлэхэд нөлөөлөх нэг чухал х хүчин зүйлболох юм. БСШУЯ-наас ЕБС-ийг компьютержуулах зорилтыг хэрэгж үүлэх талаархүчин чармайлт гаргахын зэрэгцээ сургуулиудыг электрон шуудан, интернэтэдхолбохоор ажиллаж байна. Энэ асуудлыг шийдвэрлэхэд холбооны зардлынасуудлыг шийдвэрлэх зайлшгүй шаардлага тулгарч байгаа болно. Зураг 2.4. Нэг сургуульд ногдож байгаа компьютерийн тоо Нэг сургуульд ногдох компьютерийн тоо 35.0 32.8 29.7 29.830.5 30.0 26.4 25.3 25.0 21.8 23.3 20.1 20.3 20.2 20.4 20.5 19.119.6 20.0 16.0 15.8 14.6 13.9 15.0 13.2 10.711.1 10.0 5.0 0.0 Мөн сургуулийн захиргаанд улсын хэмжээгээр 2911 компьютер ашиглагдажбайгаагаас энэ нь нэг сургуульд 4 компьютер ногдож байна.Б. Интернэт Мөн Монгол улсын Эдийн засаг, нийгмийг 2009 онд х өгжүүлэх үндсэнчиглэлд: Ерөнхий боловсролын сургуулийг интернэтэд холбох ажлыг эрчимжүүлэхзорилт дэвшүүлсэн бөгөөд энэхүү ажлын хүрээнд 2006-2008 онд улсын хэмжээнднийт 429 сургуулийн хичээлийн байрыг интернэтэд холбоод байна. Ерөнхий боловсролын 541 хичээлийн байр интернэтийн сүлжээндхолбогдоогүй байна.Ю.Алтантуяа 21
  23. 23. ЕБС-ийн удирдлагын баримт бичгийг мэдээллийн системтэй холбон сайжруулах нь Интернэтийн шилэн кабелийн сүлжээ очсон сумдын судалгааг авчинтернэтэд холбох боломжийг судлан сургуулиудын нэрсийн жагсаалтыг гаргаадбайна. Одоогийн байдлаар интернэт сүлжээнд шилэн кабелиар холбох боломжтой181 сургууль, Хиймэл дагуулын VSAT 8 төхөөрөмж ашиглан интернэт сүлжээндхолбох 90 сумын сургуулийн жагсаалтыг гарган батлуулсан байна. Хиймэл дагуулын VSAT төхөөрөмж ашиглан 51 сумын сургуулийгинтернэтийн сүлжээнд холбоод байна. Мөн нийслэлийн 9 д үүргийн 105 сургууль, 21 аймгийн Боловсрол, соёлынгазар, төвийн 116 сургууль, 95 сумын 98 сургууль интернэт сүлжээнд холбогдоодбайна. Эдгээр сургуулиудын 2010 оны интернэтийн т өлбөр, хөдөө орон нутгийнсургуулиудыг интернэт сүлжээнд холбохоор түрээслэн ашиглаж байгаа Е1 9 тоонурсгалын үрээсийн төлбөр нийт 1,236 тэрбум төгрөгийг Яамны хөрөнгө торуулалтын зардлаас сЀ

×