Ali pouyan
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Ali pouyan

on

  • 917 views

 

Statistics

Views

Total Views
917
Views on SlideShare
917
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
12
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Ali pouyan Presentation Transcript

  • 1. ‫داﺳﺘﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻮﺗﺎه، از ﯾﮏ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻋﻤﻞ ﮔﺮا‬ ‫ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪ آوردن ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮاي ﻣﻄﺒﻮع‬ ‫و ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﯾﻂ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ‬ ‫در ﯾﮏ ﮐﻼن ﺷﻬﺮ‬‫ﺧﯿﺎل آﺷﻨﺎ‬ ‫ﻋﻠﯽ ﭘﻮﯾﺎن‬
  • 2. ‫ﺳﺨﻨﯽ ﺑﺎ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﯽ؛‬‫اﯾﻦ ﮐﺘﺎب، ﻧﺘﯿﺠﻪ ي ﭘﺮوژه ي ﮐﻼﺳﯽ در درس "ﮐﻨﺘﺮل آﻟﻮدﮔﯽ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ"، ﺗﺮم ﺑﻬﺎر ﺳﺎل‬‫5831، در داﻧﺸﮕﺎه ﺧﻮاﺟﻪ ﻧﺼﯿﺮاﻟﺪﯾﻦ ﻃﻮﺳﯽ اﺳﺖ. ﺗﻨﻬﺎ ﺣﺪود ﯾﮏ ﻣﺎه ﺑﺮاي ﻧﻮﺷﺘﻦ آن زﻣﺎن‬‫داﺷﺘﻢ، و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻼﻗﻪ ي ﻓﺮاواﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي آن داﺷﺘﻢ، ﺗﻼش ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ و ﻓﺸﺮده اي داﺷﺘﻢ ﺗﺎ‬‫ﺑﻪ ﻫﺪف ﺑﺮﺳﻢ. ﻫﻢ اﮐﻨﻮن ﮐﻪ ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﺳﺎل، ﻣﯿﺨﻮاﻫﻢ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﻪ اﯾﻦ روش ﭘﺨﺶ ﮐﻨﻢ،‬‫ﺗﺮﺟﯿﺢ ﻣﯿﺪﻫﻢ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ دﻟﯿﻞ، ﻫﻤﺎن ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎي ﺳﺎل 5831 و ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﺻﻮرت ﻧﺨﺴﺖ ﭘﺨﺶ‬‫ﺷﻮد؛ ﻧﺨﺴﺖ اﯾﻨﮑﻪ در ﻫﻤﯿﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎ ﻣﯿﺘﻮاﻧﻢ ﺗﻐﯿﯿﺮات روﺣﯽ ﻓﺮاوان ﺧﻮدم را از آن زﻣﺎن ﺣﺲ‬‫ﮐﻨﻢ. اﻣﺮوز ﻣﻦ، ﺧﻮدم ﻧﯿﺰ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ي ﻧﻮﺷﺘﻪ ي آن روز ﺧﻮدم ﻫﺴﺘﻢ. آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ي‬‫دﻗﯿﻖ و ﺑﺎﻫﻮش ﻫﻢ ﮐﻢ و ﺑﯿﺶ اﯾﻨﻬﺎ را ﺧﻮاﻫﺪ ﻓﻬﻤﯿﺪ. دﻟﯿﻞ دوم، ﻧﻮع ﺗﻔﮑﺮ آن روزﮔﺎر ﻣﻦ؛ ﯾﮏ‬‫داﻧﺸﺠﻮي ﺟﻮان، ﭘﺮ از اﻣﯿﺪ و ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺣﺲ در ﺑﺨﺶ دوم ﮐﺘﺎب ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺣﺲ‬‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. دﻟﯿﻞ ﺳﻮم ﻫﻢ اﻧﮕﯿﺰه دادن ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ي ﮐﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﮑﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﻫﺮﭼﻨﺪ اﯾﻦ‬‫ﻧﻮﺷﺘﻪ از ﻧﻈﺮ ادﺑﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺎده اﺳﺖ، اﻣﺎ ﻧﻮع ﻧﮕﺎه و ﺣﺲ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﺑﺮاي اﻣﺮوز ﻣﻦ ﻫﻢ ﭘﺮ اﺳﺖ از‬ ‫ﻧﮑﺘﻪ ﻫﺎي روﺷﻦ و ﻟﺬت ﺑﺨﺶ.‬‫در ﭘﺎﯾﺎن، ﻣﻨﺘﻈﺮ درﯾﺎﻓﺖ ﻫﺮ ﻧﮑﺘﻪ و ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدي، و ﻧﯿﺰ ﺑﺎزﺧﻮردﻫﺎي ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن درﺑﺎره ي‬ ‫اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻫﺴﺘﻢ. ‪pouyan@gmx.us‬‬‫ﻋﻠﯽ ﭘﻮﯾﺎن‬‫ﺑﻬﻤﻦ 0931‬ ‫1‬
  • 3. ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫4‬ ‫ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ‬ ‫. . . ﻣﺴﺌﻠﻪ اﯾﻦ اﺳﺖ!‬ ‫ﺷﺮاﯾﻂ ﻻزم ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان در ﭘﺪﯾﺪ آوردن ﺑﺎد‬ ‫ﺗﻬﺮان؛ ﺷﻬﺮي ﺳﺮﺳﺒﺰ و زﯾﺒﺎ‬ ‫ﻣﻬﺮﯾﺰ؛ ﺑﺎغﺷﻬﺮ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ اﯾﺮان در ﭘﻬﻨﻪي ﮐﻮﯾﺮ‬ ‫زاﯾﻨﺪه رود؛ رودﺧﺎﻧﻪاي در ﺷﻬﺮ‬‫42‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم‬ ‫. . . ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﺗﻬﺮان‬ ‫2‬
  • 4. 3
  • 5. ‫ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ‬ ‫... ﻣﺴﺌﻠﻪ اﯾﻦ اﺳﺖ!‬‫ﺑﺎد، ﭘﺪﯾﺪهاي اﺳﺖ ﮐﻪ از اﺟﺰاي ﻃﺒﯿﻌﺖ‪ ‬ﮔﺮداﮔﺮد ﻣﺎﺳﺖ؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﺮ ﭘﺪﯾﺪهي دﯾﮕﺮي، در ﺷﺮاﯾﻂ و ﺑﺎ‬‫اﺷﮑﺎل ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﯾﺎ زﯾﺎنآور ﺑﺎﺷﺪ. ﻫﺮﭼﻨﺪ، ﺟﺮﯾﺎن آﻫﺴﺘﻪي ﻫﻮا در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﺻﻮرت،‬‫اﺣﺴﺎس ﺧﻮﺷﺎﯾﻨﺪي ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد، ﻧﯿﺰ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺤﺪودي ﺑﺮاي ﻫﻮا، در ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺗﻬﻮﯾﻪ ﻣﻄﺒﻮع؛ ﺳﺮﻣﺎﯾﺶ‬‫و ﮔﺮﻣﺎﯾﺶ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﯾﮑﯽ از ﺷﺮاﯾﻂ آﺳﺎﯾﺶ اﺳﺖ؛ اﻣﺎ در ﺳﻮي دﯾﮕﺮ، ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻨﺪ ﻫﻮا )ﻃﻮﻓﺎن( از ﻣﻮارد‬‫ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ ﺑﺮاي ﻣﺤﯿﻂ زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ. ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد، ﺑﺎد ﯾﮑﯽ از اﺟﺰاي ﻣﺤﯿﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ زﯾﺴﺖ ﻣﻮﺟﻮدات‬‫زﻧﺪه، و از ﺟﻤﻠﻪ اﻧﺴﺎن، اﺳﺖ؛ ﮐﻪ آﺳﯿﺒﻬﺎي ﻧﺎﺷﯽ از ﺣﺬف آن در ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻬﺮي، ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺧﻮد اوﺳﺖ. ﻧﻪ‬‫ﺗﻨﻬﺎ، آﺳﯿﺒﻬﺎي درون ﺷﻬﺮ، ﮐﻪ ﺣﺘﯽ ﻣﯽﺗﻮان آﺳﯿﺒﻬﺎي ﻧﺎﺷﯽ از ﺣﺬف ﺑﺎد را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺴﺌﻠﻪي ﺟﻬﺎﻧﯽ‬‫ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﻮد. ﮔﺮوﻫﯽ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺻﻨﻌﺘﯽ اﻧﺴﺎن را ﻋﻠﺖ ﺑﺴﯿﺎري ﻣﻌﻀﻼت ﻣﯽداﻧﻨﺪ.اﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ﮐﻪ‬‫ﻧﻤﯽﺗﻮان داﻧﺶ، ﻓﻦ، و ﺻﻨﻌﺖ اﻣﺮوز را از دﺳﺖ اﻧﺴﺎن ﮔﺮﻓﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل راﻫﯽ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻞ‬‫ﺗﺼﻮر ﺑﺎﺷﺪ. راﻫﮑﺎري ﮐﻪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽﺷﻮد؛ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﺳﻬﻢ ﻃﺒﯿﻌﺖ، رﻋﺎﯾﺖ ﮐﺮدن و اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﻃﺒﯿﻌﺖ‬‫در ﺻﻨﻌﺖ و ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺎ اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ اﻧﺴﺎن ﺑﺮاي ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﺖ، ﺑﺎﯾﺪ‬‫ﺳﻬﻢ ﻃﺒﯿﻌﺖ را ﻣﺤﻔﻮظ داﺷﺖ؛ ﮐﻪ اﯾﻦ راﻫﮑﺎر، ﺧﻮد از آﺛﺎر اﺳﺘﻌﺪاد ﻓﺮاواﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در وﺟﻮد اﻧﺴﺎن ﻧﻬﺎده‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ.‬ ‫4‬
  • 6. ‫از آﺛﺎر ﻧﺒﻮد ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و آﯾﻨﺪهﻧﮕﺮي در ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺷﻬﺮي و ﺻﻨﻌﺘﯽ، ﺣﺬف ﺑﺎد از ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺷﻬﺮي‬‫اﺳﺖ. ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا ﯾﮑﯽ از ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎي ﺗﮑﺎﭘﻮي ﺷﻬﺮ اﺳﺖ، و ﻧﺸﺎﻧﻪاي اﺳﺖ از ﻫﻮاي ﺗﺎزه ﺑﺮاي ﺷﻬﺮوﻧﺪان‬‫روﺷﻨﻔﮑﺮ. ﻫﻮاي ﺳﺎﮐﻦ، ﻣﺎﻧﻨﺪ آب ﺳﺎﮐﻦ، ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﺻﺪﭼﻨﺪان آﻻﯾﻨﺪهﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮد. ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ آب راﮐﺪ‬‫ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﻣﺮداب ﻣﯽﺷﻮد و ﺧﻮد ﺳﺮﭼﺸﻤﻪي ﻓﺴﺎد و آﻟﻮدﮔﯽ ﻣﯽﺷﻮد، ﻫﻮاي ﺳﺎﮐﻦ در ﯾﮏ ﺷﻬﺮ ﭘﺮﺗﻼش‬‫ﺧﻮد ﯾﮏ ﺳﻢ ﺑﺮاي ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻨﻔﺲ آن، ﻣﻮاد ﺳﻤﯽ ﺑﻪ ﺧﻮن وارد ﻣﯽﺷﻮد و در‬‫ﺳﺮاﺳﺮ ﺑﺪن اﻧﺴﺎن ﭘﺨﺶ ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﺗﻮﺟﯿﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﺑﺎد ﺻﺮف ﻣﯽ ﺷﻮد،‬ ‫ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ دﻻﯾﻞ ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺑﻮدن ﺑﺎد را ﺗﻮﺻﯿﻒ ﮐﻨﯿﻢ.‬‫ﻫﺮﭼﻨﺪ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا، ﻣﻌﻀﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاي ﺣﻞ آن اﻧﺪﯾﺸﯿﺪ؛ اﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ روﻧﺪي ﮐﻪ‬‫اﻧﺴﺎن اﻣﺮوزي ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﯽ و ﮐﺎر )ﺻﻨﻌﺖ( در ﭘﯿﺶ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، اﮔﺮﭼﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان آﻟﻮدﮔﯽ را ﮐﺎﻫﺶ داد،‬‫وﻟﯽ ﺑﺎ داﻧﺶ اﻣﺮوزي ﻧﻤﯽ ﺗﻮان آﻟﻮدﮔﯽ را از ﭼﺮﺧﻪ ي زﻧﺪﮔﯽ و ﺻﻨﻌﺖ ﺧﻮد ﺣﺬف ﮐﻨﺪ. از ﺳﻮي دﯾﮕﺮ، ﺑﺎ‬‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺑﺸﺮ در ﺟﻮاﻣﻊ ﺷﻬﺮي رخ ﻣﯽ دﻫﺪ، آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﺎي اﯾﺠﺎدﺷﺪه در ﭼﻨﯿﻦ‬‫ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺎ ﺗﺮاﮐﻢ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي اﯾﺠﺎد ﻣﯽﺷﻮد. اﮔﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ را ﺗﺼﻮر ﮐﻨﯿﻢ، در ﻣﺤﯿﻂ ﻫﺎي ﺷﻬﺮي ﺑﻪ‬‫دﻟﯿﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮ روﯾﻪي ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ اﻧﺴﺎن، ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽآﯾﺪ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از آﻧﻬﺎ ﺳﺎﮐﻦ ﺷﺪن ﻧﺴﺒﯽ‬‫ﻫﻮاﺳﺖ. اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻞ در ﺗﻬﺮان ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ، از ﺑﻨﯿﺎديﺗﺮﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت ﺷﻬﺮ اﺳﺖ. آﻟﻮدﮔﯽ ﻧﺎﺷﯽ‬‫از ﺧﻮدروﻫﺎ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ آﻟﻮدﮔﯽ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮي ﺗﻬﺮان اﺳﺖ، ﮐﻪ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا، آﻟﻮدﮔﯽ ﺻﺪا و آﻟﻮدﮔﯽ ﻣﻨﻈﺮ‬‫از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﻣﺨﺘﺼﺮ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ اﺳﺖ. ﺑﺎد ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮي در ﺗﻬﻮﯾﻪي ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ‬‫اﺳﺖ، آﻟﻮدﮔﯽ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه در ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺗﺠﻤﻊ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎي ﻫﻮا در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻠﻮغ‬‫ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ؛ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻫﺮاساﻧﮕﯿﺰ واژﮔﻮﻧﯽ ﻫﻮا در زﻣﺴﺘﺎن در ﻧﮕﺮش ﻣﺮدم، رﻧﮓ ﻣﯽ ﺑﺎزد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎد‬‫ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﺤﺴﻮس دﻣﺎ ﺷﻮد ﮐﻪ در اﺛﺮ اﺣﺘﺮاق ﻣﻮﺗﻮر وﺳﺎﯾﻞ ﻧﻘﻠﯿﻪ اﻓﺰوده ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﮐﻞ؛‬‫ﺑﺎد ﺳﺒﺐ ﺑﻬﺒﻮد ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻣﯽ ﺷﻮد، اﻣﺎ راه ﺣﻞ درﺳﺘﯽ ﺑﺮاي‬‫آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا از دﯾﺪ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ. ﭼﺮا ﮐﻪ در دﯾﺪ ﺟﻬﺎﻧﯽ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا در ﻫﺮ ﻧﻘﻄﻪاي ﻣﻄﺮح اﺳﺖ، از‬‫ﺷﻬﺮﻫﺎي ﺷﻠﻮغ ﺗﺎ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻃﺒﯿﻌﯽ دور از دﺳﺘﺮس اﻧﺴﺎن. اﻣﺎ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻧﺎﺷﯽ از ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺑﺸﺮ، ﺑﺮ روي‬‫اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻃﺒﯿﻌﯽ دور از دﺳﺘﺮس اﻧﺴﺎن، ﻧﯿﺰ ﺗﺄﺛﯿﺮ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ، و ﺗﺄﺛﯿﺮ دارد. ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد، ﮐﺎﻫﺶ‬‫ﺗﺠﻤﻊ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎي ﻫﻮا، در ﻧﺘﯿﺠﻪي ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ آﻧﻬﺎ، ﺧﻮد ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺒﺐ ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﯾﻂ زﯾﺴﺘﯽ در ﻫﻤﻪي‬ ‫ﺟﻬﺎن ﺷﻮد.‬ ‫5‬
  • 7. ‫ﺷﺮاﯾﻂ ﻻزم ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد‬‫ﺑﺎد ﺣﺮﮐﺖ ﻫﻮا در ﺑﺎزه ي ﻣﺤﺪودي از ﺳﺮﻋﺖ اﺳﺖ و ﻋﺎﻣﻞ اﺻﻠﯽ اﯾﺠﺎد آن، ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻓﺸﺎر ﺑﯿﻦ دو‬‫ﻧﻘﻄﻪ اﺳﺖ. آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺎﻣﻞ ﻧﯿﺴﺖ، ﭼﺮا ﮐﻪ ﻧﮕﺮش واﻗﻌﯽ در آن وﺟﻮد ﻧﺪارد. ﻟﮑﻦ ﺑﺎ ﺑﻪ‬‫ﺣﺴﺎب آوردن رﻓﺘﺎر ﻃﺒﯿﻌﺖ؛ ﻋﺎﻣﻞ اﺻﻠﯽ ﺑﻪ وﺟﻮد آورﻧﺪه ي ﺑﺎد، اﺧﺘﻼف ﻓﺸﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺑﯿﻦ دو ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺎ‬‫ﻓﺎﺻﻠﻪ ي ﻣﺤﺪود اﺳﺖ. اﻣﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﺗﻌﺮﯾﻔﯽ ﻧﯿﺰ، ﯾﮏ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻠﯽ اﺳﺖ. ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﺑﺎد در ﺗﻬﺮان،‬‫ﭼﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﯾﯽ از ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺗﻬﺮان ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﻣﺎﺳﺖ، و ﭼﮕﻮﻧﻪ از ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻮاردي ﺑﺮاي ﻫﺪف اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ؛‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﻧﺴﺎﻧﯽ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ را ﺑﻪ ﭼﻪ ﺗﺮﺗﯿﺒﯽ در راه رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻫﺪف، اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ.‬‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﺑﺎد، ﺗﻐﯿﯿﺮ دﻣﺎ و رﻃﻮﺑﺖ ﻧﯿﺎز اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ اﺧﺘﻼف ﻓﺸﺎر ﺑﺮﺳﯿﻢ. ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد‬ ‫6‬
  • 8. ‫ﺑﺎد در ﺷﻬﺮ، ﻣﻨﻄﻘﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﻪ در ﻃﯽ ﯾﮏ ﻓﺮآﯾﻨﺪ، ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ،‬‫ﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺳﺒﺐ اﺳﺘﻬﻼك ﺑﺎد و ﺟﺬب اﻧﺮژي ﺑﺎد ﻧﺸﺪه، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻘﻮﯾﺖ و ﻫﺪاﯾﺖ آن ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻫﺎي‬ ‫ﻣﺘﺮاﮐﻢ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﺷﻮﻧﺪ.‬‫ﺑﺎد ﭘﺪﯾﺪهاي اﺳﺖ ﮐﻪ در اﺛﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﭼﮕﺎﻟﯽ ﻫﻮا، ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺑﺮ ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻣﯿﻦ‬‫اﺳﺖ، ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽآﯾﺪ. ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺗﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷﯿﺪ، ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ از اﻧﺮژي ﺗﺎﺑﺶ را ﺟﺬب ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ،‬‫و ﻫﻮاي اﻃﺮاف ﺧﻮد را ﺑﻪ دﻣﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ. ﺗﻔﺎوت دﻣﺎ ﺳﺒﺐ ﺗﻔﺎوت در ﭼﮕﺎﻟﯽ ﻫﻮا ﻣﯽﺷﻮد و اﯾﻦ ﻧﯿﺰ‬‫ﺳﺒﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻓﺸﺎر و ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺎد ﭘﺪﯾﺪهاي اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺗﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺑﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ ﺑﻪ‬‫وﺟﻮ ﻣﯽآﯾﺪ. ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ، ﺗﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺳﺒﺐ ﭘﺪﯾﺪآﻣﺪن ﺑﺎد در روز ﻣﯽﺷﻮد، در ﺷﺐ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﺒﻮد‬‫ﻣﻘﻄﻌﯽ ﺧﻮرﺷﯿﺪ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد در ﻃﯽ ﺷﺒﺎﻧﻪروز ﺑﺎﺷﺪ. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ، ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﻋﺎﻣﻞ‬ ‫اﺻﻠﯽ ﭘﺪﯾﺪار ﺷﺪن ﺑﺎد در ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ اﺳﺖ.‬‫ﺗﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷﯿﺪ را ﻣﯽﺗﻮان ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﯾﺎ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮ در ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ ﻓﺮض ﮐﺮد؛ اﻣﺎ در ﻫﺮ ﺻﻮرت، ﺿﺮﯾﺐ‬‫ﺟﺬب اﻧﺮژي ﺗﺎﺑﺸﯽ ﺑﺮاي اﺟﺰاي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ، ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻨﮓ، ﺧﺎك، آب، ﮔﯿﺎﻫﺎن ﮐﻮﺗﺎه، درﺧﺘﺎن ﺑﻠﻨﺪ،‬ ‫ﮔﯿﺎﻫﺎن ﻣﺘﺮاﮐﻢ و ﯾﺎ ﺗﻨﮏ، ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد، و اﯾﻦ ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺆﺛﺮ در ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد اﺳﺖ.‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪ آوردن ﺑﺎد‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺟﻮد در ﺗﻬﺮان ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ:‬ ‫1( ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﻬﺮ‬ ‫‪ ‬ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﻮﻫﭙﺎﯾﻪ اي ﺗﻬﺮان؛ ﺑﺎدﻫﺎي ﻓﺮاوان در ﺣﺎﺷﯿﻪ ي ﺷﻬﺮ در ﺟﺮﯾﺎن اﺳﺖ.‬ ‫‪ ‬ﻧﺎﻫﻤﻮاري ﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن؛ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪه ي ﺗﻐﯿﯿﺮات آب وﻫﻮا.‬ ‫‪ ‬ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﮐﻪ در ﺣﺎل اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻪ ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ.‬ ‫2( ﻋﻮاﻣﻞ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ‬ ‫‪ ‬ﮔﻮدي ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ )ارﺗﻔﺎع ﮐﻢ(‬ ‫‪ ‬ﭘﯿﺸﺮوي ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎص و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺗﻬﻮﯾﻪ ي ﺷﻬﺮ‬ ‫7‬
  • 9. ‫ﺗﻬﺮان؛ ﺷﻬﺮي ﺳﺮﺳﺒﺰ و زﯾﺒﺎ‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪ ي 22 ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺴﺰاﯾﯽ در ورود ﺑﺎد ﺑﻪ ﺗﻬﺮان دارد. اﯾﻦ‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪ در ﮔﻮﺷﻪي ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﯽ ﺷﻬﺮ، و راه ورودي ﻣﻬﻤﯽ ﺑﺮاي ﺑﺎد ﺑﻪ ﺷﻬﺮ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﯾﮑﯽ از‬‫ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺮاي آبوﻫﻮاي ﺷﻬﺮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺑﺎد از آن، ﺑﺎ دﺑﯽ و‬‫ﺳﺮﻋﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ وارد ﻣﯽﺷﻮد، و ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ ﺑﺮ آبوﻫﻮاي ﻣﻨﻄﻘﻪي ﮔﺴﺘﺮدهاي ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﯽﮔﺬارد. ﯾﮏ‬‫ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺰرگ در ﺟﻬﺖ ﺑﺎد وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪن ﺑﺎد ﺑﻪ درون ﺷﻬﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ‬‫ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﺑﺮاي ﺑﺎد، ﮐﺎﻧﺎل در راﺳﺘﺎي ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﯽ ﺑﻪ ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﯽ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺳﻄﺢ ﮐﻒ ﮐﺎﻧﺎل‬‫ﺳﻨﮕﻔﺮش ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدوﺧﺎك در اﺛﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻨﺪ و ﻣﺘﻼﻃﻢ ﻫﻮا در ﮐﺎﻧﺎل ﻧﺸﻮد. ﮐﻔﭙﻮش ﮐﺎﻧﺎل، ﺑﺎ‬‫ﺷﯿﺎرﻫﺎﯾﯽ در راﺳﺘﺎي ﮐﺎﻧﺎل، ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ اﻓﺖ ﻓﺸﺎر ﺑﺎد در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد ﺑﻪ ﺟﻬﺖ دﻟﺨﻮاه، ﻣﯽﺷﻮد.‬‫ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻨﺪ ﻫﻮا ﭘﺲ از ﮔﺬر از ورزﺷﮕﺎه آزادي، ﮐﻤﯽ ﭘﺨﺶ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺳﭙﺲ در اﺛﺮ ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﺗﻌﺪادي از‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺷﺎﺧﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ از ﻗﺪرت آن در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮي ﮐﺎﺳﺘﻪ ﺷﻮد و ﻧﯿﺰ ﺑﻪ‬‫ﺑﺨﺸﻬﺎي زﯾﺎدي از ﻏﺮب ﺷﻬﺮ ﻧﻔﻮذ ﮐﻨﺪ. ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ راﻫﯽ را ﭘﺪﯾﺪ آورده اﻧﺪ ﮐﻪ ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﻣﻘﻄﻊ‬ ‫8‬
