Maakindustrie inNoord-BrabantCijfers & TrendsWillem van der Velden, 4 maart 2009        Kennis & Economisch Onderzoek / Bu...
Vraagstelling en uitwerking    g       g             g• Wat is de stand van zaken in de Brabantse maakindustrie?    – Cijf...
Onderwerpen    •   Actualiteit    •   Omzet/werkgelegenheid    •   Concurrentie (kosten en productiviteit)    •   Kennis/i...
Actualiteit    •   ‘OPNIEUW        WERKTIJDVERKORTING   VDL’        Omroep Brabant, 17-02-’09    •   ‘INKOMEN PHILIPS-TOPM...
Omzet/banen• Stagnatie werkgelegenheid Brabantse maakindustrie 1996-2007• Maakindustrie bijna helft industriële werkgelege...
Ontwikkeling direct belang maakindustrie                                                                                  ...
Ontwikkeling omzet en ‘bruto marge’                                                                           bruto marge ...
Bedrijfseconomische realisaties gehele industrie                                                 bedrijfseconomische indic...
Geografische spreiding banen                                 Banen in maakindustrie (2007), Brabantse regios              ...
Verwachtingen omzet en investeringen                                                                                      ...
Concurrentie: kosten en productiviteit     • In 3e kwartaal van 2008 is concurrentiepositie Brabantse       maakindustrie ...
Concurrentie: kosten en productiviteit                     productiviteit (toegev.waarde/loonkosten) 1,5 1,4 1,3 13 1,2 1,...
Concurrentie: kosten en productiviteit                              ontwikkeling concurrentiepositie 3e t.o.v. 2e kw 08   ...
Concurrentie: kosten en productiviteit                         % bedrijven met tekort aan productiefactoren               ...
Kennis en innovatie     •   Tussen 2004 en 2007 is innovatiesituatie Brabantse (maak)industrie over         gehele linie v...
Kennis en innovatie                                        % bedrijven met typen innovatie, 2007                     50   ...
Kennis en innovatie      Bron: SenterNovem (2008)17                               Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
Samenwerking en ketenvorming     • Hoogwaardig-innovatief toeleveren zit in de lift, waarbij Brabant       do       domine...
Export en buitenlandse investeringen (DFI)     • Nederlandse maakindustrie heeft negatieve handelsbalans weten       om te...
Export en DFI: Nederland                                                 ontwikkeling DFI maakindustrie en totaal Nederlan...
Export en DFI: Nederland                                                                                         handelssa...
Export en DFI: Brabant                                                         verwachtingen buitenlandse afzet           ...
Conclusies/synthese     •   De toegevoegde en exportwaarde afgelopen jaren flink hersteld, banengroei         daarbij acht...
Stellingen/discussiepunten• Hoezo Brabantse maakindustrie?? Wéreld maakindustrie!!• Uitbesteding naar lage-lonenlanden hee...
Bronnen     •   ABF (2008), Rabomonitor - LISA     •   Berenschot (2003), Strategie Maakindustrie Zuid-Nederland     •   B...
Bijlage 1: Concurrentiepositie     Nederlandse maakindustrie26                         Kennis & Economisch Onderzoek / Bur...
