Erfg ergoedcel leuven_2011_web (2)_tcm16-27862
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Erfg ergoedcel leuven_2011_web (2)_tcm16-27862

on

  • 1,313 views

trial

trial

Statistics

Views

Total Views
1,313
Views on SlideShare
1,312
Embed Views
1

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

1 Embed 1

http://www.slideshare.net 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Erfg ergoedcel leuven_2011_web (2)_tcm16-27862 Document Transcript

  • 1. proGraMMa LeUvenberTeM - bierbeek - korTenberG - roTSeLaar www.erfgoeddAg.be SPECIALE DAGPAS VAN DE LIJN TE KOOP VOOR 2,50 EURO BIJ DE CHAUFFEUR
  • 2. www.erfgoedcelleuven.be
  • 3. Inhoudstafel Woord VoorAF 2 Erfgoed, spiegel van ons verleden 3 Welkom op de Erfgoeddag in Leuven Programma leuven-centrum HISTArUZ 4-7 HistarUZ 8 MATRIX BEIAArd 9 Campanae Lovanienses 10 JoorZANGErS STAdHUIS 11-13 Stadsarchief 14-15 SIWE, Steunpunt voor Industrieel en Wetenschappelijk Erfgoed 16-18 vzw Cultureel Erfgoed Annuntiaten Heverlee rIJKSArCHIEF 19 Rijksarchief Leuven 20 Vlaamse Vereniging voor Familiekunde, afdeling Leuven 21 LErEN oNdErNEMEN 22 M LEUVEN GIdSENHUIS 23 Academie voor het Leuvens dialect 24 Koninklijke Leuvense Gidsenbond 24 KAdoC, DOCUMENTATIE- EN ONDERZOEKSCENTRUM VOOR RELIGIE, CULTUUR EN SAMENLEVING BEGIJNHoF 25 De Koerier van Navarra vzw 26-27 PArCoUrS Voor MENSEN MET EEN AUdITIEVE oF VISUELE BEPErKING oF MET EEN BEPErKTE MoBILITEIT 28 JoNGErENWorKSHoP CJP 30-31 Programma Buurgemeenten 32 Praktisch en colofon 33 Bereikbaarheid/openbaar vervoer Stadsplan Leuven – PAGINA 1 –
  • 4. Woord VoorAFerfgoed,sPIegel van ons verleden Erfgoeddag met u willen delen. pen brengen. Winston Churchill, Dat maakt van Erfgoeddag allicht de bekendste Britse opnieuw een warm en verras­ premier ooit, wist dat “de send gebeuren. geschiedenis door de over­ winnaars geschreven wordt”. Erfgoeddag: voor de duur van Welnu, geldt dit ook voor één dag focussen het publiek, cultureel erfgoed? Want wie de media, de vele organisaties zich verdiept in de geschiede­ en mensen die het evenement nis van de armoede, stelt vast mogelijk maken, zich volop op dat het begrip doorheen de tijd een thema dat in ons cultureel verschillende definities kreeg, erfgoed vervat zit. Uiteen­ en ook telkens opnieuw anders© Philip Vanoutrive lopende (kunst)voorwerpen, werd bekeken én beoordeeld. archiefstukken, verhalen, Een constante is er wel: het was liederen en zoveel meer getui­ de macht die het discours overBeste vrienden, gen over diverse aspecten ‘de arme’ voedde, inclusief alle van armoede, vroeger en nu. vooroordelen, normen en waar­Honderden organisaties, De gebundelde kracht van dit den die er betrekking op hadden.waaronder musea, archieven, gebeuren zal opnieuw heel De stem van de arme zélf kreegheemkundige kringen, erfgoed­ duidelijk maken dat het erfgoed weinig gehoor. Vandaag brekenbibliotheken, erfgoedcellen, dat wij zo koesteren een spiegel we met deze traditie, want bijmaar ook amateurkunstenaars, is van het reilen en zeilen van diverse activiteiten werdencultuurdiensten én verenigingen onze samenleving. Dat maakt verenigingen waar armen hetwaar armen het woord nemen, van cultureel erfgoed net zo’n woord nemen betrokken, zodatreiken u op Erfgoeddag 2011 een prikkelend, en in diversiteit dit thema ook vanuit hun per­inzicht in het verleden aan. Dit haast eindeloos terrein. spectief kan getoond worden.jaar staan we stil bij de oorzakenen de gevolgen van armoede. Er is, in aanloop naar en tijdens Deze editie van ErfgoeddagLaat ons daarbij niet vergeten het voorbije ‘Europees Jaar van biedt ons volop stof totdat ons huidige welvaartsniveau de bestrijding van armoede en nadenken en plaatst hetvoor de meeste mensen een uitsluiting’ (2010) heel wat publieke debat over oorzakenzeer recent gegeven is. En tot inkt gevloeid en gediscussieerd van, gevolgen en remedies voorop vandaag slagen we er helaas over de mechanismen en de armoede, in een verhelderendnog niet in om iedereen van deze impact van armoede. Mensen historisch kader.welvaart te laten genieten. Het in armoede nemen veel mindersiert de erfgoedsector en alle deel aan het publieke culturele Graag tot op Erfgoeddag!andere deelnemers die met cul­ leven dan een gemiddeldetureel erfgoed bezig zijn, dat zij Vlaming. Deze (en alle nog Joke Schauvliegehun kennis en vaardigheden zo volgende) editie(s) van Erfgoed­ Vlaams minister vanoprecht, spontaan en talrijk op dag wil daar verandering in hel­ Leefmilieu, Natuur en Cultuur– PAGINA 2 –
  • 5. erfgoeddag leuvenWelkomoP de erfgoeddag In leuvenZondag 1 mei is dit jaar dubbel letterlijk muziek naar de arbei­ universiteit en haar studenten feest: we vieren niet alleen de ders bracht. De Leuvense vind je sporen van armoede. dag van de arbeid, maar ook arbeiders worden vereerd door In het Rijksarchief kom je te de Erfgoeddag, de jaarlijkse de Joorzangers met hun reper­ weten wat er in de vroegmo­dag waarop ons cultureel toire van ‘Leivese poporris’ of derne tijd zoal werd gedaan erfgoed extra in de kijker wordt liedjes die het leven van de voor de minder bemiddelde gezet. Thema van deze arme arbeider vroeger vrolijker student. En nog… in M kan je Erfgoeddag is ‘Armoe troef’! maakten. En drie van de vier de klassenstrijd opnieuw mee Hiermee is ook op de Leuvense beiaarden spelen op uitvechten, in het gidsenhuis Erfgoeddag sociaal engage­ verschillende tijdstippen aller­ kan je gaan luisteren naar ment verzekerd. Wat staat er in lei songs over armoede. verhalen over ‘de rijkdom Leuven zoal op het programma? van de armentaal’ en in Via ‘Armoe troef’ komt ook de het stadhuis ontdek je De vrijwilligers van HistarUZ sociale woningbouw en het prachtige foto’s over de focussen in hun tentoonstel­ recht op wonen aan bod. Het vroegere Leuvense wel­ling op de toegankelijkheid van Stadsarchief toont via originele dadigheidsinstellingen.de gezondheidszorg, vroeger en plattegronden, tekeningen en nu. Op basis van archiefmate­ foto’s de ambitieuze plannen ‘Armoe troef’… Het levert een riaal, cijfers, beelden en ver­ die architect Renaat Braem had, rijk programma op in Leuven, halen maken ze een bijzondere toen hij Sint­Maartensdal ont­ zoveel is zeker! Jij en iedereen opstelling in hun fijne museum wierp. Met SIWE fiets je langs kunnen dit gratis komen mee­aan de Kapucijnenvoer. Samen verschillende sociale woning­ beleven tussen 10 en 18 uur met Buurtwerk ’t Lampeke bouwprojecten in en rond op verschillende locaties in de en Wijkbureau Mannenstraat Leuven en kom je tijdens een stad. Mensen met een visuele, van de stad Leuven verzamel­ lezing meer te weten over de auditieve of mobiele beperking den we bovendien getuigenis­ evolutie van het ‘recht op wonen’. kunnen deelnemen aan bege­sen van mensen die het ook leide parcours of kunnen via vandaag met minder middelen Schoolplicht en onderwijs voor de icoontjes ( , , ) moeten stellen. Op Erfgoeddag iedereen. Het was niet altijd in deze brochure ontdekken kan je hen aan het woord horen zo. De vzw Cultureel Erfgoed welke activiteiten voor hen het in een mooie reportage, waar­ Annuntiaten presenteert in best toegankelijk zijn. Aan aan Phara De Aguirre met het stadhuis een expo rond iedereen… van harte welkom plezier meewerkte. 200 jaar sociale onderwijs­ op Erfgoeddag 2011 en grote initiatieven in de Leuvense dank aan alle partners die aan Zondag 1 mei zal ook sociaal regio. Wie wil, kan aanvullend deze Erfgoeddag meewerken!klinken, want er zit veel muziek een bezoek brengen aan het in deze Erfgoeddag. MATRIX Miniemeninstituut, een van de Denise Vandevoort,werkt rond de socialistische Leuvense ‘armenscholen’ uit Schepen van cultuur,opera ‘La fabbrica illuminata’ het begin van de vorige eeuw. sociale zaken, gelijke kansen(de verlichte fabriek), die ook Ook in de geschiedenis van de en studentenzaken – PAGINA 3 –
  • 6. ProGrAmmA leuVeNHistarUZ © Erfgoedcel LeuvenhIstaruZTenToonsTellingArm eN rIjk GelIjk:GezoNdheIdszorGdoorbreektklAsseNVerschIl De gezondheidszorg is sinds 1850 grondig veranderd. Vanaf de industrialisering werden er meer en meer voorzieningen door dehIstAruz overheid gecreëerd om arme arbeiders op te vangen. HistarUZ gaatIn samenwerking met dieper in op deze evolutie tot op de dag van vandaag met boeiendeBuurtwerk ’t Lampeke verhalen en cijfermateriaal. Kon iedereen meegenieten van deen Wijkbureau vooruitgang of werd de kloof tussen arm en rijk juist groter?Mannenstraat En hoe zit het met de gezondheidszorg vandaag? Welke sporen van het verleden zijn nu nog steeds aanwezig?... De antwoorden op deze vragen vind je in HistarUZ. Ook Buurtwerk ’t Lampeke en wijkbureau Mannenstraat werkten mee: zij gingen op ontdekkingtocht doorheen de collectie van HistarUZ. Hoe zij gezondheidszorg vandaag beleven, kom je te weten in een bijzondere reportage!– PAGINA 4 –