  • 10. ‫ﻣﻨﺎﺳﺐ و اﻓﺖ ﮐﻢ ﺣﺴﺎب ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ و ﺑﺴﯿﺎري، ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ و در ﻣﮑﺎﻧﻬﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺳﺎﺧﺘﻪ‬‫ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮري ﮐﻪ در ﮐﻞ، ﺳﺒﺐ اﯾﺠﺎد ﮐﺎﻧﺎﻟﻬﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﻗﻄﺮ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﺑﻬﯿﻨﻪ، ﻧﯿﺰ، اﻓﺖ ﻓﺸﺎر ﮐﻤﯿﻨﻪ، ﻣﯽ-‬‫ﺷﻮﻧﺪ. ﻫﺮﭼﻨﺪ، در دﯾﺪ ﻣﯿﮑﺮوﺳﮑﻮﭘﯿﮏ، دﯾﻮارهي ﮐﺎﻧﺎل، ﯾﮏ ﺳﻄﺢ ﺻﺎف ﻧﯿﺴﺖ، اﻣﺎ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﮐﻮﺗﺎه‬‫وﺑﻠﻨﺪ، ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ و ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪي زﯾﺎدي از ﻫﻢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ، ﺗﺎ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﻨﻨﺪ. در‬‫ﻓﺎﺻﻠﻪي ﺑﯿﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ، ﯾﮏ ﺑﺰرﮔﺮاه ﺷﻠﻮغ ﻗﺮار دارد، ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد، از ﻟﺤﺎظ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮا در‬‫ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﻗﺮار دارد. در ﮐﻨﺎر ﺑﺰرﮔﺮاه، درﺧﺘﺎن ﺑﻠﻨﺪي ﻗﺮار دارﻧﺪ، ﮐﻪ در ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ، ﺳﺒﺐ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ‬‫ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد و ﻧﯿﺰ ﮐﺎﻫﺶ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد ﻣﯽﺷﻮد، ﺗﺎ ﺳﺒﺐ ﻧﺎراﺣﺘﯽ ﻣﺮدم در رﻓﺖوآﻣﺪ در ﭘﯿﺎدهروﻫﺎ ﻧﺸﻮد. اﯾﻦ‬‫ﻧﮑﺘﻪ، ﯾﮑﯽ از ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺮزي ﻣﺴﺌﻠﻪ اﺳﺖ. و ﺑﺎﯾﺪ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ﮐﻪ؛ ﻫﻤﻪي اﯾﻦ ﺗﻼﺷﻬﺎ ﺑﺮاي آﺳﺎﯾﺶ‬ ‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان در ﻫﻤﻪي ﺷﻬﺮ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ.‬‫ﺷﻤﺎﻟﺸﺮق ﺷﻬﺮ ﻧﯿﺰ ﯾﮑﯽ از ورودي ﻫﺎي ﻣﻬﻢ ﺑﺎد اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ وﺳﻌﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮي دارد و راﻫﻬﺎي‬‫ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد از آن ﺑﺨﺶ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺎد از اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، دﺑﯽ و رﻃﻮﺑﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮي دارد، اﻣﺎ‬‫ﺑﻪ دﻟﯿﻞ وﺟﻮد ﺗﭙﻪ ﻫﺎي زﯾﺎد در ﻣﻘﻄﻊ ورودي ﺑﻪ ﺷﻬﺮ، راﻫﮑﺎر دﯾﮕﺮي ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد ﺑﻪ ﺷﻬﺮ اﺟﺮا ﺷﺪه‬‫اﺳﺖ. ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﻬﻢ در ﺷﻤﺎل ﻟﻮﯾﺰان وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺗﻬﻮﯾﻪ ي ﺑﺨﺶ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﺷﻬﺮ اﺳﺖ. اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺮاﮐﻢ ﮐﻢ و ارﺗﻔﺎع زﯾﺎد ﻧﯿﺎز ﭼﻨﺪاﻧﯽ ﺑﻪ ﺑﺎد اﯾﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﻧﺪارد. در ﺟﻨﻮب ﻟﻮﯾﺰان ﺗﺎ ﺷﻤﺎل ﭘﺎرك‬ ‫ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺳﺮﺧﻪﺣﺼﺎرﻣﻨﻄﻘﻪي ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻤﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از دو ﺟﻬﺖ در ﺗﻬﻮﯾﻪي ﺷﻬﺮ ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ:‬ ‫1. ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ، دﺳﺘﺮﺳﯽ آﺳﺎﻧﺘﺮ ﺑﺎد ﺑﻪ ﺑﺨﺸﻬﺎي ﻣﺘﺮاﮐﻢ ﺷﻬﺮ‬ ‫2. ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﺑﻮدن داراي ﺑﺎدﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ اﺳﺖ‬‫3. ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮔﺴﺘﺮده ﺑﻮدن ﻣﯽﺗﻮان از ﮐﺎﻧﺎﻟﻬﺎي ﺑﯿﺸﺘﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد ﮐﻪ ﻣﺰﯾﺖ آﻧﻬﺎ ﺗﻮﺿﯿﺢ داده ﻣﯽ-‬ ‫ﺷﻮد.‬ ‫4. داراي ﻣﻨﺎﻃﻘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ‬‫5. داراي ﻣﻨﺎﻃﻖ دور از دﺳﺘﺮﺳﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در دﺳﺖ ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﻧﻈﺎﻣﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ و از ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎزﻫﺎي‬ ‫ﺷﻬﺮي ﺑﻪ دور ﺑﻮده اﺳﺖ.‬‫اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ داراي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي وﯾﮋه اي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﺟﻤﻊ ﮐﺮدن ﺑﺎد در ارﺗﻔﺎع ﻣﺤﺪود و ﻫﺪاﯾﺖ آن‬‫ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ در ارﺗﻔﺎع ﺛﺎﺑﺘﯽ ﺗﻌﺪادي از ﻃﺒﻘﺎت ﺧﺎﻟﯽ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎد از ﻻﺑﻪ ﻻي‬‫ﺳﺘﻮﻧﻬﺎي آﻧﻬﺎ ﻣﯽ ﮔﺬرد. ﺧﺎﻟﯽ ﺷﺪن ﺗﻌﺪادي از ﻃﺒﻘﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﺳﺒﺐ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد در ﻻﯾﻪﻫﺎي‬‫ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ در ﻧﺰدﯾﮏ ﺷﺪن ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ، ﺑﺘﻮان ﮐﺎﻫﺶ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد در ﻻﯾﻪﻫﺎي ﻧﺰدﯾﮏ زﻣﯿﻦ را ﺟﺒﺮان‬‫ﮐﺮد. ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ در ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل، در راﺳﺘﺎي اﻓﻖ، ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدي ﺑﺎﻟﮏ)‪ (flap‬وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺑﺎدﻫﺎي در‬‫ارﺗﻔﺎع زﯾﺎد را ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع ﮐﻤﺘﺮي ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﺎﻟﮏ ﻫﺎ در ﺑﯿﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ و در ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻي ﺧﯿﺎﺑﺎﻧﻬﺎ از‬‫ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، در ورود ﺑﻪ ﺷﻬﺮ، ﺑﺎ ﺷﯿﺐ زﯾﺎدي ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ‬ ‫9‬
  • 11. ‫ﻣﯽرود، ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ دﺷﻮاري در ﮐﻨﺘﺮل ﺑﺎد در ارﺗﻔﺎع ﺧﺎﺻﯽ ﻣﯽﺷﻮد. اﯾﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ دارد ﮐﻪ از آن‬ ‫ﺟﻤﻠﻪاﻧﺪ:‬ ‫1. ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺑﻮدن‬ ‫2. ﻣﺴﯿﺮ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‬ ‫3. ﺷﯿﺐ ﻣﻨﻄﻘﻪ‬ ‫4. وﺟﻮد ﺑﺮﺧﯽ ﻧﺎﻫﻤﻮارﯾﻬﺎ در ﮐﺎﻧﺎل و ﻣﺰاﺣﻤﺖ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﮐﺎﻧﺎل ﺳﺎده و ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‬‫ﻫﻤﻪي اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺳﺒﺐ اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﭘﯿﭽﯿﺪه و ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاي ﮐﻨﺘﺮل و ﺟﺒﺮان‬ ‫اﻓﺖ ﻓﺸﺎر زﯾﺎد ﻣﺴﯿﺮ، از ﺑﺮﺧﯽ اﺟﺰاي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﺰرگ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد.‬‫ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺎد در ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﻣﺤﺴﻮس ﺑﺎﺷﺪ و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﻧﺠﺎم ﮐﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ )ﺟﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﯾﯽ آﻻﯾﻨﺪه‬‫ﻫﺎ(، ﺑﺎﯾﺪ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد در ﻣﻨﺎﻃﻖ ورودي ﺗﻨﺪ و ﻗﻮي ﺑﺎﺷﺪ، ﮐﻪ اﯾﻦ ﺧﻮد آﺳﯿﺐ دﯾﮕﺮي ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد، ﭼﺮا‬‫ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﻣﻐﺸﻮش ﺷﺪن ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا و ﻣﺨﻠﻮط ﺷﺪن ذرات ﺟﺎﻣﺪ در ﻫﻮا ﻣﯽﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ زﻧﺪﮔﯽ را ﺑﺮاي‬‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان در ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﺎﻃﻘﯽ دﺷﻮار ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ، در ﺑﺨﺶ ﻫﺎي ﺟﻤﻊ آوري ﺑﺎد اﻃﺮاف ﺑﺮاي‬‫ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﻪ درون ﺷﻬﺮ، ﺳﻌﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ در ﺑﺨﺶ ﮔﺴﺘﺮدهاي ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎ اﯾﺠﺎد ﺷﻮﻧﺪ و ﻧﯿﺰ، ﺗﻌﺪاد آﻧﻬﺎ ﻧﯿﺰ‬‫ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺎ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد ﺗﺤﺖ ﮐﻨﺘﺮل ﺑﺎﺷﺪ و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﻧﻪ ﭼﻨﺪان ﻗﻮي. اﻣﺎ ﺑﺎ ﻧﺰدﯾﮏ ﺷﺪن ﺑﻪ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ، ﺟﺮﯾﺎن ﮐﺎﻧﺎﻟﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺑﭙﯿﻮﻧﺪﻧﺪ، ﺗﺎ ﻫﻢ ﺑﺮاي ﻧﻔﻮذ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺘﺮاﮐﻢ ﺷﻬﺮي ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻗﻮي ﺑﺎﺷﻨﺪ و‬‫ﻫﻢ اﻓﺖ ﻓﺸﺎر آﻧﻬﺎ در ﻣﺴﯿﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﺑﺪ. اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ در ﻧﯿﻤﻪي ﺷﺮﻗﯽ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد. ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ‬‫ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎﻟﺸﺮﻗﯽ، ﮔﺴﺘﺮده ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و در ﻫﻤﻪي آن ﺳﺮﻋﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﯽ ﺑﺮاي ﺑﺎد‬‫وﺟﻮد دارد. ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎي زﯾﺎدي ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺴﺘﯽ و ﺑﻠﻨﺪي ﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﻧﯿﺰ، ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺎ‬‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت ﻧﻈﺎﻣﯽ در اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ در آن رﺷﺪ ﻧﮑﺮده اﻧﺪ؛ اﻣﺎ از ﺟﻬﺖ دﯾﮕﺮ‬‫دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ و اﻟﺰام ﺑﻪ رﻋﺎﯾﺖ ﻣﻮاردي ﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﻌﻀﻼت ﺷﻬﺮي، ﺑﺴﯿﺎر دﺷﻮار ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. در ﮐﻞ ﻣﯽﺗﻮان‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺷﺮﻗﯽ ﺷﻬﺮ را ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﺎﺣﯿﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﺮد:‬ ‫1. ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻟﻮﯾﺰان و ﺷﻤﺎل آن‬ ‫2. ﻧﺎﺣﯿﻪي ﺑﯿﻦ ﻟﻮﯾﺰان و ﺳﺮﺧﻪ ﺣﺼﺎر؛ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﮐﻢ ﺗﺮاﮐﻢ اﺳﺖ.‬ ‫3. ﭘﺎرك ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺳﺮﺧﻪ ﺣﺼﺎر‬‫4. ﻧﺎﺣﯿﻪي ﺟﻨﻮﺑﯽ ﭘﺎرك ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺳﺮﺧﻪ ﺣﺼﺎر، ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ آب وﻫﻮاي ﻣﻄﺒﻮع در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺮاي ﺗﻔﺮﯾﺢ‬ ‫ﺣﺎﮐﻤﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. از اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، اﺳﺘﻔﺎدهي وﯾﮋهاي ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان اﺳﺖ.‬‫5. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﮔﻮدي در ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ، ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻣﺴﯿﺮ ﺑﺮاي رﺳﺎﻧﺪن ﺑﺎد ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ، ﺑﺎد ﺷﻤﺎﻟﺸﺮﻗﯽ و‬ ‫ﺷﺮﻗﯽ اﺳﺖ.‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﮔﻮدي ﺗﻬﺮان در ﻧﺎﺣﯿﻪي ﻣﺮﮐﺰي، ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد ﺑﻪ آن ﺑﺎﯾﺪ ﭼﻨﺪ ﻣﺴﺌﻠﻪ را در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ:‬‫1. ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺮاﮐﻢ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ، ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﻗﺪرت ﺑﺎددر اﺛﺮ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد‬ ‫ﺷﻮد.‬ ‫01‬
  • 12. ‫2. اﯾﺠﺎد ﭼﻨﺪ ﺑﺎغ ﺷﻬﺮي ﮔﺴﺘﺮده در ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ‬‫3. ﮐﺎﻫﺶ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺷﺮﻗﯽ و ﮐﺎﻫﺶ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﯿﻦ 4 ﺗﺎ 52 ﻃﺒﻘﻪ در‬ ‫اﻃﺮاف ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ. ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺧﯿﻠﯽ ﺑﻠﻨﺪ در ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ.‬‫در ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮﺑﯽ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻫﻤﻮاري زﻣﯿﻦ، ﺑﺎدﻫﺎي ﺿﻌﯿﻒ و ﭘﺮاﮐﻨﺪه، و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﮔﺴﺘﺮدهاي‬‫ﺟﺮﯾﺎن دارﻧﺪ، ﮐﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﺧﻮﺑﯽ دارﻧﺪ. ﺑﺎ اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﺑﺎغ و درﯾﺎﭼﻪي ﺑﺰرگ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎي‬‫ﭘﺮاﮐﻨﺪهي ﺑﺎد، ﯾﮏ ﺟﺮﯾﺎن ﻗﻮي و ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ، در ﺟﻬﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽآﯾﺪ. اﯾﻦ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد، ﺗﻮﺳﻂ‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﻣﺮز ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺷﻬﺮ، ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﺘﺮاﮐﻢ ﺷﻬﺮ ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﯽﺷﻮد. اﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ،‬‫ﻣﺴﯿﺮﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي اﯾﺠﺎد ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ، ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد، ﻣﻘﻄﻊ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺎ ﻗﻄﺮ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﺑﺮاي‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ اﻓﺖ ﻓﺸﺎر و اﺳﺘﻔﺎدهي ﺑﻬﯿﻨﻪ از ﺳﻄﺢ ﺑﺮاي ﺳﮑﻮﻧﺖ، دارﻧﺪ.‬‫ﺑﺎدﻫﺎي ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮔﺬر از روي دﺷﺘﻬﺎي ﮔﺮم و ﺧﺸﮏ، داراي دﻣﺎي ﺑﺎﻻ و رﻃﻮﺑﺖ ﮐﻤﯽ اﺳﺖ‬‫ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﻓﻀﺎ، در ﻣﺮز ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺷﻬﺮ، ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﻣﯽرﺳﺪ. ﮐﻪ در ﺑﺨﺶ ﺑﻌﺪي ﺗﻮﺿﯿﺢ داده‬‫ﻣﯽﺷﻮد. اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎدﻫﺎي ﺟﻨﻮﺑﯽ در روز و ﺷﺐ داراي ﺟﻬﺖ وزش ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ‬‫وﺟﻮد ﺻﻒ ﻫﺎي ﻣﺮﺗﺐ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﺟﻬﺖ ﺑﺎد در دوﺟﻬﺖ و ﮐﻨﺘﺮلﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ و از ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ ﺑﺎد و‬‫ﺗﺪاﺧﻞ ﺟﺮﯾﺎﻧﻬﺎ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﻧﺠﺎم ﮐﺎر ﺑﺎد اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ. ﮐﺎﻧﺎﻟﯿﺰه ﮐﺮدن ﺑﺎد، ﺳﺒﺐ‬‫ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺑﺮﺧﻮرد و ﺗﺪاﺧﻞ ﺟﺮﯾﺎن و ﺑﻬﺒﻮد دﺑﯽ و ﺳﺮﻋﺖ آن ﻣﯽﺷﻮد. در ﻓﻀﺎي ﺑﺎز ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺪاﺧﻞ‬‫ﺟﺮﯾﺎن، اﻓﺖ زﯾﺎدي در ﺟﺮﯾﺎن وﺟﻮد دارد و ﺳﺒﺐ ﻏﺒﺎر آﻟﻮد ﺷﺪن ﺑﺎد، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺟﺮﯾﺎن ﺟﺮﯾﺎن ﻣﻐﺸﻮش‬‫ﻣﯽﺷﻮد. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ، در ﻓﻀﺎي ﺑﺎز، ﺑﺎد ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﻧﺠﺎم ﮐﺎر ﮐﻤﺘﺮي دارد، اﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﺷﺮاﯾﻂ‬‫ﻃﺒﯿﻌﯽ، ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﺎري اﺳﺖ. ﺑﺎ ﮐﺎﻧﺎﻟﯿﺰه ﮐﺮدن ﺑﺎد، ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﮐﺎﻧﺎل، ﺑﻪ ﻣﻘﺪار‬‫زﯾﺎدي اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آﺳﯿﺐ ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺷﻮد و ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاي ﮐﺎﻫﺶ آﺳﯿﺒﻬﺎي ﻧﺎﺷﯽ از‬ ‫ﺳﺮﻋﺖ زﯾﺎد ﺑﺎد ﭼﺎره اﻧﺪﯾﺸﯿﺪ.‬ ‫11‬
  • 13. ‫ﻣﻬﺮﯾﺰ؛ ﺑﺎغﺷﻬﺮ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ اﯾﺮان در ﭘﻬﻨﻪي ﮐﻮﯾﺮ‬‫ﻓﻀﺎﻫﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ درون ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ دﻣﺎ و اﻓﺰاﯾﺶ رﻃﻮﺑﺖ در ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﺤﺪودي ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‬‫و اﯾﻦ ﺑﺎﻋﺚ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا و اﯾﺠﺎد ﺑﺎد ﻣﯽﺷﻮد. در ﺗﻬﺮان در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺘﺮاﮐﻢ ﺷﻬﺮ، ﺑﺮاي ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺮاﮐﻢ و ﻧﯿﺰ‬‫ﺗﻐﯿﯿﺮ آب و ﻫﻮا، ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺟﻨﮕﻠﯽ ﮔﺴﺘﺮدهاي ﭘﺪﯾﺪ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﯾﮑﯽ از ﻣﻨﺎﻃﻘﯽ ﮐﻪ‬‫ﺗﺮاﮐﻢ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده اي دارد و ﻣﺸﮑﻼت ﺑﺴﯿﺎري ﺑﺮاي ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺑﻪ آن وﺟﻮد دارد، ﻣﺤﺪودهي ﺷﻠﻮغ و ﭘﺮرﻓﺖ‬‫و آﻣﺪ ﺑﺎزار ﺗﻬﺮان و اﻃﺮاف آن در ﻣﻨﻄﻘﻪي 21 اﺳﺖ؛ ﺗﺼﻮر ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﺴﺌﻮﻻن از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﯽ در‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭼﺸﻢ ﭘﻮﺷﻨﺪ و ﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻞ ﺷﻬﺮ و ﺑﻬﺒﻮد آن در راه ﺣﺬف ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اي ﮔﺎم ﺑﺮدارﻧﺪ.‬‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﻣﺤﺪودهي ﺑﯿﻦ ﺧﯿﺎﺑﺎﻧﻬﺎي ري، اﻣﯿﺮﮐﺒﯿﺮ، وﺣﺪت اﺳﻼﻣﯽ و ﻣﻮﻟﻮي ﺑﻪ ﯾﮏ ﭘﺎرك ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺑﺴﯿﺎر‬‫ﻣﺆﺛﺮ در ﻣﺤﺪودهي ﻣﺘﺮاﮐﻢ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ، ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮد. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ اﯾﻦ ﻣﺤﺪوده از ﭘﺮ رﻓﺖ و آﻣﺪ ﺗﺮﯾﻦ‬‫ﻣﻨﺎﻃﻖ اﺳﺖ، ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاي اﻧﺘﻘﺎل ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎي آن ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎي ﻣﺪرن وﮐﻨﺘﺮل ﭘﺬﯾﺮ ﺗﻼش ﮐﺮد. در اﯾﻦ‬ ‫21‬
  • 14. ‫ﻣﺤﺪوده ﺑﺎ اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﭘﻮﺷﯿﺪه از درﺧﺘﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻧﯿﺰ ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﺰرگ‬‫ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺷﮕﺮﻓﯽ در آب و ﻫﻮاي ﻫﻤﻪي ﺷﻬﺮ دارد. ﺑﺎﯾﺪ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ﮐﻪ درﺧﺖ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﮐﻪ ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ‬‫در ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮاﺳﺖ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺸﮑﻼت زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ دﯾﮕﺮي ﺷﻮد. ﻣﺜﻼً ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎري ﻧﻮع ﺧﺎﺻﯽ از‬‫درﺧﺖ ﺑﺎ ﯾﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻬﺪﯾﺪ اﻧﻮاع دﯾﮕﺮ ﮔﯿﺎﻫﯽ و ﺟﺎﻧﻮري در رﻗﺎﺑﺖ ﺑﺎ آن و ﯾﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه آوردن ﻧﻮع‬‫ﺧﺎﺻﯽ از آﻓﺘﻬﺎ و ﯾﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺸﮑﻞ ﺳﺎز دﯾﮕﺮي ﺷﻮد. ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي در ﮔﺰﯾﻨﺶ ﻧﻮع‬‫ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺑﺮاي ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد؛ از ﺟﻤﻠﻪ: ﺗﻨﺎﺳﺐ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺎ‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻣﯿﺰان ﺗﺒﺨﯿﺮ آب، ﻧﻮع و ﻣﻘﺪار )ﺳﻄﺢ( ﺳﺎﯾﻪي درﺧﺖ، ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻄﺢ ﺳﺒﺰ درﺧﺖ )ﺳﻄﺢ ﺑﺮگ( ﺑﻪ‬‫ﺣﺠﻢ و ارﺗﻔﺎع درﺧﺖ و ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺳﺒﺰ ﺑﻮدن ﯾﺎ ﻧﺒﻮدن. اﻟﺒﺘﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ درﺧﺖ ﮐﻪ در ﺗﻬﺮان ﮐﺎﺷﺘﻪ‬‫ﻣﯽﺷﺪه و ﺑﻮده، ﭼﻨﺎر ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺷﺎﻫﺪ اﯾﻦ ادﻋﺎ درﺧﺘﺎن ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺧﯿﺎﺑﺎن وﻟﯽﻋﺼﺮ اﺳﺖ، اﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي‬‫دﯾﮕﺮي از درﺧﺘﺎن ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺑﻮﻣﯽ ﺑﺎ ﻋﻤﺮ ﻧﺴﺒﺘﺎً زﯾﺎد و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺷﻬﺮي ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﻬﺎ‬‫ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد، ﺗﺎ ﺿﻤﻦ ﺳﻮدﻣﻨﺪي ﺑﺮاي ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮا، ﺳﺒﺐ ﺗﻨﻮع و زﯾﺒﺎﯾﯽ ﻣﻨﺎﻇﺮ ﺷﻬﺮي و ﺗﻨﻮع ﮔﻮﻧﻪ‬‫ﻫﺎي ﺟﺎﻧﻮري ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮي ﺷﻮﻧﺪ. از ﺟﻤﻠﻪ ﺟﺎﻧﻮران ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﻨﺪ در ﻣﺤﯿﻂ ﻫﺎي ﺷﻬﺮي‬‫زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻨﻨﺪ و از ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﻫﻮاي ﺧﻮب ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن ﮐﻮﭼﮏ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎي زﯾﺎدي از آﻧﻬﺎ در‬‫ﭘﺎرك ﻫﺎي ﺟﻨﮕﻠﯽ و ﻧﯿﺰ ﭘﺎرك ﺷﻬﺮ وﺟﻮد دارﻧﺪ. از دﯾﺪ ﺑﺴﯿﺎري ﺟﺎﻧﻮران ﺑﺎﻋﺚ آﻟﻮدﮔﯽ و ﯾﺎ ﺑﯿﻤﺎري در‬‫ﻣﺠﺎﻣﻊ ﺷﻬﺮي ﻫﺴﺘﻨﺪ، اﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﮐﻪ درﺧﺖ در ﮐﻨﺎر ﺑﯿﻤﺎري ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد،‬‫ﺑﺮاي ﻫﻮاي ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺿﺮوري اﺳﺖ، ﺟﺎﻧﻮران دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﺳﻮدﻣﻨﺪﻧﺪ، ﺣﺘﯽ ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﻫﻤﻪي ﺳﻮد آﻧﻬﺎ،‬‫ﺑﺮاي ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﻓﻀﺎي ﺷﻬﺮي ﺑﻪ ﻓﻀﺎي دﻟﺨﻮاه ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺮاي اﻧﺴﺎن و دﻟﻨﺸﯿﻦ ﻧﻤﻮدن آن ﺿﺮوري ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ-‬‫رﺳﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺎزار از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﺮاﮐﺰ در اﯾﻦ ﻣﺤﺪوده اﺳﺖ، ﺗﺼﻮر ﻣﯽﺷﻮد آﻧﺮا ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي‬‫ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ اﻣﺮوزي در ﯾﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪي آزاد ﺗﺠﺎري در اﻃﺮاف ﺗﻬﺮان اﻧﺘﻘﺎل داده ﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﭼﻨﺪ دﺳﺘﮕﺎه‬‫دوﻟﺘﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ وزارﺗﺨﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻧﯿﺰ ﺷﻬﺮداري و اداره ﻫﺎي دﯾﮕﺮ اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻓﻀﺎﻫﺎي دﯾﮕﺮي اﻧﺘﻘﺎل ﯾﺎﺑﻨﺪ‬‫ﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ از وﺿﻌﯿﺖ ﮐﻨﻮﻧﯽ ﺑﺪﺗﺮ ﻧﺸﻮد، ﺑﻠﮑﻪ در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎي ﻣﻨﻈﻢ و ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺳﺒﺐ آﺳﻮدﮔﯽ ﻣﺮاﺟﻌﻪي‬‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان در ﺷﺮاﯾﻂ اﻣﺮوزي و ﻧﯿﺰ ﮐﻨﺘﺮل ﭘﺬﯾﺮ ﺑﻮدن در دﻧﯿﺎي ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﻦآوري ارﺗﺒﺎﻃﺎت و‬‫ﺑﺪون ﺣﻀﻮر اﻓﺮاد و ﺑﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻢ ﺑﺮاي دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎي دوﻟﺘﯽ ﺑﺸﻮد.در اﯾﻦ ﻣﻮرد ﺗﺼﻮر ﻣﯽﺷﻮد‬‫ﻫﻤﻪي دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﻬﻢ دوﻟﺘﯽ، ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻬﺎد رﯾﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮري، وزارﺗﺨﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎي ﻣﻬﻢ در‬‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاي ﺑﻪ ﻧﺎم "ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي دوﻟﺖ" در ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن وﻟﯽﻋﺼﺮ، ﺑﺰرﮔﺮاه ﭼﻤﺮان و ﺑﺰرﮔﺮاه‬‫ﻧﯿﺎﯾﺶ ﮔﺮد ﻫﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﻪ ﺗﺼﻮر ﮐﻨﯿﻢ، ﺑﺮاي ﮐﺎﻫﺶ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺗﻬﺮان؛ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻧﺎ رﯾﺸﻪي ﻫﻤﻪ-‬‫ي ﻣﻌﻀﻼت ﺗﻬﺮان اﺳﺖ، و ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪي ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺤﺮوم، ﺳﻌﯽ در اﻧﺘﻘﺎل ﻫﻮﺷﻤﻨﺪاﻧﻪي ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ،‬ ‫ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي از ﺗﻬﺮان ﭼﺎرهاﻧﺪﯾﺸﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ.‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪي دﯾﮕﺮي ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺳﮑﻮﻧﺖ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ و ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮔﻮدي زﯾﺎد، از ﻧﻈﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا در‬‫ﻣﻀﯿﻘﻪ ﻗﺮار دارد، ﻣﻨﻄﻘﻪي زﻋﻔﺮاﻧﯿﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻃﺮاﻓﺶ در ﮔﻮدي ﻓﺮو رﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺗﻬﻮﯾﻪي آن‬ ‫31‬