Bijlage 2: Kansen/bedreigingen voor     toeleveranciers in de MKB-metaal                        Bron: Metaalunie (okt. 200...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Maakindustrie in Noord-Brabant, presentatie

658
-1

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
658
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Maakindustrie in Noord-Brabant, presentatie

  1. 1. Maakindustrie inNoord-BrabantCijfers & TrendsWillem van der Velden, 4 maart 2009 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  2. 2. Vraagstelling en uitwerking g g g• Wat is de stand van zaken in de Brabantse maakindustrie? – Cijfers & Trends – Actualiteiten ctua te te• Beantwoording op basis van een snelle scan van beschikbaar materiaal – Waar mogelijk specifiek voor de Brabantse regio’s – Waar mogelijk toegespitst op metaal/electro, machines en apparaten en transportmiddelen – Geen aanvullend onderzoek of interviews• Uitvoering door regionaal-economisch team Kennis en Economisch Onderzoek van Rabobank Nederland, in samenwerking met Bureon – afgesloten 26 februari 2009• Leeswijzer – Per item samenvattende tekstsheet gevolgd door relevante cijfers tekstsheet, – Afronding met globale conclusies en stellingen/discussiepunten2 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  3. 3. Onderwerpen • Actualiteit • Omzet/werkgelegenheid • Concurrentie (kosten en productiviteit) • Kennis/innovatie • Netwerkvorming/samenwerking/uitbesteden g/ g/ • Export/buitenlandse investeringen • Afbakening ‘maakindustrie’ – Rubber- en kunststofverwerkende industrie – Automotive/transportmiddelenindustrie – Metaalproductenindustrie – Machine Machine- en apparatenindustrie (mechatronica) – Optische, medische en computerindustrie3 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  4. 4. Actualiteit • ‘OPNIEUW WERKTIJDVERKORTING VDL’ Omroep Brabant, 17-02-’09 • ‘INKOMEN PHILIPS-TOPMAN 30 PROCENT GEDAALD’ BNR, 23-02-’09 • ‘ASML VRAAGT PERSONEEL LOONOFFER’ NRC, 07-02-’09 • ‘BESI SCHRAPT 200 BANEN DOOR ZWAKKE CHIPMARKT’ FD, 05-12-’09 FD 05 12 ’09 • ‘GEEN ONTSLAGEN BIJ THETFORD’ BN DeStem, 06-02-’09 • ‘NEWAYS NEEMT DEEL ACTIVITEITEN BOSCH SECURITY SYSTEMS OVER’ De Telegraaf, 11-11-’08 • ‘ASML ASML ZIET OMZET KELDEREN’ FD, 04-12-’084 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  5. 5. Omzet/banen• Stagnatie werkgelegenheid Brabantse maakindustrie 1996-2007• Maakindustrie bijna helft industriële werkgelegenheid N-Brabant (30 duizend banen); even groot als procesindustrie• Toegevoegde waarde 1995-2005 wel fors (60-70%) toegenomen• Belang Brabant voor Nederlandse maakindustrie blijft ongeveer even groot (25% toegevoegde waarde)• Bruto B t marge (t.v.w. als % van prod.waarde) tussen 1995 en 2005 in N (t l d d )t i N- Brabant sterker gedaald dan in Nederland• R Recent ( it ti oktober/november 2008) t (situatie kt b / b • Terugval productie maakindustrie 4de t.o.v. 3de kwartaal N-Brabant forser dan Nederland • Zeer forse terugval in productie transportmiddelen en machine transportmiddelen- machine- industrie • Investeringsverwachtingen voor 2009 zeer negatief in t a spo t dde e transportmiddelenindustrie dust e • Omzetverwachting 4e kw 2008 fors lager in Brabantse apparaten- en metaalproductenindustrie 5 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  6. 6. Ontwikkeling direct belang maakindustrie Economisch belang maakindustrie in economie g 18% 16% economie 14% productiewaarde N‐ 12% Brabant % aandeel in totale e 10% productiewaarde  8% Nederland 6% toegevoegde waarde  N‐Brabant 4% toegevoegde waarde  toegevoegde waarde % 2% Nederland 0% 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Bron: CBS Economisch belang Brabant i hb l b in Nederlandse maakindustrie 31% erland 30% 29%% aandeel Brabant in Nede 28% 27% 26% 25% productiewaarde 24% toegevoegde waarde 23% 22% Bron: CBS 21% 20% 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 6 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  7. 