  • 7. ProGrAmmA leuVeNhoe toegankelIjk Is onZe medIscheZorg nog In de 20ste/ 21ste eeuW?HistarUZ start het verhaal rond de jaren 1850: eenperiode die gekenmerkt wordt door de groeiende in-dustrialisering, de verstedelijking, de stijging van delevensstandaard, betere huisvesting en hygiëne, hetmeervoudig stemrecht en de eerste sociale wetten.Armoedebestrijding was niet langer de opdracht vanvele liefdadigheidsinstellingen en congregaties, maarook de Belgische Overheid nam hierin nu haar ver-antwoordelijkheid en richtte de Maatschappij voorOnderlinge Bijstand op.Rond 1880 verschenen de eerste sociale wettenover onder meer stakingsrecht, reglementering van HistarUZ © Erfgoedcel Leuvenkinder- en vrouwenarbeid, zondagsrust en maximumarbeidstijden. Vakbonden werden opgericht en menkreeg een landschap met drie grote zuilen: een li- deel van het loon hiervoor af te staan. Samen metberale, een socialistische en een katholieke zuil. Rond de snelle wetenschappelijke vooruitgang in dede eeuwwisseling ontstonden verschillende zieken- geneeskunde, heeft de ziekteverzekering ervoorfondsen, op basis van solidariteit tussen gezonden gezorgd dat medische zorgen enerzijds beteren zieken, tussen welstellenden en armen, tussen betaalbaar en dus toegankelijker werden en datjong en oud. Ziekenfondsen kregen de taak om te anderzijds de kwaliteit en diversiteit van de zorgzorgen voor een vervangingsinkomen bij ziekte, peilsnel verbeterde.werklozensteun, ouderdomspensioen, jaarlijks verlof,een gezinsvergoeding, een gedeeltelijke terugbe- In de gouden jaren zestig van de vorige eeuwtaling van medische zorgen, tariefafspraken met art- leidde deze evolutie tot een explosie binnen desen, preventiebeleid enzovoort. gezondheidszorg. Overal werden ziekenhuizen, pre- ventoria en gezondheidscentra gebouwd. De spe-Tijdens en na WO I werd er volop gestreden en cialist trad meer op de voorgrond, dit soms ten kostegesleuteld aan een degelijke en eerlijke ziekte- van de vertrouwde huisarts. Binnen de geneeskundeverzekering. Na WO II kwam de besluitwet van won het ziekenhuis steeds meer aan belang. Om de28/12/’44 die een nieuw tijdperk inluidde voor zorg betaalbaar te houden moesten er maatregelende ziekenfondsen, namelijk het uitvoeren en getroffen worden in nieuwe wetten en reglemen-beheren van de verplichte ziekte- en invaliditeits- teringen. Zo kwam in 1963 de wet Leburton (Sociaalverzekering voor alle loon- en weddetrekkenden. Pact) tot stand, waarbij iedereen, ook de zelfstandi-Werkgever en werknemer werden verplicht een ge, verplicht werd sociale bijdragen te betalen.HistarUZ © Erfgoedcel Leuven “In 1925 werd de Commissie voor Openbare Onderstand (COO) opgericht, dit ter vervanging van de Maatschappij voor Onderlinge Bijstand. Op haar beurt werd in 1976 de COO zowel in naam als in functie gewijzigd tot OCMW met ruimere maatschappelijke opdrachten.” – PAGINA 5 –
  • 8. ProGrAmmA leuVeNIn de jaren ‘70 en daarna kendede geneeskunde een sterkevooruitgang: meer specialisaties,hogere technische diagnose enbehandelingstechnieken enmultidisciplinair overleg binnenhet gezondheidsteam. De huis-arts werd nauwer betrokken bijde zorg evenals maatschappelijkewerkers, OCMW’s, bejaarden-tehuizen, thuiszorg, palliatievezorgorganisaties, kinderopvangenzovoort. Hygiëne en woon-kwaliteit werden gepromoot engesteund door allerlei overheids-en sociale organisaties. © HistarUZDe laatste jaren wordt, na dezesnelle evolutie, de individuele Waar stond de armenzorg in de 20ste eeuw?solidariteit meer en meer over- Hoe paste deze in de maatschappelijke evolutie?gelaten aan instellingen en aan Klopte de term ‘arm­zalig’? Konden armen mee­de Overheid. Toch zijn het vaak genieten van de vooruitgang of werd de kloof tussende maatschappelijk zwakkeren in rijk en arm alsmaar groter? Of ligt de waarheidonze samenleving die tussen de ergens tussenin?mazen van het net glippen en inde kou staan. Dankzij de op- Je komt het allemaal te weten in de kapel van campuskomende bewustmaking via Sint-Rafaël aan de Kapucijnenvoer. Via boeiende verhalenmedia en verenigingen zijn het en cijfermateriaal; over hoe het was in grootmoederstijdvooral de vrijwilligers die de stille - 40 jaar geleden, hoe het nu is, en over hoe het zal zijnnoden van de kansarmen aanvoe- in de toekomst…len en streven naar een beter en In een bijzondere reportage gaat Phara de Aguirre inaangepast leven voor iedereen. gesprek met enkele mensen van Buurtwerk ’t Lampeke en Wijkbureau Mannenstraat. Geïnspireerd door deMomenteel wordt het probleem collectie van HistarUZ, brengen deze Leuvenaarsvan de kansarmoede vooral getuigenissen over hun leven met minder middelen,decentraal aangepakt, dicht bij mogelijkheden en kansen.het individu, in de wijk, doorgerichte zorgverlening niet » » LOcATIE: HISTARUZalleen op medisch vlak, maar Kapucijnenvoer»33,»3000»Leuvenook op sociaal-cultureel vlak, op » » StadSpLan»Locatie»1gebied van onderwijs, huisvesting » » open»van»10»tot»18»uurenzovoort. »» deze»activiteit»Loopt»na»erfgoeddag»nog»tot»en»met»21»mei»2011 » » de»vaSte»coLLectie»iS»doorLopend»gratiS»te»bezoeKenGerda Ceulenaere (HistarUZ) » » deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»toeganKeLijK» voor»menSen»met»een»viSueLe»beperKing,»zie»p.»26» »»– PAGINA 6 –
  • 9. ProGrAmmA leuVeNmeer over hIstaruZ meer over meer over WIjkBureauEen indrukwekkende unieke BuurtWerk ’t lamPeke mannenstraatverzameling erfgoed van De werking van vzw Buurtwerk Om dichter bij haar bewoners teinstrumenten, medisch en ’t Lampeke is expliciet afgestemd staan, heeft het stadsbestuur in eenparamedisch materiaal tot allerhande op mensen binnen en buiten de aantal wijken een wijkbureau voor-boeken, foto’s en documenten worden buurt die, om welke reden dan ook, zien. Een daarvan is het Wijkbureautentoongesteld in en om de oudste maatschappelijk kwetsbaar zijn of Mannenstraat. Een stedelijke buurt-verpleegeenheid van UZ Sint-Rafaël: dat dreigen te worden. ’t Lampeke wil werker ter plaatse helpt de bewonersde kapel met zijn oorspronkelijk armoede opmerken en doorbreken met vragen en problemen. Daarnaastmeubilair, inclusief originele luiklok en ondersteunt mensen door samen kan het wijkbureau rekenen op deen het eerste auditorium. Enthou- met hen de problemen aan te pakken. inzet van een heel aantal vrij-siaste vrijwilligers nemen je mee Buurtwerk ’t Lampeke is erkend als willigers. In de ontmoetingsruimte kandoorheen het boeiende verleden vereniging waar armen het woord iedereen elke weekdag terecht voorvan het grootste ziekenhuis van nemen en als lokale dienst (binnen de een babbel, om te kaarten en ook omBelgië. sociale economie). allerhande sport- en hobbyactiviteiten te beoefenen, van onderhoudsgym totUZ Leuven campus Sint-Rafaël, Riddersstraat 147, patchwork.Kapucijnenvoer 33, 3000 Leuven, 3000 Leuven,+32 (0)16 34 49 55, +32 (0) 16 23 80 19, Groefstraat 2, 3000 Leuven,gerda.ceulenaere@uzleuven.be, info@lampeke.be, +32 (0)16 22 38 59,www.uzleuven.be/histaruz www.lampeke.be wb.mannenstraat@leuven.be© HistarUZ – PAGINA 7 –
  • 10. ProGrAmmA leuVeN: er zIt muzIek IN!TenToonsTelling ToonmomenTde VerlIchte FAbrIek – NIeuWe de VerlIchte FAbrIekmuzIek & socIAAl eNGAGemeNt mAtrIXmAtrIX In samenwerking met Buurtwerk ’t Lampeke en Wijkbureau MannenstraatDoorheen de vorige eeuw gaven verschillendecomponisten en musici muzikaal uiting aan hun Klassieke muziek was tot in de 20ste eeuwsociaal engagement. Een bekend voorbeeld meestal het voorrecht van adel, kerk en burgerij.is de Dreigröschenoper van Kurt Weill (naar Mee met de maatschappelijke omwentelingenBerthold Brecht), waarin de componist een van de voorbije 100 jaar, deden heel watstem en een gezicht geeft aan de armoede in kunstenaars hun artistieke zeg over armoedeeen havenstad. De tentoonstelling in HistarUZ en sociaal onrecht.focust op enkele opmerkelijke sociaal geïn­spireerde muzikale acties, hun context en hun Zo werd ook muziek een wapen in de strijd tegengevolgen. sociale ongelijkheid. Tegelijk vonden componisten nieuwe inspiratie in stadsgeluiden, arbeidersliederenZo schreef Luigi Nono in 1964 de socialistische en fabriekslawaai. Claxons, fietsbellen, sirenes,opera La fabbrica illuminata (De verlichte fabriek) motoren en stoomtreinen werden muziek-en bracht ook letterlijk muziek naar de fabrieks- instrumenten.arbeiders. Ook andere componisten verwerkten Mensen die in armoede leven, blijven ook vandaaghun socialistische of communistische ideeën in vaak verstoken van kunst en muziek. Aansluitend bijhun muziek: soms met enkel klank, soms hand in de tentoonstelling “De verlichte fabriek” werken wehand met ruimere maatschappelijke actie. samen met enkele Leuvense welzijnsorganisaties.Rond 1970 zetten de zogeheten ‘Notenkrakers’ We gaan aan de slag rond verhalen, klankbeleving,Amsterdam op stelten met muzikale (en andere) creativiteit en expressiviteit. Geluiden van alledagacties tegen de heersende bourgeoisie, de wo- worden zo een nieuw klankkunstwerk. Het resultaatningnood in Amsterdam, het arresteren van kra- hoor je enkele toonmomenten.kers en straatmuzikanten en andere vormen vanmaatschappelijk onrecht. Ze steunden ook ver- » » Locatie: HistarUZschillende andere, vooral socialistische, acties. Kapucijnenvoer»33,»3000»LeuvenHun werkwijze balanceerde vaak op het randje van »» StadSpLan»Locatie»1de legaliteit, maar de impact van hun protest was »» toonmoment»om»14,»15»en»16.30»uurnavenant. »» deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»toe- ganKeLijK»voor»menSen»met»een»viSueLe»beperKing,»» » Locatie: HistarUZ zie»p.»26» Kapucijnenvoer»33,»3000»Leuven »»» » StadSpLan»Locatie»1» » open»van»10»tot»18»uur» » deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»toe- MATRIX © Erfgoedcel Leuven ganKeLijK»voor»menSen»met»een»viSueLe»beperKing,» zie»p.»26»» »»»– PAGINA 8 –