  • 15. ‫دﺷﻮار اﺳﺖ. ﻫﺮﭼﻨﺪ وﺳﻌﺖ زﯾﺎدي ﻧﺪارد، اﻣﺎ در ﺻﻮرت اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺮاﮐﻢ در آن ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻣﺸﮑﻞ ﺑﺰرﮔﯽ را اﯾﺠﺎد‬‫ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ، ﺑﺮاي ﺗﺨﻠﯿﻪي آن از ﺳﮑﻮﻧﺖ و ﺗﺒﺪﯾﻞ آن ﺑﻪ ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﮐﻪ از‬‫رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﮐﻢ آب ﺷﻤﺎل ﺷﻬﺮ ﺗﻐﺬﯾﻪ ﻣﯽﺷﻮد، ﺗﻼش ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ. اﯾﻦ درﯾﺎﭼﻪ ﯾﮏ ﻓﻀﺎي ﺑﺎز ﺑﺮاي اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺎد‬‫ﺷﻤﺎﻟﯽ از درون درهي زﻋﻔﺮاﻧﯿﻪ، ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽآورد و ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮي در ﺗﻮزﯾﻊ ﺑﺎد ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﺰدﯾﮏ ﺧﻮد اﺳﺖ.‬‫ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺤﯿﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎﯾﯽ را در ﻣﺤﻼت ﮐﻢ ﺗﺮاﮐﻢ ﺷﻤﺎل ﺷﻬﺮ ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽآورد. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ‬‫ﭼﻨﯿﻦ ﻓﻀﺎﯾﯽ ﺗﺄﺛﯿﺮ زﯾﺎدي در ﻣﻨﺎﻃﻖ دورﺗﺮ ﻧﺪارد، وﻟﯽ ﭼﻨﯿﻦ اﺛﺮي از اﯾﻦ ﮐﺎر ﻧﻪ ﭼﻨﺪان دﺷﻮار اﻧﺘﻈﺎر ﻧﻤﯽ-‬ ‫رود. ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﮐﻪ ﮐﻼً ﮐﺎرﻫﺎي ﻣﺆﺛﺮ، دﺷﻮار ﻫﺴﺘﻨﺪ و آﺳﺎﻧﺘﺮﯾﻦ ﮐﺎرﻫﺎ ﺷﺎﯾﺪ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﮐﻤﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ.‬‫ﯾﮑﯽ دﯾﮕﺮ از ﻣﻨﺎﻃﻘﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ اﻧﺘﻘﺎل ﮐﺎرﺑﺮي ﺑﻪ ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮاي ﺗﻐﯿﯿﺮات آب و ﻫﻮا‬‫ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، ﻣﻨﻄﻘﻪ اي ﺑﺰرگ در ﻏﺮب ﺷﻬﺮ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺘﺮاﮐﻢ زﯾﺎدي دﺳﺘﺮﺳﯽ دارد و ﻣﯽ-‬‫ﺗﻮاﻧﺪ در آﻧﻬﺎ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ؛ ﻓﺮودﮔﺎه ﻣﻬﺮآﺑﺎد اﺳﺖ. ﻣﯽداﻧﯿﻢ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﺴﯿﺎري، از ﺟﻤﻠﻪ؛ آﻟﻮدﮔﯽ‬‫ﻫﻮا، آﻟﻮدﮔﯽ ﺻﻮﺗﯽ و ﻧﯿﺰ ﻧﺎﻫﻤﺨﻮاﻧﯽ ﺑﺎ ﻣﺤﯿﻂ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﺟﺒﺎري اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﺑﺮاي‬‫اﻧﺘﻘﺎل ﻓﺮودﮔﺎه ﻫﺎ ﺑﻪ ﺑﯿﺮون از ﺷﻬﺮﻫﺎ وﺿﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﭼﺮا ﮐﻪ آﻟﻮدﮔﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎﻫﺎ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ‬‫اﺣﺘﺮاق ﻧﺎﻗﺺ، ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎد اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﺤﻤﻞ ﺻﺪاي آﻧﻬﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﺑﺴﯿﺎر دﺷﻮار اﺳﺖ. ﺑﻪ‬‫ﻋﻼوه، ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺷﺒﺎﻧﻪروزي ﻓﺮودﮔﺎه ﻫﺎ در ﯾﮏ ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻬﺮي ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﺗﺮاﻓﯿﮏ ﺑﺎﻻ و ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻮﺟﻮدات‬‫ﻋﻈﯿﻤﯽ در آﺳﻤﺎن ﻧﺰدﯾﮏ، ﺑﺮاي اﻧﺴﺎن در ﻃﻮﻻﻧﯽ ﻣﺪت، زﯾﺎن ﻓﺮاواﻧﯽ دارد. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ، در ﻋﺮف ﺑﯿﻦ-‬‫اﻟﻤﻠﻞ، ﺑﻪ ﻫﯿﭻ وﺟﻪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻓﺮودﮔﺎﻫﯽ )ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﺮودﮔﺎه ﻣﻬﺮآﺑﺎد( در ﯾﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ‬‫ﺑﺎﺷﺪ. ﻃﺒﯿﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻓﺮودﮔﺎه ﻣﺠﻬﺰي در ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ وﺟﻮد دارد، اﺳﺘﻔﺎده از ﯾﮏ ﻓﺮودﮔﺎه‬‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﺮودﮔﺎه ﻣﻬﺮآﺑﺎد ﺗﻮﺟﯿﻪ ﻧﺸﺪﻧﯽ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻧﺘﻘﺎل ﮐﺎرﺑﺮي ﻓﺮودﮔﺎه ﻣﻬﺮآﺑﺎد‬‫ﺑﻪ ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ، وﻇﯿﻔﻪي ﺗﺎزهاي در راﺳﺘﺎي اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺮاﮐﻢ ﺷﻬﺮي ﺑﺮاي ﭼﻨﯿﻦ ﻓﻀﺎﯾﯽ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﺸﻮد.‬‫ﻣﻨﻄﻘﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ، از ﭼﻨﯿﻦ ﻓﻀﺎي ﺑﯽﻧﻈﯿﺮي ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ، ﮐﻪ ﻧﯿﺎز ﻫﻤﻪي‬ ‫ﻣﺮدم اﺳﺖ، ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺷﯿﻮه اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد.‬‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻏﺮب ﺗﺎ ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ، ﯾﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪي ﺑﯿﺎﺑﺎﻧﯽ اﺳﺖ و داراي ﻧﺎﻫﻤﻮاري ﻫﺎي‬‫زﯾﺎدي ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﺎدﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺟﺮﯾﺎن ﻧﺪارد. ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﻦ، ﻧﻤﯽﺗﻮان آﻧﻬﺎ را ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﻫﻮا ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺖ.‬‫اﻟﺒﺘﻪ ﺳﺮﻋﺖ و ﺗﻮان آﻧﻬﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﭼﺸﻤﭙﻮﺷﯽ ﻧﯿﺴﺖ، اﻣﺎ اﻧﺘﻘﺎل آﻧﻬﺎ در ﮐﺎﻧﺎﻟﻬﺎي ﺗﻌﺒﯿﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ، ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮاﯾﯽ در ﺷﻬﺮ اﯾﺠﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﮐﻪ ﯾﻘﯿﻨﺎً آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﺎ را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽدﻫﺪ؛ اﻣﺎ از‬‫ﺳﻮي دﯾﮕﺮ ﺳﺒﺐ ﻧﺎﻣﻄﺒﻮع ﺷﺪن ﻫﻮا در اﺛﺮ رﻃﻮﺑﺖ ﮐﻢ و ﻧﯿﺰ اﻓﺰاﯾﺶ ذرات ﻏﺒﺎر در ﻫﻮاي ﺗﻨﻔﺴﯽ‬‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻣﯽﺷﻮد. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﻀﺎي ﻣﻬﺮآﺑﺎد، ﺿﺮوري و ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺆﺛﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ ﻓﻀﺎ ﻣﯽ-‬‫ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﯽ را ﺑﺮاي ﺷﻬﺮ ﭘﺪﯾﺪار ﺳﺎزد ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﻧﻘﻄﻪي دﯾﮕﺮي ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻠﯽ را در ﺧﻮد‬‫ﺗﺼﻮر ﮐﻨﺪ. ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺎ ﭘﺪﯾﺪآوردن ﯾﮏ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﻣﺘﺮاﮐﻢ و ﻧﯿﺰ ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﻓﻮق-‬ ‫41‬
  • 16. ‫اﻟﻌﺎده، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺷﺒﮑﻪي زﻫﮑﺸﯽ ﺑﯽ ﻧﻈﯿﺮي ﮐﻪ در ﺳﺎﺑﻘﻪي ﺗﺎرﯾﺨﯽ اﯾﺮاﻧﯿﺎن اﺳﺖ و در ﺣﺪ داﻧﺶ اﻣﺮوز؛‬‫آﻧﭽﻨﺎن ﻓﺮآﯾﻨﺪي را در ﺗﻬﻮﯾﻪي ﺷﻬﺮ در ﻧﻈﺮ آورد ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از آن ﺣﺘﯽ در ﺗﺼﻮر ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﺗﻬﺮان ﻧﯿﺎﻣﺪه‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ.‬‫در ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﻬﺮآﺑﺎد، ﺑﺎ ﭘﺪﯾﺪآوردن ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺟﻨﮕﻠﯽ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺳﺒﺰ )ﭘﻮﺷﯿﺪه از درﺧﺘﺎن‬‫ﺟﻨﮕﻠﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺳﺒﺰ( و ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﺑﺰرگ در ﺑﺨﺶ ﻏﺮﺑﯽ آن ﮐﻪ ﺑﺎ رودﺧﺎﻧﻪي ﮐﻦ ﭘﺮ ﻣﯽ-‬‫ﺷﻮد، ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻤﯽ در ﺑﻬﺒﻮد آب وﻫﻮاي ﺗﻬﺮان، ﺑﻪ وﯾﮋه در ﻧﯿﻤﻪي ﻏﺮﺑﯽ ﺷﻬﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ‬‫ﻧﺰدﯾﮑﯽ اي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺑﻪ ﺑﻨﺎي ﻣﯿﺪان آزادي، درﯾﺎﭼﻪي آﻧﺮا در ﺑﺨﺶ ﻏﺮﺑﯽ اﺣﺪاث ﮐﺮده اﻧﺪ، ﺗﺎ ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ‬‫آﺳﯿﺒﯽ ﺑﻪ ﺑﻨﺎي آزادي در اﺛﺮ ﻧﻔﻮذ آب ﺑﻪ زﻣﯿﻦ وارد ﺷﻮد. و ﻧﯿﺰ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﭘﻮﺷﺶ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺳﺒﺰ،‬‫ﻧﯿﺎز آن ﺑﻪ آﺑﯿﺎري ﮐﺎﺳﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد.آب از ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﯽ ﺑﯿﺮون ﻣﯿﺮود و ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻏﯿﺮﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﯽ‬‫ﺷﻬﺮ ﻣﯽرﺳﺪ. ﭘﺎرك ﺟﻨﮕﻠﯽ ﻣﻬﺮآﺑﺎد ﺳﺒﺐ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا ﺑﻪ ﺷﻬﺮ در ﺷﺐ، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه اﻓﺰاﯾﺶ رﻃﻮﺑﺖ‬‫و ﮐﺎﻫﺶ دﻣﺎي آن ﻣﯽﺷﻮد. و در روز، ﺳﺒﺐ ﺗﺨﻠﯿﻪي ﻫﻮا ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺑﯿﺮون ﻣﯽﺷﻮد، ﻋﺎﻣﻠﯽ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ‬‫اﻓﺰاﯾﺶ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد از ﻧﯿﻤﻪي ﺷﻤﺎﻟﯽ و ﺷﺮﻗﯽ ﺑﻪ ﻧﯿﻤﻪي ﻏﺮﺑﯽ و ﺟﻨﻮﺑﯽ ﻣﯽﺷﻮد. در روز ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﺎﻫﺶ‬‫دﻣﺎي ﻫﻮا ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ رﻃﻮﺑﺖ ﻣﻮﺟﻮد در ﻫﻮاي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺟﻨﮕﻠﯽ، و ﻓﺰوﻧﯽ دﻣﺎي ﻫﻮاي ﺣﺎﺷﯿﻪي ﻏﺮﺑﯽ‬‫)ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ(، ﺳﺒﺐ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا از روي ﻣﻬﺮآﺑﺎد ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻏﺮب، و ﺑﺎﻟﺘﺒﻊ، ﻣﮑﺶ ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ از روي‬‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺟﻨﮕﻠﯽ ﻣﻬﺮآﺑﺎد، ﻣﯽﺷﻮد. اﯾﻦ اﺛﺮ ﺑﺴﯿﺎر ﺣﯿﺮتاﻧﮕﯿﺰي در ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا در ﺷﻬﺮ ﻣﯽﮔﺬارد؛ ﭼﺮا‬‫ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﮐﻠﯽ ﻫﻮا در ﻫﻤﻪﺟﺎي ﺷﻬﺮ ﻣﯽﺷﻮد. اﯾﻦ اﺛﺮ در ﮐﻨﺎر ورود ﻫﻮا ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮐﻤﮏ‬‫ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺗﻬﻮﯾﻪي ﺷﻬﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ. اﻣﺎ در ﺷﺐ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮔﺮﻣﺘﺮ ﺑﻮدن آب ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﺎك، ﺟﺮﯾﺎن واروﻧﻪ ﺷﺪه‬‫و ﺳﺒﺐ ورود ﯾﮏ ﻫﻮاي ﻣﺮﻃﻮب ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻮارد دﯾﮕﺮي ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺑﺮاي ﺟﺮﯾﺎن‬‫ﺑﺎد در ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﯿﻢ، در روز ﻣﺆﺛﺮ ﺑﻮده و در ﺷﺐ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺴﻮﺳﯽ ﺑﺮاي ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽ-‬‫ﺷﻮﻧﺪ، اﯾﻦ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮاي ﺷﺒﺎﻧﻪ اﺛﺮ ﺑﯽ ﻧﻈﯿﺮي در ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮا در ﻃﯽ ﺷﺒﺎﻧﻪروز ﻣﯽﮔﺬارد. از ﺟﻬﺖ دﯾﮕﺮ،‬‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺨﺶ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺑﺰرﮔﯽ در ﺑﺨﺶ ﻏﺮﺑﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪي ﺷﻬﺮ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ از‬‫ورود ﻫﻮاي آﻟﻮدهي ﻧﺎﺷﯽ از ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﺷﻮد. ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد ﭘﺪﯾﺪار ﺷﺪه در روز‬‫راﻫﮑﺎر ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮاي ﺣﻞ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺸﮑﻠﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ. اﻣﺎ ﻧﮑﺘﻪي ﻣﻬﻢ اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺻﻨﺎﯾﻊ‬‫آﻻﯾﻨﺪه در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺷﻬﺮ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺳﻌﯽ ﺑﺮ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ و‬‫اﻗﺘﺼﺎدي از ﺗﻬﺮان ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺄﺛﯿﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪي دوﭼﻨﺪان ﺷﺪه و ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﻫﻮاي ﻣﻄﺒﻮع در ﺗﻬﺮان‬‫ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﻮد. ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ رﺷﺪ اﺣﺪاث ﻣﺮاﮐﺰ ﺻﻨﻌﺘﯽ در ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ، ﺑﺴﯿﺎر ﺑﯽ ﻧﻈﻢ ﺻﻮرت‬‫ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻫﺮﭼﻨﺪ در ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﮐﻪ ﻫﺪف ﮐﺎر و ﺗﻮﻟﯿﺪ و درآﻣﺪ و ﺳﻮد اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ‬‫دﯾﮕﺮي ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﯽﺷﻮد، اﻣﺎ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ ﮐﻪ در ﻫﻤﻪي اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺑﺎ‬‫آﻟﻮدﮔﯽ زﯾﺎد ﻫﯿﭻ ﻧﻘﻄﻪاي ﺑﺮاي ﮐﺎﺷﺖ ﺣﺘﯽ ﯾﮏ درﺧﺖ ﭘﯿﺪا ﻧﺸﻮد؛ ﺣﺘﯽ اﮔﺮ ﻫﺪف از ﮐﺎﺷﺖ درﺧﺖ‬‫ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا ﻧﺒﺎﺷﺪ، و ﻫﺪف ﺗﻨﻬﺎ زﯾﺒﺎﯾﯽ ﯾﮏ ﻧﻤﺎي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑﺎ ﯾﮏ درﺧﺘﭽﻪي زﯾﺒﺎ ﺑﺎﺷﺪ.‬ ‫51‬
  • 17. ‫ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اداﻣﻪي ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺗﮏ ﺗﮏ ﻣﺮاﮐﺰ ﺻﻨﻌﺘﯽ در ﺗﻬﺮان اﻧﺪﯾﺸﯿﺪ و دﯾﺪﮔﺎه‬ ‫ﻫﺎي ﮐﻼن ﮐﺸﻮر در ﺗﻤﺮﮐﺰﮔﺮاﯾﯽ در ﻫﻤﻪي زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎ را ﺑﺎزﺑﯿﻨﯽ ﮐﺮد.‬‫ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد در ﺗﻬﺮان ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﻤﺪهاي را اﻋﻤﺎل ﮐﺮدﯾﻢ، اﻣﺎ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪي ﺑﻨﯿﺎدي ﮐﻪ‬‫وﺟﻮد دارد، ﻫﻨﻮز ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ. ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﻷﺧﺮه ﺑﺎدﻫﺎي ﭘﺪﯾﺪار ﺷﺪه و ﻫﺪاﯾﺖ ﺷﺪه ﺑﻪ ﺳﻮي‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﺑﺮاي ﻫﻤﻪي ﻣﺴﺎﺣﺖ آن ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ؛ اﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﮐﻪ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن اﻧﺠﺎم دادهاﯾﻢ،‬‫ﺑﺮاي ﻓﻀﺎي ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ اﺟﺮا ﻧﺸﺪه اﺳﺖ.ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﮐﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﯿﻢ آﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﺗﻮﺻﯿﻒ‬‫ﮐﺮدﯾﻢ، ﮐﺎﻣﻞ اﻧﺠﺎم دﻫﯿﻢ، و ﺑﺮاي ﺑﻬﺘﺮ ﺷﺪن ﺟﺎي ﺗﻼش و ﻓﮑﺮ در آﻧﭽﻪ ﺗﺎﺑﻪﺣﺎل اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ، وﺟﻮد‬‫دارد. ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎرﻫﺎ اﻧﺪﯾﺸﯿﺪ، ﻣﺸﻮرت ﮐﺮد، آزﻣﺎﯾﺶ ﮐﺮد و ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم آن ﺑﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ آن ﺑﯿﺎﻧﺪﯾﺸﯿﻢ و از آن‬ ‫ﺑﺮاي اﺻﻼح آﻧﭽﻪ اﻧﺠﺎم دادهاﯾﻢ، اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﯿﻢ.‬‫در ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮب ﺗﺎ ﻏﺮب ﺷﻬﺮ، ﻣﺰارع ﮐﺸﺎورزي ﺳﻨﺘﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ آﻟﻮدﮔﯽ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ‬‫آﺑﻬﺎي اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه، ﺑﺎﻋﺚ ﺷﯿﻮع ﺑﯿﻤﺎري ﻫﺎي ﻣﻘﻄﻌﯽ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ را ﺑﺴﯿﺎر آﺳﯿﺐ ﭘﺬﯾﺮ و‬‫ﺣﺴﺎس ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ ﺗﺼﻮر ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ در ﯾﮏ ﺟﺎﻣﻌﻪي ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ، ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت‬‫ﮐﺸﺎورزي ﺑﺎ ﮐﺎرﺑﺮي وﯾﮋه در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﻧﯿﺎزي ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎري از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﮐﺸﻮر در‬‫زﻣﯿﻨﻪي ﮐﺸﺎورزي ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻋﺪم ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاري ﻧﺎﺑﻮد ﺷﻮﻧﺪ و ﻣﺮدﻣﺎن آن ﺑﻪ ﮐﺎرﻫﺎي )ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ( ﺧﻼف‬‫ﺧﻮاﺳﺖ ﺣﮑﻮﻣﺖ )ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺎﭼﺎق( ﺑﭙﺮدازﻧﺪ. ﻣﺜﻼً ﻫﻤﻪي ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮان در زﻣﯿﻨﻪي ﮐﺸﺎورزي ﮐﯿﻔﯿﺖ‬‫زﻣﯿﻨﻬﺎي ﮐﺸﺎورزي اﺳﺘﺎﻧﻬﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﺮاﺳﺎن، ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن، ﺧﻮزﺳﺘﺎن، اﯾﻼم، ﮐﺮدﺳﺘﺎن،‬‫ﻟﺮﺳﺘﺎن، آذرﺑﺎﯾﺠﺎن و اردﺑﯿﻞ را ﻋﺎﻟﯽ ﻣﯽداﻧﻨﺪ، اﻣﺎ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاري و ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﺮاي ﮐﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪي در‬‫اﺳﺘﺎن ﻫﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن، اﯾﻼم و ﯾﺎ ﮐﺮدﺳﺘﺎن ﻣﺜﺎل زدﻧﯽ اﺳﺖ! ﻣﻨﻄﻘﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ‬‫ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗﻤﺮﮐﺰﮔﺮاﯾﯽ ﺣﮑﻮﻣﺖ در ﻫﻤﻪي زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎ ﭘﯿﺶ رود؛ زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻏﯿﺮ از ﺗﻼش و ﺗﻮﻟﯿﺪ و‬‫ﺑﺎﻟﺘﺒﻊ آﺳﺎﯾﺶ و ﮔﺬران زﻧﺪﮔﯽ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺤﺮوم، زﯾﺎن دﯾﮕﺮي ﺑﺮاي ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽﺷﻮد! ﻫﻤﻪي‬‫زﻣﯿﻨﻬﺎي ﮐﺸﺎورزي اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮك ﺟﻨﮕﻠﯽ ﮔﺴﺘﺮده اي ﻣﯽﺷﻮد و ﻧﯿﺰ در ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮب آن‬‫و ﻧﺰدﯾﮏ دﺷﺖ وراﻣﯿﻦ، ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﺮاي آﺑﯿﺎري زﻣﯿﻨﻬﺎي ﮐﺸﺎورزي ﻣﺮدم وراﻣﯿﻦ اﺣﺪاث‬‫ﺷﻮد. ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ زﻣﯿﻨﻬﺎي ﮐﺸﺎورزي در ﺣﺎﺷﯿﻪي ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﯽ ﺗﻬﺮان، ﺑﺎ آﺑﻬﺎي آﻟﻮده اي‬‫آﺑﯿﺎري ﺷﺪه اﺳﺖ، آﻧﻬﺎ را از ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻮردﻧﯿﺎز ﻣﺮدم ﺳﺎﻗﻂ ﺷﻮﻧﺪ )ﻣﻌﺎف ﺷﻮﻧﺪ(. و ﺑﻪ‬‫ﺟﺎي آن، ﺑﺎ ﺣﻤﺎﯾﺖ از ﮐﺸﺎورزي، ﺳﻌﯽ در رﺷﺪ ﮐﺸﺎورزي ﻣﺪرن و اﻣﺮوزي در ﺑﺨﺶ ﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﻧﺰدﯾﮏ‬‫وراﻣﯿﻦ ﺷﻮد. در زﻣﯿﻨﻬﺎي ﻏﯿﺮﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﻣﺤﻼت ﻣﺒﺎرك آﺑﺎد، ﺣﺴﻦ آﺑﺎد، ﭘﻼﺋﯿﻦ، ﭼﻬﺎرداﻧﮕﻪ، ﻋﻠﯽآﺑﺎد و‬‫ﻗﺎﺳﻢ آﺑﺎد ﺧﺸﮑﻪ ﯾﮏ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺟﻨﮕﻠﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﻮد و ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮﺑﯽ آن، ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﺰرگ‬‫اﯾﺠﺎد ﺷﻮد ﺗﺎ ﻫﻢ ﺳﺒﺐ اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮاي ﻣﻄﺒﻮع در ﺑﺨﺶ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ ﺷﺪه، ﻫﻢ ﺑﺮاي‬‫آﺑﯿﺎري زﻣﯿﻨﻬﺎي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮاي ﮐﺸﺎورزي ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ در زﻣﯿﻨﻬﺎي دﯾﮕﺮي در ﻧﺰدﯾﮑﯽ آن ﺑﻪ ﮐﺎر رود.‬‫اﯾﻦ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﮔﺴﺘﺮده ﺗﺮﯾﻦ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﺗﻬﺮان و ﻣﺆﺛﺮﺗﺮﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ در ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد در‬ ‫61‬