7. Ontwikkeling omzet en ‘bruto marge’ bruto marge (toegev.waarde als % productiewaarde) 35% 30% 25% N‐Brabant Nederland 20% 15% 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Bron: CBS omzetontwikkeling maakindustrie Nederland omzetontwikkeling maakindustrie Nederland 180 160 rubber‐ en kunststof 0=100 140 metaal(‐producten) 120index: 2000 100 machines en  apparaten 80 elektrische apparaten 60 40 transportmiddelen 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007* 2008* Geen cijfers elektrotechnische en machine-industrie voor 2007 7 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon Bron: CBS
  8. 8. Bedrijfseconomische realisaties gehele industrie bedrijfseconomische indicatoren industrie, 2007 60% 52,6% 50% 43,5% 41,6% 40% 33,4% 30% 22,6% 17,0% 20% N‐Brabant 10% 4,8% 5,2% Nederland 0% Bron: Rabobank (2008), RET loonkosten en productiviteit industrie, 2007 160 140 120 100x € 1.000 80 N‐Brabant 60 Nederland 40 20 0 loonkosten per fte arbeidsproductiviteit 8 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon Bron: Rabobank (2008), RET
  9. 9. Geografische spreiding banen Banen in maakindustrie (2007), Brabantse regios Onderwerpen Metaal Machines en apparaten Transportmiddelen 5.796, 10.209, 1.395 , , 20.000 3.714, 5.315, 1.852 15.000 5.347, 8.732, 2.650 10.000 5.000 11.090, 20.135, 7.111 0 banenBron: LISA Vestigingenregister 9 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  10. 10. Verwachtingen omzet en investeringen verwachtingen investeringen 09 en  h i i i productie 4e kw. 2008 5 us afname 0 ‐5 ‐10 saldo bedrijven met toe‐ minu 1 ‐15 ‐20 ‐25 ‐30 ‐35 ‐40 N‐Brabant Nederland N‐Brabant Nederland verwachte investeringen 2009 productie 4e kw t.o.v. 3e kw 08 metaalproducten machines en apparaten elektrotechnische transportmiddelen totaal bedrijfsleven verwachtingen omzetontwikkeling 20 Bron: CBS/KvKsaldo % bedrijven toe‐ minus afname 10 0 ‐10 ‐ ‐20 ‐30 ‐40 N‐Brabant Nederland N‐Brabant Nederland komend kwartaal 2009 totaal bedrijfsleven industrie metaalproducten 10 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon machines en apparaten elektrotechniek transportmiddelen Bron: CBS/KvK
  11. 11. Concurrentie: kosten en productiviteit • In 3e kwartaal van 2008 is concurrentiepositie Brabantse maakindustrie volgens bedrijven zelf nog verbeterd • Productiviteit • Arbeidsproductiviteit afgelopen jaren sterk gestegen • Productiviteitsstijging wint in Brabant sterker op loonkostenstijging d l k dan in Nederland d l d • Vestigingsklimaat • 25% toele e ancie s en 36% uitbesteders in Brabant overwoog toeleveranciers itbestede s B abant o e oog in 2004 productie te verplaatsen (China, Oostblok) • Okt/nov ‘08: krapteproblemen in Brabantse maakindustrie kleiner dan in Nederlandse en in rest Brabantse economie • Okt/nov ‘08: vooral arbeidskrapte in machine- en apparatenindustrie11 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  12. 12. Concurrentie: kosten en productiviteit productiviteit (toegev.waarde/loonkosten) 1,5 1,4 1,3 13 1,2 1,1 N‐Brabant Nederland 1,0 0,9 0,8 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Bron: CBS productiviteit (per arbeidsjaar) productiviteit (per arbeidsjaar) 70 65 60 x € 1.000 0 55 N‐Brabant 50 Nederland 45 40 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 200512 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon Bron: CBS