  • 11. ProGrAmmA leuVeN: er zIt muzIek IN! De Leuvense klokken spelen op Erfgoeddag ‘musicameer over matrIX povera’. Op Sint-Geertrui speelt kerkbeiaardier MarcMATRIX, Centrum voor Nieuwe Muziek, houdt zich bezig Van Eyck voornamelijk werkmans- en ambachtsliedjes.met klassieke muziek van na 1950. De werking bestaat uit Stadsbeiaardier Eddy Mariën brengt op Sint-Pietertwee luiken: een documentatiecentrum met ruime collectie onder meer een selectie uit de beroemde musicalboeken, partituren en opnames en een eigen educatieve wer- ‘Les misérables’, naar de roman van Victor Hugo.king. Via workshops, lessen, lezingen, stages enz. wilt Matrix En universiteitsbeiaardier Luc Rombouts speelt op dekinderen, jongeren en volwassenen gevoelig(er) maken voor Universiteitsbibliotheek ook musicalmuziek, onder meernieuwe muziek; niet als iets zonderlings uit een ivoren toren, uit de Dreigroschenoper van Berthold Brecht en Kurt Weillmaar als een wezenlijk deel van de cultuur waarin we leven. en ook het toepasselijke ‘If I Were a Rich Man’ uit Fiddler on the Roof. En voor één keer mag ‘de Internationale’ nietHuis van Ophem, Minderbroedersstraat 48, ontbreken. Het is immers niet voor niets 1 mei.3000 Leuven, +32 (0)16 33 20 43,info@matrix-new-music.be, www.matrix-new-music.be »» Locaties: sint-Pieterskerk grote»marKt,»3000»Leuven:»beiaardbeSpeLing»van»12»tot»13»uur» UniversiteitsbibLiotHeek»»ConCerT mgr.»LadeuzepLein»21,»3000»Leuven:»beiaardbeSpeLing*»van»14»tot»15»uur»musIcA PoVerA: drIe beIAArdeN sint-GeertrUikerksPeleN soNGs oVer Armoede haLfmaartStraat,»3000»Leuven:»beiaardbeSpeLing»van»16»tot»17»uur »» StadSpLan»LocatieS»2 ,»3 »en»4cAmPANAe loVANIeNses »» deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»toeganKeLijK» voor»menSen»met»een»viSueLe»beperKing,»zie»p.»26»De beiaard is een muziekinstrument voor alle »»seizoenen. Hij kan het publiek immers in elkegewenste sfeer brengen: blijdschap, rouw, *eXtra: wie»SneL»een»pLaatSje»reServeert,»Kan»de»beiaardbe»SpeLing»melancholie en vervoering… ‘Armoe troef’ in»de»toren»van»de»»univerSiteitSbibLiotheeK»Live»meemaKenheeft de Leuvense beiaardiers geïnspireerd om »» reServatie:»beiaard@KuLeuven.beliedjes te zoeken die op een of andere manier »» maximum»25»perSonenverband houden met armoede, ontbering, gela­ »» verzameLen»om»13.30»uur»aan»het»onthaaL»van»de»»tenheid en opstand. univerSiteitSbibLiotheeK.»nadien»ga»je»in»groep»Samen»met» de»beiaardier»naar»de»beiaardtoren»(289»treden)De beiaard zelf heeft een wat dubbelzinnige »»missie: enerzijds is hij ontstaan uit de welvarendestadscultuur van de Nederlanden, anderzijds heeft meer over camPanae lovanIenseshij een sociale missie omdat hij zijn muziek gul en Sinds 1988 wordt het klokken- en beiaardgebeuren in Leuvengratis verspreidt over de stad. gepromoot en gecoördineerd door Campanae Lovanienses. De vereniging telt meer dan 300 leden en organiseert tal van activiteiten, zoals concerten, lezingen, beiaardtrips, het Campanae Lovanienses © Erfgoedcel Leuven gezamenlijk paasluiden enz. In 2008 bracht de vereniging het overzichtswerk “Campanae Lovanienses” uit, waarin onder meer een overzicht wordt gegeven van alle klokken en beiaarden in Groot-Leuven. +32 (0)475 69 06 69, info@beiaard.be, www.beiaard.be en www.vew.be/campanae – PAGINA 9 –
  • 12. Programma leuven: er ZIt muZIek In!ConCerTleIVese PoPorrIsVerboNd der jAArtAlleN leuVeN VzW En een beurèpens en e stik van ’t vêrke ’t Beurelieeve dat es plezant De Joorzangers © Erfgoedcel Leuven ’t Beurelieeve dat es plezant ’t Beurelieeve dat es plezant meer over verBond der ’t Es dank, on ’t kommetoët jaartallen leuven vZW Da me nog lieeven, da me nog lieeven Het Verbond der Jaartallen werd in 1961 in het ’t Es dank, on ’t kommetoët leven geroepen om de verschillende vrienden- Da me nog lieeven alle geloëk kringen van de Mannen van het Jaar samen te brengen. Deze vriendenkringen, ook wel de Och Mieke poëpekop Jaartallen genoemd, zijn een uniek Leuvens Jeft ons nog e bobènke fenomeen sinds 1890. Mannen geboren in Liever e gruet as e klènke hetzelfde jaar verenigen zich als ze 40 jaar As er moo zjenoëvel in es worden en leven dan toe naar hun 50ste Och Mieke poëpekop verjaardag. Elk jaartal heeft zijn eigen Jeft ons nog e bobènke kostuum, embleem en vlag. De collectie Liever e gruet as e klènke fotokaders en andere van al meer dan 133 As er moo zjenoëvel in es vriendenkringen van de Mannen van het Jaar wordt bewaard in de Raadskelders van het ‘k Em gisteren iet gezien en da was toch zue schuen Stadshuis. De Joorzangers, ontstaan in 2004, Ne mettekou die dansten up de klieerschaproee zijn het zangkoor van het Verbond der Jaartallen. De sleiter van de dei, doëne danste sèvves mei Zij brengen op tal van gelegenheden liedjes De pispot kwamp geluepen en oë lachte der mei over het volksleven, het verenigingsleven en Venez, venez Saint Nicolas, venez venez Saint Nicolas over de stad. In 2009 kreeg het Jaartallenleven Venez, venez, venez Saint Nicolas tralala in Leuven een plaats op de Vlaamse lijst van immaterieel cultureel erfgoed.De Joorzangers, het koor van de Leuvense Jaartallen, brengenLeivese poporris of meezingertjes die vooral in de arbeiders- +32(0)16 25 42 02,cafés werden gezongen en voor ambiance zorgden. Muziek jean-marie.velghe@telenet.be,maakte het leven van een arme arbeider vaak vrolijker. www.raadskelders.netHet was een manier om aan de miserie van alledag te ontsnappen.Het dialect werd vroeger vaak gezien als taal van de armen. Het Verbond der Jaartallen © Erfgoedcel Leuven» » Locatie: PUi van Het stadHUis grote»marKt»9,»3000»Leuven» » StadSpLan»Locatie»2» » van»14»tot»14.30»uur» » vaSte»coLLectie»gratiS»te»bezoeKen»van»10»tot»18»uur» » deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»toeganKeLijK»voor» menSen»met»een»viSueLe»beperKing,»zie»p.»26»»»– PAGINA 10 –
  • 13. ProGrAmmA leuVeNstadhuIsmulTimediapresenTaTiede 19de-eeuWse leuVeNse WeldAdIGheIdsINstellINGeNstAdsArchIeF fotoalbum. Een aantal exemplaren hebben de tand des tijd doorstaan en zijn bewaard gebleven.Dankzij een hele reeks schitterende archief­ Het meest luxueuze bevindt zich in het Archieffoto’s, maak je in de schepenkamers van het van het Koninklijk Paleis en bevat naast foto’sstadhuis kennis met de 19de­eeuwse ook tekeningen van Frans Nackaerts. Het Leuvensweldadigheidsinstellingen in Leuven. Stadsarchief bewaart een album met daarin onder andere de foto’s van het jongensweeshuis enOver de Leuvense weldadigheidsinstellingen van het ouderlingentehuis in de Frederik Lintstraat, hetbegin van de 20ste eeuw zijn we goed gedocumen- meisjesweeshuis in het huis van Chièvres,teerd dankzij een schitterend fotoalbum met foto’s het Sint-Pietersgasthuis enz. Het KADOC bezitvan al deze Leuvense instellingen. Aanleiding voor dan weer een zeer mooi exemplaar met daarinde samenstelling van het album was het bezoek van foto’s van de Zwartzusters en het moederhuis.het prinselijk paar Albert en Elisabeth op 8 mei 1904. Een selectie van deze foto’s worden in loopNaast de Sint-Pieterskerk en de universiteit stond gepresenteerd in de schepenkamers van het stadhuis!ook een bezoek aan de nieuwe schuilplaats voorWeesjongens en Ouderlingen op het programma. » » Locatie:Bedoeld werd het gloednieuwe jongensweeshuis en stadHUis, scHePenkamers (geLijKvLoerS)»»bejaardentehuis op de hoek van de Vesaliusstraat en grote»marKt»9,»3000»Leuvende Frederik Lintsstraat. » » StadSpLan»Locatie»2 » » open»van»10»tot»18»uurTer gelegenheid van dit bezoek werd het prinselijk » » deze»activiteit»Loopt»na»erfgoeddag»nog»tot»en»met»paar door de algemene raad van Burgerlijke 15»mei»2011Godshuizen en Weldadigheid bedacht met een »» » © Stadsarchief Leuven – PAGINA 11 –
  • 14. ProGrAmmA leuVeNTenToonsTellingsocIAle WoNINGbouW VAN reNAAt brAemstAdsArchIeFIn samenwerking met Centrum VlaamseArchitectuurarchieven, Stad en Architectuur vzwVoor architect Renaat Braem was sociale In Leuven kreeg Renaat Braem van de socialistischewoningbouw veel meer dan het huisvesten van burgemeester Thielemans de opdracht om op deminder begoeden. Hij zag de groepswoning­ site van de Sint-Maartenskazerne een complexbouw als de uitgelezen kans om een nieuwe voor 786 gezinnen te bouwen. Braem zag daarinmaatschappij op te bouwen. Maak via originele de kans om uitgesproken modernistische wonin-plannen, tekeningen, foto’s en filmmateriaal gen, gegroepeerd in torens, te integreren in hetkennis met Braems ambities rond Sint­ oude stadsweefsel van Leuven.Maartensdal. Oorspronkelijk filmmateriaal, originele tekeningen, oude foto’s en plannen tonen Braems ambities om de wijk met modern comfort en sociale voorzie- ningen uit te rusten om de levenskwaliteit te verzekeren. Het complex raakte jammer genoeg niet klaar tegen expo ‘58, toen de stad Leuven in de blokken hotelkamers voor de expobezoekers wilde aanbieden. Na de oplevering in 1971 zijn de torens van Sint-Maartensdal niet meer weg te denken uit de Leuvense skyline. © Stadsarchief Leuven– PAGINA 12 –