  • 18. ‫ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ ﻫﻤﻪي ﭘﺎرﮐﻬﺎي ﺟﻨﮕﻠﯽ درون ﺷﻬﺮ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮﺧﻪ-‬‫ﺣﺼﺎر، ﻟﻮﯾﺰان، ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ، ﭘﺮدﯾﺴﺎن و ﺧﺮﮔﻮشدره ﺗﺎ ﺳﻄﺢ زﯾﺎدي ﮔﺴﺘﺮش ﯾﺎﺑﻨﺪ؛ اﻣﺎ اﺛﺮ ﻧﺎﺷﯽ از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬‫ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺜﻼً در ﻣﻬﺮآﺑﺎد ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ، ﻋﻤﯿﻖ ﺗﺮ و ﻣﺤﺴﻮس ﺗﺮ اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺛﺮ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي‬‫ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﯽ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮔﺴﺘﺮدﮔﯽ و ﮐﺸﯿﺪﮔﯽ در ﮐﻨﺎر ﻣﻨﻄﻘﻪي ﺷﻠﻮغ ﺷﻬﺮ، و ﻧﯿﺰ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺷﻬﺮ در ﺟﺎي ﺧﻮد ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ. ﺗﻮﺟﻪ دارﯾﻢ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت‬‫آﻻﯾﻨﺪهاي ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪهي ﮐﻮره ﻫﺎي آﺟﺮﭘﺰي ﻗﺪﯾﻤﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻫﺎﯾﯽ‬‫ﺑﺮاي ﺟﻤﻊآوري زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎي ﺷﻬﺮي ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻧﯿﺰ ﭼﺎﻟﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در اﺛﺮ ﻧﻮع ﺧﺎك ﺗﻬﺮان آﺑﻬﺎي آﻟﻮدهي‬‫ﺳﻄﺤﯽ و ﺷﯿﺮاﺑﻪ ﻫﺎي زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ را در ﺧﻮد ﺟﻤﻊ ﮐﺮده اﻧﺪ و ﻣﺤﻞ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺧﻄﺮﻧﺎك ﺑﺮاي ﻣﺤﯿﻂ‬‫زﯾﺴﺖ؛ اﻋﻢ از آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا، آﻟﻮدﮔﯽ ﺧﺎك و آﻟﻮدﮔﯽ آب و ﻧﯿﺰ ﺳﺒﺐ ﺷﯿﻮع ﺑﯿﻤﺎري ﻫﺎي ﻓﺮاواﻧﯽ در‬‫ﺟﺎﻧﻮران و اﻧﺴﺎن ﻣﯽﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﺸﺘﺎرﮔﺎه ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻋﯿﻦ داﺷﺘﻦ ﻣﺠﻮز ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻋﺪم‬‫ﺑﺴﯿﺎري اﺻﻮل ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ، ﺑﺮاي ﺳﻼﻣﺘﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪي ﺷﻬﺮي ﻣﻀﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﻧﯿﺰ داﻣﺪاري ﻫﺎي زﯾﺎدي ﮐﻪ در‬‫ﻣﺤﯿﻂ ﻫﺎي آﻟﻮده ﺑﻪ ﭘﺮورش دام و ﻃﯿﻮر ﻣﯽﭘﺮدازﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻧﺘﻘﺎل آﻟﻮدﮔﯽ و ﺑﯿﻤﺎري ﻫﺎي وﯾﮋهاي ﺑﻪ‬‫واﺳﻄﻪي ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺧﻮد، ﺑﻪ ﺟﻮاﻣﻊ ﺷﻬﺮي ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ. ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﻦ ﻧﺎﺑﻮدي و ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻨﯽ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻓﻦآوري‬‫ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ ﺑﺮاي ﺳﻼﻣﺘﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان، ﺿﺮوري ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ. ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ آب و ﻫﻮاي‬‫ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮐﺸﻮر ﺑﺮاي ﭘﺮورش اﻧﻮاع ﺧﺎص دام و ﯾﺎ ﻃﯿﻮر ﻣﻮردﻧﯿﺎز، ﺗﻼش ﻣﺴﺌﻮﻻن ﺑﺮاي اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ‬‫ﺳﺎزي ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ از اﻗﻠﯿﻢ ﻣﺘﻨﻮع ﮐﺸﻮر، ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ آن، ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر اﺳﺖ . اﯾﻦ‬‫ﺳﯿﺎﺳﺖ، ﭘﯿﺶ درآﻣﺪي اﺳﺖ ﺑﺮ ﺷﻌﺎرﻫﺎي زﯾﺎدي ﮐﻪ از ﻗﻮل ﻣﺴﺌﻮﻻن ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد )و ﺑﻌﻀﺎً ﭘﺲ از‬‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ، از ﻃﺮف ﻫﻤﺎن ﻣﺴﺌﻮل ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻣﯽﺷﻮد!(. ﮔﻔﺘﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ: ﺗﻤﺮﮐﺰ زداﯾﯽ، ﺗﻮﺳﻌﻪي ﭘﺎﯾﺪار‬ ‫در ﻫﻤﻪي ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮐﺸﻮر، ﺑﺮاﺑﺮي و ﻣﺴﺎوات )و ﺣﺘﯽ ﻋﺪاﻟﺖ !( ارﺗﻘﺎي ﺳﻄﺢ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻋﻤﻮﻣﯽ و . . . .‬‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﯾﮏ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﮔﺴﺘﺮده در ﺟﻨﻮب ﺗﻬﺮان اﺣﺪاث ﺷﺪه اﺳﺖ، ﮐﻪ ﺑﺎﻟﺘﺒﻊ، ﺑﺎد ﭘﺪﯾﺪ‬‫ﻣﯽآﯾﺪ. اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ ﺑﺎد، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ وﯾﮋهي آن ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎ آﻧﭽﻪ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎي دﯾﮕﺮ اراﺋﻪ ﺷﺪه‬‫اﺳﺖ، ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻣﺴﻄﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺗﻔﺎوت آن ﺑﺎ دﯾﮕﺮان اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ، در‬‫ﻋﯿﻦ ﭘﺮﺟﻤﻌﯿﺖ ﺑﻮدن، از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎي ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺸﺪه اﺳﺖ، ﺑﺎﯾﺪ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت‬‫ﻣﻨﻈﻢ در ﺟﻬﺖ ﺑﺎد و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺮاﮐﻨﺪه اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد. ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻗﺪرت ﮐﻤﺘﺮ ﺑﺎد ﮐﻪ در‬‫ﯾﮏ ﻓﻀﺎي ﻣﺴﻄﺢ ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ، ﻧﺒﺎﯾﺪ اﺳﺘﻬﻼك ﭼﻨﺪاﻧﯽ در ﻣﺴﯿﺮ ﺟﺮﯾﺎن آن ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ وﺟﻮد‬‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ؛ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪي در راﺳﺘﺎي ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، اﻣﺎ در ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ‬‫ﺑﺎد، ﻓﺎﺻﻠﻪي زﯾﺎدي دارﻧﺪ. اﯾﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎي ﺑﺰرگ ﻗﻄﺮ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ و اﻓﺖ ﮐﻤﯽ دارﻧﺪ، ﮐﻪ ﺳﺒﺐ‬‫ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد ﺗﺎ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺗﺮي در ﺟﻬﺖ ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﺷﻮد؛ ﺿﻤﻨﺎً ﺟﻬﺖ ﺑﺎد در روز و ﺷﺐ‬‫ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ. آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ اﻓﺰون ﺑﺮ ﻫﻤﻪي ﻣﺰﯾﺖ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﮔﺴﺘﺮده و ﯾﺎ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬‫ﻫﺎي ﻣﺎﻧﻨﺪ آن، در ﺟﻬﺖ ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد و ﺑﻬﺒﻮد ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮا، ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﮐﺎﻫﺶ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎ و اﻓﺰاﯾﺶ‬ ‫71‬
  • 19. ‫رﻃﻮﺑﺖ دارد؛ ﭘﺪﯾﺪآوردن ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ زﯾﺒﺎ ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎدهي ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻧﮑﺘﻪي ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ‬‫در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﮐﻼن ﺷﻬﺮي ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻬﺮان، ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد. ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪي در ﻧﯿﻮﯾﻮرك در آﻣﺮﯾﮑﺎ اﺟﺮا‬‫ﺷﺪه اﺳﺖ. در اﻃﺮاف ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﯽ ﺷﻬﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﺎﺣﯿﻪي ﻣﺘﻔﺎوت وﺟﻮد دارد: ﻧﺎﺣﯿﻪي‬‫ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ در ﺷﻤﺎل و درﯾﺎﭼﻪ در ﺟﻨﻮب. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ، ﺑﺎد در روز در ﺟﻬﺖ ورود ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﯽوزد ﮐﻪ‬‫ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ رﻃﻮﺑﺖ ﻫﻮا در ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ ﻣﯽﺷﻮد و ﻫﻮاي ﻣﻄﺒﻮﻋﯽ را در ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽ-‬‫آورد. ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ، در ﺑﯿﻦ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه در ﻣﻨﻄﻘﻪ 21 و ﻧﯿﺰ ﭘﺎرك‬ ‫ﺟﻨﮕﻠﯽ ﻣﻬﺮآﺑﺎد ﻗﺮار دارد. ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﻦ ﻫﻮاي ﺑﺴﯿﺎر ﻋﺎﻟﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻓﻌﻠﯽ در آن ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽآﯾﺪ.‬‫دو ﻧﻘﻄﻪي دﯾ ﮕﺮ در ﺷﻬﺮ وﺟﻮد دارن ﮐﻪ ﻫﺮﭼﻨﺪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﻈﺎﻣﯽ ﺷﻬﺮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد، اﻣﺎ ﺑﺎ‬‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﺑﺎﯾﺪ اﻧﺘﻘﺎل ﯾﺎﺑﺪ. اﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﯿﺎل ﭘﺮدازي‬‫ﻫﺎي ﺗﺎ ﺑﻪ اﯾﻨﺠﺎ ﻧﯿﺰ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ واﻗﻌﯿﺖ، اﻣﺎ در ﻧﻈﺎم ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ ﭘﺮاﯾﻨﺮﺳﯽ ﻣﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺤﺚ ﻧﯿﺴﺖ؛‬‫ﺗﺼﻮر ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ راﺿﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ از ﯾﮑﯽ از دو ﻓﺮودﮔﺎه ﻧﻈﺎﻣﯽ دوﺷﺎنﺗﭙﻪ و ﻗﻠﻌﻪﻣﺮﻏﯽ ﭼﺸﻢ ﺑﭙﻮﺷﻨﺪ. ﺑﺎ‬‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ در اﯾﻦ ﺧﯿﺎﻻت ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻧﻈﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﺷﺮق ﺗﻬﺮان را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﺗﺠﺎوز‬‫ﻧﺸﺪه اﺳﺖ، ﺗﺼﻮر ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﻓﺮودﮔﺎه دوﺷﺎنﺗﭙﻪ را ﺑﺘﻮان ﺑﻪ ﮐﺎرﺑﺮي دﯾﮕﺮي در راﺳﺘﺎي رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻫﻮاي‬ ‫ﺧﻮب ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻧﻤﻮد.‬‫در ﮐﺎﺷﺖ درﺧﺘﺎن ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺎﻣﻼً ﺣﺴﺎب ﺷﺪه ﻋﻤﻞ ﮐﺮد، ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻧﻮع درﺧﺘﺎن و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ در‬‫ﮔﺰﯾﻨﺶ آﻧﻬﺎ، در اﺻﻮل ﻣﻌﻤﺎري ﺑﺎغ ﺑﻪ روﺷﻬﺎي ﺳﻨﺘﯽ اﯾﺮاﻧﯽ و ﻧﯿﺰ ﻣﺪرن، ﻧﻮع ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮐﺎﺷﺖ درﺧﺘﺎن در‬‫ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ )ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﮐﺎﺷﺖ( و ﻓﺎﺻﻠﻪي آﻧﻬﺎ، ﺗﻨﻮع ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﻫﻢ و اﺳﺘﻔﺎده از‬‫ﺑﺮﺧﯽ درﺧﺘﭽﻪ ﻫﺎي وﯾﮋه در ﻻﺑﻪﻻي درﺧﺘﺎن، اﺛﺮ ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد و ﻧﯿﺰ ﺟﻬﺖ ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد را دوﭼﻨﺪان‬‫ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﻣﺜﻼً اﺳﺘﻔﺎده از ﮔﯿﺎﻫﺎن ﮐﻮﺗﺎه، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭼﻤﻦ و درﺧﺘﭽﻪ ﻫﺎي ﭘﺮﺑﺮگ، در ﮐﻨﺎر درﺧﺘﺎن ﺑﻠﻨﺪ ﺳﺒﺐ‬‫ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا از ﻻﺑﻪﻻي درﺧﺘﺎن ﻣﯽﺷﻮد. ﻧﯿﺰ ﻧﻮع ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮐﺎﺷﺖ درﺧﺘﺎن در ﮐﻨﺎر درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﯾﺎ در‬‫ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ اﺛﺮ ﺑﺎد را ﺗﻘﻮﯾﺖ ﯾﺎ ﺗﻀﻌﯿﻒ ﮐﻨﺪ. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل ﭘﺪﯾﺪآوردن‬‫ﺑﺎغ ﻫﺎ، در روﺷﻬﺎي ﺳﻨﺘﯽ و ﻣﺪرن، ﺑﺮاي ﻋﻮاﻣﻞ اﺟﺮاﯾﯽ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ، و در ﮐﻨﺎر آن ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ رﻓﺘﺎر زﯾﺴﺘﯽ‬‫ﮔﯿﺎﻫﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻮﺟﻮد زﻧﺪه و وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎي ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ آﻧﻬﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﭘﺮوژه، ﺗﻨﻬﺎ‬‫ﺑﻪ ﺟﻮاﻧﺐ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا ﺗﻮﺟﻪ ﻣﯽﺷﻮد، اﻣﺎ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮارد ﺑﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي وﯾﮋهاي ﺑﻪ ﯾﮏ‬‫اﻗﻠﯿﻢ در ﻗﺎﻟﺐ زﯾﺎن ﻫﺎي ﺟﺒﺮان ﻧﺸﺪﻧﯽ وارد ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﮐﻤﺘﺮ ﻧﯿﺴﺖ، ﮐﻪ در ﻣﻮاردي ﺳﺒﺐ‬‫ﻧﺎﺑﻮدي ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي ﺑﻮﻣﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر آﺳﯿﺐ ﺑﺰرﮔﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد. اﯾﻦ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ، ﻧﻪ از‬‫ﺟﻬﺖ آزار ﯾﺎ ﺑﺰرﮔﻨﻤﺎﯾﯽ اﺳﺖ، ﮐﻪ از ﺟﻬﺖ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺎري اﺳﺖ راه ﺑﺮﮔﺸﺘﯽ ﺑﺮاي آن ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺼﻮر‬‫ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺷﯿﻮهي ﺑﺴﯿﺎر دﻗﯿﻖ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد، اﯾﻦ ﻧﺎﺷﯽ از ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ وﯾﮋهي ﭘﺮوژه اﺳﺖ. اﻟﺒﺘﻪ در ﯾﮏ‬‫ﮐﺎر، ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻧﻪ، ﺑﺎﯾﺪ آﻧﺮا ﺟﺪي ﮔﺮﻓﺖ، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﺎر ﮐﻮﭼﮑﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازهي ﮐﺎرﺑﻮدﻧﺶ‬ ‫اﻫﻤﯿﺖ داد، ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﮐﻮﭼﮑﯽ ﯾﺎ ﺑﺰرﮔﯽ آن، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﯾﺎ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪي آن.‬ ‫81‬
  • 20. 19
  • 21. ‫زاﯾﻨﺪه رود؛ رودﺧﺎﻧﻪاي در ﺷﻬﺮ‬‫ﺗﺎ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪآوردن ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺳﺒﺰ در ﺳﻄﺢ ﺷﻬﺮ ﮐﻮﺷﺶ ﺷﺪ؛ وﻟﯽ ﺣﺎل ﻧﻮﺑﺖ آن اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﺑﺮاي ﭘﺎﯾﺪار ﮐﺮدن ﺗﻐﯿﯿﺮات آب و ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ و ﻣﺎﻧﺪﮔﺎري ﺑﺎﻏﻬﺎي ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه ﺑﯿﻨﺪﯾﺸﯿﻢ. در ﮐﻮﻫﭙﺎﯾﻪ ﻫﺎي‬‫اﻃﺮاف ﺗﻬﺮان رودﻫﺎي ﮐﻮﭼﮑﯽ در ﺟﺮﯾﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪي ﻧﻪ ﭼﻨﺪان دوري ﺟﺮﺑﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ را‬‫در ﺧﻮد داﺷﺘﻪ اﻧﺪ. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺗﻌﺪاد اﻧﮕﺸﺖ ﺷﻤﺎري رودﺧﺎﻧﻪ، ﺑﺎ ﺟﺮﯾﺎن ﮐﻢ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ‬‫ﺑﯽ اﻫﻤﯿﺘﯽ ﺑﺮاي ﻣﺴﺌﻮﻻن، اﺳﺘﻔﺎدهي درﺳﺘﯽ از آﻧﻬﺎ ﻧﻤﯽﺷﻮد. در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در ﺷﻬﺮ رودﺧﺎﻧﻪ اي در‬‫ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎﺷﺪ، ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ رﻃﻮﺑﺖ و ﺑﻬﺒﻮد ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ ﻣﯽﺷﻮد. ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات‬‫اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد را ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻧﻤﻮده، ﺳﺒﺐ ﭘﺎﯾﺪاري ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻄﯽ در ﺷﻬﺮ ﺷﺪه، ﻫﻮاي‬‫ﺧﻮﺑﯽ را ﺑﺮاي ﻫﻤﻪي ﺷﻬﺮوﻧﺪان در ﺳﻄﺢ ﺷﻬﺮ ارﻣﻐﺎن آورد. ﻧﺎﻫﻤﻮاري ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد ﺗﻬﺮان ﺷﺮاﯾﻂ وﯾﮋهاي‬‫را ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪآوردن رودﺧﺎﻧﻪ در ﺷﻬﺮ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺗﻌﺪادي رود ﮐﻢآب از ﺷﻤﺎل ﺷﻬﺮ وارد ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ،‬‫اﯾﻦ رودﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﯽﭘﯿﻮﻧﺪﻧﺪ و رود درﮐﻪ را ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽآورﻧﺪ. اﯾﻦ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻫﻤﺮاﺳﺘﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺮاه ﭼﻤﺮان ﺑﻪ‬ ‫ﺳﻮي ﺟﻨﻮب ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﭘﺲ از ﮔﺬر از اﻣﯿﺮآﺑﺎد، ﺑﻪ ﻣﯿﺪان ﻓﺎﻃﻤﯽ ﻣﯽرﺳﺪ.‬‫رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي دﯾﮕﺮي ﺑﻪ ﻧﺎم ﮐﻦ و ﻧﯿﺰ ﺣﺼﺎرك از ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﯽ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ وارد ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ. ﺑﺮاي‬‫اﺳﺘﻔﺎدهي ﺑﯿﺸﺘﺮ از اﯾﻦ اﻣﮑﺎن در راه ﺑﻬﺒﻮدي ﺷﻬﺮ، ﺳﻌﯽ ﮐﺮدهاﯾﻢ ﻣﺴﯿﺮ آﻧﻬﺎ را در ﺗﺼﻮر، ﺗﻐﯿﯿﺮﯾﺎﻓﺘﻪ‬‫ﺑﺪاﻧﯿﻢ، ﺗﺎ ﺑﻪ ﺑﻬﺮهوري ﺑﺎﻻﺗﺮي دﺳﺖ ﯾﺎﺑﯿﻢ. رودﺧﺎﻧﻪي ﮐﻦ ﭘﺲ از ﮔﺬر از ﮐﻦ، ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﯽ‬‫ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﻤﺮاﺳﺘﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺮاه ﮐﺎﺷﺎﻧﯽ، در ﺣﻮاﻟﯽ ﻣﯿﺪان ﺷﻬﺮزﯾﺒﺎ، ﺑﻪ ﻣﺴﯿﻞ ﺣﺼﺎرك ﺑﭙﯿﻮﻧﺪد.‬‫ﺳﭙﺲ در راﺳﺘﺎي ﺑﺰرﮔﺮاه ﮐﺎﺷﺎﻧﯽ اداﻣﻪ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ، ﺗﺎ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﺮاه ﯾﺎدﮔﺎراﻣﺎم ﻣﯽرﺳﺪ. رودﺧﺎﻧﻪي ﺗﺎزه‬‫ﺗﺸﮑﯿﻞ، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺰرﮔﺮاه ﯾﺎدﮔﺎراﻣﺎم ﺑﻪ ﺟﻨﻮب ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺑﺮﺳﺪ. ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ‬‫ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ در ﺣﺮﮐﺖ ﯾﮏ ﺳﯿﺎل ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ اﻣﮑﺎن ﻧﺪارد، ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ در ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل، ﺑﻪ ﻧﺤﻮهي‬‫ﻃﺮاﺣﯽ و ﺳﺎﺧﺖ آن ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد ﺗﺎ آﺳﯿﺐ ﮐﻤﯽ ﺑﻪ ﺳﺎزهي رودﺧﺎﻧﻪ و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﯿﻂ اﻃﺮاف در اﺛﺮ ﺗﻼﻃﻢ‬‫آب وارد ﺷﻮد. ﺳﻌﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻣﺴﯿﺮ ﺑﺮاي ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺑﺮﮔﺰﯾﺪه ﺷﻮد.‬‫ﺗﺼﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪي اﺧﯿﺮ، ﭘﺲ از رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎن، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه آن ﺗﺎ در ﺣﻮاﻟﯽ‬ ‫ﻣﯿﺪان ﺟﻤﻬﻮري، ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﺮاه ﻧﻮاب ﺑﺮﺳﺪ.‬‫از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﺷﻬﺮ، از ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﯽ، رودﺧﺎﻧﻪي دﯾﮕﺮي از ﺟﺎﺟﺮود ﺑﻪ ﭘﺎرﭼﯿﻦ ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﯽﺷﻮد. ﺳﺪ‬‫ﻟﺘﯿﺎن ﯾﮑﯽ از ﺳﺪﻫﺎي اﻃﺮاف ﺗﻬﺮان اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺶ از ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮق، ﺑﻪ ﻣﺼﺮف آﺷﺎﻣﯿﺪن ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺗﻬﺮان‬ ‫02‬