  13. 13. Concurrentie: kosten en productiviteit ontwikkeling concurrentiepositie 3e t.o.v. 2e kw 08 saldo % bedrijven met verbeterde minus verslechterde positie 20 drijven 15 saldo % bed 10 5 0 ‐5 5 N‐Brabant Nederland N‐Brabant Nederland N‐Brabant Nederland Nederlandse markt EU‐markt buiten EU‐markt metaalproducten machines en apparaten elektrotechnische transportmiddelen Bron: CBS/KvK totaal bedrijfsleven13 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  14. 14. Concurrentie: kosten en productiviteit % bedrijven met tekort aan productiefactoren 4e kwartaal 2008 4e kwartaal 2008 30 25 % bedrijve n 20 15 10 5 0 N‐Brabant Nederland N‐Brabant Nederland personeel productiemiddelen totaal bedrijfsleven industrie metaalproducten machines en apparaten elektrotechniek transportmiddelen Bron: CBS/KvK14 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  15. 15. Kennis en innovatie • Tussen 2004 en 2007 is innovatiesituatie Brabantse (maak)industrie over gehele linie verbeterd • Het innovatief vermogen is het hoogst in niet-maakindustrie • Dominantie organisatorische innovaties in innovatiemeting boven productinnovaties is mogelijke verklaring • Tijdgebrek/drukte in 2007 veruit meest genoemde belemmerende factor voor innovatie Toch lijkt dat niet het gevolg van krapte r&d-personeelaanbod • Kennis en technologie veel minder als belemmerende factor aangegeven, relatief wat vaker door metaalsector • Financiële dienstverleners minder vaak brancheverenigingen en vaak, collegabedrijven vaker partner bij innovaties • Belang van subsidieverstrekkers groeit licht. Brabantse bedrijven verwerven relatief groot deel innovatievouchers Nederlands grootbedrijf. grootbedrijf15 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  16. 16. Kennis en innovatie % bedrijven met typen innovatie, 2007 50 45 40 edrijven 35 30% van de be 25 20 15 10 5 0 industrie totaal industrie totaal industrie totaal M‐Brabant ZO‐Brabant NO‐Brabant organisatie product‐/dienstontwikkeling product‐/dienstverbetering nieuwe markten samenwerkingsverbanden productieproces Bron: KvK Brabant (2007) 16 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  17. 17. Kennis en innovatie Bron: SenterNovem (2008)17 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  18. 18. Samenwerking en ketenvorming • Hoogwaardig-innovatief toeleveren zit in de lift, waarbij Brabant do domineert in mechatronica en gieten en achterblijft in ee t ec at o ca e g ete e ac te b j t kunststofproductie en verspanen • 85% T&U bedrijven Brabant was in 2004 actief met nieuwe PMT- combinaties (Product-Markt-Technologie) ( g ) • 64% toeleveranciers en 66% uitbesteders Brabant gebruikte in 2004 ‘embedded technology’, veelal zelf ontwikkeld (productintern door software gestuurde elektronica) g ) • 25% Brabantse T&U-bedrijven was in 2004 ontevreden over ketensamenwerking, ruim 20% ontevreden over hun T&U-relaties • 80% Brabantse T&U-bedrijven werkte in 2004 bij R&D samen met derden. Dat lijkt veel hoger dan in andere industriële branches • 33% Brabantse toeleveranciers en 17% uitbesteders had in 2004 geen eigen R&D-afdeling18 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  19. 19. Export en buitenlandse investeringen (DFI) • Nederlandse maakindustrie heeft negatieve handelsbalans weten om te buigen naar positieve handelsbalans • Aandeel maakindustrie in buitenlandse handel neemt wel licht af • Eind 2008 bedrijven negatiever over exportontwikkeling op dat moment dan over de vooruitzichten voor 2009 • Voor 2009 vooral verslechtering buitenlandse afzet in Brabantse elektrotechnische industrie verwacht • 40% omzet West-Brabantse maakindustrie in 2007 via export • Sterke groei DFI Nederlandse maakindustrie tot 2001, daarna terugval gevolgd door enig herstel g g g g • Aandeel maakindustrie in DFI Nederlands bedrijfsleven laatste jaren rond 5%19 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  20. 20. Export en DFI: Nederland ontwikkeling DFI maakindustrie en totaal Nederlands  bedrijfsleven (index: 1994=100) 600 500 400 300 maakindustrie 200 totaal bedrijfsleven 100 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Bron: DNB (2009) aandeel maakindustrie in DFI Nederlands bedrijfsleven 12% 10% 8% 6% EU 4% totaal 2% 0%20 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon Bron: DNB (2009)