  • 15. ProGrAmmA leuVeNAanvullend bij de tentoonstelling in het stad­huis kan je om 11 en om 14 uur met Stad &Architectuur een gegidste rondleiding volgenin Sint­Maartensdal. Je bezoekt o.a. een van deappartementen en kan helemaal van op het dak Stadsarchief Leuven © Erfgoedcel Leuvenvan de toren van het mooie uitzicht genieten.» » Locatie: stadHUis, scHatkamer» meer over het stadsarchIef (geLijKvLoerS), grote»marKt»9,»3000»Leuven. Het Stadsarchief bewaart de documenten die afkomstig» » StadSpLan»Locatie» 2 zijn van de stedelijke administratie. Het oudste document» » open»van»10»tot»18»uur dateert van 1179, het meest recente stuk is een computer-» » deze»activiteit»Loop»na»erfgoeddag»nog»tot»en»met» bestand dat gisteren werd overgedragen. Ook de archie- 15»»mei»2011. ven van de gemeenten Heverlee, Kessel-Lo en Wilsele, die» » deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»» in 1977 met Leuven fusioneerden, zijn in het Stadsarchief toeganKeLijK»voor»menSen»met»een»auditieve»» terug te vinden, evenals archieven van personen, beperKing»en»beperKte»mobiLiteit,»zie»p.»26-27» instellingen en bedrijven die op één of andere manier»» » hun stempel hebben gedrukt op de ontwikkeling van de stad en de regio. Daarnaast beheert het Stadsarchief»» rondLeidinGen sint- maartensdaL ook enkele belangrijke verzamelingen: oude drukken,» » StadSpLan»Locatie»5 pamfletten, Leuvense kranten, porseleinkaarten, foto’s,» » om»11»uur»en»om»14»uur postkaarten en duizenden affiches. Alles wordt in de» » duur:»1,15»uur leeszaal van het Stadsarchief ter beschikking gesteld. Via» » verzameLen»voor»de»ingang»van»de»hoogSte»toren» publicaties en tentoonstellingen toont het Stadsarchief van»Sint-maartenSdaL»(toren»1) op geregelde tijdstippen enkele schatten aan het publiek.» » reServatie:»inSchrijving@Stadenarchitectuur.be»» of»www.Stadenarchitectuur.be»» Tweebronnen, Rijschoolstraat 4, 3000 Leuven,»» +32 (0)16 30 08 70, archief@leuven.be, www.leuven.be/archiefmeer over centrum vlaamse meer over stad en archItectuur vZWarchItectuurarchIeven Stad en Architectuur vzw scherpt de aandacht voorHet Centrum Vlaamse Architectuurarchieven (CVAa) hedendaagse architectuur en richt zich tot al wie eenstaat als onderdeel van het Vlaams Architectuurinstituut culturele belangstelling heeft in architectuur. Zij fungeertin voor een betere bewaring en toegankelijkheid van als een discussieplatform en een permanente denktankarchitectuurarchieven. Het organiseert daarvoor samen en organiseert jaarlijks een doelgericht pakket aanmet partners tentoonstellingen, onderzoeken, boeken, lezingen, debatten, tentoonstellingen, publicaties enwebsites en studiedagen. architectuurwandelingen.Centrum Vlaamse Architectuurarchieven (CVAa), Rijschoolstraat 4/201, 3000 Leuven,Vlaams Architectuurinstituut (VAi), Jan Van +32 (0)16 22 22 39,Rijswijcklaan 155, 2018 Antwerpen, +32 (0)3 242 89 70, info@stadenarchitectuur.be,www.cvaa.be , www.braem2010.be www.stadenarchitectuur.be – PAGINA 13 –
  • 16. ProGrAmmA leuVeN Buiten­ en binnenzicht van een deel van de “Familistère” te Guise, gerealiseerd in het midden van de 19de eeuw door de ondernemer Jean­Baptiste Godin. © SIWE vzwlezingrecht oP WoNeNsIWe (steuNPuNt INdustrIeel eNWeteNschAPPelIjk erFGoed VzW)De geschiedenis van het wonen is een verhaalvan vallen en opstaan, van de moeizameontwikkeling naar een menswaardige huis­vesting voor brede lagen van de bevolking.In de gotische zaal van het stadhuis gaatPatrick Viaene dieper in op de geschiedenisvan het ‘recht op wonen’.Deze voordracht focust op de woonproblematiekvanaf de eerste industriële revolutie. Typerend voordeze periode en in het bijzonder voor de eerste helftvan de 19de eeuw, waren diverse vormenvan huisvesting, voorzien door ondernemers enpatroons van bedrijven. Aan de overheid werd doorde ondernemersklasse verzocht niet op te treden:“laisser faire, laisser passer”. Uiteindelijk kwam deoverheid wel tussen, alleen was dit rijkelijk laat.De sociale huisvesting die werd aangeboden doorsteden en gemeenten, poogde pasklare oplossingenaan te bieden voor de woningnood. Ook vandaag » » Locatie: stadHUis, GotiscHe ZaaL»»is voor velen het wonen in een eigen huis nog een (eerSte»verdieping),»grote»marKt»9,»3000»Leuven.droom. Zelfs op mondiaal vlak is het hebben van » » StadSpLan»Locatie»2een huis voor meer dan de helft van de wereld- » » Lezing»om»10»en»om»14»uurbevolking niet meer dan een fata morgana… » » reServatie:»info@Siwe.be»of»+32(0)16»58»43»42De lezing geeft aan de hand van beeldmateriaal een » » pLaatSen»zijn»beperKt!blik op de evolutie van het ‘recht op wonen’. Aan- »»sluitend bij de lezing kan je deelnemen aan een fiets-tocht langs een aantal sociale woonwijken in Leuven.– PAGINA 14 –
  • 17. ProGrAmmA leuVeN meer over sIWe (steunPunt IndustrIeel en WetenschaPPelIjk erfgoed vZW) Opening Kettekeet SIWE is gehuisvest in de voormalige Sint­Maartensdal © Carolien Coenen Molens Van Orshoven, een 19de- eeuws industrieel gebouw in Leuven. De organisatie wil het industrieel en wetenschappelijk patrimoniumFieTsToChT instandhouden en ontsluiten. SIWEsocIAAl WoNeN wil alle lagen en groepen van de bevolking in Vlaanderen en BrusselsIWe (steuNPuNt INdustrIeel eN sensibiliseren rond industrieel enWeteNschAPPelIjk erFGoed VzW) wetenschappelijk erfgoed, het indus- trieel en wetenschappelijk erfgoedMet de fiets gaan we op zoek naar de woon- in Vlaanderen en Brussel herwaar-cultuur binnen sociale woningbouwprojecten in deren en haar rol als samenwerkings-en rond Leuven. We houden halt bij historische verband binnen dit actieterreinen hedendaagse sociale woningen en geven het versterken. Om dit doel te bereiken,woord aan de bewoners. Hoe ervaren zij het organiseert SIWE tentoonstellingen,wonen in de wijk? Welke geschiedenis draagt een voordrachten en bezoeken op diversesociale woonwijk met zich mee? Wat betekent het locaties. In de didactische collectiebuurtwerk in een sociale woonwijk? van SIWE vind je representatieveTijdens de fietstocht krijg je een beeld krijgen van objecten en documenten.de geschiedenis van het wonen van de arbeiders-klasse sinds de industriële revolutie tot op vandaag. Molens van Orshoven,In Groot-Leuven beweegt er trouwens heel wat op Stapelhuisstraat 15, 3000 Leuven,vlak van sociale woningbouw. +32 (0)16 58 43 42,De tocht gaat ook langs Sint-Maartensdal, waar- info@siwe.be,van het CVAa en het Stadsarchief op Erfgoeddag www.siwe.bede archieven van Renaat Braem tonen in hetLeuvense stadhuis. Dit is het eindpunt van defietstocht.» » vertrek: PUi van Het stadHUis De toren van Sint­Maartensdal grote»marKt»9,»3000»Leuven © Jan Slangen» » StadSpLan»Locatie»2» » vertreK»om»11.15»uur»en»om»15.15»uur» » duur:»ca»1,5»uur» » reServatie:»info@Siwe.be»of»+32(0)16»58»43»42» » maximum»25»perSonen»per»groep» » eiGen fiets meebrenGen!»» – PAGINA 15 –
  • 18. ProGrAmmA leuVeN Huishoudles met spijskaart ‘werkmansklas’ 1896 © CEGAHTenToonsTelling VzW cultureel erFGoed ANNuNtIAteNen rondleiding heVerlee / heIlIG hArtINstItuutGered door de bel?! Ria Christens in samenwerking met: MathiasVAN ArmeNschool tot Cheyns (CAG), Magda Guelinckx (HeemkundigeGok-beleId – de leuVeNse reGIo Kring Glabbeek), Cécile Keereman (Koninklijke Leuvense Gidsenbond), Marat Van OekelenLeren verstellen: een maasraam © CEGAH (Heemkundige Kring Libbeke), Jo Vranckx (Historische Weekkalender De Roets), Katrien Weyns (KADOC). Vandaag is het voor iedereen een uitgemaakte zaak: gelijke kansen moeten starten op de schoolbanken. Het lijkt zo vanzelfsprekend dat je er als ‘scholier’ niet meer bij stilstaat. Aan het einde van een te lange schooldag word je ‘gered’ door het verlossende bel­ signaal. In het verleden was het even anders. De plaats waar je wieg stond bepaalde of je al dan of niet naar school kon. Geleidelijk groeide de overtuiging dat het onderwijs er niet alleen voor de gegoede klasse was: onderwijs kon en moest iets aan de armoede doen.– PAGINA 16 –
  • 19. ProGrAmmA leuVeNDeze tentoonstelling brengt een panorama van doorgetrokken tot vandaag met een inkijk inbijna twee eeuwen sociale onderwijsinitiatieven. actuele ‘sociale’ zorg op school, van soep-In de Leuvense regio zijn er voorbeelden troef! bedelingen over het GOK-beleid tot welzijnsacties.Cécile Keereman leidt ons rond in het Ter afsluiting brengt deze tentoonstelling hetMiniemeninstituut, een van de Leuvense armen- verhaal van een schooldag op het verpauperdescholen uit het begin van de 19de eeuw. Wat Congolese platteland anno 2011.kon het onderwijs doen aan de kwalijke gevol-gen van de industrialisatie? Jo Vranckx vertelt » » Locatie: stadHUisons meer over het ontstaan van de Sint-Pieters grote»marKt»9,»3000»LeuvenAmbachtsschool, in de volksmond bekend als »» StadSpLan»Locatie»2de SPAS. Vandaag heet de school VTI-Leuven. » » open»van»10»tot»18»uurRia Christens legt uit hoe ook aan de oorsprong » » deze»activiteit»Loopt»na»erfgoeddag»nog»tot»en»met»van het huidige Heilig Hartinstituut sociale 15»mei»2011motieven lagen. De eerste vestiging van de » » deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»»school in Leuven was een huishoudberoeps- toeganKeLijK»voor»menSen»met»een»viSueLe»en»»school voor meisjes uit het stedelijke arbeiders- auditieve»beperKing»en»beperKte»mobiLiteit,»»milieu. Marat Van Oekelen en Magda Guelinckx zie»p.»26-27» »onderzoeken welke rol de vierde graad speelde »» »in de stad en in de buitengemeenten. KatrienWeyns gaat na voor wie er een beurs van het » » eXtra: rondLeidingen»in»het»miniemeninStituutFonds der meestbegaafden was weggelegd. »» doorLopend»tuSSen»12»en»15»uur»Kan»je»in»het»»Mathias Cheyns verdiept zich in de ontstaans- minimeninStituut»terecht»voor»een»Korte»»geschiedenis van De Wijnpers, een school met rondLeiding;»om»15»uur»Kan»je»een»uitgebreide»»een eigen sociale missie in de stad. rondLeiding»voLgenIn crisisperiodes namen de Leuvense scholen hun »» Locatie: miniemeninstitUUt LeUvensociale rol op. Over de voedselacties op de dieStSeStraat»163,»3000»Leuvenscholen in de stad en ‘op de buiten’ bestaat een »» StadSpLan»Locatie»6rijke schat aan verhalen. De ‘armoede’ lijn wordt »» » De leerlingen van de Provinciale Groente­ en Moesteeltschool (nu Wijnpers) tonen trots hun pompoenoogst in 1919 © Collectie Wijnpers – PAGINA 17 –