  • 22. ‫ﻣﯽرﺳﺪ. ﯾﮑﯽ از ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎي آن، در ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﯽ، ﺑﻪ ﺗﺼﻔﯿﻪﺧﺎﻧﻪي آب، واﻗﻊ در اﺑﺘﺪاي ﺑﺰرﮔﺮاه ﺑﺎﺑﺎﯾﯽ،‬‫ﻣﯽرﺳﺪ. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﺼﺮف ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ، اﻣﺎ ﻧﺸﺎﻧﺪﻫﻨﺪهي آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺳﻄﺢ آب ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﻣﻘﺪار ﺑﯿﺸﺘﺮي را ﺑﺮاي ﭘﺪﯾﺪآوردن ﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪي ﺷﻬﺮي اﻧﺘﻘﺎل داد. اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ‬‫ﺑﻪ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺗﻬﺮان و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ روﺷﻬﺎي ﻣﺼﺮف آب ﻣﻮﺳﻮم ﺑﻪ اﻟﮕﻮي ﻣﺼﺮف، ﻣﻘﺪار آب ﺳﺪﻫﺎي اﻃﺮاف‬‫ﺗﻬﺮان ﺑﯿﺶ از ﻧﯿﺎز ﺟﻤﻌﯿﺖ اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺳﺪ ﻟﺘﯿﺎن، در زﻣﯿﻨﯽ اﺣﺪاث ﺷﺪه اﺳﺖ‬‫ﮐﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎﻻﯾﯽ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻔﻮذ آب ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﻧﺪارد. اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﯿﺰ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﻔﻮذﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ.‬‫ﺑﻨﺒﺒﺮاﯾﻦ اﺳﺘﻔﺎدهي زﯾﺎد از آب ﭘﺎﯾﯿﻦدﺳﺖ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺑﺪون آﺳﯿﺐ ﺑﻪ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎي آن و ﺑﺎﻻدﺳﺖ آن،‬‫ﻣﻨﻄﻘﯽ اﺳﺖ ﺗﺎ اﺗﻼف آب را ﮐﺎﻫﺶ دﻫﯿﻢ. ﺳﺪﻟﺘﯿﺎن در ﮐﻮﻫﺴﺘﺎن ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﯽ، ﻧﺰدﯾﮏ ﺟﺎﺟﺮود اﺳﺖ و‬‫ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻓﺎﺻﻠﻪي ﮐﻢ و ارﺗﻔﺎع ﺑﺴﺘﺮ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﻣﻨﻄﻘﻪي ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﯽ، ﺑﺮاي اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑﻪ ﺗﻬﺮان‬‫ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ. اﻟﺒﺘﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪي ﭘﺎرﭼﯿﻦ ﺟﺮﯾﺎن دارد ﮐﻪ ﻧﯿﺎز ﮐﺸﺎورزي‬‫ﺟﻤﻌﯿﺖ ﮐﺸﺎورز آن روﺳﺘﺎ را ﺑﺮﻃﺮف ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﭙﻪ ﻫﺎي ﻓﺮاواﻧﯽ ﮐﻪ در راه اﻧﺘﻘﺎل آب از ﺟﺎﺟﺮود‬‫ﺑﻪ ﺗﻬﺮان وﺟﻮد دارد، اﺳﺘﻔﺎده از ﮐﺎﻧﺎل ﮐﺸﯽ ﺑﺎ ﻓﻦآوري روز ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ آب زﯾﺎدي را در ﮔﺬر از‬‫زﻣﯿﻨﻬﺎي ﺧﺸﮏ از دﺳﺖ ﻧﺪﻫﯿﻢ. ﻣﺴﯿﺮ ﮐﺎﻧﺎل ﻧﯿﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺄﻣﻞ اﺳﺖ، اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻤﻬﯿﺪاﺗﯽ ﺑﺮاي اﻧﺘﻘﺎل‬ ‫ﺑﺮﺧﯽ روﺳﺘﺎﯾﯿﺎن اﻧﺪﯾﺸﯿﺪ.‬‫ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻬﺎي ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﯽ ﺗﻬﺮان، آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﯽ ﻓﺮاواﻧﯽ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺼﻠﯽ، درﺑﺮدارﻧﺪ. ﺑﻪ دﻟﯿﻞ‬‫ﻋﺪم اﺣﺴﺎسِ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻗﻄﺮه ﻗﻄﺮه از آﺑﻬﺎي ﻧﺰدﯾﮏ ﺷﻬﺮ و ﺑﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪي ﮐﻢ ﺑﺮاي اﻧﺘﻘﺎل آﻧﻬﺎ، ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ‬‫ﻧﺒﻮده، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﺮاي ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از آﻧﻬﺎ ﺗﺪوﯾﻦ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. اﻣﺎ در ﺷﺮاﯾﻂ دﺷﻮار ﮐﻨﻮﻧﯽ ﺑﺮاي ﺗﺄﻣﯿﻦ آب‬‫ﺟﻤﻌﯿﺖ زﯾﺎد ﺗﻬﺮان، ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻣﻨﺒﻌﯽ ﺑﻬﺮهﺑﺮداري ﮐﺮدهاﯾﻢ، ﻻزم اﺳﺖ در ﮐﻨﺎر ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﯽ و‬‫ﭘﺮاﮐﻨﺪهي اﻃﺮاف ﺷﻬﺮ، ﺑﺮاي اﺟﺮاي ﺗﻤﺮﮐﺰزداﯾﯽ در ﯾﮏ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪي واﻗﻌﯽ، دور از ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده از‬ ‫اﺣﺴﺎس و ﻓﮑﺮ ﻣﺮدم، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪي اﻗﺪام ﺷﻮد.‬‫اﯾﻦ رودﺧﺎﻧﻪ از ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﯽ ﺷﻬﺮ، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺰرﮔﺮاه ﺑﺎﺑﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ وارد ﻣﯽﺷﻮد. ﺳﭙﺲ ﻣﻮازي‬‫ﺑﺰرﮔﺮاه وﻓﺎدار اداﻣﻪ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻫﻨﮕﺎم ﻣﯽرﺳﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه اﯾﻦ ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب ﺣﺮﮐﺖ‬‫ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺟﺎﻧﺒﺎزان ﻣﯽرﺳﺪ و در ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻏﺮب، ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن دﮐﺘﺮ ﺑﻬﺸﺘﯽ ﻣﯽرﺳﺪ‬ ‫ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ اﯾﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﯿﺰ در ﻣﯿﺪان ﻓﺎﻃﻤﯽ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪي درﮐﻪ ﻣﯽﭘﯿﻮﻧﺪد.‬‫ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﭘﺮآب از ﮔﺮدآوري ﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ، در ﻣﯿﺪان ﻓﺎﻃﻤﯽ ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ‬‫ﻓﻮقاﻟﻌﺎدهاي را ﺑﺮاي ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺗﻬﺮان دارد؛ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻠﯽ ﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻫﻮا؛ ﮐﻪ در زﯾﺒﺎﯾﯽ ﺷﻬﺮ،‬‫آراﻣﺶ روح و روان ﺷﻬﺮوﻧﺪان و ﻧﯿﺰ ﺑﻬﺒﻮد آﻟﻮدﮔﯽ ﻣﻨﻈﺮ ﻣﺆﺛﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺗﺤﺖ ﮐﻨﺘﺮل ﺑﻪ‬‫دو ﺷﺎﺧﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﺷﻮد. ﯾﮏ ﺷﺎﺧﻪ، از ﺧﯿﺎﺑﺎن دﮐﺘﺮ ﻓﺎﻃﻤﯽ ﺑﻪ ﻣﯿﺪان ﺗﻮﺣﯿﺪ ﻣﯽرﺳﺪ و ﭘﺲ از آن، در‬‫ﺟﻬﺖ ﺟﻨﻮب در راﺳﺘﺎي ﺑﺰرﮔﺮاه ﻧﻮاب، ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن اﻣﺎم ﺧﻤﯿﻨﯽ ﻣﯽرﺳﺪ؛ ﺳﭙﺲ در ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻏﺮب‬ ‫12‬
  • 23. ‫ﺑﻪ درﯾﺎﭼﻪي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﻣﻬﺮآﺑﺎد ﻣﯽرﺳﺪ و ﭘﺲ از آن، ﺑﺎ رودﺧﺎﻧﻪي ﮐﻦ از ﺷﻬﺮ ﺑﯿﺮون ﻣﯽرود. اﻣﺎ‬‫ﺷﺎﺧﻪي دوم، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻓﻠﺴﻄﯿﻦ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺟﻨﻮب ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺷﺮق ﻣﺎﯾﻞ‬‫ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﯿﺪان ﻓﺮدوﺳﯽ ﺑﺮﺳﺪ، ﭘﺲ از آن ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺟﻨﻮب، ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺟﻨﮕﻠﯽ‬‫ﺷﻬﺮ در ﻣﻨﻄﻘﻪي 21 ﻣﯽرﺳﺪ. ﭘﺲ از آﺑﯿﺎري اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ و ﮔﺬر از درﯾﺎﭼﻪي آن، ﺑﻪ ﻃﺮف ﻣﯿﺪان‬‫ﮔﻤﺮك، و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﯿﺪان رﺑﺎط ﮐﺮﯾﻢ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺳﭙﺲ در راﺳﺘﺎي ﺑﺰرﮔﺮاه ﻗﻠﻌﻪﻣﺮﻏﯽ، ﺑﻪ‬‫ﺑﺰرﮔﺮاه ﺗﻨﺪﮔﻮﯾﺎن ﻣﯽرﺳﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﺳﺪ. دو رودﺧﺎﻧﻪاي ﮐﻪ از ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﯽ و ﺟﻨﻮب‬‫ﻏﺮﺑﯽ از ﺷﻬﺮ ﺧﺎرج ﺷﺪهاﻧﺪ، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺟﻨﮕﻠﯽ ﮔﺴﺘﺮدهي ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﯽ را آﺑﯿﺎري ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ‬‫درﯾﺎﭼﻪي ﺑﺰرﮔﯽ ﮐﻪ در ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮب اﯾﻦ ﭘﺎرك اﺣﺪاث ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﯽرﺳﺪ. ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ،‬‫ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ درﺧﺘﺎن ﺟﻨﮕﻠﯽ از ﺑﺰرﮔﺮاه آزادﮔﺎن ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ )ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب و‬‫ﻏﺮب( ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ و ﺳﺒﺐ ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺟﺮﯾﺎن ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ از ﻫﻮا ﺑﺎ رﻃﻮﺑﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺨﺶ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ‬‫ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ ﻣﯽﺷﻮد. آﺑﯿﺎري ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺤﺪهي ﮔﺴﺘﺮدهاي ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﯽ دﻗﯿﻘﯽ دارد ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ‬‫ﻣﻮارد در اﻧﺪﯾﺸﯿﺪن ﺑﻪ ﻣﻌﻀﻼت ﺗﻬﺮان و ﯾﺎﻓﺘﻦ راه ﺣﻞ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎﺳﺖ. اﻣﯿﺪ اﺳﺖ ﭘﯿﺶ از آﻧﮑﻪ ﻧﺎﭼﺎر ﺑﻪ‬‫اﺟﺮاي ﺑﺮﺧﯽ ﮐﺎرﻫﺎي ﭘﺮﻫﺰﯾﻨﻪ ﺷﻮﯾﻢ، ﭼﻨﯿﻦ ﺑﯿﻨﺸﯽ در ﻣﺴﺌﻮﻻن ﭘﺪﯾﺪ آﯾﺪ. ﭘﯿﺶ ﮔﯿﺮي ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻢ ﻫﺰﯾﻨﻪ‬ ‫ﺗﺮ از درﻣﺎن اﺳﺖ، و درﻣﺎن در ﻣﺮﺣﻠﻪي ﺣﺎد ﺑﯿﻤﺎري، از روي ﻧﺎﭼﺎر ﺑﻮدن و دﺷﻮارﺗﺮﯾﻦ راﻫﮑﺎر اﺳﺖ.‬‫ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي زﯾﺒﺎي ﺟﻨﮕﻠﯽ، ﺑﺎ ﻣﻌﻤﺎري وﯾﮋهي اﯾﺮاﻧﯽ در ﻃﺮاﺣﯽ ﺑﺎغ، در ﮐﻨﺎر ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي‬‫ﭘﺮآب و ﮔﺴﺘﺮده، در ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪي ﺗﻬﺮان، ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﻪ ﺳﺰاﯾﯽ در ﺑﻬﺒﻮدي ﻫﻮاي ﮐﻼن ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان‬‫داﺷﺘﻪ، ﯾﮏ ﺑﺎغ زﯾﺒﺎ را در دﺳﺘﺮس ﺟﻤﻌﯿﺖ زﯾﺎدي ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ، ﺗﺎ اﻧﺴﺎن ﺑﺘﻮاﻧﺪ در ﮐﻨﺎر رﺷﺪ ﺳﺮﯾﻊ ﻓﻦ-‬‫آوري در ﺟﻬﺎن اﻣﺮوز، ﺳﻬﻢ ﻃﺒﯿﻌﺖ را ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ، و ﺑﺮاي آراﻣﺶ روﺣﯽ در ﻣﯿﺎن ﺟﻬﺎن ﻣﺎﺷﯿﻨﯽ، ﻟﺤﻈﻪ‬ ‫اي ﺑﻪ اﺻﻞ ﺧﻮد ﺑﺎزﮔﺮدد.‬‫در ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺑﺰرﮔﺮاه آزادﮔﺎن، در ﻣﺤﺪودهي ﻣﺒﺎرك آﺑﺎد )در ﻣﻨﻄﻘﻪي 02( ﺗﺎ ﻗﺎﺳﻢ آﺑﺎد ﺧﺸﮑﻪ‬‫)در ﻣﻨﻄﻘﻪي 91(، ﯾﮏ ﺑﺎغ ﮔﺴﺘﺮده ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ و در ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮﺑﯽ آن ﺑﻪ ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ‬ ‫ﮐﻪ از آﺑﻬﺎي ﺷﻤﺎل ﺗﻬﺮان و ﺷﺮق ﺗﻬﺮان )ﺟﺎﺟﺮود( ﺗﻐﺬﯾﻪ ﻣﯽﺷﻮد.‬‫رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﯾﺎدﺷﺪه در ﻣﺴﯿﺮ ﺣﺮﮐﺖ ﺧﻮد در ﻣﺤﺪودهي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﺑﻪ ﻓﻀﺎي ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺎز دارﻧﺪ.‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ، ﺑﺮاي رﻋﺎﯾﺖ اﯾﻤﻨﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان در ﻫﻨﮕﺎم ﭘﺮآﺑﯽ آﻧﻬﺎ، ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ ﺟﺎﻧﺐ اﺣﺘﯿﺎط را ﻧﮕﻪ داﺷﺖ‬‫و ﻧﯿﺰ ﺑﺮاي ﺑﻬﺮهوري در ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﻣﻮﺟﻮد، ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ در ﺣﺪ اﻣﮑﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﺪﯾﺪآوردن‬‫ﯾﮏ ﻧﻮار ﺑﺎرﯾﮏ از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ در ﺣﺎﺷﯿﻪي رودﺧﺎﻧﻪ، ﮐﻮﺷﯿﺪ. ﭘﺲ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺗﺨﻠﯿﻪي زﻣﯿﻨﻬﺎي‬‫ﻓﺮاواﻧﯽ در ﻣﺴﯿﺮ ﺣﺮﮐﺖ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اﺳﺖ. ﺑﺮاي ﺣﻞ اﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ، ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﮑﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﯽﺷﻮد. در اﺛﺮ‬‫ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ ﮐﻪ در ﻓﻀﺎي ﺷﻬﺮ ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ، ﺗﻬﺮان ﺑﻪ ﯾﮏ ﺷﻬﺮ ﭼﻨﺪﺗﮑﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺨﺶ ﻫﺎﯾﯽ‬‫ﮐﻪ در ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺟﻨﮕﻠﯽ از ﻫﻢ ﺟﺪا ﺷﺪهاﻧﺪ. ﻧﮑﺘﻪي دﯾﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒﻪ‬ ‫22‬
  • 24. ‫ﺳﺎزي در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎي ورودي ﺑﺎد در ﺷﻤﺎل ﺷﺮق، ﺷﻤﺎل ﻏﺮب و در ﺷﺮق )ﺑﯿﻦ ﻓﺮودﮔﺎه دوﺷﺎنﺗﭙﻪ و‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪي ﻧﻈﺎﻣﯽ ﺷﺮق ﺗﻬﺮان( و در ﺟﻨﻮب، ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻓﺮاواﻧﯽ را در ﮔﻮﺷﻪ ﻫﺎي ﺷﻬﺮ اﺳﮑﺎن داده ﻣﯽﺷﻮد،‬‫و ﻓﻀﺎي ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮاي اﺣﺪاث رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽآﯾﺪ. ﯾﮑﯽ از ﺳﻮد ﻫﺎي ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪي، ﺟﺎﺑﻪﺟﺎﯾﯽ ﺗﺮاﮐﻢ‬‫از ﻣﺮﮐﺰ ﺑﻪ ﮔﻮﺷﻪ ﻫﺎي ﺷﻬﺮ و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي وﮐﻨﺘﺮل ﭘﺬﯾﺮي آن در ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت اﺳﺖ. ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮم‬‫ﮐﻪ، ﺑﺎﯾﺪ زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎي ﭼﻨﯿﻦ اﻧﺘﻘﺎل ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ را ﻓﺮاﻫﻢ آورد ﺗﺎ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت؛ ﮐﻪ در ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت و ﺑﺎ‬‫آﯾﻨﺪه ﻧﮕﺮي ﺑﺮاي ﺟﻤﻌﯿﺖ، ﺳﺒﺐ اﯾﺠﺎد ﻣﺸﮑﻼت ﺟﺪي در آﯾﻨﺪه ﻧﺸﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ داﻧﺶ اﻣﺮوز‬‫ﺑﺮاي ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺷﻬﺮي، ﺳﻌﯽ در ﺗﻤﺮﮐﺰزداﯾﯽ و اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺮاﮐﺰ ﻏﯿﺮﺿﺮوري )ﻃﺒﻖ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﺪرن ﺑﺮاي ﯾﮏ‬‫ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ( از ﺗﻬﺮان ﻣﯽﺷﻮد، ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺮاي اﺟﺮاي اﺻﻼﺣﺎت ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰي ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد‬‫ﺳﺎدهﺗﺮ ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﯿﺎزي ﺑﻪ وﺟﻮد ﻫﻤﻪي ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت ﺻﻨﻌﺘﯽ، ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎي ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ و دﻓﺘﺮ‬ ‫ﺑﺴﯿﺎري ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﻣﻨﻄﻘﻪاي و ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻧﯽ در ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ ﻧﯿﺴﺖ.‬ ‫32‬
  • 25. ‫ﺑﺨﺶ دوم‬ ‫ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﺗﻬﺮان . . .‬‫اﻣﺮوز ﯾﮑﺸﻨﺒﻪ اﺳﺖ. دﯾﺮوز ﺻﺒﺢ، ﭘﺲ از 6 ﺳﺎﻋﺖ ﭘﺮواز، از ﺑﻨﺪر ﻣﺎرﺳﯽ ﺑﻪ ﺗﻬﺮان رﺳﯿﺪﯾﻢ. ﺳﺎﻋﺖ‬‫7 ﺻﺒﺢ در ﻓﺮودﮔﺎه ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪاي ﺑﻪ ﻧﺎم ﺑﻨﯿﺎﻧﮕﺰار ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﺬﻫﺒﯽ در اﯾﺮان از ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎ ﭘﯿﺎده ﺷﺪﯾﻢ. ﭘﺲ از‬‫01 دﻗﯿﻘﻪ ﮔﺮدش در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎي ﻓﺮودﮔﺎه، ﮐﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﻨﺮ ﻣﻌﻤﺎري ﺳﻨﺘﯽ اﯾﺮاﻧﯿﺎن، ﻫﺮ‬‫ﮐﺴﯽ را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣﯽداد، ﺑﻪ اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘﺮو، در ﻫﻤﺎن ﻧﺰدﯾﮑﯽ رﻓﺘﻢ. ﻗﻄﺎر ﻣﺘﺮو، ﻣﺎﻧﻨﺪ آن‬‫ﻗﻄﺎرﻫﺎﯾﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﺎرﺳﯽ و ﺷﻬﺮ ﻣﻦ، ﻧﻮف ﻟﻮﺷﺎﺗﻮ در ﺣﺮﮐﺖ اﺳﺖ، ﻗﻄﺎر راﺣﺘﯽ ﺑﻮد. اﻣﺎ ﻧﻤﯽداﻧﻢ‬‫ﭼﺮا در ﺗﻬﺮان و ﺷﺎﯾﺪ در اﯾﺮان، ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ وﺳﯿﻠﻪاي ﻣﺘﺮو ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ، ﺷﺎﯾﺪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻋﻼﻗﻪي اﯾﺮاﻧﯽ ﻫﺎ ﺑﻪ‬‫اﺳﺘﻔﺎده از اﺻﻮل ﺳﻨﺘﯽ ﺧﻮد، در اﺧﺘﻼط ﺑﺎ ﻓﻦآوري اﻣﺮوزي ﺑﺎﺷﺪ. اﯾﺮاﻧﯽ ﻫﺎ در اﺧﺘﻼط ﭼﯿﺰﻫﺎي‬‫ﻣﺨﺘﻠﻒ و اﺳﺘﻔﺎدهي ﻫﻮﺷﻤﻨﺪاﻧﻪ از ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻌﺠﻮن ﻫﺎﯾﯽ، ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﺎرت دارﻧﺪ. ﺷﺎﯾﺪ ﯾﮑﯽ از ﻧﮑﺎت ﻣﺜﺒﺖ‬ ‫42‬
  • 26. ‫آﻧﻬﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ از ﻣﺰﯾﺘﻬﺎي ﻫﺮ روﺷﯽ در ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻮد اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪ، اﻟﺒﺘﻪ، ﯾﻘﯿﻨﺎً در اﯾﻦ ﮐﺎر‬ ‫ﻣﺤﺪودﯾﺖ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﻧﻤﯽداﻧﻢ اﯾﻦ ﻣﺮدم ﺑﻪ آن ﻣﻘﯿﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﯾﺎ ﻧﻪ!‬‫ﺳﻮار ﻣﺘﺮوي ﺗﻬﺮاﻧﯿ ﻬﺎ ﺷﺪم و از ﻓﺮودﮔﺎه ﺗﺎ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان آﻣﺪم، اﻣﺎ در راه ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ دﯾﺪم ﮐﻪ‬‫ﭘﯿﺶ از اﯾﻦ، از اﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﻧﺸﻨﯿﺪه ﺑﻮدم. ﭼﺮا ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از ﺳﻔﺮ، ﺑﺎ ﺗﻌﺪادي از دوﺳﺘﺎن ﮐﻪ ﺑﻪ دﻻﯾﻞ ﮐﺎري ﺑﻪ‬‫ﺗﻬﺮان آﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ، در ﻣﻮرد ﺑﺮﺧﯽ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ و اﺻﻮل ﺟﺎﻣﻌﻪي اﯾﺮان ﭘﺮﺳﯿﺪه ﺑﻮدم؛ ﺗﺎ دﭼﺎر ﻣﺸﮑﻞ و‬‫ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻧﺸﻮم؛ و ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ راﺑﻄﻪ ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﻢ؛ ﭼﺮا ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﻋﻼﻗﻪﻣﻨﺪم ﮐﻪ از ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺮدﻣﯽ‬‫ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺪاﻧﻢ، ﻣﺮدم اﯾﺮان ﭘﯿﺸﯿﻨﻪي ﺗﺎرﯾﺨﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﭘﺮﺑﺎري دارﻧﺪ، و ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺰرﮔﯽ ﺑﺮ ﻣﺮدم ﺟﻬﺎن‬‫داﺷﺘﻪاﻧﺪ، ﻫﺮﭼﻨﺪ در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺗﺎرﯾﺨﯽ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ دور ﺷﺪن از ﺟﺎﻣﻌﻪي ﺟﻬﺎﻧﯽ و ﭘﺮﻫﯿﺰ از ﺗﻌﺎﻣﻼت‬‫ﮔﺴﺘﺮده ﺑﺎ ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ، دﭼﺎر ﯾﮏ اﻧﻔﻌﺎل دروﻧﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ رواﺑﻂ ﺟﻬﺎن و ﻧﯿﺰ، ﻋﺪم ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺮ ﻣﺮدم‬‫ﺟﻬﺎن در ﭼﻨﯿﻦ زﻣﺎﻧﻬﺎﯾﯽ ﺷﺪهاﻧﺪ. ﭘﺲ از ﮔﺬر از دﯾﻮار ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﻓﺮودﮔﺎه ﮐﻪ ﻣﺰﯾﺘﻬﺎي زﯾﺎدي ﺑﺮاي‬‫ﻓﺮودﮔﺎه ﻫﺎي اﻣﺮوزي دارد )از ﺟﻤﻠﻪ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ورود ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد زﻧﺪهاي، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن، دور از ﭼﺸﻢ‬‫ﻣﺄﻣﻮران، ﺑﻪ ﺑﺎﻧﺪﻫﺎ و آﺷﯿﺎﻧﻪي ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎﻫﺎ(؛ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﺎﺣﯿﻪي ﺑﯿﺎﺑﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ وﯾﮋهي آن رﺳﯿﺪﯾﻢ.‬‫اﯾﻦ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ داراي ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎي ﺑﯿﺎﺑﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻮﻣﯽ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﯿﺎﺑﺎﻧﯽ اﯾﺮان ﻫﺴﺘﻨﺪ، و از ﻟﺤﺎظ‬‫اﮐﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ، ﮐﺎﻣﻼً ﺑﺎ اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻢ اﯾﺮان ﺳﺎزﮔﺎرﻧﺪ، و ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﻣﻌﻀﻠﯽ را ﺑﻪ اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻢ، ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻧﮑﺮده‬‫اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ را در روزﻫﺎي ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ ﺳﻔﺮ و از ﺑﺮﺧﯽ اﻓﺮاد ﻣﻄﻠﻊ، از ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺘﺎدان داﻧﺸﮕﺎه ﻫﺎ و ﯾﺎ‬‫ﻣﺴﺌﻮﻻن ﺷﻨﯿﺪم. اﻣﺎ از ﺣﺪود 01 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮي ﺗﻬﺮان، ﺑﻪ ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎي اﻧﺒﻮه و ﺳﺮﺳﺒﺰي رﺳﯿﺪﯾﻢ ﮐﻪ ﻧﻤﯽ-‬‫داﻧﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﯾﺠﺎد ﺷﺪهاﻧﺪ، ﭼﺮاﮐﻪ ﺗﺎ 01 ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ، ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﭼﻨﯿﻦ ﭼﯿﺰي را در ﺗﻬﺮان ﻧﺪﯾﺪه اﺳﺖ.‬‫اﻟﺒﺘﻪ ﻧﻈﻢ در ﮐﺎﺷﺖ درﺧﺘﺎن و ﺗﻨﻮع ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ و ﻧﯿﺰ ﮐﻨﺘﺮل آﻧﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻫﻮﺷﻤﻨﺪي ﮐﻪ در‬‫ﺑﺮﺧﯽ ﻓﻀﺎي ﺧﺎﻟﯽ ﺑﯿﻦ درﺧﺘﺎن دﯾﺪه ﻣﯽﺷﺪ، ﻧﺸﺎن از ﭘﺪﯾﺪآوردن ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ آﻧﻬﺎ دارد، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺤﯿﻂ‬‫آن ﺷﺒﯿﻪ ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ اﺳﺖ. در درون آن ﻣﺤﯿﻂ آﮐﻨﺪه از درﺧﺖ، از ﮐﻨﺎر ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪ ﮔﺬﺷﺘﯿﻢ‬‫ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺗﻬﺮان دور از اﻧﺘﻈﺎر ﻧﯿﺴﺖ و ﺷﺎﯾﺪ از ﺳﺎﻟﻬﺎي دور وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ، اﻣﺎ آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ از آن‬‫ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﯽﺷﻮد، اﻫﻤﯿﺖ آن ﺑﺮاي ﺗﻬﺮاﻧﯿﻬﺎ را ﻣﯽﺗﻮان از ﻇﺎﻫﺮ درﯾﺎﭼﻪ ﻓﻬﻤﯿﺪ. در ﮔﻮﺷﻪي‬‫درﯾﺎﭼﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﯿﺮ ﻣﺎ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻮد، در ﯾﮏ زﻣﯿﻦ ﻫﻤﻮار، ﺗﻌﺪاد ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي از ﻣﺮدم در ﺣﺎل ورزش‬‫ﺑﻮدﻧﺪ، ﺷﺎﯾﺪ ﺑﯿﺶ از 0001 ﻧﻔﺮ. ﺑﻌﺪ از درﯾﺎﭼﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺗﺮﮐﯿﺐ و ﺗﺮﺗﯿﺐ درﺧﺘﺎن ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮد. ﺗﺎ ﻣﺴﺎﻓﺖ‬‫زﯾﺎدي ﻫﻤﻪي درﺧﺘﺎن را ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻫﻢ ﮐﺎﺷﺘﻪ اﻧﺪ، ﯾﮏ ﺻﻒ ﺑﺴﯿﺎر ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺑﺮاي رﺳﯿﺪن ﺑﻪ درﯾﺎﭼﻪ و‬‫ﻧﻮﺷﯿﺪن آب. ﻣﺴﺎﻓﺮان ﻫﻤﺮاه ﻣﻦ، از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي دﻗﯿﻘﯽ ﮐﻪ در ﻋﺮض 01 ﺳﺎل اﺟﺮا ﺷﺪه و ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه اﯾﻦ‬‫ﻣﺤﯿﻂ را ﭘﺪﯾﺪ آورد، ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ. ﻓﺮدي ﮐﻪ در ﮐﻨﺎر ﻣﻦ و ﻧﺰدﯾﮏ ﭘﻨﺠﺮه ﻧﺸﺴﺘﻪ اﺳﺖ، ﯾﮏ اﯾﺮاﻧﯽ‬‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺶ از 02 ﺳﺎل اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﻧﯿﺎﻣﺪه اﺳﺖ، آدم ﻋﺠﯿﺒﯽ اﺳﺖ، ﺧﻮدش ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎ‬‫ﭘﯿﺶ، ﻧﺎﭼﺎر ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻮد را رﻫﺎ ﮐﻨﺪ و از اﯾﺮان ﺑﺮود، اﻣﺎ اﻵن دارد اﺷﮏ ﻣﯽرﯾﺰد. اﻧﮕﺎر‬‫ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ در اﺧﺘﯿﺎرش ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﺎ آراﻣﺶ از ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽﮐﻨﺪ و اﺷﮏ از ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ روان اﺳﺖ. ﻣﯽ-‬ ‫52‬