  21. 21. Export en DFI: Nederland handelssaldo Nederlandse maakindustrie 12  10  handelssaldo (x € mld.) 8  6  4  4 2  ‐ ‐2  ‐4  ‐6  ‐8  ‐10 10  Bron: CBS aandeel maakindustie in buitenlandse handel Nederland 50% 45% el % aandee 40% 35% 30% 25% 2002 2003 2004 2005 2006 2007 % invoer % uitvoer21 Kennis & Economisch Onderzoek / BureonBron: CBS
  22. 22. Export en DFI: Brabant verwachtingen buitenlandse afzet saldo % bedrijven met toename minus afname afzet nus afname 20 10 ijven toe‐ min 0 ‐10 ‐20 saldo % bedri ‐30 ‐40 N‐Brabant Nederland N‐Brabant Nederland s 1e kw 2009 heel 2009 totaal bedrijfsleven totaal bedrijfsleven industrie metaalproducten machines en apparaten elektrotechniek transportmiddelen Bron: CBS22 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  23. 23. Conclusies/synthese • De toegevoegde en exportwaarde afgelopen jaren flink hersteld, banengroei daarbij achtergebleven • Maakindustrie Brabant i d M ki d t i B b t eind 2008 negatiever over afzetverwachtingen 2009 ti f t hti dan landelijk • Conjunctuurgevoeligheid lijkt onverminderd sterk • Nederlandse maakindustrie scoort gemiddeld op productiviteit t.o.v. buurlanden, Brabant scoort binnen Nederland gunstig • Productiviteit Brabantse sector afgelopen jaren sterk gestegen • Brabantse maakindustrie schat concurrentiepositie relatief gunstig in • Innovatiegehalte Brabantse maakindustrie is laatste jaren gegroeid, via samenwerking onderling, instituten en subsidiekanalen • Krapte arbeidsmarkt structureel probleem, maar lijkt i B b t i t K t b id kt t t l bl in Brabant iets beperkter en lijkt minder te gelden voor r&d-activiteiten • Niettemin tijdgebrek/interne organisatie grote drempel voor innovatie, vooral in tijden van hoogconjunctuur j g j23 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  24. 24. Stellingen/discussiepunten• Hoezo Brabantse maakindustrie?? Wéreld maakindustrie!!• Uitbesteding naar lage-lonenlanden heeft z’n langste tijd gehad.• Zonder Top-kwaliteit en Top-innovatie heeft onze maakindustrie geen toekomst. t k t• De Brabantse maakindustrie leunt te sterk op enkele grote bedrijven.• Brabant realiseert zich te weinig wat de bijdrage van de maakindustrie (inclusief toe- en afleveranciers) aan de regionale economie is.• We moeten meer naar productie/toegevoegde waarde kijken en minder naar werkgelegenheid.• De maakindustrie komt extra sterk uit de huidige crisis.24 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  25. 25. Bronnen • ABF (2008), Rabomonitor - LISA • Berenschot (2003), Strategie Maakindustrie Zuid-Nederland • BOM/LIOF (2004), Profiel en diagnose maakindustrie Zuid-Nederland • BOM/LIOF (2004), Make It – Business opportunities in Brabant en Limburg • Brainport Eindhoven (2004), Crossing boarders, moving frontiers • CBS/Statline - website • Crossworks (2008), R&D investment, capacity and cooperation • DNB statistiek – website • ELAt (2008), Factbook 2008 • Federatie Holland Automotive (2006), Vision for the Dutch automotive sector • KvK Brabant (2008), COEN 4e kwartaal 2008 • KvK Brabant (2007), Innovatie in Midden- en Oost-Brabant 2004-2007 • KvK Zuidwest-Nederland (2008), COEN 4e kwartaal 2008 • KvK Zuidwest-Nederland (2007), Industrie: belangrijke peiler onder de West-Brabantse economie! • Metaalunie (diverse kwartaaluitgaven 2008-2009), Economische Barometer • Mechatronica M M h i Magazine, di i diverse uitgaven/artikelen i / ik l • Provincie Brabant (2007), SEV Brabant 2007 • Provincie Brabant (2008), Statistisch Zakboek N-Brabant 2008 • Rabobank Nederland (2008), Economische Thermometer • SenterNovem (2008) Jaarverslag 2007 (2008), • SEO (2008), Concurrentiepositie Nederlandse maakindustrie25 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  26. 26. Bijlage 1: Concurrentiepositie Nederlandse maakindustrie26 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon Bron: SEO (2008)
  27. 27. Bijlage 2: Kansen/bedreigingen voor toeleveranciers in de MKB-metaal Bron: Metaalunie (okt. 2007), ( ), Industrie Uitgelicht27 Kennis & Economisch Onderzoek / Bureon
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×