  • 20. ProGrAmmA leuVeNmeer over meer over heemkundIgevZW cultureel erfgoed meer over centrum krIng lIBBekeannuntIaten heverlee agrarIsche geschIedenIs De Heemkundige Kring Libbeke vzwAl meer dan honderdtwintig jaar zijn Het CAG is een kenniscentrum dat (Lubbeek) werd gesticht in 1978 naarde zusters Annuntiaten een begrip in zich richt op het erfgoed en de aanleiding van het Jaar van het Dorphet Leuvense, onder meer dankzij het geschiedenis van landbouw, platte- om de inwoners van de verschillendeHeilig Hartinstituut in Heverlee. Hun land en voeding (in de periode 1750 deelgemeenten te laten kennismakenleven en werk leverden bijzonder boei- tot vandaag). De voorbije jaren ont- met elkaars patrimonium. De vereni-end erfgoed op over de intense on- wikkelde het CAG een performante ging wil waardering opwekken voorderwijs- en andere activiteiten van de basiswerking en realiseerde het het patrimonium van de gemeentecongregatie. En die beperken zich lang centrum tal van projecten samen met door tentoonstellingen, rondleidingen,niet tot Leuven... Cultureel erfgoed en in opdracht van derden: tentoon- activiteiten, uitstappen, voordrachten,bewaren op de plaats waar het heeft stellingen, publicaties, studiedagen, het openstellen van gebouwen en eengefunctioneerd, advies verstrekken museumconcepten, etc. Het CAG goed uitgebouwde jongerenwerking.over omgaan met (onderwijs)erfgoed, werd begin 2009 door de Vlaamse Resultaten van eigen onderzoeksamenwerken met andere overheid erkend als expertisecentrum worden gearchiveerd, gepubliceerd enerfgoedorganisaties in de regio voor het agrarisch erfgoed gedigitaliseerd.(onderzoek, publiekswerking) en het in Vlaanderen.overzeese erfgoed van de zusters Marat Van Oekelen,Annuntiaten koesteren, samen met Atrechtcollege, Naamsestraat 63, +32 (0)16 62 16 31,de mensen ter plaatse, dat zijn de 3000 Leuven, +32 (0)16 32 35 25, maj.van.oekelen@telenet.bedoelstellingen van de vzw. contact@cagnet.be, www.cagnet.beSedert 2009 draagt zij trots hetkwaliteitslabel van erkende culturele meer over de roetsarchiefinstelling. meer over heemkundIge De Roets is een luchtige, historische krIng glaBBeek weekkalender die Vlamingen bewustNaamsesteenweg 355, 3001 Heverlee, De Glabbeekse Heemkundige Kring wil maken van hun dikwijls bewogen+32 (0)16 39 90 11 (algemeen) werd in 1992 gesticht. De vereniging geschiedenis, van vele markanteof +32 (0)16 39 93 20, wil het culturele erfgoed vastleggen, figuren en plekken uit het rijkearchief.annuntiaten@scarlet.be, kenbaar maken en vrijwaren. Hiertoe Vlaamse leven. De Roets wil deannuntiaten.skynetblogs.be geven ze een periodiek tijdschrift mensen laat delen in het prikkelende “ Te Griest “ uit. Elk jaar verschijnt hun en het verrassende van hun roots.Gravure van de site van het HeiligHartinstituut in Heverlee, 1894 © CEGAH jaarboek, met een tiental uitgewerkte Over de Fiere Margriet, Jan zonder onderwerpen en een kalender, elk jaar Vrees, de Teuten, Jan Palfijn… met een ander thema. Het is een actieve vereniging, die vele plaatselijke activi- Jo Vranckx, teiten organiseert en mee ondersteunt. jovranckx@hotmail.com, www.roetsinfo.eu Dries Ceuppens, Walmersumstraat 19, 3381 Bunsbeek, Gaston Denruyter, Langstraat 23, 3384 Attenrode-Wever– PAGINA 18 –
  • 21. ProGrAmmA leuVeNrIjksarchIefTenToonsTelling speelden een belangrijke rol. Naar buiten toe eta-studeNteNArmoede: rIjke leerden deze stichtingen hun weelde en macht, maarcolleGes eN Arme studeNteN het leven van de studenten die er verbleven was niette leuVeN (15de-18de eeuW) altijd even rijkelijk. Het Standonckcollege, gesticht rond 1500, was het strengste van allemaal: er kwamAlGemeeN rIjksArchIeF eN rIjks- nooit vlees op tafel en de maaltijden werden erArchIeF IN de ProVINcIëN leuVeN staande genuttigd.Ook in de vroegmoderne tijd bestonden er » » Locatie: rijksarcHief LeUvensociale voorzieningen voor weinig bemiddelde vaartStraat»24,»3000»Leuvenstudenten. In het archief van de oude univer­ »» StadSpLan»Locatie»7siteit van Leuven worden die vooral zichtbaar » » open»van»10»tot»18»uurin de talrijke stichtingen van studiebeurzen en » » vaSte»coLLectie»doorLopend»gratiS»te»bezoeKencolleges. Het leven van de bewoners was er » » deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»toe-vaak hard. In het strenge Standonckcollege ganKeLijK»voor»menSen»met»een»auditieve»beperKing»bijvoorbeeld kwam er nooit vlees op tafel en en»beperKte»mobiLiteit,»zie»p.»26-27»» »gingen de studenten niet zitten om te eten. »» »Het archief van de oude universiteit van Leuven » » eXtra: »eLK»uur»Kan»je»een»rondLeiding»»(1425-1797) is één van de meest waardevolle bestan- voLgen»»in»het»nieuwe»archiefmagazijnden die in het Leuvense Rijksarchief bewaard wor-den. In dit archief vind je vele sporen van armoede.Op het eerste gezicht is dit misschien verrassend. meer over algemeen rIjksarchIef leuvenDe universiteit is immers lange tijd het geprivi- Deze federale instelling staat in voor de selectie,legieerde domein van de rijken geweest. Toch be- de bewaring en het ter beschikking stellen van archieven.stonden er al in de vroegmoderne universiteiten Het werkgebied is Vlaams-Brabant.faciliteiten voor weinig bemiddelde studenten.In Leuven werden er in de loop van de eeuwen hon- Vaartstraat 24, 3000 Leuven, +32 (0)16 31 49 54,derden studiebeursstichtingen in het leven geroepen rijksarchief.leuven@arch.be, www.arch.bedankzij de nalatenschap van professoren en andereparticulieren. Die waren niet alleen bestemd voor Rijksarchief © Erfgoedcel Leuvenverwanten, maar ook voor bepaalde “categorieën”studenten, zoals theologen of studenten uit degeboortestreek van de stichter. Kapitaalkrachtigemecenassen schonken niet alleen beurzen, maarvoorzagen zelfs een college waarin de begunstigdenkonden verblijven. Vele van deze vroegmoderne stu-dentenvoorzieningen vind je ook nu nog terug in destad. Het Pauscollege is hiervan misschien nog hetmeest bekende, maar ook de talrijke kleinere colleges – PAGINA 19 –
  • 22. ProGrAmmA leuVeN © OCMW archief LeuvenTenToonsTelling meer over de vlaamse verenIgIngArmoede eeN rIjke © OCMW archief Leuven broN Voor voor famIlIekunde, afdelIng leuvende GeNeAlooG Wie meer wil te weten komen over zijn voorouders en wat zij in hun leven meemaakten, kan terecht bijVlAAmse VereNIGING Voor VVF-Leuven. De vereniging ontplooit uiteenlopendeFAmIlIekuNde, AFdelING leuVeN activiteiten en biedt zo voor elk wat wils. Voor wieIn samenwerking met het Rijksarchief Leuven opzoekingen naar zijn stamboom wil starten, organiseerten het OCMW archief Leuven zij geregeld een cursus ‘Klim in je stamboom’. Die vertelt hoe je er moet aan beginnen en maakt je wegwijs in deAan de hand van foto’s, archiefdocumenten en een bronnen en in de archieven. Wie zich verder wil inwerkenpowerpoint-presentatie wil VVF-Leuven in deze in het oud schrift en in het Latijn dat de pastoors gebruik-tentoonstelling een idee geven van de armoede ten, kan zijn voordeel halen uit de oefensessies tijdens detussen het einde van de 18de en het begin van de maandelijkse vergaderingen. De vereniging wisselt die af20ste eeuw in Leuven en omstreken. Aan de hand met ervaringsuitwisselingen en met voordrachten overvan reële voorbeelden wordt ook getoond hoe dit een genealogisch of historisch onderwerp.materiaal kan worden gebruikt bij de illustratievan een genealogie of een familiegeschiedenis. jan.debeurme@telenet.be, http://home.scarlet.be/~jdebeurm/index.htm» » Locatie: rijksarcHief LeUven vaartStraat»24,»3000»Leuven» » StadSpLan»Locatie»7 meer over het ocmW archIef leuven» » open»van»10»tot»18»uur Het OCMW bewaart haar archief en dat van haar» » deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»» rechtsvoorgangers: de Commissie van Openbare toeganKeLijK»voor»menSen»met»een»auditieve»» Onderstand, het Bureel van Weldadigheid en de beperKing»en»beperKte»mobiLiteit,»zie»p.»26-27» Commissie van Burgerlijke Godshuizen. De archieven»» uit het Ancien Régime berusten in het Rijksarchief Vlaams- Brabant. Vesaliusstraat 47 , 3000 Leuven, + 32 (0)16 24 82 98, dirk.vandegaer@ocmw-leuven.be– PAGINA 20 –
  • 23. ProGrAmmA leuVeN meer over leren ondernemen Leren Ondernemen vzw is een Leuvense vereniging van en voor mensen in armoede. Via participatief sociaal ondernemerschap wil de vzw actief werken aan het opheffen van armoede en sociale uitsluiting in dialoog met de bredere maatschappij. Leren Ondernemen maakt deel uit van het Vlaams netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen. Valkerijgang 26, 3000 Leuven, +32 (0)16 29 80 72, leren.ondernemen@telenet.be, © Leren Ondernemen http://users.telenet.be/sf16355/riTueel meer over de kunstBank vZWstIlte: ArmeN heIlIGeN De Kunstbank zet zich als non-profit kunstenorganisatie in om visuele cultuur en hedendaagse beeldende kunst inlereN oNderNemeN het bijzonder, toegankelijk(er) te maken en om mensen teIn samenwerking met De Kunstbank vzw, ATD stimuleren er bewust aan deel te nemen. Ze ontwikkelen artistieke praktijken en strategieën in lokale contexten“De wetenschap zegt dat mensen die en creëren rondreizende interactieve tentoonstellings-in armoede leven gemiddeld zeven jaar projecten voor jongeren in Vlaanderen en Brussel.vroeger sterven dan mensen die innormale omstandigheden opgroeien.” De Kunstbank vzw, Stalingradlaan 100, 1000 Brussel, + 32 (0)2 502 78 23Leren Ondernemen zocht in archieven, via getui-genissen en organisaties zoals ATD, namen opvan mensen uit de vierde wereld, die omwille van atd vIerde Wereldarmoede te vroeg gestorven zijn. Op Erfgoeddag De armsten bouwen een specifieke kennis op omdatworden deze mensen door middel van een ritueel ze de maatschappij bekijken van onderuit. Die kennisherdacht en worden enkele artistieke presentaties moet een weg vinden zodat veranderingen op gangtentoongesteld rond het begrip ‘armoede’. komen. Alleen zo komt er een wereld waarin de funda- mentele rechten van alle mensen worden gerespecteerd.» » Locatie: Leren ondernemen Met en vanuit de meest uitgesloten mensen gaat vaLKerijgang»26,»3000»Leuven ATD Vierde Wereld daarom voortdurend in dialoog» » StadSpLan»Locatie»8 met andere burgers, professionelen en beleidsmakers.» » open»van»10»tot»18»uur»» » Internationale Beweging ATD Vierde Wereld, Victor Jacobslaan 12 , 1040 Brussel , +32 (0)2 647 92 25, contact@atd-vierdewereld.be – PAGINA 21 –