  • 27. ‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﺪﯾﺮ ﺷﺮﮐﺘﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮش در ﺳﻬﺎم آن ﺷﺮﯾﮏ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﭘﺲ از ورﺷﮑﺴﺘﮕﯽ‬‫اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ، ﻫﻤﺴﺮش او را رﻫﺎ ﮐﺮد. ﺑﻌﺪ از اﯾﻨﮑﻪ ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪي ورﺷﮑﺴﺘﻪي ﻫﻤﺴﺮش را ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از دﺳﺘﮕﺎه‬‫ﻫﺎي دوﻟﺘﯽ آن زﻣﺎن ﻓﺮوﺧﺘﻪ اﺳﺖ، ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ي دﯾﮕﺮش را ﻧﯿﺰ ﻓﺮوﺧﺘﻪ اﺳﺖ و ﺑﺮاي ﻓﺮاﻣﻮش ﮐﺮدن‬‫ﺳﺨﺘﯽﻫﺎﯾﺶ از اﯾﺮان رﻓﺘﻪ اﺳﺖ. او ﻣﯽﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﭘﺴﺮ ﺑﺰرﮔﺶ در ﻓﺮاﻧﺴﻪ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﺧﯿﻠﯽ آرام‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اي ﮐﺎش در ﻫﻨﮕﺎم آن ﺳﺨﺘﯽ ﻫﺎ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪم و ﺗﺎ آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺴﺘﻢ ﺑﺮاي ﮐﺸﻮرم ﻧﻪ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺮاي‬‫دل ﺧﻮدم، ﺑﺮاي ﻫﻮﯾﺘﻢ، ﺳﺮزﻣﯿﻨﻢ ﺗﻼش ﻣﯽﮐﺮدم؛ اي ﮐﺎش ﻣﺮده ﺑﻮدم و ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﺑﺎزﻧﻤﯽﮔﺸﺘﻢ.‬‫ﯾﺎدآوري ﮔﺬﺷﺘﻪ، آن ﻫﻢ ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺷﮑﺴﺖ، دﺷﻮار اﺳﺖ. از ﭘﻨﺠﺮه، ﺑﺮﺟﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪي دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ‬‫ﺑﻪ ﺻﻒ اﯾﺴﺘﺎده اﻧﺪ. ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﮐﻮﺗﺎﻫﺘﺮي ﻫﻢ در ﺑﯿﻦ ﺑﺮﺟﻬﺎ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺎزﯾﻬﺎي‬‫ﺑﭽﻪﮔﺎﻧﻪ، اﻧﮕﺎر در ﯾﮏ ﺑﺎزي، اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ را ﺟﺎﺑﻪﺟﺎ ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﻣﺮﺗﺐ ﮐﺮدهاﻧﺪ. ﻇﺎﻫﺮ اﯾﻦ‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي اروﭘﺎﯾﯽ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ، ﻣﺴﺎﻓﺮ اﯾﺮاﻧﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﻦ، از ﺣﯿﺮت ﻣﻦ آﮔﺎه ﺷﺪه اﺳﺖ‬‫و ﺑﺮاﯾﻢ از ﻣﻌﻤﺎري اﯾﺮاﻧﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ، از ﻫﻨﺮ اﯾﺮاﻧﯽ ﻫﺎ، از ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻫﺎي دور ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز، اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻦ از ﺳﺒﮏ‬‫ﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎري ﺷﻨﯿﺪه ﺑﻮدم، اﻣﺎ ﺗﺎﮐﻨﻮن اﯾﻨﻬﺎ را ﻧﺪﯾﺪه ﺑﻮدم. ﺗﺮﮐﯿﺐ رﻧﮓ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ و ﻧﻘﺶ ﻫﺎي روي‬‫آﻧﻬﺎ، ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪي ﻫﻤﺴﻔﺮم، ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪي ﻫﻨﺮ ﮐﺎﺷﯿﮑﺎري و ﮔﺮهﭼﯿﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺳﺎﻟﻬﺎي اﺧﯿﺮ ﺑﺎ ﻧﻮآوري ﻫﺎي‬‫زﯾﺎد در ﻣﻌﻤﺎري ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ، ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽرود. ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﻫﻤﻪي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ، در ﺑﻠﻨﺪي ﻣﺎﻧﻨﺪ‬‫ﯾﮑﺪﯾﮕﺮﻧﺪ، اﻣﺎ ﻫﺮ ﮐﺪام آﻧﻬﺎ ﻧﻘﺶ وﯾﮋهاي دارﻧﺪ. دوﺑﺎره ﺑﻪ ﯾﮏ ﭘﺎرك ﺑﺰرگ ﻣﯽرﺳﯿﻢ. اﻟﺒﺘﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﻨﮕﻞ‬‫ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ ﻧﯿﺴﺖ، ﻣﺴﺎﻓﺮ اﯾﺮاﻧﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﭘﺎرك ﺷﻬﺮ اﺳﺖ، ﻗﺒﻼً ﺧﯿﻠﯽ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺷﻬﺮ در ﮔﺬﺷﺘﻪ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﺣﺪود 8 ﺳﺎل اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎن آﻧﺮا وﺳﯿﻊ‬‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮي ﺷﻬﺮ ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﭘﺎرك ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺑﺰرگ ﻗﺪﯾﻤﯽ و ﺟﺪﯾﺪ دﯾﮕﺮ ﻫﻢ‬‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺸﺎط ﻣﺮدم ﺷﻬﺮ ﮐﻤﮏ ﺑﺴﯿﺎري ﮐﺮده اﺳﺖ. ﺑﻪ اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻣﯽرﺳﯿﻢ. ﭘﯿﺎده ﺷﺪﯾﻢ. از‬‫ﻫﻤﺴﻔﺮم ﭘﺮﺳﯿﺪم ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ 04 ﺳﺎل اﺳﺖ از اﯾﺮان رﻓﺘﻪ، ﭼﻪ ﻃﻮر ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ را درﺑﺎرهي آن ﻣﯽداﻧﺪ.‬‫ﺧﻨﺪﯾﺪ. ﺑﻌﺪ، آرام ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻦ اﯾﺮاﻧﯽ ﻫﺴﺘﻢ، ﻫﺮ روز از ﻫﻤﻪي اﺗﻔﺎﻗﺎت اﯾﺮان ﻣﯽﭘﺮﺳﯿﺪم. ﺣﺘﯽ ﺧﯿﻠﯽ از‬‫روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ را ﻧﺎم ﺑﺮد ﮐﻪ در ﻓﺮاﻧﺴﻪ آﻧﻬﺎ را ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪه اﺳﺖ. واﻗﻌﺎً ﻋﻼﻗﻪي ﺷﺪﯾﺪي ﺑﻪ ﺳﺮزﻣﯿﻨﺶ‬‫دارد. از اﯾﺴﺘﮕﺎه ﮐﻪ ﺑﯿﺮون آﻣﺪم، از ﻃﺮاوت ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ ﺗﻌﺠﺐ ﮐﺮدم؛ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻧﺰدﯾﮏ ﭘﺎرك ﺷﻬﺮ ﺑﻮدﯾﻢ،‬‫اﻣﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﻫﻮاي ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺎورﻧﮑﺮدﻧﯽ اﺳﺖ. اﻟﺒﺘﻪ ﻃﺒﻖ ﮔﻔﺘﻪي ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ از ﺗﻬﺮان دﯾﺪن ﮐﺮده‬‫ﺑﻮد، ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺗﻬﺮان ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻤﯽ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﮐﻪ از ﺳﯿﺎﺳﺘﻬﺎي دوﻟﺘﻬﺎ ﺑﻮده اﺳﺖ. از‬‫ﻫﻤﺴﻔﺮ اﯾﺮاﻧﯽ ﺧﺪاﺣﺎﻓﻈﯽ ﮐﺮدم، اﻣﺎ او ﻧﭙﺬﯾﺮﻓﺖ و ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻬﻤﺎن آﻧﻬﺎ ﻫﺴﺘﻢ، ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺮا راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ‬‫ﮐﻨﺪ. ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﭘﺎرك ﺷﻬﺮ رﻓﺘﯿﻢ و ﭼﻨﺪ دﻗﯿﻘﻪ اي درﺑﺎره ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ دﯾﺪن آﻧﻬﺎ ﺑﺮوم، ﺻﺤﺒﺖ‬‫ﮐﺮد. اﯾﻦ ﭘﺎرك، در ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ اﺳﺖ، در ﺑﺨﺶ ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺷﻬﺮ ﮐﻪ داراي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﻗﺪﯾﻤﯽ زﯾﺎدي اﺳﺖ،‬‫ﮐﻪ در ﻣﯿﺎن ﭘﺎرك ﻗﺮار دارﻧﺪ. ﺳﺎﺧﺖ اﯾﻦ ﭘﺎرك ﺑﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪي دوري ﻣﯽرﺳﺪ، اﻣﺎ آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ‬‫ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺨﺴﺖ، ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. در وﺳﻂ ﭘﺎرك، درﯾﺎﭼﻪي ﺑﺰرﮔﯽ ﻗﺮار دارد ﮐﻪ آب از ﺑﺨﺶ‬ ‫ﺷﻤﺎﻟﯽ ﺑﻪ آن وارد ﻣﯽﺷﻮد، از ﻃﺮﯾﻖ ﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪي ﭘﺮآب، و از ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺧﺎرج ﻣﯽﺷﻮد.‬ ‫62‬
  • 28. ‫ﭘﺲ از ﯾﮏ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﻮﺗﺎه در ﭘﺎرك ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﮔﺬري در ﻓﻀﺎي ﺑﺎﺻﻔﺎي آن، ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ دﯾﺪن ﺑﺮج‬‫ﻣﯿﻼد رﻓﺘﯿﻢ. در راه رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎﯾﯽ در ﺳﻄﺢ ﺷﻬﺮ دﯾﺪﯾﻢ. ﻓﻀﺎي ﺑﯽ ﻧﻈﯿﺮي را در ﺷﻬﺮ‬‫ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﺮده ﺑﻮد. ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدي از ﭼﻨﯿﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را در ﺷﻬﺮ ﭘﺪﯾﺪ آوردهاﻧﺪ ﺗﺎ ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ‬‫ﺑﻬﺒﻮد ﯾﺎﺑﺪ. واﻗﻌﯿﺖ ﻫﻢ ﭼﯿﺰي ﺟﺰ اﯾﻦ ﻧﺒﻮد، ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ ﺑﺴﯿﺎر ﻋﺎﻟﯽ ﺑﻮد، ﺷﺎﯾﺪ ﺗﻤﯿﺰﺗﺮﯾﻦ ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ آﺳﯿﺎ‬‫ﺑﺎﺷﺪ، ﻫﻢ ﺳﻄﺢ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻬﺮﻫﺎي زﯾﺒﺎ و ﺧﻮش آبوﻫﻮاي اروﭘﺎﯾﯽ. ﺑﺮج ﻣﯿﻼد ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑﺴﯿﺎر ﺑﻠﻨﺪي‬‫اﺳﺖ، ﮐﻪ ﺑﺮاي ﮐﺎرﻫﺎي ﻣﺨﺎﺑﺮاﺗﯽ و ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮﻧﯽ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، اﻣﺎ از آن ﺑﺮاي اﯾﻦ ﮐﺎرﺑﺮدﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده‬‫ﻧﻤﯽﺷﻮد. ﺑﺮج زﯾﺒﺎﯾﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻨﺮ اﯾﺮاﻧﯽ زﯾﺒﺎﺗﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﮐﻨﺎر آن ﯾﮏ ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن، ﯾﮏ داﻧﺸﮕﺎه،‬‫ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ و ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي اداري ﻣﺨﺎﺑﺮاﺗﯽ و ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﻗﺮار دارد. در 01 ﺳﺎل‬‫ﮔﺬﺷﺘﻪ، اﯾﺮان ﯾﮑﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻣﻄﺮح در ﺻﻨﻌﺖ اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮏ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ راﻫﻬﺎي‬‫درآﻣﺪ اﯾﺮان، ﺑﻌﺪ از ﻣﺎﺷﯿﻦ ﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺳﻨﮕﯿﻦ، ﻫﻤﯿﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ. اﻟﺒﺘﻪ ﮐﺸﺎورزي ﻧﯿﺰ ﯾﮏ رﺷﺪ ﺷﮕﺮف‬‫داﺷﺘﻪ اﺳﺖ، ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزي وﯾﮋهي اﯾﺮان، ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻧﺎر و ﭘﺴﺘﻪ و زﻋﻔﺮان، در ﺳﻄﺢ‬‫ﺟﻬﺎن در اﺧﺘﯿﺎر اﯾﺮان اﺳﺖ و ﻣﺤﺼﻮﻻت دﯾﮕﺮي ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮﮐﺒﺎت و ﮔﻠﻬﺎي زﯾﻨﺘﯽ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار زﯾﺎدي ﺑﺮاي‬‫اﯾﺮان درآﻣﺪ دارد. رﺷﺪ ﮐﺸﺎورزي اﯾﺮان، ﻣﺪﯾﻮن اﺟﺎزهي ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﺮاي ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺧﺼﻮﺻﯽ و ﻧﯿﺰ‬‫ﺗﻼش ﻓﻮقاﻟﻌﺎده و ﻫﻮﺷﻤﻨﺪاﻧﻪي ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺧﺼﻮﺻﯽ اﺳﺖ. ﺑﻌﺪ از آن، ﺑﻪ دﯾﺪن ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي‬‫ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ، در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﺮج ﻣﯿﻼد رﻓﺘﯿﻢ. ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ آراﻣﯽ اﺳﺖ، اﻣﺎ ﯾﻘﯿﻨﺎً در درون آن ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ-‬‫ي اداري، ﻓﮑﺮ و ﺗﻼش در ﺟﺮﯾﺎن اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ادارهي ﮐﺸﻮر اﻧﺠﺎم ﺷﻮد. اﻟﺒﺘﻪ ﻫﻤﻪي‬‫ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﮕﺎن ﺟﺎﻣﻌﻪ، در ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ، اﻣﺎ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﻫﺎي ﻣﻬﻢ از اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺻﺎدر ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ‬‫ﮐﺸﻮر را درﯾﺎي ﻣﺘﻼﻃﻢ رﺧﺪادﻫﺎي ﺟﻬﺎﻧﯽ، در ﻣﺴﯿﺮ درﺳﺖ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺧﻮاﺳﺖ ﻫﻤﻪي اﯾﺮاﻧﯿﺎن، ﺑﻪ ﭘﯿﺶ‬‫ﺑﺮد. ﻣﺴﻠﻤﺎً ﻫﺮ اﯾﺮاﻧﯽ در ﻫﺮ ﮔﻮﺷﻪاي از ﺟﻬﺎن ﺑﺎﺷﺪ، اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎي ﮐﺸﻮر و ﺑﺎﻟﺘﺒﻊ، ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ‬‫ﮐﺸﻮر را ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ؛ و آن ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﮕﺎن ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺧﻮب ﺑﯿﻨﺪﯾﺸﻨﺪ، ﺗﺼﻤﯿﻢ درﺳﺖ‬ ‫را ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ و آﻧﺮا اﺟﺮا ﮐﻨﻨﺪ، ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺟﻤﻌﯽ ﻫﻤﻪي اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﺑﯿﻨﺪﯾﺸﻨﺪ.‬‫ﺳﺎﻋﺖ 11 اﺳﺖ. ﺑﻪ ﭘﺮآب ﺗﺮﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪي ﺗﻬﺮان در ﻣﯿﺪان ﻓﺎﻃﻤﯽ ﻣﯽروﯾﻢ. ﭼﻬﺎر رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﻬﺮان‬‫وارد ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪ آب دو ﺗﺎ از آﻧﻬﺎ، ﺟﻤﻊ ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻧﯿﺎز ﭘﺎﯾﯿﻦدﺳﺖ، درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎ و‬‫ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، ﺑﻪ دو ﺷﺎﺧﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﺷﻮد. ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﺗﺼﻔﯿﻪﺧﺎﻧﻪي آب ﺗﻬﺮان در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﻣﺎﺳﺖ. اﯾﻦ‬‫ﻣﻨﻄﻘﻪ دﯾﺮزﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪي ﺗﻬﺮان در آب اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﯾﮑﯽ از ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎ، ﮐﻪ ﮐﻢآب ﺗﺮ‬‫اﺳﺖ، ﭘﯿﺎده ﺑﻪ راه ﻣﯽاﻓﺘﯿﻢ. در ﭘﯿﺎدهروي ﺳﻨﮕﭽﯿﻦ ﺷﺪه در ﮐﻨﺎر رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب ﻗﺪم ﻣﯽزﻧﯿﻢ‬‫و از ﮔﺬﺷﺘﻪ و ﺣﺎل دوﺳﺖ اﯾﺮاﻧﯽ، ﻣﯽﺷﻨﻮم. ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮاﻗﻊ ﻫﻢ ﺣﺮﻓﺶ را ﻗﻄﻊ ﻣﯽﮐﻨﻢ و از ﺧﺎﻃﺮات ﺗﻠﺦ و‬‫ﺷﯿﺮﯾﻦ زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮدم ﻣﯽﮔﻮﯾﻢ. در ﻫﻤﻪي ﻣﺴﯿﺮ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﺑﺴﯿﺎر ﻋﺠﯿﺐ را اﺣﺴﺎس ﮐﺮدم. ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ‬‫ﺑﺴﯿﺎر ﺗﻤﯿﺰ اﺳﺖ، ﺣﺘﯽ ﺗﻤﯿﺰﺗﺮ از ﺷﻬﺮﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏ و ﻏﯿﺮﺻﻨﻌﺘﯽ اروﭘﺎ. ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ رﻃﻮﺑﺖ ﻫﻮا ﻣﻨﺎﺳﺐ‬‫اﺳﺖ، ﻫﻮا ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻄﺒﻮع اﺳﺖ. رﻃﻮﺑﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ و دﻣﺎي ﻫﻮا ﻋﺎﻟﯽ اﺳﺖ، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ در ﻣﺎه ﺟﻮﻻي،‬ ‫72‬
  • 29. ‫ﯾﺎ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪي اﯾﺮاﻧﯽ ﻫﺎ: ﭼﻠﻪي ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن، ﻫﺴﺘﯿﻢ و در اواﺳﻂ روز؛ ﻧﺴﯿﻢ ﺧﻨﮑﯽ از ﺳﻤﺖ آب، ﺻﻮرﺗﻢ را‬‫ﻧﻮازش ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺑﻌﺪ از ﯾﮏ ﺳﺎﻋﺖ ﻗﺪم زدن، ﺧﺴﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﯾﻢ و در ﭘﺎرك ﺣﺎﺷﯿﻪي رودﺧﺎﻧﻪ، ﮐﻪ ﻫﻤﻮاره‬‫در ﮐﻨﺎر ﻣﺎ ﺑﻮد و در ﺑﺮﺧﯽ ﺟﺎﻫﺎ، ﭘﻬﻨﺎي آن ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽﮐﺮد، روي ﺻﻨﺪﻟﯽ ﻣﯽﻧﺸﯿﻨﯿﻢ. ﺣﺪود 01 دﻗﯿﻘﻪ‬‫ﻣﯽﻧﺸﯿﻨﯿﻢ و ﭘﺲ از آن ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎﻧﯽ ﮐﻪ در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﻣﺎﺳﺖ، ﻣﯽروﯾﻢ. ﺧﯿﺎﺑﺎن آزادي از ﻣﻌﺮوف ﺗﺮﯾﻦ‬‫ﺧﯿﺎﺑﺎﻧﻬﺎي ﺗﻬﺮان اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﺎﮐﺴﯽ ﺗﺎ ﻣﯿﺪان آزادي ﻣﯽروﯾﻢ. ﺑﻨﺎي ﻣﯿﺪان آزادي ﮐﻪ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ و ﻗﺪﯾﻤﯽ‬‫ﺗﺮﯾﻦ ﺑﻨﺎﻫﺎي ﺗﻬﺮان اﺳﺖ، ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻤﺎد ﺗﻬﺮان در ﺳﺎﻟﻬﺎي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺑﻨﺎي زﯾﺒﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﺎري‬‫ﺳﻨﺘﯽ اﯾﺮان و ﻣﻌﻤﺎري ﻏﺮﺑﯽ را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺎ ﻫﻢ ﭘﯿﻮﻧﺪ داده اﺳﺖ. در ﺳﺎﻋﺖ 05:21 ﭘﺲ از ﺑﺎزدﯾﺪ از‬‫ﻣﻮزهي ﮐﻮﭼﮑﯽ ﮐﻪ در ﺑﺎﻻي ﺑﺮج آزادي ﺑﻮد، ﺑﻪ ﻃﺮف ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﻣﻬﺮآﺑﺎد ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮدﯾﻢ. ﻫﻨﻮز از ﻣﯿﺪان‬‫ﺧﺎرج ﻧﺸﺪه ﺑﻮدﯾﻢ ﮐﻪ ﺻﺪاﯾﯽ از ﻃﺮف ﻣﺮﮐﺰ ﻣﯿﺪان ﺑﻪ ﮔﻮش رﺳﯿﺪ. دوﺳﺖ اﯾﺮاﻧﯽ دﮔﺮﮔﻮن ﺷﺪ، ﭼﻬﺮه-‬‫اش ﺑﺮاﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺷﺪ. آه از ﻧﻬﺎدش ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و آرام ﮔﻔﺖ: اذان. ﭼﻨﺪ دﻗﯿﻘﻪ ﺑﻪ ﺧﻮد ﻓﺮو رﻓﺖ. از ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ‬‫ﺟﺪا ﺷﺪ. ﭘﺲ از آن دﺳﺘﺶ را ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮم زد و ﮔﻔﺖ: ﺳﺎﻟﻬﺎ از ﺗﺠﺮﺑﻪي ﭼﻨﯿﻦ ﻟﺤﻈﻪاي ﻣﺤﺮوم ﺑﻮدم.‬‫ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﯿﺪان ﺑﺮﮔﺸﺘﯿﻢ و دوﺳﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎن اﯾﺮاﻧﯽ، وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪي ﮐﻪ در ﺑﺎﻻي ﺑﺮج آزادي،‬‫ﮐﻨﺎر ﻣﻮزه ﻗﺮار داﺷﺖ، رﻓﺖ. ﻣﻦ ﻫﻢ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل او رﻓﺘﻢ و در ﮔﻮﺷﻪاي از ﻣﺴﺠﺪ، ﻧﺸﺴﺘﻢ. ﭘﺲ از ﺣﺪود‬‫02 دﻗﯿﻘﻪ، ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﻦ آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ ﮐﻪ از اﯾﻦ ﻣﺴﺠﺪ ﺧﺎﻃﺮات زﯾﺎدي دارد. ﺑﺎ ﻫﻢ از ﻣﺴﺠﺪ ﺑﯿﺮون رﻓﺘﯿﻢ‬‫و روي ﯾﮏ ﺳﮑﻮ، در ﻣﺤﻮﻃﻪي ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﻣﺴﺠﺪ، ﻧﺸﺴﺘﯿﻢ. ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻏﻤﮕﯿﻦ، از دوراﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ‬‫ﻫﻤﺴﺮش ﺗﺎزه ازدواج ﮐﺮده ﺑﻮده اﺳﺖ و ﺑﺮاي ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﺴﺠﺪ آﻣﺪه ﺑﻮده اﺳﺖ، ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮد. ﺑﻪ‬ ‫ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ دوري ﻫﻤﺴﺮش ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﻣﺼﯿﺒﺖ زﻧﺪﮔﯽ او ﺑﻮده اﺳﺖ.‬‫از ﺑﺮج آزادي و ﻣﯿﺪان آزادي دور ﻣﯽﺷﻮﯾﻢ. دوﺳﺘﻢ در اﻃﺮاف ﻣﯿﺪان، ﺑﺎ ﺗﻌﺪادي از ﻣﺮدم ﺻﺤﺒﺖ‬‫ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﻓﺎرﺳﯽ ﻧﻤﯽداﻧﻢ، اﻣﺎ ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ ﮐﻪ زﺑﺎن ﻣﺎدري اش را ﮐﺎﻣﻼً ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ دارد.‬‫ﭘﺮﺳﯿﺪم ﮐﻪ ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ. ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺳﺮاغ از ﯾﮏ رﺳﺘﻮران را ﻣﯽﮔﯿﺮم، ﻣﯽﺧﻮاﻫﻢ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻏﺬاﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ و‬‫دﺳﺖﭘﺨﺖ ﻣﺎ آﺷﻨﺎ ﺷﻮي. ﺳﺎﻋﺖ ﺣﺪود 2 ﻋﺼﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﯾﮏ رﺳﺘﻮران رﻓﺘﯿﻢ. در راه در ﻣﻮرد ﺗﻌﺪادي‬‫از ﻏﺬاﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ ﺗﻮﺿﯿﺢ داد. ﺳﭙﺲ ﺑﻪ رﺳﺘﻮران رﺳﯿﺪﯾﻢ و او ﺳﻔﺎرش ﻏﺬاﯾﯽ داد ﮐﻪ ﻧﺎﻣﺶ ﻓﺴﻨﺠﺎن‬‫ﺑﻮد. ﮔﻮﯾﺎ اﯾﺮاﻧﯽ ﻫﺎ در ﻏﺬاﻫﺎﯾﺸﺎن، دو ﺑﺨﺶ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ ﺑﺮﻧﺞ اﺳﺖ ﮐﻪ آﻧﺮا ﭘﻠﻮ ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ و دﯾﮕﺮي‬ ‫ﺧﻮرﺷﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﻮاع زﯾﺎدي دارد، از ﺟﻤﻠﻪ ﺧﻮرﺷﺖ ﻓﺴﻨﺠﺎن.‬‫ﭘﺲ از آن ﺑﻪ ﻫﺘﻞ اﺳﺘﻘﻼل رﻓﺘﯿﻢ، ﯾﮑﯽ از ﮔﺮاﻧﺘﺮﯾﻦ ﻫﺘﻞ ﻫﺎي ﺗﻬﺮان ﮐﻪ اﻓﺮاد ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺧﺎرﺟﯽ در‬‫آن اﻗﺎﻣﺖ دارﻧﺪ و ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﺖ. از دوﺳﺖ اﯾﺮاﻧﯿﻢ ﻣﯽﺧﻮاﻫﻢ ﺗﺎ ﺑﺮاي اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﭘﯿﺶ‬‫ﻣﻦ ﺑﯿﺎﯾﺪ، اﻣﺎ او ﻗﺼﺪ ﻧﺪارد در ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ روزي ﮐﻪ ﭘﺲ از 02 ﺳﺎل ﺑﻪ ﻣﯿﻬﻦ ﺧﻮد ﺑﺎزﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ، ﭼﺸﻢ‬‫ﺑﺮﻫﻢ ﮔﺬارد. ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ در ﺷﻬﺮ ﺑﮕﺮدد، ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺳﺮﺑﺰﻧﺪ. ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﻋﺼﺮ ﺑﻪ دﻧﺒﺎﻟﻢ ﻣﯽ-‬‫آﯾﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ در ﺷﻬﺮ ﮔﺮدش ﮐﻨﯿﻢ. از او ﺟﺪا ﻣﯽﺷﻮم و ﺑﻪ اﺗﺎﻗﻢ ﻣﯽروم. اﺗﺎق ﻣﻦ رو ﺑﻪ ﺷﻤﺎل اﺳﺖ.‬‫ﻧﻤﺎﯾﯽ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎ، ﺑﺎ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﻃﺒﯿﻌﺖ. ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻤﺎﯾﯽ را ﺗﺎﺑﻪﺣﺎل ﻧﺪﯾﺪهام. ﯾﮏ دﻫﺎﻧﻪ ﮐﺸﯿﺪه‬ ‫82‬
  • 30. ‫ﺷﺪه در ﺟﻬﺖ ﺷﻤﺎل، ﺷﺒﯿﻪ ﺑﻪ درهاي ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﺴﯿﺎر ﺑﻠﻨﺪ )ﺷﺎﯾﺪ 04 ﻃﺒﻘﻪ( در دو ردﯾﻒ‬‫ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪي زﯾﺎد ﻣﺮﺗﺐ ﭼﯿﺪه ﺷﺪه اﻧﺪ. در ﺑﯿﻦ آﻧﻬﺎ، در ﮐﻒ درهي ﻓﺮﺿﯽ، ﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﮐﻮﭼﮏ، اﻣﺎ‬‫ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎ دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺎد ﺷﺪﯾﺪي در درون اﯾﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ، ﻣﯽوزد. اﯾﻦ را ﻣﯽﺗﻮان از‬‫ﭘﺮﭼﻤﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻧﺰدﯾﮏ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮاﻓﺮاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، اﺣﺴﺎس ﮐﺮد. ﺗﻌﺠﺐ در اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬‫ﭘﺮﭼﻢ ﻫﺎ در ﭼﻨﯿﻦ ﺑﺎد ﺷﺪﯾﺪي ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻓﻀﺎي ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎﯾﯽ روﺑﻪروي ﻣﻦ اﺳﺖ. ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺴﯿﺎر‬‫ﺧﺴﺘﻪ ﻫﺴﺘﻢ، دوﺳﺖ دارم ﺳﺎﻋﺘﻬﺎ ﭘﺎي ﭘﻨﺠﺮه ﺑﻪ ﺗﻤﺎﺷﺎي ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﭙﺮدازم. ﮐﻮﻫﺴﺘﺎن ﺷﻤﺎﻟﯽ در‬‫زﻣﯿﻨﻪي ﺗﺼﻮﯾﺮ روﺑﻪروي ﻣﻦ اﺳﺖ. ﯾﮏ ﻓﺮورﻓﺘﮕﯽ وﺳﯿﻊ اﺳﺖ ﮐﻪ از آب ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻬﺎي ﺷﻤﺎل ﭘﺮ ﻣﯽﺷﻮد.‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ اﻃﺮاف درﯾﺎﭼﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ دﯾﻮارهي ﮐﺎﻧﺎﻟﯽ، ﺑﺎد ﭘﺪﯾﺪآﻣﺪه روي درﯾﺎﭼﻪ را ﺑﻪ درون ﺷﻬﺮ ﻣﯽ-‬‫ﮐﺸﺪ. ﺑﺮﺟﻬﺎي زﯾﺒﺎ در دوﻃﺮف درﯾﺎﭼﻪ آﺑﯽ رﻧﮓ، ﮐﻪ ﮐﻒ آن ﺳﻨﮕﻬﺎي زﯾﺒﺎﯾﯽ ﭼﯿﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ،‬‫درﺧﺘﭽﻪ ﻫﺎي ﭘﺮﺑﺮگ در ﺧﻂ ﻣﺮزي درﯾﺎﭼﻪ و درﺧﺘﺎن ﺑﻠﻨﺪي ﮐﻪ آﻧﺮا درﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ، ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺗﺎﺑﻠﻮ‬‫ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎﯾﯽ از ﻃﺒﯿﻌﺖ را ﺗﺠﺴﻢ ﮐﺮدهاﻧﺪ. در ارﺗﻔﺎع ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ و ﺳﺒﺐ وارد آﻣﺪن ﻧﯿﺮوي‬‫ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﻣﯽﺷﻮد. در ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ درﺧﺘﭽﻪ ﻫﺎي اﻃﺮاف درﯾﺎﭼﻪ و ﻧﯿﺰ در ﺟﻠﻮي‬‫ﺑﺮﺟﻬﺎ، ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد ﮐﻤﺘﺮ اﺳﺖ. از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﺮاي ﻣﺮدم در ﺣﺎل ﺣﺮﮐﺖ در ﮔﺬرﮔﺎه ﻫﺎ ﻣﺸﮑﻠﯽ ﻧﺪارد. ﭘﺲ‬ ‫از ﻧﯿﻢ ﺳﺎﻋﺖ، ﯾﺎ ﺷﺎﯾﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ، ﻣﯽروم ﺗﺎ ﺳﺎﻋﺘﯽ اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﮐﻨﻢ.‬‫ﺳﺎﻋﺖ 6 ﻋﺼﺮ ﺑﺎ ﺻﺪاي زﻧﮓ ﺗﻠﻔﻦ از ﺧﻮاب ﺑﯿﺪار ﺷﺪم. دوﺳﺘﻢ ﺑﻪ دﻧﺒﺎﻟﻢ آﻣﺪه ﺑﻮد. ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ آﻣﺎده‬‫ﻣﯽﺷﻮم و ﺑﻪ دﯾﺪارش ﻣﯽروم. ﺑﺎ ﻫﻢ ﯾﮏ ﭼﺎي ﻣﯽﻧﻮﺷﯿﻢ. ﭘﺲ از آن ﺑﺮﻣﯽﺧﯿﺰد و ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ زود ﺑﺎش! ﺑﺎ‬‫ﻫﻢ از ﻫﺘﻞ ﺑﯿﺮون ﺑﯿﺮون ﻣﯽروﯾﻢ. ﯾﮏ ﻣﺎﺷﯿﻦ دارد. ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ از ﺑﺮادرزادهاش ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﮔﻮﯾﺎ ﺑﻪ دﯾﺪار‬‫ﺧﺎﻧﻮادهاش رﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺎﻫﻢ ﺑﻪ راه ﻣﯽاﻓﺘﯿﻢ. ﺑﻪ ﺟﺎﯾﯽ ﻣﯽرﺳﯿﻢ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ردﯾﻒ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ، ﺑﺎ‬‫ارﺗﻔﺎع زﯾﺎد، ﮐﻪ ﻫﻤﻪي آﻧﻬﺎ در ارﺗﻔﺎع ﻣﻌﯿﻨﯽ، ﭼﻨﺪ ﻃﺒﻘﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻧﺪارد و دوﺑﺎره ﺑﺎﻻﺗﺮ از آن، اداﻣﻪي‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن. ﻣﺎﻧﻨﺪ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺮض ﮐﻨﯿﻢ در ﻫﻤﻪي اﯾﻦ ﺑﺮﺟﻬﺎ، 6 ﯾﺎ 7 ﻃﺒﻘﻪ از آﻧﺮا ﺧﺮاب ﮐﺮدهاﻧﺪ و‬‫ﺗﻨﻬﺎ ﺳﺘﻮﻧﻬﺎ را ﺑﺮاي ﻧﮕﻬﺪاري ﻃﺒﻘﻪ ﻫﺎي ﺑﺎﻻﺗﺮ، ﺑﻪﺟﺎ ﺑﮕﺬارﻧﺪ. دوﺳﺘﻢ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﺎد از ﻣﯿﺎن اﯾﻦ‬‫ﺳﺘﻮﻧﻬﺎ، ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺟﺮﯾﺎن دارد ﺗﺎ در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل، ﮐﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد ﮐﻢ ﻣﯽﺷﻮد، اﯾﻦ را ﺟﺒﺮان ﮐﻨﺪ‬‫ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺮ روي آبوﻫﻮاي ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﺤﺴﻮﺳﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﭘﺲ از آن ﺑﻪ ﯾﮏ ﭘﺎرك ﺟﻨﮕﻠﯽ‬‫ﺧﯿﻠﯽ ﮔﺴﺘﺮده ﻣﯽرﺳﯿﻢ. اﺳﻤﺶ را "ﻟﻮﯾﺰان" ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ. ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ در ﺳﺎﻟﻬﺎي اﺧﯿﺮ، وﺳﻌﺖ آن ﭼﻨﺪ‬‫ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻓﺮﻋﯽ ﻣﯽﭘﯿﭽﺪ و در ﭘﺎرﮐﯿﻨﮓ ﮐﻨﺎر ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻣﯽاﯾﺴﺘﺪ. از ﺧﻮدرو ﭘﯿﺎده ﻣﯽﺷﻮﯾﻢ. ﺑﺎد‬‫ﺑﺴﯿﺎر ﺷﺪﯾﺪي ﻣﯽوزد. ﺑﺮﻣﯽﮔﺮدم وﭘﺸﺖ ﺳﺮم را ﻧﮕﺎه ﮐﺮدم. اﺣﺴﺎس ﮐﺮدم ﮐﻪ ﻫﻤﻪي ﺗﻬﺮان را ﻣﯽﺗﻮان‬‫دﯾﺪ. در ارﺗﻔﺎع زﯾﺎدي ﻗﺮار داﺷﺘﯿﻢ. ﺳﻮار ﺷﺪﯾﻢ و ﺑﻪ ﻣﺴﯿﺮﻣﺎن اداﻣﻪ دادﯾﻢ. ﺑﻪ ﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪي ﭘﺮآب‬‫رﺳﯿﺪﯾﻢ. ﺑﻪ او ﮔﻔﺘﻢ ﮐﻪ اﯾﻦ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ اﺳﺖ. ﭘﺎﺳﺦ داد ﻣﺴﯿﺮ آﻧﺮا ﺗﻐﯿﯿﺮ دادهاﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ درون ﺷﻬﺮ‬‫ﺑﯿﺎﯾﺪ، ﺗﺎ ﺷﻬﺮ زﯾﺒﺎﺗﺮ ﺷﻮد. ﻓﻬﻤﯿﺪم ﮐﻪ ﮐﺎرﻫﺎي ﺑﺰرﮔﯽ ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎي ﺳﻄﺢ آراﻣﺶ ﮐﻠﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان اﻧﺠﺎم‬‫ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ، در دﻫﻪي اﺧﯿﺮ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ردﯾﻒ ﻫﺎي ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ از ﺑﺮﺟﻬﺎي ﻫﻢاﻧﺪازه، ﺑﺎ‬ ‫92‬
  • 31. ‫ﻣﻌﻤﺎري ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﻫﻢ، در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﻣﺘﻔﺎوت در ﻇﺎﻫﺮ ﺑﺎد زﯾﺎدي را ﺑﺮاي ﻧﯿﺎز ﺷﻬﺮ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﯽدﻫﻨﺪ.‬‫ﺑﺮﺟﻬﺎي ﻣﻘﺎوﻣﯽ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد، ﮐﻪ در ارﺗﻔﺎع ﮐﻤﯽ ﻧﻮﺳﺎن دارﻧﺪ. ﺑﺎدﻫﺎي ﭘﺎﯾﯿﺰي ﻗﻮي ﻫﺴﺘﻨﺪ و اﯾﻦ‬‫ﺑﺮﺟﻬﺎ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﻘﺎوم، وﻇﯿﻔﻪي ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺟﻬﺖ ﺑﺎد و اﻧﺘﻘﺎل آن را اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ. ﺑﺮاي آﺳﺎﯾﺶ ﻣﺮدم در‬‫رﻓﺖ و آﻣﺪ، ﺑﺎ اﯾ ﺠﺎد ﺣﻔﺎظ در ارﺗﻔﺎع ﮐﻢ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﺎﺷﺖ درﺧﺘﺎن ﻣﻘﺎوم در ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد و اﯾﺠﺎد دﯾﻮارﻫﺎي‬‫ﺑﺘﻨﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺳﭙﺲ ﺑﺎ او ﺑﻪ ﺷﺮق ﺗﻬﺮان رﻓﺘﯿﻢ ﺗﺎ ﻓﺮآﯾﻨﺪي ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ ﭘﺪﯾﺪ‬‫آوردهاﻧﺪ، را ﺑﺒﯿﻨﯿﻢ. در راه از رودﺧﺎﻧﻪاي ﺑﻪ ﺗﻬﺮان اﻧﺘﻘﺎل داده ﺷﺪه ﺑﻮد، ﮔﺬﺷﺘﯿﻢ. راﺳﺘﯽ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪي‬ ‫ﭘﺮآﺑﯽ ﺑﻮد.‬‫در ﺷﺮق ﺗﻬﺮان، ﻓﻀﺎي ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي در دﺳﺖ ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﻧﻈﺎﻣﯽ اﯾﺮان اﺳﺖ و ﮐﺴﯽ ﺑﻪ آن دﺳﺘﺮﺳﯽ‬‫ﻧﺪارد. وﻟﯽ ﻃﺒﻖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ، ﺑﺮاي ﻧﮕﻬﺪاري از ﺷﻬﺮ، ﺑﺎﯾﺪ اﺻﻮل اﯾﻤﻨﯽ، ﻣﻌﻤﺎري و ﺷﻬﺮﺳﺎزي، ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ‬‫و اﺻﻮل آراﻣﺶ ﺷﻬﺮ را رﻋﺎﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ. اﻣﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ، در ﻣﻨﻄﻘﻪي ﺗﻬﺮان ﻧﻮ و ﻧﯿﺰ ﻧﯿﺮوي ﻫﻮاﯾﯽ،‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺣﺪود 02 ﻃﺒﻘﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﻧﺪ. در ﭼﻨﺪﯾﻦ ردﯾﻒ در راﺳﺘﺎي ﺷﺮﻗﯽ-ﻏﺮﺑﯽ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪه اﻧﺪ. در‬‫ﭘﺸﺖ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ، ﯾﮏ ﭘﺎرك دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ در اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺑﺎد از ﺷﺮق ﻣﯽوزد، ﺟﻬﺖ‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺎد را ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ درون ﺷﻬﺮ ﻫﺪاﯾﺖ ﮐﻨﺪ. دوﺳﺘﻢ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﭘﺎرك ﭘﺸﺖ‬‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ، در اﯾﺠﺎداﯾﻦ ﺑﺎد و ﮐﺸﺶ ﺑﺎد ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ. آن ﭘﺎرك ﺑﻪ ﻧﺎم "ﭘﺎرك دوﺷﺎنﺗﭙﻪ"‬‫اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﻧﺎﺣﯿﻪ، ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺎد ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﯽ، ﮐﻤﺘﺮ اﺳﺖ. اﻣﺎ ﻣﻨﻄﻘﻪي آراﻣﯽ اﺳﺖ. دوﺳﺘﻢ‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ در ﻓﮑﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ در ﺻﻮرت اﻣﮑﺎن، ﻧﻈﺎﻣﯿﺎن زﯾﺎدي از ﺗﻬﺮان ﺧﺎرج ﺷﻮﻧﺪ و در ﮐﺸﻮر ﭘﺮاﮐﻨﺪه‬‫ﺷﻮﻧﺪ. ﺗﻨﻬﺎ آن ﻣﻘﺪار ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺗﻬﺮان ﺿﺮوري اﺳﺖ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ. ﺑﻘﯿﻪي ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت ﻧﯿﺰ از ﺗﻬﺮان ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ‬‫ﻣﻮردﻧﯿﺎز ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮﻧﺪ. در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﺑﺨﺶ ﺷﺮﻗﯽ ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎدهي ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﺤﯿﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ‬‫ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎي ﻣﻔﯿﺪ ﺑﺮاي ﻣﺮدم ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮد. اﻟﺒﺘﻪ در ﺻﻮرت اﯾﻦ رﺧﺪاد، ﺷﺎﯾﺪ ﺑﻬﺘﺮ‬‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد اﮔﺮ ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت ﻧﻈﺎﻣﯽ در ﺳﻄﺢ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪاي ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ‬‫درﮔﯿﺮ ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت ﻧﻈﺎﻣﯽ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ. ﻣﻨﻄﻘﻪي ﺷﺮق ﺗﻬﺮان ﺑﺴﯿﺎر ﮔﺴﺘﺮده اﺳﺖ و ﻣﯽﺗﻮان در ﮐﻨﺎر اﻧﺘﻘﺎل‬‫ﻫﻤﻪي ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت ﻧﻈﺎﻣﯽ، ﻓﻀﺎﯾﯽ ﺑﺮاي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎي ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. در ﮐﻼن ﺷﻬﺮ ﻫﺎ، ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬‫ﻫﺎي ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ ﻣﺠﻬﺰ ﺑﺮاي ﺷﻬﺮوﻧﺪان، ﻧﯿﺎز اﺳﺖ. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ، در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ، ﺑﺎ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﯾﮑﯽ از ﺗﭙﻪ ﻫﺎ،‬‫راه ﻧﻔﻮذ ﺑﺎد ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﺷﺮﻗﯽ آﺳﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺗﺎ دﺑﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ، وارد ﺷﻮد. ﺑﺎ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﯾﮏ‬‫ﺗﭙﻪ، ﮐﺎﻧﺎﻟﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎد را از ﻣﯿﺎن ﺗﭙﻪ ﻫﺎي ﺷﺮﻗﯽ، ﺑﻪ درون ﺷﻬﺮ ﻣﯽﮐﺸﺪ و ﺑﺮ ﻧﯿﻤﻪي‬ ‫ﺷﺮﻗﯽ ﺷﻬﺮ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻓﺮاواﻧﯽ ﻣﯽﮔﺬارد.‬‫ﭘﺲ از آن ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﺮاه ﭘﯿﺮوزي ﻣﯽروﯾﻢ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮ رﺳﯿﺪﯾﻢ. ﭘﺎرك ﺑﺰرﮔﯽ ﮐﻪ اﻣﺮوز ﺻﺒﺢ،‬‫ﺑﻪ آﻧﺠﺎ رﻓﺘﯿﻢ. "ﭘﺎرك ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺷﻬﺮ" ﮐﻪ ﺗﺎرﯾﺦ زﯾﺎدي را از زﻣﺎن اﺣﺪاث آن ﺗﺠﺮﺑﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ وﻟﯽ از‬‫زﻣﺎن ﻧﺨﺴﺖ آن از ﻟﺤﺎظ ﻣﺴﺎﺣﺖ، 02 ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻫﻤﻪ را دوﺳﺘﻢ ﺑﺮاﯾﻢ ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﯽدﻫﺪ. ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‬‫ﺗﺄﺛﯿﺮ زﯾﺎدي در آب و ﻫﻮاي ﺷﻬﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﺳﺎﻋﺖ ﻧﺰدﯾﮏ 9 ﺑﻮد و ﻫﻨﮕﺎم ﻏﺮوب. ﺻﺪاي اذان از ﯾﮏ‬ ‫03‬
  • 32. ‫ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻪ ﮔﻮش رﺳﯿﺪ. دوﺳﺖ ﮔﺮاﻧﻘﺪر در ﭘﯽ ﯾﺎﻓﺘﻦ ﻣﺴﺠﺪ، ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ در ﻣﯿﺎن ﭘﺎرك، وارد ﺷﺪ ﮐﻪ‬‫ﺑﺮﺧﯽ اﺟﺰاي آن ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﻌﻤﺎري ﺳﻨﺘﯽ اﯾﺮاﻧﯽ اﺳﺖ، اﻣﺎ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎي ﻋﻤﺪهاي ﺑﺎ ﺑﻨﺎﻫﺎي ﺳﻨﺘﯽ دارد. ﺑﻪ‬‫دﻧﺒﺎل او، ﺑﻪ ﺣﯿﺎط ﻣﺴﺠﺪ وارد ﺷﺪم. ﺑﻪ ﻣﻦ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﺎري آن ﯾﮑﯽ از ﺳﺒﮑﻬﺎي ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ‬‫ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎن اﺳﺖ. ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺟﺎﻟﺒﯽ ﺑﻮد. ﻫﻨﺮ اﯾﺮاﻧﯽ ﻫﺎ در ﻣﻌﻤﺎري آﺷﮑﺎر‬‫اﺳﺖ و ﭼﻪ ﻗﺪر ﺑﻪ ﻣﻌﻤﺎري ﻣﺴﺠﺪ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﯽدﻫﻨﺪ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻧﻤﺎد ﺷﻬﺮ، ﻣﺴﺠﺪ ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ ﮐﻪ‬‫ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﺑﺮاي آن ارزش ﻗﺎﺋﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ. در ﻓﮑﺮ ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻤﺎري و ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻓﻨﯽ ﺳﺎﺧﺖ ﺷﻬﺮ ﺑﻮدم ﮐﻪ‬‫دوﺳﺘﻢ ﺻﺪاﯾﻢ ﮐﺮد. ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﮐﺮدم ﮐﻪ ﺷﺎم ﺑﺨﻮرﯾﻢ. ﺑﻪ ﯾﮏ رﺳﺘﻮران ﭘﺮﺳﺎﺑﻘﻪ در ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻻﻟﻪزارﻧﻮ ﻣﯽ-‬‫روﯾﻢ. ﻧﺤﻮهي ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪي ﮐﺎﻣﻼً ﺣﺴﺎب ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻣﻌﻤﺎري آﻧﻬﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﭼﺸﻢﻧﻮاز اﺳﺖ،‬‫ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﻤﺎري ﺳﻨﺘﯽ اﯾﺮان ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ. روﺷﻬﺎي ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزي اﻧﺮژي ﻧﯿﺰ در آﻧﻬﺎ در ﺣﺪ ﺑﺎﻻﯾﯽ‬‫اﺟﺮا ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن از روﺷﻬﺎي ‪ passive‬اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮدهاﻧﺪ. در رﺳﺘﻮران ﻣﻌﺮوﻓﯽ ﮐﻪ‬‫ﻣﺎ رﻓﺘﯿﻢ، ﻧﯿﺰ از اﺟﺰاي ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزي اﻧﺮژي در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﻗﺪﯾﻤﯽ، اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. اﻣﺎ از ﻣﺼﺎﻟﺢ‬‫ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪاي اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﻌﻤﺎري ﻗﻮي و ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﻣﺤﯿﻂ، ﺳﺒﺐ ﺻﺮﻓﻪ-‬‫ﺟﻮﯾﯽ در ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و زﯾﺒﺎﯾﯽ و ﺗﺄﺛﯿﺮ رواﻧﯽ ﺑﺮ ﺑﯿﻨﻨﺪهي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، و در ﮐﻞ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻮي ﯾﮏ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪي آرﻣﺎﻧﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ.‬‫ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ از رﺳﺘﻮران ﺑﯿﺮون آﻣﺪﯾﻢ، ﺟﻬﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮده ﺑﻮد. اﯾﻦ ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺤﺴﻮس ﺑﻮد.‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺄﺛﯿﺮ آب در ﭘﺪﯾﺪآوردن ﺑﺎد اﺳﺖ. ﭼﺮا ﮐﻪ در ﻧﺰدﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﭘﺎرك ﺷﻬﺮ ﻫﺴﺘﯿﻢ، و‬‫اﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻤﯽ در ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﺑﺎد در اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، در روز و ﺷﺐ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﺘﻔﺎوت‬‫درﯾﺎﭼﻪ، ﺟﻬﺖ وزش ﺑﺎد ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ. در ﮐﻞ اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه، ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﭼﺎر، و ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﺖ رخ‬‫ﻣﯽدﻫﺪ، ﺑﺴﯿﺎر ﺧﻮب اﺳﺖ، ﭼﺮا ﮐﻪ در روز ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ در ﮔﯿﺎﻫﺎن، ﺟﻬﺖ ﺑﺎد ﺳﺒﺐ اﻧﺘﻘﺎل‬‫اﮐﺴﯿﮋن از ﻓﻀﺎي ﺑﺎغ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻫﺎي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﻣﯽﺷﻮد، و در ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺐ، ﮐﻪ ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ اﻧﺠﺎم ﻧﻤﯽﺷﻮد، و‬‫درﺧﺘﺎن زﯾﺎد درون ﺑﺎﻏﻬﺎ، دياﮐﺴﯿﺪﮐﺮﺑﻦ ﻓﺮاواﻧﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺟﻬﺖ وزش ﺑﺎد از ﭘﺨﺶ آن در ﺑﺨﺶ‬‫ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﺧﺮوج ﺑﺎد از ﺑﺎﻏﻬﺎ در ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺐ، در ارﺗﻔﺎع ﺑﯿﺸﺘﺮي رخ ﻣﯽدﻫﺪ و اﯾﻦ‬‫ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ آﺳﯿﺐ ﺑﻪ ﺳﺎﮐﻨﺎن اﻃﺮاف آن ﻣﯽﺷﻮد. ﭘﺲ از اﻧﺪﮐﯽ ﻗﺪم زدن در ﻣﺤﺪودهي ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺷﻬﺮ ﺑﺎ‬‫ﻣﻌﻤﺎري ﺳﻨﺘﯽ، ﺑﻪ دﯾﺪن ﺗﻌﺪادي از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﻗﺪﯾﻤﯽ ﮐﻪ در ﻋﯿﻦ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺷﻬﺮ، از آﻧﻬﺎ ﻧﮕﻬﺪاري‬‫ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﺎن ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ، رﻓﺘﯿﻢ. اﻣﺎ ﭼﻬﺮهي دوﺳﺘﻢ، از ﺧﺴﺘﮕﯽ ﻓﺮاواﻧﯽ ﺧﺒﺮ ﻣﯽداد. از‬‫ﺑﺎزدﯾﺪ دﺳﺖ ﮐﺸﯿﺪﯾﻢ. ﺑﻪ او ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد دادم ﮐﻪ ﺑﺮاي رﻓﻊ ﺧﺴﺘﮕﯽ ﭘﺲ از اﯾﻦ روز ﺷﻠﻮغ، از ﺑﺎزدﯾﺪ دﺳﺖ‬‫ﺑﮑﺸﯿﻢ. اﻣﺎ دوﺳﺘﻢ ﺑﻪ ﮔﺮدش در ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺐ و در ﻣﻨﺎﻃﻖ آرام ﺷﻬﺮ، در ﺑﯿﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ و ﺑﺎﻏﻬﺎ، رﻏﺒﺖ‬‫ﻓﺮاواﻧﯽ داﺷﺖ، اﻣﺎ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺧﺴﺘﮕﯽ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ، آﻧﺮا ﺑﻪ زﻣﺎن دﯾﮕﺮي ﻣﺆﮐﻮل ﮐﺮدﯾﻢ. دوﺳﺘﻢ ﻣﺮا ﺑﻪ‬‫ﺧﺎﻧﻪ دﻋﻮت ﮐﺮد، اﻣﺎ ﺑﺎ وﺟﻮد اﺷﺘﯿﺎق ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎت ﯾﮏ ﺧﺎﻧﻮادهي اﯾﺮاﻧﯽ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﺎآﺷﻨﺎﯾﯽ ﻧﭙﺬﯾﺮﻓﺘﻢ. او ﻣﺮا‬ ‫ﺑﻪ ﻫﺘﻞ ﺑﺮد و ﺧﻮد ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ رﻓﺖ.‬ ‫13‬
  • 33. ‫ﺳﺎﻋﺖ 6 از ﺧﻮاب ﺑﯿﺪار ﺷﺪم. ﺑﺮاي ﺻﺮف ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ ﺑﻪ رﺳﺘﻮران در ﻃﺒﻘﻪي ﻫﻤﮑﻒ رﻓﺘﻢ. ﺻﺒﺤﺎﻧﻪي‬‫ﻣﻔﺼﻠﯽ ﺧﻮردم. ﺑﺮاي ﭼﺎي ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺷﺪم، اﻣﺎ ﭘﯿﺶ از آن دوﺳﺘﻢ را در ورودي ﻫﺘﻞ دﯾﺪم. ﺑﻪ ﺳﺮاﻏﺶ‬‫رﻓﺘﻢ و او را ﺑﻪ ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ دﻋﻮت ﮐﺮدم، وﻟﯽ ﻣﯿﻞ ﻧﺪاﺷﺖ. ﺑﺮاي او ﻫﻢ ﺳﻔﺎرش ﭼﺎي دادم. ﭘﺲ از ﻧﻮﺷﯿﺪن‬‫ﭼﺎي ﮐﻪ ﻣﺰهي ﻋﺠﯿﺒﯽ داﺷﺖ، ﺑﻪ اﺗﺎق ﺑﺮﮔﺸﺘﻢ ﺗﺎ ﺑﺮاي ﺑﯿﺮون رﻓﺘﻦ، آﻣﺎده ﺷﻮم. ﭘﺲ از ﺣﺪود 51‬‫دﻗﯿﻘﻪ، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دوﺳﺘﻢ، از ﻫﺘﻞ ﺑﯿﺮون رﻓﺘﯿﻢ. در راه از ﻣﺰهي ﻋﺠﯿﺐ ﭼﺎي ﭘﺮﺳﯿﺪم. او ﮔﻔﺖ ﮐﻪ در‬‫اﯾﺮان اﻓﺰودﻧﯽﻫﺎي زﯾﺎدي ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﭼﺎي دم ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ، از ﺟﻤﻠﻪ: ﻫﻞ، دارﭼﯿﻦ و ﻟﯿﻤﻮ اﻣﺎﻧﯽ ﯾﺎ ﮔﻼب. اﯾﻦ‬ ‫ﭼﺎي ﺧﻮﺷﻤﺰه، ﭼﺎي ﻫﻞ ﺑﻮد.‬‫اﻣﺮوز ﺻﺒﺢ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺟﻨﮕﻠﯽ ﻣﻬﺮآﺑﺎد رﻓﺘﯿﻢ. در ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻫﺎي اﻃﺮاف آن دور زدﯾﻢ و‬‫ﺳﭙﺲ ﺑﺮاي ﻗﺪم زدن در آن، ﭘﯿﺎده ﺷﺪﯾﻢ. ﺑﻪ ﻧﺰذﯾﮏ درﯾﺎﭼﻪي ﺑﺰرﮔﯽ ﮐﻪ در ﯾﮏ ﮔﻮﺷﻪي آن ﺑﻮد،‬‫رﻓﺘﯿﻢ. آب درﯾﺎﭼﻪ از ﻣﯿﺎن درﺧﺘﺎن زﯾﺎدي ﻣﯽﮔﺬﺷﺖ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ آن ﻣﯽرﺳﯿﺪ. درﺧﺘﺎن ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ،‬‫ﮐﻮﭼﮏ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﺪت زﯾﺎدي از ﮐﺎﺷﺖ آﻧﻬﺎ ﻧﻤﯽﮔﺬرد. ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﮔﻔﺘﻪي دوﺳﺘﻢ، ﮐﻤﺘﺮ از 8 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ‬‫اﯾﻦ ﭘﺎرك را ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ. ﻓﻬﻤﯿﺪم ﮐﻪ زﺣﻤﺖ زﯾﺎدي ﺑﺮاي آن ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰي ﺧﻮﺑﯽ‬‫داﺷﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد اﯾﻦ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﻣﻔﺮح، ﺑﺴﯿﺎر ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺮدهاﻧﺪ. اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ در ﻧﯿﻤﻪي ﻏﺮﺑﯽ ﺷﻬﺮ‬‫اﺳﺖ. در ﺑﺨﺶ ﻏﺮﺑﯽ آن ﻣﺤﻠﻪي ﺗﻬﺮاﻧﺴﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﺳﺎﮐﻨﺎن آن، از ﮐﺎرﮔﺮان ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ.‬‫ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي وﯾﮋهاي در ﻧﺰدﯾﮏ ﺗﻬﺮان ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﯿﺸﺘﺮ آﻧﻬﺎ در ﺑﯿﻦ ﺗﻬﺮان وﮐﺮج ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﮐﺮج در ﻏﺮب‬‫ﺗﻬﺮان ﻗﺮار دارد. ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﺑﺰرﮔﯽ در ﺗﻬﺮان ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ ﺑﻮدهاﻧﺪ ﮐﻪ در 01 ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ، در ﺷﻬﺮﻫﺎي‬‫ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺷﺪهاﻧﺪ. اﯾﺮانﺧﻮدرو ﮐﻪ ﺧﻮدروﺳﺎزي ﺑﺰرﮔﯽ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﺧﺮاﺳﺎن ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺳﺎﯾﭙﺎ،‬‫ﺧﻮدروﺳﺎزي دﯾﮕﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪي آزاد ﭼﺎﺑﻬﺎر ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺎزار ﺧﻮﺑﯽ دارد، ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ‬‫ﺑﻪ دﻟﯿﻞ اﯾﺠﺎد ﮐﺎر و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺷﻐﻞ ﻫﺎي زﯾﺎنآور ﺑﺮاي اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﻮر، ﺑﻪ آﻧﺠﺎ اﻧﺘﻘﺎل داده ﺷﺪه اﺳﺖ.‬‫%94 ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﺧﻮدروﺳﺎزي در اﺧﺘﯿﺎر ﯾﺎ ﺳﺎزﻣﺎن دوﻟﺘﯽ اﺳﺖ و ﺑﻘﯿﻪي آن در اﺧﺘﯿﺎر دﯾﮕﺮان، ﻣﺎﻧﻨﺪ‬‫ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي ﺧﺼﻮﺻﯽ اﯾﺮاﻧﯽ ﯾﺎ ﻏﯿﺮاﯾﺮاﻧﯽ اﺳﺖ. اﻟﺒﺘﻪ، ﺧﻮدروﺳﺎزي در اﯾﺮان ﺳﻮد ﺧﻮﺑﯽ دارد و ﺷﺮﮐﺘﻬﺎي‬‫زﯾﺎدي در اﯾﺮان ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاري ﮐﺮدهاﻧﺪ. ﺗﻤﺎم ﺑﺎزار ﺧﻮدروي ﺧﺎورﻣﯿﺎﻧﻪ، در دﺳﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت اﯾﺮان اﺳﺖ و‬‫ﻣﺤﺼﻮﻻت اﯾﺮاﻧﯽ، ﺑﻪ آﺳﯿﺎي ﻣﯿﺎﻧﻪ و ﺧﺎور دور ﻧﯿﺰ ﺻﺎدر ﻣﯽﺷﻮد. ﺟﻬﺶ اﻗﺘﺼﺎدي اﯾﺮان، در دﻫﻪي اﺧﯿﺮ‬‫و در ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﺴﯿﺎر روﺷﻦ، و ﭘﺪﯾﺪآوردن ﻣﺤﯿﻂ آﺳﻮده ﺑﺮاي ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاري ﻫﻤﻪ، ﺑﻪ وﯾﮋه اﯾﺮاﻧﯿﺎن از‬‫ﺳﺮاﺳﺮ ﺟﻬﺎن، و ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰي دﻗﯿﻖ دوﻟﺖ رخ داده اﺳﺖ. اﯾﻦ روﻧﺪ در ﭘﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي ﺑﺎ ﭘﺸﺘﻮاﻧﻪي ﻗﻮي‬‫و دﻗﯿﻖ ﺑﺮاي ﺣﺮﮐﺖ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺮﯾﻊ در ﺟﻬﺖ رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدي، و ﺑﺎﻟﺘﺒﻊ رﺷﺪ ﺻﻨﻌﺘﯽ، آﻏﺎز ﺷﺪه اﺳﺖ، و ﺑﺎ‬‫ﺟﺪﯾﺖ از ﻃﺮف ﻫﻤﻪ، ﭘﯿﮕﯿﺮي ﻣﯽﺷﻮد. ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﺑﯽﻧﻈﯿﺮ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ اﯾﺮان، در ﮐﻨﺎر ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﻫﺎي ﻓﻮق-‬‫اﻟﻌﺎده از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﯿﺮوي ﮐﺎر ﮐﺎرآﻣﺪ و ﺧﻼق، ﻃﺮاﺣﺎن ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ و ﺧﻼق، و ﺑﻪ وﯾﮋه ﻣﺴﺌﻮﻻن دﻟﺴﻮز ﺑﺮاي‬‫ﻣﺮدم و آﯾﻨﺪهي ﮐﺸﻮر، ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻤﯽ ﺑﺮاي ﺟﻬﺶ اﻗﺘﺼﺎدي و ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﯾﻂ روﺣﯽ ﻣﺮدم و ﺑﻬﺒﻮد‬ ‫ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ.‬ ‫23‬