  • 24. ProGrAmmA leuVeN ©Mrondleidingde klAsseNstrIjd meer over m – museum leuven M, het nieuwe Museum Leuven, staat voor spannendem-museum leuVeN en onverwachte combinaties van oude met actuele kunst. Het indrukwekkende museumgebouw vanHet 19de­eeuwse Leuven vormt het decor voor Belgisch toparchitect Stéphane Beel integreert histo-een echte klassenstrijd. M daagt je uit om de strijd rische panden en hedendaagse architectuur rondomtussen arm en rijk te ontdekken en te beleven. een rustige binnentuin. Het museum huisvest een historische collectie met als ankerpunten schilderijenTijdens een actieve rondleiding met gids leer je meer en beelden uit de late gotiek en de 19de eeuw metover de kunstwerken en de manier waarop armen en Constantin Meunier, Jef Lambeaux en Georges Minnerijken in de 19de eeuw leefden. Eerst onderzoeken als sterkhouders. Naast de vaste collectie presenteertwe de beelden van Constantin Meunier, de wijn- M tijdelijke tentoonstellingen van zowel oude meestersfontein van Jef Lambeaux en de portretten van de als hedendaagse kunstenaars. Omvangrijke tentoonstel-rijke burgerij. Nadien barst de klassenstrijd pas echt lingen van Belgische en internationale beeldende kunste-los. Je kruipt zelf in de huid van een 19de-eeuws naars worden gecombineerd met meer experimentelepersonage uit de M-collectie tijdens een speelse projecten door jong talent.quiz. De rondleiding ‘De Klassenstrijd’ is geschikt De M–Schatkamer van Sint-Pieter bevindt zich in hetvoor gezinnen met kinderen van 8 tot 12 jaar. koor van de Sint-Pieterskerk. Deze staat bekend als één van de mooiste voorbeelden van de 15de- eeuwse» » Locatie: m – mUseUm LeUven Brabantse laatgotiek. De indruk wekkende kooromgang LeopoLd»vanderKeLenStraat»28,»3000»Leuven werd in 1998 ingericht als museum. Je vindt er onder» » StadSpLan»Locatie»9 meer beelden, schilderijen, edelsmeedwerk, monstran-» » rondLeidingen»om»12»uur,»14»uur»en»16»uur,»duur:»90’ sen en kelken. Een absoluut topstuk is Het Laatste» » reServatie:»bezoeKm@Leuven.be»of»+32»(0)16»27»29»29 Avondmaal van Dirk Bouts, een befaamde Vlaamse» » maximum»25»perSonen»per»rondLeiding Primitief.» » vaSte»coLLectie»en»m»–»SchatKamer»van»Sint-pieter» gratiS»te»bezoeKen»van»11»tot»18»uur L. Vanderkelenstraat 28, 3000 Leuven, +32 16 27 29 29,»» » bezoekm@leuven.be, www.mleuven.be– PAGINA 22 –
  • 25. ProGrAmmA leuVeNgIdsenhuIsVerTellingenhet VerhAAl oVer de rIjkdomVAN de ArmeNtAAlAcAdemIe Voor het leuVeNs dIAlectIn samenwerking met Koninklijke LeuvenseGidsenbondHeel veel arme mensen leefden van heteinde van de 19de eeuw tot na de Tweede Gidsenhuis © Koninklijke Leuvense GidsenbondWereldoorlog in tal van “gangskes” in Leuven.Zij ontwikkelden eigen eet­ en leefgewoonten.De Academie voor het Leuvens dialect brengt meer overhet verhaal van hun gebruikstaal, die vaak de academIe voor het leuvens dIalectveel rijker was dan de taal die de rijke mensen Een paar Leuvenaars besloten 21 jaar geleden dat er ietsspraken. moest gebeuren om hun mooie dialect in stand te hou- den. Vandaag is de Academie nog amper weg te denkenOp het einde van de 19de eeuw, zelfs tot na de Tweede uit het culturele leven in de Dijlestad. Leden ontvangenWereldoorlog leefden heel wat arbeiders en kleine viermaal per jaar het ledenblad ‘Ons Leives’, in hetdagloners in arbeiderswoningen in ‘gangskes’. Ze wa- Leuvens natuurlijk. Er zijn ondertussen al verschillenderen arm, slecht en klein behuisd en vaak hadden ze publicaties uitgegeven, o.a. de ‘Diksjonêr van ‘t Leives’,veel kinderen. Ook hadden ze een eigen gebruikstaal. ‘Roënoot de Vos’ en ‘De Sappege Leivenieer’, een boekDe Academie voor het Leuvens dialect neemt je met uitdrukkingen in het Leuvens. Daarnaast organiseertmee op een virtuele wandeling door een wirwar van de Academie verschillende activiteiten: de ‘Leivesemeestal niet meer bestaande ‘gangskes’, doodlopen- club’, ‘De Leivesen achteneun’ en de jaarlijkse ‘Sjepoeët’de stegen en straatjes van het oude Leuven. De per- (Leuvens voor banket). De Academie zet zich in voor hetsonages hebben het over ‘bazuf’, ‘nen dakschoëter’, goede doel en verleent ook gratis hulp aan verenigingen‘sjêrrewitze’, enz. Ontdek hun betekenis en hoe rijk de en privépersonen bij het omzetten van teksten in hettaal van de Leuvense arbeiders wel was. Leuvense dialect.»» Locatie: GidsenHUis +32 (0)16 237104, floryvloebergs@hotmail.com, vLamingenStraat»114,»3000»Leuven www.onsleives.be» » StadSpLan»Locatie»!1 Academie voor het Leuvens dialect © Erfgoedcel Leuven» » verteLLingen»om»10,»11,»14,»15»en»16»uur» » deze»activiteit»iS»opgenomen»in»het»parcourS»» toeganKeLijK»voor»menSen»met»een»viSueLe»» beperKing,»zie»p.»26» »»» » – PAGINA 23 –
  • 26. ProGrAmmA leuVeNWandelingWelzIjNszorG IN leuVeNdoor de eeuWeN heeNkoNINklIjke leuVeNse GIdseNboNd Finse Zeemanskerk © Yasmin Broos/Nele GeirnaertEen wandeling neemt je mee langs plaatsen waar TenToonsTellingarmenzorg en ziekenzorg belangrijk waren vanaf mIGrANteNVereNIGINGeN INde middeleeuwen tot in de 21ste eeuw. De gids VlAANdereNvertelt over de verzorging van de zieken en deopvang van arme burgers en studenten. kAdoc (documeNtAtIe- eN oNderzoeksceNtrum Voor relIGIe,» » LOcATIE: VERZAMELEN AAN HET GIDSENHUIS cultuur eN sAmeNleVING) vLamingenStraat»114,»3000»Leuven In samenwerking met Sint­Lukas Brussel, Vereniging» » StadSpLan»Locatie»!1 voor Ontwikkeling en Emancipatie van Moslims» » wandeLingen»om»11.30»»en»om»15.30»uur (VOEM) vzw» » duur:»1»uur»» Vlaanderen staat bekend om zijn zeer rijk vereni­ gingsleven. Ook de vele migranten die zich hier heb­meer over de konInklIjke leuvense ben gevestigd, komen op regelmatige basis samengIdsenBond om hun gemeenschappelijk verleden te koesteren,De gediplomeerde gidsen van de Koninklijke Leuvense om hun geloof te vieren of om gewoon samen te zijn.Gidsenbond staan klaar voor iedereen die Leuven eenbeetje beter wil leren kennen. Zij bezoeken wat jij wilt Fotografiestudenten van Sint-Lukas brengen hun eigen-en trakteren je op leuke en interessante verhalen uit de zinnige kijk op dit diverse verenigingsleven van mi-geschiedenis van de stad. Zo kom je waarschijnlijk op granten in het Vlaanderen van vandaag: van Chinezen,plaatsen waar je anders niet zou komen. Ze organiseert Afrikanen en Oekraïeners, over Russen, Grieken enieder jaar ook zelf een aantal wandelingen via Italianen, tot Turken, Indiërs en Noren. Deze fototentoon-Toerisme Leuven. stelling sluit aan bij de cultuurhistorische tentoonstelling ‘Vlaamse migranten in Wallonië, 1850-2000’, die van 15Toerisme Leuven, april tot 12 juni in het Caemersklooster in Gent te zien is.Naamsestraat 1, 3000 Leuven,+32 (0)16 20 30 20, Om 14 uur geeft een afgevaardigde van VOEMvisit@leuven.be of gisele.vandoren@leuven.be, een lezing over het fenomeen van de armoede­www.gidsenleuven.be belasting in de islam. » » LOcATIE: KADOc vLamingenStraat»39,»3000»Leuven » » StadSpLan»Locatie»!0 » » open»van»10»tot»18»uur » » Lezing»om»14»uur »» deze»activiteit»Loopt»na»erfgoeddag»nog»tot»11»juni»2011 »» »– PAGINA 24 –
  • 27. ProGrAmmA leuVeNmeer over kadoc meer over meer over verenIgIngKADOC bewaart en ontsluit het erfgoed sInt-lukas Brussel voor ontWIkkelIng eninzake de wisselwerking tussen religie, De Hogeschool Sint-Lukas emancIPatIe vancultuur en samenleving in Vlaanderen Brussel biedt opleidingen aan moslIms (voem) vZWin zijn Belgische en internationale context. op het gebied van Bouw en VOEM is de Vereniging voorHet stelt dit erfgoed ook ter beschik- Interieurvormgeving en op het Ontwikkeling en Emancipatie vanking voor onderzoek. Zelf organiseert vlak van de Audiovisuele en Beel- Moslims vzw. Zij telt verschillendeKADOC een veelheid van onderzoeks- dende Kunst. Zij is geassocieerd afdelingen over heel Vlaanderen eninitiatieven op dit themaveld. met de K.U. Leuven. richt allerlei activiteiten in.Vlamingenstraat 39, 3000 Leuven, www.sintlukas.be www.voem-vzw.be+32 (0)16 32 35 00,postmaster@kadoc.kuleuven.be,http://kadoc.kuleuven.be Groot Begijnhof © Toerisme LeuvenrondleidingbeGIjNeN eN Armoedede koerIer VAN NAVArrA VzWRond het midden van de 13de eeuw ontstaan debegijnhoven met vrouwen van verschillende klassen.Sommigen verbleven in riante huizen en anderenbewoonden een sobere kamer in een convent. Debegijnenbeweging deelde in de armoedebestrijding,zowel in de eigen als in de externe gemeenschap.Enkele gebouwen in het Groot Begijnhof in Leuvenverwijzen hiernaar: de H. Geesttafel en de Infirmerie(nu Faculty Club) bijvoorbeeld. Het Begijnhof partici-peerde ook in Les Hospices Civils, de latere openbare meer over over de koerIer van navarra vZWonderstand die uitmondde in het OCMW. Daarnaast De Koerier van Navarra ontstond in 1991 als een kringzijn er in het Begijnhof ook minder opvallende teke- rond de idee van de Hispanoflamencos. Op aanvraagnen van armoede te ontdekken. organiseert de Koerier een verhalentocht doorheen het Leuvens Groot Begijnhof: een prachtig en evocatief» » LOcATIE: VERZAMELEN AAN DE FOYER VAN HET decor waar de Koerier zijn vertelling focust op sporen BEGIJNHOFcONGRESHOTEL van Spanje in Leuven. De Koerier van Navarra maakte groot»begijnhof»15,»3000»Leuven eveneens enkele publicaties, dvd’s en cd’s die gerelateerd» » StadSpLan»Locatie»!2 zijn aan de historische band met Spanje.» » vertreK»om»16»uur» » reServatie:»info@Kovana.com»of»+32»(0)16»23»84»16 Tervuursevest 130, 3000 Leuven,+32 (0)16 23 84 16,» » maximum»25»perSonen info@kovana.com, www.kovana.com»» » – PAGINA 25 –
  • 28. beGeleIde PArcoursPArcours toeGANkelIjk Voor meNseN met eeN bePerkte mobIlIteItBegeleiding door een stadsgidsVoormiddag: start 09.50 uur – einde 12 uur 09.50 uur Verzamelen op het binnenplein van het Rijksarchief (Vaartstraat 24, 3000 Leuven) 10.00 uur Tentoonstelling “Studentenarmoede: rijke colleges en arme studenten te Leuven (15de -18de eeuw)” (Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën Leuven, zie ook p. 19)11.00 uur Tentoonstelling “Armoede een rijke bron voor de genealoog” (Vlaamse Vereniging voor Familiekunde, afdeling Leuven, zie ook p. 20)12.00 uur Einde voormiddagprogrammaVRIJE LUNCHPAUZENamiddag: start 13.30 uur – einde 16.00 uur13.30 uur Verzamelen aan de pui van het stadhuis (Grote Markt 9, 3000 Leuven)13.40 uur Bezoek stadhuis: tentoonstelling “Sociale woningbouw van Renaat Braem” (Stadsarchief Leuven, zie ook p. 12­13)14.40 uur Tentoonstelling: “Gered door de bel?!” (vzw Cultureel erfgoed Annuntiaten Heverlee, zie ook p. 16­18)15.40 uur Vertrek naar M – Museum Leuven (Leopold Vanderkelenstraat 28, 3000 Leuven)16.00 uur Drankje in het M­café en aansluitend mogelijkheid tot bezoek museumPArcours toeGANkelIjk Voor meNseN met eeN VIsuele bePerkINGBegeleiding door stadsgids David Mellaerts (gespecialiseerd in rondleidingen voor mensen met een visuele beperking)Voormiddag: start 09.50 uur – einde 12 uur09.50 uur Verzamelen aan het Gidsenhuis (Vlamingenstraat 114, 3000 Leuven)10.00 uur Vertelling van “Het verhaal over de rijkdom van de armentaal” (Academie voor het Leuvens dialect, zie ook p. 23)10.40 uur Vertrek naar het stadhuis (Grote Markt 9, 3000 Leuven)11.00 uur Bezoek aan stadhuis: Tentoonstelling “Gered door de bel?!” (vzw Cultureel erfgoed Annuntiaten, zie ook p. 16­18)12.00 uur Beiaardconcert “Musica Povera” (Campanae Lovanienses, zie ook p. 9) en drankje in café Rubens (Grote Markt 1, 3000 Leuven)VRIJE LUNCHPAUZENamiddag: start 13.45 uur – einde 16 uur13.45 uur Verzamelen aan campus Sint­Rafaël, HistarUZ (Kapucijnenvoer 33, 3000 Leuven)13.55 uur Tentoonstelling “De verlichte fabriek – nieuwe muziek & sociaal engagement” (MATRIX, zie ook p. 8)15.00 uur Tentoonstelling “Gezondheidszorg doorbreekt klassenverschil: arm en rijk gelijk” (HistarUZ, zie ook p. 4­7)– PAGINA 26 –
  • 29. beGeleIde PArcoursPArcours toeGANkelIjk Voor meNseN met eeN AudItIeVe bePerkINGBegeleiding door een stadsgids en een tolk Vlaamse gebarentaalVoormiddag: start 09.50 uur – einde 12 uur09.50 uur Verzamelen aan de pui van het stadhuis (Grote Markt 9, 3000 Leuven)10.00 uur Bezoek aan stadhuis: Tentoonstelling “Gered door de bel?!” (vzw Cultureel erfgoed Annuntiaten, zie ook p. 16­18)11.00 uur Tentoonstelling “Sociale woningbouw van Renaat Braem” (Stadsarchief Leuven)12.00 uur Drankje in café Rubens (Grote Markt 1, 3000 Leuven, zie ook p. 12­13)VRIJE LUNCHPAUZENamiddag: start 13.50 uur – einde 16 uur13.50 uur Verzamelen op het binnenplein van het Rijksarchief Leuven (Vaartstraat 24, 3000 Leuven)14.00 uur Tentoonstelling “Studentenarmoede: rijke colleges en arme studenten te Leuven (15e-18e eeuw)” (Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën Leuven, zie ook p. 19)15.00 uur Tentoonstelling “Armoede een rijke bron voor de genealoog” (Vlaamse Vereniging voor Familiekunde, afdeling Leuven, zie ook p. 20) Maximum aantal deelnemers per parcours: 20 personen Inschrijven vóór woensdag 27 april via erfgoedcel@leuven.be of +32 (0)16 27 22 85/88 Je kan je inschrijven voor het voormiddag- en/of het namiddagprogramma – PAGINA 27 –
  • 30. joNGereNWorkshoP Foto genomen tijdens Erfgoeddag 2010 ‘FAKE?’ door An Cornelissen © CJP JongerenWorKshop cjP hAAlt erFGoeddAG Voor de leNs VAN de cAmerA! Ben je tussen 16 en 26 jaar jong? En hou je van fotografie of wil je hierrond leren en experimenteren? Doe dan mee met cJP op Erfgoeddag! meer over cjP Dertig jongeren trekken op 1 mei door Leuven om CJP wil het onderste uit de kan halen Erfgoeddag vast te leggen op de gevoelige plaat. om een brug te slaan tussen jongeren Na een stoomcursus fotografie in Bibliotheek en cultuur. Hun missie luidt: ‘Meer Tweebronnen zwermen ze, onder begeleiding van jongeren, meer laten participeren aan professionele fotografen, uit over de stad… meer vormen van cultuur’. Het gaat Het thema van dit jaar is ‘Armoe Troef’! Aan de over cultuur in de breedste betekenis jongeren om dit rijkelijk in beeld te brengen. van het woord: van Wii tot Van Gogh, van de musical Daens tot Picasso en »» LOcATIE: BIBLIOTHEEK TWEEBRONNEN» Kunst in Huis. dieStSeStraat»49,»3000»Leuven »» Start»om»10»uur»(tot»18»uur) Sainctelettesquare 19, »» reServatie:»info@cjp.be»» 1000 Brussel, (met»vermeLding»van»erfgoeddag»Leuven) + 32 (0)2 203 02 00, »» maximum»30»pLaatSen info@cjp.be , www.cjp.be »»– PAGINA 28 –
  • 31. ProGrAmmA buurGemeeNteNWEEK VAN DE AMATEURKUNSTEN 2011VANAF VRIJDAG 22 APRIL TOT EN MET ZONDAG 1 MEI 2011Programma LeuvenWe zijn het er allemaal over eens: er heerst continu creativiteiten enthousiasme onder amateurkunstenaars. Om dit extra in de kijkerte plaatsen, organiseert het Forum voor Amateurkunsten jaarlijksde Week van de Amateurkunsten, afgekort de WAK.Ook Leuven laat zich niet onbetuigd.OP ZONDAGNAMIDDAG 1 MEI PRESENTEREN EEN hELEbOELLEUVENSE AMATEURGEZELSchAPPEN ZIch OP DE GROTE MARKT.TIJDENS DE WEEK VAN DE AMATEURKUNSTENKAN JE OOK EEN FOTOTENTOONSTELLING bEZOEKEN,AAN WORKShOPS DEELNEMEN, cONcERTEN bIJWONEN,LANGSLOPEN IN ATELIERS VAN LOKALE KUNSTENAARS, … Voor het volledige Leuvense programma surf naar http://wakinleuven.wordpress.com/. www.wak.be. oPen monumentendag Open Monumentendag is op zondag 11 september 2011 aan zijn 23ste editie toe. Traditioneel zet het evenement monumenten, landschappen en archeologische sites in de kijker. Dit jaar staat het thema ‘conflict’ centraal waarbij erfgoed belicht wordt dat ontstaan is naar aanleiding van, tijdens of na gewapende en andere conflicten . Het lijkt op het eerste zicht een negatief thema, maar met een thema als ‘conflict’ kan ‘verzoening’ niet ver uit de buurt zijn! ZOnDag 11 sepTeMber 2011 van 10 TOT 18 uur op verschillende locaties in Leuven inFo Toerisme Leuven naamsestraat 1 • 3000 Leuven Tel.: +32 (0) 16 27 22 71 omd@leuven.be • wwww.leuven.be /omd
  • 32. ProGrAmmA buurGemeeNteNbertem bIerbeek helemaal vrijblijvend? Met foto’s en informatie licht de dienst VrijeTenToon­ ConCerT Tijd deze eerste armen-initiatie-sTelling orGelcoNcert themA ven verder toe. Een stukjeArmoe? zorG Voor Armoede onbekende geschiedenis vanAlle tIjdeN! de gemeente Bierbeek! GemeeNte bIerbeek – »» Locatie: sint-HiLariUskerkerFGoedkAmer bertem dIeNst VrIje tIjd dorpSStraat»26,»3360»bierbeeKVzW In samenwerking met CC De »» open»van»11»tot»16»uur»en»van»»In samenwerking met OCMW Borre, Kerkraad Sint­Hilarius 17»tot»18»uurBertem, Lokaal Dienstencentrum Bierbeek »»De Blankaart Hoe gingen componisten in het WandelingDe tentoonstelling geeft een verleden om met armoede? In tal Armoede IN bIerbeekoverzicht van de armoedezorg van psalmen en andere Bijbelsegedurende de eeuwen heen tot teksten wordt heel expliciet naar GemeeNte bIerbeek –op heden. Markante figuren in Jezus als voorbeeldige arme dIeNst VrIje tIjdde geschiedenis van drie dor- verwezen. Kom luisteren naarpen, Bertem, Korbeek-Dijle en deze muziek, gespeeld op het Een natuurhistorische wandelingLeefdaal, komen aan bod. De historische, pas gerestaureer- doorheen Bierbeek, met verhalentijdsgeest wordt opgeroepen met de Robustelly-orgel uit 1775. Er over kommer en kwel, seizoens-documenten en foto’s. wordt gezorgd voor de nodige arbeid en nog veel meer... Waar context en duiding bij het pro- en wanneer was er sprake van» » Locatie: LokaaL diensten- gramma. armoede? Hoe leefden de sei- centrUm de bLankaart» zoensarbeiders en welke impact egenhovenStraat»22,»3060»bertem » » Locatie: sint-HiLariUskerk hadden de wereldoorlogen op het» » open»van»10»tot»18»uur dorpSStraat»26,»3360»bierbeeK plattelandsleven? Je komt het» » deze»activiteit»Loopt»nog»tot»en» » » concert»om»16»uur»(duur»ca.»» allemaal op Erfgoeddag te weten. met»8»mei»2011 1»uur)»» »» »» Locatie vertrek: sint-HiLariUskerk»meer over erfgoedkamer TenToon­ dorpSStraat»26,»3360»bierbeeKBertem vZW sTelling »» vertreK»wandeLing»om»14»uur»De vereniging wil voor de dorpen tAFels VAN de heIlIGe (duur:»ca.»1,5»uur)Bertem, Korbeek-Dijle en Leefdaal de Geest te bIerbeek »»lokale geschiedenis, de heemkunde, devolkskunde, het archeologisch, land- GemeeNte bIerbeek – Sint Hilariuskerk Bierbeek © Gemeente Bierbeekschappelijk en bouwkundig erfgoed, en dIeNst VrIje tIjdde genealogie opsporen, verzamelen,bestuderen, beschermen, bewaren, Voor en na het orgelconcert isbekendmaken en onderzoeken. er in de kerk een tentoonstelling over de vroegere, zogenaamdeErfgoedkamer Bertem vzw, Tafels van de Heilige Geest in deOude Tervuursebaan 32, kerk. Wat deden deze verre voor-3060 Bertem, lopers van de huidige OCMW’swww.erfgoedkamerbertem.be allemaal? Waren die initiatieven– PAGINA 30 –