  • 34. ‫ﭘﺲ از آن ﺑﻪ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪي ﻣﻠﯽ اﯾﺮان ﻣﯽروﯾﻢ. ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪاي ﺑﺰرگ، ﺑﺎ ﻣﻌﻤﺎري ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎ، و ﻣﻬﻤﺘﺮ‬‫آﻧﮑﻪ، ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎارزﺷﯽ دارد؛ از ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي ﻣﺘﻨﻮع و ﭘﺮﻣﺤﺘﻮاي اﻣﺮوزي ﺗﺎ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي ﺑﺴﯿﺎر ﻗﺪﯾﻤﯽ،‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي ﺧﻄﯽ ﻫﺰار و ﭼﻬﺎرﺻﺪ ﺳﺎﻟﻪ، ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي ﺑﺰرﮔﺎن اﯾﺮان زﻣﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﭘﺮﻣﺤﺘﻮا ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﻧﻮع‬ ‫ﺧﻮد ﺑﯽﻧﻈﯿﺮﻧﺪ.‬‫دوﺳﺘﻢ ﻣﺮا ﺑﻪ دﯾﺪن درهي ﺷﻤﺎل ﺗﻬﺮان ﻣﯽﺑﺮد. ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻼش زﯾﺎدي اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ را از‬‫ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺷﺪن، دور ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ، ﺗﺎ ﺑﻪ ﺗﻬﻮﯾﻪي ﻫﻮاي ﺗﻬﺮان ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ؛ ﺗﺄﺛﯿﺮ زﯾﺎدي داﺷﺘﻪ اﺳﺖ و در‬‫ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻣﺮدم ﺑﺴﯿﺎر راﺿﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ. او ﮔﻔﺖ ﮐﻪ در آﻏﺎز ﮐﺎر، ﻣﺮدم ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ زﯾﺎدي ﮐﺮدهاﻧﺪ؛ ﭘﺲ از‬‫ﭼﻨﺪي ﺑﺎ آﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ آن ﺑﺎ اﺷﺘﯿﺎق اﯾﻨﺠﺎ را ﺗﺨﻠﯿﻪ ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﺑﻪ دﺳﺖ دوﻟﺖ ﺳﭙﺮدهاﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﻄﺎﺑﻖ‬‫ﻧﻈﺮ ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﮕﺎن دوﻟﺖ، ﺑﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺗﻨﻔﺲ ﺷﻤﺎل ﺗﻬﺮان ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﻣﻨﻈﺮه را از دور، از ﭘﻨﺠﺮهي اﺗﺎﻗﻢ،‬‫در ﻫﺘﻞ، ﺗﻤﺎﺷﺎ ﮐﺮده ﺑﻮدم، اﻣﺎ از ﻧﺰدﯾﮏ ﭼﯿﺰﻫﺎي دﯾﮕﺮي ﺟﺰ زﯾﺒﺎﯾﯽ آن ﻓﻬﻤﯿﺪم. ﺑﻪ ﻃﺮز ﻫﻨﺮﻣﻨﺪاﻧﻪاي،‬‫ﺑﺎغ و درﯾﺎﭼﻪي اﯾﻦ ﻓﻀﺎي ﻧﻪ ﭼﻨﺪان ﺑﺰرگ را ﭘﺪﯾﺪ آوردهاﻧﺪ. ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ از درﺧﺘﺎن در اﯾﻦ ﻧﺎﺣﯿﻪ‬‫ﮐﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﮔﻮﯾﺎ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺎد در ﻧﺰدﯾﮏ ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﺮدم ﭘﯿﺎده، آﺳﻮده ﺑﺎﺷﻨﺪ.‬‫در درﯾﺎﭼﻪ ﻣﻮﺟﻬﺎي ﮐﻮﭼﮏ و زﯾﺎدي دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد، اﻣﺎ درﯾﺎﭼﻪ آرام اﺳﺖ، و ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎ. آب آن ﺧﯿﻠﯽ‬‫ﺟﺬاب اﺳﺖ و رﻧﮓ آن ﺑﺴﯿﺎر ﭼﺸﻢﻧﻮاز. دوﺳﺘﻢ از ﻃﺮاﺣﯽ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪاﻧﻪي اﯾﻦ ﺑﺎغ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ، ﮔﺬﺷﺘﻪ از‬‫درﺧﺘﺎن، ﺳﻨﮕﻬﺎي وﯾﮋهاي ﮐﻪ در ﮐﻒ درﯾﺎﭼﻪ ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ، رﻧﮓ زﯾﺒﺎﯾﯽ دارﻧﺪ و از ﻧﻔﻮذ آب ﺑﻪ‬‫ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ اﻃﺮاف آن، ﺑﻪ وﯾﮋه ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي در ارﺗﻔﺎع ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ، ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. ﮔﻮﯾﺎ ﮐﻔﺴﺎزي آن‬‫ﺑﺎ دﻗﺖ زﯾﺎدي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺗﻨﻬﺎ ﯾﮏ راهآب زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ در زﯾﺮ درﯾﺎﭼﻪ و ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺪهي‬‫آب ﻧﻔﻮذي ﺑﻪ زﻣﯿﻦ، ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ آب را ﺑﻪ ﻋﻤﻖ زﯾﺎدي ﻣﻨﺘﻘﻞ ﮐﺮده و از آﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻻﯾﻪﻫﺎي‬‫ﻣﺘﺨﻠﺨﻞ ﻋﻤﻖ زﻣﯿﻦ ﺗﺨﻠﯿﻪ ﻣﯽﮐﻨﺪ. در درﯾﺎﭼﻪ، آب زﻻﻟﯽ ﺟﻤﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﺧﺮوﺟﯽ ﻧﺪارد، ﺑﺮاي‬‫ﻫﻤﯿﻦ ورودي آﻧﺮا ﮐﻨﺘﺮل ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ آﺳﯿﺐ ﻧﺰﻧﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ‬‫ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﺑﯿﺮون ﺷﻬﺮ، ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن وﺣﺸﯽ زﯾﺎدي در روي درﯾﺎﭼﻪ، و ﯾﺎ در ﻣﯿﺎن درﺧﺘﺎن دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؛‬‫ﭘﺮﻧﺪﮔﺎﻧﯽ ﮐﻪ در زﻣﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﺟﺎي دﯾﮕﺮي ﻣﯽروﻧﺪ و در ﺳﻪ ﯾﺎ ﭼﻬﺎر ﻣﺎه ﮔﺮم ﺳﺎل در اﯾﻨﺠﺎ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽ-‬‫ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺤﯿﻂ ﻣﻔﺮﺣﯽ ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺣﺪود دو ﺳﺎﻋﺖ در اﯾﻦ ﻣﺤﯿﻂ ﻣﺎﻧﺪﯾﻢ و از ﺧﺎﻧﻮاده‬‫ﻫﺎﯾﻤﺎن ﺑﺮاي ﻫﻢ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮدﯾﻢ. دوﺳﺖ اﯾﺮاﻧﯽ ﺧﺎﻧﻮادهي ﺧﻮد را ﺑﺴﯿﺎر دوﺳﺖ دارد، ﺣﺘﯽ ﻫﻤﺴﺮش را‬‫ﮐﻪ از او ﺟﺪا ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﺴﺮش را درك ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﺷﺮاﯾﻂ ﺳﺨﺘﯽ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ و آﻧﻬﺎ‬‫را ﻣﯽﭘﺬﯾﺮد، اﻣﺎ ﻫﻨﻮز از ﭼﯿﺰي اﺣﺴﺎس ﺑﯿﺰاري ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺑﺮاي ﻣﻦ، اﺣﺴﺎس ﻣﺒﻬﻤﯽ اﺳﺖ. ﻫﻤﻪ را دوﺳﺖ‬‫دارد، ﻫﻤﻪي اﯾﺮاﻧﯿﺎن را؛ ﺑﻪ ﺟﺰ ﺗﻌﺪادي، ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﯽﺷﻨﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ و اﻵن ﻫﻢ ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﺪ. وﻟﯽ‬ ‫ﻣﻦ آﻧﻬﺎ را ﻧﻤﯽﺷﻨﺎﺳﻢ.‬‫اﻣﺮوز، روز آراﻣﯽ ﺑﻮد، دوﺳﺘﻢ ﻫﻢ روﺣﯿﻪي آراﻣﯽ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺗﻼش زﯾﺎدي ﺑﺮاي دﯾﺪن ﻫﻤﻪﺟﺎي‬‫ﺷﻬﺮ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ، ﺷﺎﯾﺪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﻼﻗﺎت ﺧﺎﻧﻮادهاش ﺑﺎﺷﺪ، او ﻫﻤﻪ ﮐﺲ را از ﺧﺎﻧﻮادهي ﺧﻮد ﻣﯽداﻧﺪ. ﺑﺎ ﻫﻢ‬ ‫33‬
  • 35. ‫ﺑﻪ راه ﻣﯽاﻓﺘﯿﻢ، ﻧﻤﯽداﻧﻢ ﮐﺠﺎ. ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﻟﺤﻈﻪ، ﺑﻪ ﺟﺎﯾﯽ رﺳﯿﺪﯾﻢ ﮐﻪ ﺗﺠﺮﯾﺶ ﻧﺎم داﺷﺖ. ﺑﻪ ﯾﮏ‬‫ﭘﺎرﮐﯿﻨﮓ ﭼﻨﺪﻃﺒﻘﻪ رﻓﺘﯿﻢ ﺗﺎ ﺧﻮدرو را ﭘﺎرك ﮐﻨﺪ. ﭘﺲ از آن ﺑﻪ ﻣﯿﺪان ﺗﺠﺮﯾﺶ رﻓﺘﯿﻢ. ﻧﻤﺎد ﺟﺎﻟﺒﯽ در‬‫وﺳﻂ ﻣﯿﺪان ﺑﻮد ﮐﻪ ﯾﮏ ﺣﺠﻢﺳﺎزي ﺑﻪ ﺳﺒﮏ ﭘﺴﺖ ﻣﺪرﻧﯿﺴﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺷﻬﺮﻫﺎي اروﭘﺎ ﻫﻢ دﯾﺪه ﻣﯽ-‬‫ﺷﻮد، اﻟﺒﺘﻪ ﻧﻪ در ﻣﯿﺪاﻧﻬﺎ. ﯾﮏ ﻣﻮزهي ﺗﺤﻮﻻت ﻟﺒﺎس در ﮐﻨﺎر ﻣﯿﺪان اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻃﺮف ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﯽ و‬‫ﺑﺮاي زﻧﺪه ﮐﺮدن ﻟﺒﺎﺳﻬﺎي ﺳﻨﺘﯽ اﺳﺖ. در ورودي آن ﯾﮏ ﺗﻨﺪﯾﺲ ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎري از‬‫ﺣﺮﻓﻬﺎﯾﺸﺎن را در آن ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ. ﺗﻨﺪﯾﺴﯽ ﭼﻨﺪ ﺗﮑﻪ، ﻫﺮ ﺑﺨﺶ در ﻣﻮرد دورهاي ﻣﻬﻢ در ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﺤﻮﻻت‬‫ﻟﺒﺎس اﺳﺖ. در ﭘﺎﯾﻪي ﻫﺮ ﺗﮑﻪ، اﺻﻮل ﺑﺎرز ﺟﺎﻣﻌﻪ در ﻫﺮ دوره را ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ و ﺑﺎﻻﺗﺮ ﯾﮏ اﻧﺴﺎن را ﺑﺎ‬‫ﻟﺒﺎس وﯾ ﮋه و ﻧﻮع ﮐﺎر در دﺳﺖ او، و ﺗﺼﻮرات او در ذﻫﻨﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ. ﺗﻨﺪﯾﺲ ﮐﺎﻣﻠﯽ اﺳﺖ. درون‬‫ﻣﻮزه، ﯾﮏ ﺳﯿﺮ ﺗﺎرﯾﺨﯽ را ﻧﺎﺧﻮدآﮔﺎه ﺑﻪ اﻧﺴﺎن ﻣﯽﻓﻬﻤﺎﻧﺪ، ﺑﻪ ﻗﺪري ﺳﺮﯾﻊ و ﺑﺪون ﻣﻘﺪﻣﻪ، از ورودي‬‫ﻣﻮزه، ﺷﺮوع ﺷﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺴﯽ را در ﺷﺮاﯾﻂ دوره ﻫﺎ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ و او را ﺑﺎ زﻣﺎن ﺑﻪ ﭘﯿﺶ ﻣﯽﺑﺮد. ﺑﻪ زﻣﺎن‬‫ﮐﻨﻮﻧﯽ ﮐﻪ رﺳﯿﺪ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﻫﻤﻪي ﮔﺬﺷﺘﻪ را ﯾﺎدآوري ﻣﯽﮐﻨﺪ، اﻧﺪﯾﺸﻪ و ﺗﺼﻮر اﻧﺴﺎن را ﺑﻪ‬‫ﭼﺎﻟﺶ ﻣﯽﮐﺸﺪ و در ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮي را ﺑﻪ ﺑﯿﻨﻨﺪه واﻣﯽﮔﺬارد. ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺑﻪ ﻋﻬﺪهي ﻓﺮد. ﺷﺎﯾﺪ ﺗﺄﺛﯿﺮ‬‫ﭼﻨﯿﻦ ﺗﺠﺴﻤﯽ از ﺻﺪﻫﺰار، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ، ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد و اﺟﺒﺎر و . . . ﻋﻤﯿﻖ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ. واﻗﻌﺎً ﻫﻨﺮ ﺟﺎﯾﮕﺎه واﻻﯾﯽ‬ ‫دارد.‬‫ﺣﺪود دو ﺳﺎﻋﺖ در ﻣﻮزه ﺑﻮدﯾﻢ. ﭘﺲ از ﺑﯿﺮون آﻣﺪن ﺑﻪ آن ﻃﺮف ﻣﯿﺪان ﻣﯽروﯾﻢ. درﺧﺘﯽ ﻗﻄﻮر، اﻣﺎ‬‫ﻧﯿﻤﻪ ﺧﺸﮏ، در وﺳﻂ ﻣﺤﻮﻃﻪاي ﺑﺎز ﻗﺮار دارد. در ﮔﻮﺷﻪاي ﯾﮏ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻗﺪﯾﻤﯽ، ﺑﺎ ﺳﺮدر آﯾﻨﻪﮐﺎري‬‫ﺷﺪه ﺗﻮﺟﻪ را ﺑﻪ ﺧﻮد ﺟﻠﺐ ﻣﯽﮐﻨﺪ. دوﺳﺖ اﯾﺮاﻧﯽ آﻧﺮا "اﻣﺎﻣﺰاده ﺻﺎﻟﺢ" ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﮐﻤﯽ از ﺳﺎﺑﻘﻪي‬‫ﻃﻮﻻﻧﯽ اﯾﻦ ﺑﻨﺎ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ. در آﺧﺮ، از ﮐﺴﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ آراﻣﮕﺎه او در اﯾﻦ ﺑﻨﺎ ﻗﺮار دارد. و ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪي‬‫ﺧﻮدش، ﺑﻨﺎي ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آراﻣﮕﺎه آن ﻓﺮد واﻻ اﺳﺖ. ﺳﺎﻋﺖ ﮐﻤﯽ از 31 ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﺻﺪاي اذان‬‫در ﻣﺤﻮﻃﻪ، ﻃﻨﯿﻦاﻧﺪاز ﻣﯽﺷﻮد. ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز ﻫﻤﺮاه ﻣﺴﻠﻤﺎن، ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن زﯾﺒﺎﯾﯽ ﻗﺪم ﻣﯽﮔﺬارﯾﻢ.‬‫ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺷﯿﺒﺪاري ﮐﻪ درﺧﺘﺎن اﻃﺮاﻓﺶ، ﺟﻮي ﭘﺮآب دوﻃﺮﻓﺶ، و از ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮ، ﭘﯿﺎدهروي ﭘﻬﻦ ﺑﺎ‬‫ﺳﻨﮕﻔﺮش رﻧﮕﺎرﻧﮕﺶ، اﻧﺴﺎن را ﻣﺒﻬﻮت ﺧﻮد ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺗﺮﮐﯿﺐ رﻧﮓ ﺳﻨﮕﻔﺮش ﭘﯿﺎدهرو، ﺑﺎ زﻣﯿﻨﻪي ﺑﻪ‬‫ﮔﻔﺘﻪي دوﺳﺘﻢ، ﻗﺮﻣﺰ ﻻﮐﯽ، ﮐﻪ در ﻗﺎﻟﯽ ﻫﺎي دﺳﺘﺒﺎف اﯾﺮاﻧﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد، و رﻧﮕﻬﺎي آﺑﯽ و زرد،‬‫اﻧﮕﺎر ﯾﮏ ﻗﺎﻟﯽ ﺑﺰرگ را در زﯾﺮ ﭘﺎي ﺷﻬﺮوﻧﺪان، ﮔﺴﺘﺮاﻧﺪه اﺳﺖ. از ﻣﯿﺪان ﺗﺠﺮﯾﺶ ﺗﺎ ﺣﺪود 52 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ‬‫ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ، ﺗﺎ ﻣﯿﺪان راهآﻫﻦ. اﯾﻦ ﺧﯿﺎﺑﺎن، ﺑﯽ ﻧﻈﯿﺮ اﺳﺖ، ﺷﺎﯾﺪ زﯾﺒﺎﺗﺮﯾﻦ ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺟﻬﺎن ﺑﺎﺷﺪ. در ﮔﺬﺷﺘﻪ‬‫ﯾﮑﯽ از دو ﺧﯿﺎﺑﺎن زﯾﺒﺎي ﺟﻬﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ، ﺧﻮاﻫﺮزادهي ﺧﯿﺎﺑﺎن زﯾﺒﺎي ﺷﺎﻧﺪﻟﯿﺰه در ﭘﺎرﯾﺲ؛ اﻣﺎ اﮐﻨﻮن‬ ‫ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎﺗﺮ از آن اﺳﺖ، ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎﺗﺮ. اﯾﻦ ﺧﯿﺎﺑﺎن، وﻟﯽﻋﺼﺮ ﻧﺎم دارد.‬‫ﺑﺮاي ﺻﺮف ﻧﺎﻫﺎر، ﺑﻪ رﺳﺘﻮراﻧﯽ در ﻫﻤﺎن ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﻣﯽروﯾﻢ و ﭘﺲ از ﻧﺎﻫﺎر، ﻧﯿﻢ ﺳﺎﻋﺘﯽ در رﺳﺘﻮران‬‫ﻣﯽﻧﺸﯿﻨﯿﻢ. ﺳﺎﻋﺖ ﻧﺰدﯾﮏ 3 ﻋﺼﺮ اﺳﺖ. ﻫﺮدوﯾﻤﺎن ﺧﻮدرو را ﻓﺮاﻣﻮش ﮐﺮدﯾﻢ، ﺧﻮدروﯾﯽ ﮐﻪ در ﭘﺎرﮐﯿﻨﮓ‬‫در ﻣﯿﺪان ﭘﺎرك ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ، ورود ﺧﻮدروي ﺷﺨﺼﯽ ﺑﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎن وﻟﯽﻋﺼﺮ ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ، ﺑﺎ‬ ‫43‬
  • 36. ‫اﺗﻮﺑﻮﺳﻬﺎي ﺑﯽﺻﺪا و ﺗﻤﯿﺰي، ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﯿﺪان راهآﻫﻦ، آﻧﻄﺮف اﯾﻦ ﺧﯿﺎﺑﺎن زﯾﺒﺎ، ﻣﯽروﯾﻢ. اﯾﻦ اﺗﻮﺑﻮس ﻫﺎ‬‫ﺳﻘﻒ ﺷﯿﺸﻪاي ﻣﺘﺤﺮك دارﻧﺪ، در ﻫﻮاي ﺧﻮب، ﺑﺨﺸﯽ از ﺳﻘﻒ ﺑﺎز ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺴﺎﻓﺮان، ﻫﻮاي ﻣﻄﺒﻮع‬‫ﺧﯿﺎﺑﺎن را اﺣﺴﺎس ﮐﻨﻨﺪ، و در ﻫﻮاي ﺑﺎراﻧﯽ، ﻣﺴﺎﻓﺮان، درﺧﺘﺎن زﯾﺒﺎ را از ﭘﺸﺖ ﺳﻘﻒ ﺷﯿﺸﻪاي، ﺑﺒﯿﻨﻨﺪ.‬‫ﺑﻪ ﻣﯿﺪان راهآﻫﻦ ﻣﯽرﺳﯿﻢ. ﻣﯿﺪاﻧﯽ ﺑﺰرگ و ﺗﻤﯿﺰ، ﺑﺎ ﺗﻨﺪﯾﺲ ﯾﮏ درﺷﮑﻪي ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ. ﻫﻤﻪﺟﺎي اﯾﻦ‬‫ﺧﯿﺎﺑﺎن زﯾﺒﺎﺳﺖ، ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪي آن، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺎﻻﺗﺮﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪاش، زﯾﺒﺎﺳﺖ، اﻣﺎ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ‬‫اﯾﻦ ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺷﻤﺎﻟﯽ- ﺟﻨﻮﺑﯽ، ﺑﺎد ﻣﯽوزد. ﺑﺎدي ﮐﻪ دﻻﯾﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ در ﺷﻬﺮ، ﺳﺒﺐ آن ﺷﺪهاﻧﺪ. درﺧﺘﺎن در‬‫ﺑﺎد ﻣﻼﯾﻤﯽ، ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ، ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺑﺴﯿﺎر ﺗﻤﯿﺰ اﺳﺖ، و ﭘﯿﺎدهروﻫﺎي آن، در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ آن، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺎﻟﯽ‬ ‫اﺳﺖ، ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻨﮕﻔﺮش زﯾﺒﺎﯾﯽ دارد.‬‫ﭘﺲ از ﺳﺎﻋﺘﯽ ﮔﺸﺖوﮔﺬار در ﻣﯿﺪان زﯾﺒﺎي راهآﻫﻦ، ﺑﻪ ﺗﺠﺮﯾﺶ ﺑﺎزﻣﯽﮔﺮدﯾﻢ. ﺑﺎ ﺧﻮدروي دوﺳﺘﻢ‬‫در ﺷﻬﺮ راه ﻣﯽاﻓﺘﯿﻢ. ﺑﻪ ﺑﺮج ﻣﯿﻼد ﺗﻬﺮان ﻣﯽروﯾﻢ ﺗﺎ ﯾﮑﺒﺎر دﯾﮕﺮ، آﻧﺮا ﺑﺒﯿﻨﯿﻢ. اﯾﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ درون آن ﻣﯽ-‬‫روﯾﻢ. از ﻟﺤﺎظ ﺳﺎزهاي، ﺑﺮج ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪاي اﺳﺖ. اﯾﻦ را ﭼﻨﺪ ﺑﺎر در اﺧﺒﺎر ﺷﻨﯿﺪهام. اﯾﻦ ﺑﺮج از 01 ﺑﺮج‬‫ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ در ﺟﻬﺎن اﺳﺖ، و در 01 ﺑﺮج ﺑﻠﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﻌﻤﺎري ﭘﺴﺖﻣﺪرن ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ، ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪي‬‫ﻣﻌﻤﺎري ﺳﻨﺘﯽ اﯾﺮان، در ﺑﯿﺮون آن و ﻧﯿﺰ ﻣﻌﻤﺎري ﭘﺴﺖﻣﺪرن ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﻨﺮ ﮐﺎﺷﯿﮑﺎري، در‬ ‫درون آن، در ﻧﻮع ﻣﻌﻤﺎري ﻣﻨﺤﺼﺮﺑﻔﺮد اﺳﺖ.‬ ‫ﺑﻪ ﺑﺮج ﻣﯿﻼد ﭘﺎي ﻣﯽﮔﺬارﯾﻢ، ﻟﺤﻈﻪي ﺧﺎﻃﺮهاﻧﮕﯿﺰي اﺳﺖ. در ورودي، ﻣﺠﺬوب ﻃﺮاﺣﯽ آن ﻣﯽ-‬‫ﺷﻮم. دﯾﻮارﻫﺎ را ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺒﺎﯾﯽ، از ﺗﺮﮐﯿﺐ ﮐﺎﺷﯿﮑﺎري و آﯾﻨﻪﮐﺎري ﺗﺰﯾﯿﻦ ﮐﺮدهاﻧﺪ. در ﺣﺎﺷﯿﻪي ﻫﺮ‬‫ﭘﻮﺳﺘﻪ، در ﻣﺮز ﺟﺪاﯾﯽ و ﺷﮑﺴﺘﮕﯽ ﻫﺎ، آﯾﻨﻪﮐﺎري ﺷﺪه اﺳﺖ و در ﺑﻘﯿﻪ، ﮐﺎﺷﯿﮑﺎري. ﺳﺒﮏ ﮐﺎﺷﯿﮑﺎري‬‫ﺷﺒﯿﻪ ﺑﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ، اﻣﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﻤﺪهاي را درﺑﺮدارد. ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ از ﻫﻨﺮ دﯾﺠﯿﺘﺎل در‬‫ﮐﺎﺷﯿﮑﺎري ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﯾﮏ ﻓﻀﺎي ﺑﺰرگ در ﻃﺒﻘﻪي ﻫﻤﮑﻒ، روﺑﻪروي ﻣﺎﺳﺖ. ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ‬‫ﮐﻼﺳﯿﮏ اﯾﺮاﻧﯽ، ﮐﻪ در ﻫﻤﻪ اﻧﻮاع ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ ﺟﻬﺎن ﺗﺄﺛﯿﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻫﻨﺮ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺷﺪه‬‫اﺳﺖ، ﻃﻨﯿﻦاﻧﺪاز اﺳﺖ. ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻌﻤﺎري ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎي ﻓﺎﻧﺘﺰي، ﭘﻨﺠﺮه ﻫﺎ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺷﮕﺮﻓﯽ در‬‫ﻧﻮرﭘﺮدازي ﻓﻀﺎ دارد. ﺑﻪ ﺳﺎﻟﻦ وارد ﻣﯽﺷﻮﯾﻢ، دوﺑﺎره ﺷﮕﻔﺖزده ﻣﯽﺷﻮﯾﻢ. واﻗﻌﺎً ﻣﻌﻤﺎري اﯾﺮاﻧﯽ، در ﻫﺮ‬‫ﺧﻄﯽ، ﻫﻨﺮي دارد ﮐﻪ اﻧﺴﺎن را ﺑﻪ ﺷﮕﻔﺖ واﻣﯽدارد. در ﯾﮏ ﭘﯿﭻ، ﯾﮏ ﻣﺴﯿﺮ ﺷﮑﺴﺘﻪ، ﺑﻪ ﻧﻤﺎي ﻓﻮق-‬‫اﻟﻌﺎدهاي در ﺟﻠﻮي ﺳﺎﻟﻦ ﺑﺮﻣﯽﺧﻮرﯾﻢ. ﻫﻤﻪي وﺟﻮد اﻧﺴﺎن را ﻫﻮﺷﯿﺎر ﻣﯽﮐﻨﺪ، آﮔﺎه ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬‫ﺟﻨﺒﻪي ﻏﯿﺮﻣﺎدي اﻧﺴﺎن. راﺳﺘﯽ ﮐﻪ اﺣﺴﺎس ﻣﺘﺎﻓﯿﺰﯾﮑﯽ در ﺳﺮاﺳﺮ ﻣﻌﻤﺎري ﺳﻨﺘﯽ اﯾﺮان وﺟﻮد دارد.‬‫ﺳﻘﻒ ﺳﺎﻟﻦ ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﻣﻨﺤﻨﯽ، ﺧﻄﻮط ﻫﻤﺮس، ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ وﯾﮋهاي از ﻣﻌﻤﺎري را در ﻫﻢ ﺟﻤﻊ‬‫ﮐﺮده اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻃﺒﻘﺎت دﯾﮕﺮ ﺳﺮﻣﯽزﻧﯿﻢ. در ﻃﺒﻘﻪي دوم، ﺳﻮار آﺳﺎﻧﺴﻮر ﺳﺮﯾﻌﯽ ﻣﯽﺷﻮﯾﻢ ﮐﻪ از‬‫ﺳﺮﯾﻌﺘﺮﯾﻦ ﻫﺎ در ﺟﻬﺎن اﺳﺖ، در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﻃﺮاﺣﯽ داﺧﻠﯽ ﺳﺎزﮔﺎري ﺑﺎ ﻣﺤﯿﻂ ﺑﯿﺮون دارد. ﺑﻪ ﺑﺨﺶ‬‫ﺷﯿﺸﻪاي ﻣﯽرﺳﯿﻢ. از آن ﺑﻪ ﺑﯿﺮون ﻧﮕﺎه ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ، ﺷﻬﺮ ﺧﻮشﺗﺮﮐﯿﺐ ﺗﻬﺮان زﯾﺮ ﭘﺎي ﻣﺎﺳﺖ، ﯾﻘﯿﻨﺎً‬ ‫ﺧﻮشﺗﺮﮐﯿﺐ اﺳﺖ. ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ ﺳﺮ ﺟﺎي ﺧﻮد اﺳﺖ. ﻓﻀﺎﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﻨﺎر ﻫﻢ و ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﻪ ﻫﻢ، ﺷﻬﺮ را‬ ‫53‬
  • 37. ‫ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ. ﺑﺎﻏﻬﺎي ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ را ﻧﮕﺎه ﻣﯽﮐﻨﻢ. ﺑﺎغ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺰرﮔﯽ اﺳﺖ، ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ زﯾﺎد و درﯾﺎﭼﻪي ﭘﺮآﺑﯽ‬ ‫در ﻣﯿﺎن آن دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد. از ﺑﺮج ﺑﺎ ﻫﻤﻪي ﻇﺮاﻓﺖ ﻫﺎ ﻣﯽﮔﺬرﯾﻢ. ﺑﻪ ﺑﺎﻏﻬﺎي ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ ﻣﯽروﯾﻢ.‬‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪي ﺑﺴﯿﺎر وﺳﯿﻌﯽ اﺳﺖ، ﺑﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي ﻣﺘﻨﻮع درﺧﺘﺎن ﺟﻨﮕﻠﯽ و ﻧﺤﻮهي ﮐﺎﺷﺖ ﻣﻨﻈﻢ.‬‫درﯾﺎﭼﻪاي ﭘﺮ از آب زﻻل رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﺗﻬﺮان ﺑﺎ ﺷﮑﻞ ﮐﺸﯿﺪه، و ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن ﻣﺘﻨﻮع و زﯾﺒﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻫﻤﯿﻦ‬‫اﻃﺮاف، آﺷﯿﺎﻧﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ. درﺧﺘﺎن اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ، در ردﯾﻒ ﻫﺎي ﻣﻨﻈﻢ، ﺑﺎد را ﺑﻪ ﺷﯿﻮهي درﺳﺘﯽ ﺑﻪ ﺳﻮي‬‫ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺷﻬﺮ ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. اﻣﺎ در ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮب درﯾﺎﭼﻪ، درﺧﺘﺎن ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪي دﯾﮕﺮي ﮐﺎﺷﺘﻪ‬‫ﺷﺪه اﻧﺪ. ﺟﻬﺖ و ﻧﻮع ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺎد در دو ﻃﺮف درﯾﺎﭼﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. در ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺳﻌﯽ ﺷﺪه‬‫اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺎ آراﯾﺶ درﺧﺘﺎن، ﺑﺎد را ﺑﻪ ﺳﻮي درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺪاﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ اﯾﻦ ﺑﺎد در ﮔﺬر از روي درﯾﺎﭼﻪ، رﻃﻮﺑﺖ‬‫ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد و ﭘﺲ از آن، ﺑﻪ ﺳﻮي ﺷﻤﺎل، ﻣﯽوزد. ﻫﻮا در ﮔﺬر از روي درﯾﺎﭼﻪ، ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ‬ ‫دﻣﺎ و اﻓﺰاﯾﺶ رﻃﻮﺑﺖ روﺑﻪرو ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺮاي ﺗﻨﻔﺲ ﺷﻬﺮوﻧﺪان در ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺷﻬﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ.‬‫ﻏﺮوب ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺧﺴﺘﻪاﯾﻢ. دوﺳﺘﻢ ﻣﺮا ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ دﻋﻮت ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﻣﯽﭘﺬﯾﺮم و ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺟﻤﻊ ﯾﮏ‬‫ﺧﺎﻧﻮادهي اﯾﺮاﻧﯽ، وارد ﻣﯽﺷﻮﯾﻢ؛ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪي ﻣﻦ اﺳﺖ. ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ آﻧﻬﺎ ﻋﺠﯿﺐ ﺑﻮد. ﻣﻬﻤﺎنﻧﻮازي،‬ ‫روش ﭘﺬﯾﺮاﯾﯽ، ارﺗﺒﺎط ﻫﺎي ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﺑﯿﻦ اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮاده و ارﺗﺒﺎط آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﻦ، ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ دﻟﻨﺸﯿﻦ ﺑﻮد.‬‫ﺷﺐ اﺳﺖ و در ﺧﺎﻧﻪي ﯾﮏ اﯾﺮاﻧﯽ ﺑﻪ ﺧﻮاب ﻣﯽروم. ﻓﺮدا ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ دﯾﺪن ﺷﻬﺮﻫﺎي دﯾﮕﺮي از اﯾﺮان‬‫ﺑﺮوم. دوﺳﺖ دارم ﺗﺎ اﯾﻦ دوﺳﺖ اﯾﺮاﻧﯽ، ﻫﻤﺴﻔﺮ ﻣﻦ در اداﻣﻪي راﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ. اﻧﺴﺎن ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﻪاي اﺳﺖ و‬ ‫ﻫﻤﺴﻔﺮي ﻋﺎﻟﯽ.‬ ‫63‬
  • 38. 37
  • 39. ‫ﺧﻮاﻧﻨﺪهي ﮔﺮاﻣﯽ، اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺣﺎﺻﻞ ﺧﻼﻗﯿﺖ و ﻓﮑﺮ ﻓﺮاواﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﻘﯿﻨﺎً،‬‫دﻏﺪﻏﻪي ﻋﻤﺪه و اﺻﻠﯽ ذﻫﻦ ﻧﮕﺎرﻧﺪه، در زﻣﺎن ﯾﮏ ﻣﺎه ﺑﻮده اﺳﺖ. ﻣﻄﻠﺒﯽ اﺳﺖ‬‫ﮐﻪ ﮐﻠﻤﻪ ﺑﻪ ﮐﻠﻤﻪي آن، از ذﻫﻦ ﻧﮕﺎرﻧﺪه ﺗﺮاوش ﮐﺮده اﺳﺖ. ﺳﻌﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ در‬‫ﺳﻄﺢ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي ﺑﺎ روﯾﻪﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﻫﻤﻪ ﺳﻄﻮح ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ‬‫ﺑﺘﻮان اﻣﮑﺎﻧﭙﺬﯾﺮي آن را ﻧﺸﺎن داد. ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﺎﻣﻼً ﺧﯿﺎﻟﯽ اﺳﺖ، اﻣﺎ ﻫﺮ ﻓﺮدي‬‫ﺗﺼﺪﯾﻖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻮدن ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ واﻗﻌﯽ، ﻗﺎﺑﻞ ﻟﻤﺲ اﺳﺖ و ﻣﯽ-‬‫ﺗﻮان آﻧﺮا ﯾﮏ واﻗﻌﯿﺖ ﻣﺠﺎزي داﻧﺴﺖ. از اﯾﻦ رﻫﮕﺬر، ﻋﺎﺟﺰاﻧﻪ ﺧﻮاﻫﺸﻤﻨﺪ اﺳﺖ‬‫ﮐﻪ اﻣﺎﻧﺘﺪارِ اﻋﺘﻤﺎد‪ ‬ﻧﮕﺎرﻧﺪه در ﺳﭙﺮدن اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ، ﺑﺎﺷﯿﺪ. ﺧﻮاﻫﺸﻤﻨﺪ اﺳﺖ‬‫ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﯿﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﯾﺎ اﻟﻘﺎﺋﺎت اﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﺎ ذﮐﺮ ﻧﺎم ﭘﺮوژه و ﻧﮕﺎرﻧﺪه،‬‫ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ. ﺧﻮد را ﻣﻘﯿﺪ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﺎﺻﻞ ﺗﻼش دﯾﮕﺮان، ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻧﻈﺮ و ﯾﺎ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺶ ﺗﻼﺷﮕﺮ، ﺑﻪ ﺟﻬﺖ اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﺗﻼش او ﺑﺪاﻧﯿﻢ.‬‫ﺳﭙﺎﺳﮕﺰارم‬‫ﻋﻠﯽ ﭘﻮﯾﺎن‬ ‫83‬