  • 33. ProGrAmmA buurGemeeNteNmeer over gemeente » » Locatie: erfGoedHUis behoeftige mensen werd tijdensBIerBeek – dIenst vrIje tIjd kortenberG de middeleeuwen en ook laterBierbeek is erg rijk aan erfgoed. Denk dorpSpLein»16,»» tot aan de Franse Periode op hetaan de prachtige glooiende land- 3071»Kortenberg»–»erpS-KwerpS einde van de 18e eeuw, praktischschappen met de vierkantshoeven, de » » open»van»10»tot»18»uur in iedere parochie een tafel vanstatige parken van de psychiatrische »» de Heilige Geest opgericht. Dezeinstellingen en de talrijke beschermde armentafel werd bestuurd doormonumenten, landschappen en meer over erfgoedhuIs armenmeesters en gefinancierddorpsgezichten. In de beleids- kortenBerg: met schenkingen van de rijken.periode 2008-2012 zetten we onze Erfgoedhuis Kortenberg VZW coördi- De Franse bezetters maakten vaninspanningen inzake de inventarisatie neert 5 verenigingen: de Cultuur-His- deze tafels een liefdadigheids-en ontsluiting van het Bierbeekse torische Vereniging van Erps-Kwerps, bureel. Na 1830 werd deze instel-erfgoed onverminderd verder. het Comité 1000 jaar Meerbeek, de ling omgedoopt in een Commissie Gildenkamer van Midden-Brabant, van de Openbare Onderstand, laterVrijetijdscentrum De Borre, Heemkring van de deelgemeente onder de naam Openbaar CentrumSpeelpleinstraat 10, 3360 Bierbeek, Kortenberg, het Prinsdom Everberg van Maatschappelijk Welzijn+32 (0)16 46 14 00, www.deborre.be en de Archeologische Werkgroep (OCMW). Kortenberg. Het Erfgoedhuis Kortenberg geeft »» Locatie: vrijetijdscentrUmkorteNberG – het tijdschrift Curtenberg uit, dat in ‘de mena’»(verdieping»2),»»erPs-kWerPs 2011 zijn 20ste verjaardag viert. In provinciebaan»2,»3110»rotSeLaar samenwerking met de Cultuurdienst »» open»van»10»tot»18»uurTenToon­ van Kortenberg organiseert hetsTelling Erfgoedhuis de jaarlijkse Erfgoeddag meer over heemkrIng500 jAAr Armoe en Monumentendag. groot-rotselaartroeF IN korteNberG Provinciebaan 1, 3110 Rotselaar, Erfgoedhuis Kortenberg, Adres voorzitter: Torenstraat 38,erFGoedhuIs documentatiecentrum, 3110 Rotselaar, +32 (0)16 44 74 83korteNberG Dorpsplein 16, 3071 Erps-Kwerps,In samenwerking met www.erfgoedhuis-kortenberg.beCultuurdienst gemeente Mena Rotselaar © Heemkring Groot­RotselaarKortenberg rotselAAr500 jaar geschiedenis vanarmoede en van armoede- TenToon­bestrijding in Kortenberg sTellingkomen aan bod. De Tafel van de Armoe troeFH.-Geest van Meerbeek zorgdevoor de brooduitdeling in de 17de heemkrINGeeuw. De ‘moillekesmannen’ van Groot-rotselAArEverberg trokken met hun ‘moil-leke’ (knapzak) naar de fabrieken Armoede is universeel en vanvan Zaventem. En heel wat alle tijden. Alhoewel velen onderinwoners trokken naar de steen- ons nu vrij veel luxe kennen, iskoolmijnen in Wallonië op zoek dat in het verleden niet altijd zonaar een beter leven. geweest. Voor de opvang van de – PAGINA 31 –
  • 34. PrAktIsch eN coloFoNPraktisch ColofonCoördinatie en Samenstelling en coördinatieinfo Erfgoeddag Leuven Tiny T’Seyen, Lena Lansbergen en Karen De Windt (Erfgoedcel Leuven)Erfgoedcel Leuven, Professor Roger Van Overstraetenplein 1, 3000 Leuven Vormgeving+32 (0)16 27 22 85 Jeroen Houtmeyers,tiny.tseyen@leuven.be www.gramma.bewww.erfgoedcelleuven.be Auteurs deelnemende organisaties Infopunten Erfgoeddag Eindredactie Tiny T’Seyen, Lena Lansbergen en Karen De Windt (Erfgoedcel Leuven) Stadhuis Op zondag 1 mei 2011 staat er een V.U. infostand in de wandelzaal van het Denise Vandevoort, schepen van cultuur stadhuis. Prof. Van Overstraetenplein 1, 3000 Leuven Je kan er terecht voor vragen Met speciale dank aan alle partners voor hun medewerking! i.v.m. het Erfgoeddag-programma Erfgoeddag Leuven 2011 is een gezamenlijke organisatie van Academie voor het en je kan er bovendien gratis Leuvens dialect, Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën Leuven, programma rochures verkrijgen. b ATD, Bibliotheek Tweebronnen, Buurtwerk ’t Lampeke, Campanae Lovanienses, Open van 10 tot 18 uur Centrum Vlaamse Architectuurarchieven, Mathias Cheyns (CAG), Ria Christens (vzw Cultureel erfgoed Annuntiaten Heverlee), CJP, Documentatie- en Toerisme Leuven Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving (KADOC), De Koerier van Navarra vzw, De Kunstbank vzw, Dienst welzijn stad Leuven Ook bij het toeristisch kantoor van (Kristel Wildiers), HistarUZ, Joorzangers, Koninklijke Leuvense Gidsenbond, Leuven kan je programma rochures b Magda Guelinckx (Heemkundige Kring Glabbeek), Leren Ondernemen vzw, van Erfgoeddag afhalen. M – Museum Leuven, MATRIX, OCMW Archief Leuven, Sint-Lukas Brussel, Naamsestraat 1 Stad & Architectuur, Stadsarchief Leuven, Steunpunt Industrieel en 3000 Leuven Wetenschappelijk Erfgoed vzw, Marat Van Oekelen (Heemkundige Kring Libbeke), +32 (0)16 20 30 20 Verbond der Jaartallen Leuven vzw, Vereniging voor Ontwikkeling en Emancipatie toerisme@leuven.be van Moslims (VOEM) vzw, Vlaamse Vereniging voor Familiekunde afdeling Leuven, Jo Vranckx (historische weekkalender De Roets), Wijkbureau Mannenstraat Open van 10 tot 17 uur Erfgoeddag is een initiatief van FARO, Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed vzw, in samenwerking met de erfgoedgemeenschappen in Vlaanderen en Brussel. Erfgoeddag krijgt de volle steun van de Vlaamse overheid. Erfgoeddag is mogelijk dankzij de steun van:– PAGINA 32 –
  • 35. bereikbaarheid/openbaar vervoer 1 HistarUZ Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan tot aan de Grote Markt. Je wandelt naar rechts de Grote Markt over en neemt daar de Brusselsestraat. Je wandelt die verder door tot aan de vierde straat links. Dit is de Kapucijnenvoer. Je kan ook de bus nemen op perron 2 (lijn 3, 333, 370 en 371), perron 4 (lijn 7 en 8), perron 8 (lijn 337) of perron 10 (lijn 316) tot aan de halte Sint-Rafaëlkliniek. Er vertrekt elke 5 minuten een bus. 2 Stadhuis en Sint-Pieterskerk Vanaf het NMBS-station wandel je via de Bondgenotenlaan tot aan de Grote Markt. 3 Universiteitsbibliotheek Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan tot aan het standbeeld Justus Lipsius en ga dan schuin links via de Koning Leopold I-straat naar het Ladeuzeplein. 4 Sint-Geertruikerk Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan tot aan het Fochplein. Voor de Sint-Pieterskerk sla je rechtsaf richting het Margarethaplein en de Jodenstraat. Je blijft rechtdoor lopen tot aan de Mechelsestraat en deze volg je tot op de Vismarkt. Aangekomen op de Vismarkt, neem je het vervolg van de Mechelsestraat. Deze loop je door tot je rechts de Halfmaartstraat vindt met de Sint-Geertruiabdij.5+6 Sint-Maartensdal en Miniemeninstituut Leuven Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan. Je neemt de eerste straat rechts, de Louis Melsenstraat en loopt die uit tot het begin van de Jan-Pieter Minckelersstraat. Hier aan de hoek met de Diestsestraat bevindt zich het Miniemeninstituut. Loop de Jan-Pieter Minckelersstraat verder af en je vindt links Sint-Maartensdal. 7 Rijksarchief Leuven Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan en neemt dan de vierde straat rechts, de Leopold Vanderkelenstraat. Deze straat gaat over in de Vaartstraat. 8 Leren Ondernemen Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan en neemt dan de vierde straat rechts,de Leopold Vanderkelenstraat. Deze straat gaat over in de Vaartstraat. Volg de Vaartstraat tot je links de Halfmaartstraat vindt. In deze straat neem je de eerste straat rechts, de Sluisstraat. Deze volg je tot je links de Glasblazerijstraat kan nemen. De Valkerijgang vind je hier aan je linkerkant. 9 M Leuven Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan tot aan het standbeeld Justus Lipsius. Ga dan schuin links via de Koning Leopold I-straat naar het Ladeuzeplein. Steek het Ladeuzeplein schuin over en je komt in de Vanderkelenstraat. KADOC en Gidsenhuis!0+!1 Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan tot aan het standbeeld Justus Lipsius. Ga dan schuin links via de Koning Leopold I-straat over het Ladeuzeplein en Hooverplein tot voor het Stadspark. Daar sla je links de Tiensestraat in om dan meteen rechts de Vlamingenstraat te vinden. !2 Begijnhofcongreshotel Vanaf het NMBS-station volg je de Bondgenotenlaan tot op de Grote Markt. Je neemt de Naamsestraat en gaat tot de achtste zijstraat rechts, de Sint-Beggaberg. Onderaan deze straat wandel je het Begijnhof binnen. Op het einde van deze hoofdweg ga je links. Op de volgende splitsing vind je dan rechts het Begijnhofcongreshotel. Je kan ook de bus nemen op perron 3 (lijn 616) of perron 6 (lijn 1 en 2) tot aan de halte Naamse Poort. (Er rijdt een bus om het half uur.) Wandel verder op de Tervuursevest. Net voor je de Dijle oversteekt vind je aan de rechterkant de ingang van het Begijnhof. – paGina 33 –
  • 36. 8 4 5 7 6 1 2 9 3 !1 !0 !2 1 HistarUZ Kapucijenvoer 33 2 Stadhuis en Sint-Pieterskerk Grote Markt 3 Universiteitsbibliotheek Monseigneur Ladeuzeplein 21 4 Sint-Geertruikerk Halfmaartstraat 265+6 Sint-Maartensdal en Miniemeninstituut Leuven Minckelersstraat en Diestsestraat 163 7 Rijksarchief Leuven Vaartstraat 24 8 Ondernemen Valkerijgang 26 Leren 9 Leuven Leopold Vanderkelenstraat 28 M!0+!1 KADOC en Gidsenhuis Vlamingenstraat 39 en 114 !2 Begijnhofcongreshotel Groot Begijnhof 15 Bereikbaarheid openbaar vervoer zie p. 33