Cosmovisiones

1,042 views

Published on

Odisea por las cosmovisiones Antigua y Moderna. Aventura con Newton y Galileo. Para el filósofo aficionado! :)

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,042
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
492
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Ben, tal e como nos correspondería explicar no tema 5 do libro de Filosofía, daremos unha voltiña pola historia das cosmovisións, dende a Prehistoria ata o mundo moderno. Falando un chisco da época actual. Da visión que temos agora do universo, e das facilidades para estudalo, así como todos os científicos e filósofos que comezaron a estudar de maneira sólida e sistemática todos os fenómenos do cosmos.
  • Cosmovisiones

    1. 1. Odisea pola historia das Cosmovisións <ul><li>1. As cosmovisións </li></ul><ul><li>1.1 Que é unha cosmovisión? </li></ul><ul><li>1.1.1 Grecia, prehistoria e Idade Media </li></ul><ul><li>1.2 As cosmovisións científicas </li></ul><ul><li>2. As cosmovisións antigas (Odisea pola historia) </li></ul><ul><li>2.1 A Terra </li></ul><ul><li>2.2 Os Ceos </li></ul><ul><li>2.3 A estrutura do Universo </li></ul><ul><li>2.4 Implicacións filosóficas </li></ul><ul><li>3. A cosmovisión moderna (Odisea pola historia) </li></ul><ul><li>3.1 O xiro copernicano </li></ul><ul><li>3.2 Outras achegas á nova cosmovisión </li></ul><ul><li>3.3 A nova física </li></ul><ul><li>3.4 Implicacións filosóficas </li></ul>Tema 5
    2. 2. 1.As cosmovisións Que é unha Cosmovisión? Cosmos (orde) + Visión (comprender) Interpretación da realidade que constituía unha forma coherente e sistemática de ver o mundo e comprendelo Poden ser filosóficas, científicas , relixiosas, poéticas… Dita interpretación depende da época e de cada persoa (aséntase sobre as súas Crenzas ) Algunhas cosmovisións serían o antropocentrismo o teocentrismo, o sensocentrismo…
    3. 3. Introducción á cosmovisión do universo… Falar un pouco do que imos a tratar (cosmovisións de distintas épocas, etc) Cal é a fin do universo? Cal é a orixe do universo? Qué lugar Ocupa a Terra no Universo? Cosmovisión
    4. 4. Primeiros indicios…, “Cosmovisión prehistórica ” <ul><li>O disco de Nebra </li></ul><ul><li>É a representación máis antiga dunha imaxe cosmolóxica concreta. </li></ul><ul><li>Data do ano 1600 a.C, e foi atopado a finais do século XX en Saxonia (Alemaña) </li></ul>
    5. 5. “ Deus é o centro”, “ Cosmovisións na Idade Media ” (400 - 1500 d.C) <ul><li>Cosmovisión claramente influenciada pola relixión (cristianismo) e pola filosofía de Platón . * (Explicarlles de maneira concisa esta relación) </li></ul><ul><li>Acudían ao teocentrismo para explicar o universo. Deus observao todo, é o creador. </li></ul><ul><li>Empregaban as representacións pictóricas para propagar a súa visión do mundo. (pinturas basadas na Biblia). </li></ul>
    6. 6. “ Literatura e cosmovisión”, “ Cosmovisións nas epopeas de Homero e Hesíodo ” <ul><li>Explícase a realidade acudindo ás divinidades. </li></ul><ul><li>Os mundos creados por estes dous autores son na súa maioría deuses que interfiren no destino humano. </li></ul><ul><li>Os fenómenos atmosféricos son mostras da cólera divina. </li></ul><ul><li>Esta cosmovisión ten a súa orixe en Grecia, e para nada ten base científica… </li></ul>
    7. 7. As cosmovisións científicas <ul><li>Filosofía + Ciencia </li></ul><ul><li>Paso do mito ao logos = explicacións científicas contituídas por: experiencia + razón </li></ul><ul><li>Novas explicacións basadas nas leis que rexen a natureza. Quedan determinados compoñentes esenciais da realidade. (Cosmovisións científicas) </li></ul><ul><li>De onde proceden as teorías e leis dunha cosmovisión científica? </li></ul><ul><li>Das seguintes disciplinas científicas… </li></ul>Cosmovisión coherente e consistente Astronomía : estuda a posición dos astros e as leis que rexen os seus movementos. Cosmoloxía : ocúpase das leis xerais que explican a orixe e o desenvolvemento do Universo. Física : proporciona as leis que permiten explicar e predicir os movementos e forzas que lles afectan a todos os corpos.
    8. 8. ¡E comeza a Odisea! <ul><li>Primeira parada… </li></ul><ul><li>Cosmovisións antigas </li></ul><ul><li>-Libro “Teogonía”, Hesíodo. </li></ul><ul><li>-A Terra </li></ul><ul><li>-Os Ceos </li></ul><ul><li>-A estrutura do Universo </li></ul><ul><li>-A achega de Ptolomeo </li></ul><ul><li>-Continuidade histórica do modelo antigo </li></ul><ul><li>-Implicacións filosóficas </li></ul>
    9. 9. “ Teogonía” e a cosmovisión grega <ul><li>Autor: Hesíodo </li></ul><ul><li>Argumento: Detallada xenealoxía dos deuses que habitaron o Olimpo, pero ademáis, proporciona os primeiros indicios dunha cosmovisión grega. Acude ao mito para explicar a orixe do universo e da Terra. </li></ul><ul><li>Ideas que propón: </li></ul>Formación do Universo Elementos base Principio universal da vida Eros “ O Amor” Xea (a terra) Tártaro (mundo subterráneo) O Caos (O abismo) + masa uniforme formada por todos os elementos que conforman o universo
    10. 10. Os principios da realidade <ul><li>¿A que se debe tanta diversidade de substancias? ¿De onde derivan? </li></ul>Todas as substancias proceden da transformación dun ou varios elementos Os principios da realidade O principio básico ou elemental (arkhé) “ Escola de Mileto” Tales: Auga Anaxímenes: Aire Teorías diferentes Presocráticas VS Aristotélicas Os catro elementos terra, auga, aire e lume” O que varía en cada substancia é a concentración deles
    11. 11. A forma da Terra na antiguidade Aristóteles confírmao e di que ten un perímetro moi reducido fronte ao tamaño do universo. A Terra é esférica (Escola pitagórica S.V a.C. (A partires de observacións) A Terra é plana e está rodeada polo océano
    12. 12. Os ceos según a Grecia antiga… <ul><li>O movemento dos corpos celestes é circular. </li></ul><ul><li>A Terra é o centro do universo. Ao seu redor xiran todos os demáis corpos. </li></ul><ul><li>Ela está inmbóbil, tal e como ditan as observacións na realidade. </li></ul><ul><li>O Universo está limitado pola esfera das estrelas fixas (bóveda ou cúpula na que se incrustan as estrelas). </li></ul><ul><li>Conclusións… </li></ul><ul><li>Esta visión depende dos sentidos. É errónea, por suposto. </li></ul><ul><li>Presenta certos problemas, un deles é o chamado: </li></ul><ul><li>“ Problema de Platón , o cal nos di”: </li></ul><ul><li>-Habería que determinar que clase de movementos (circulares) uniformes e ordenados deben asignárselle a cada un dos planetas. </li></ul><ul><li>“ Non nos podemos deixar enganar polos sentidos.” </li></ul>
    13. 13. Eudoxo atopa unha solución ao problema de Platón! <ul><li>Discípulo de Platón, enuncia a Teoría das esferas homocéntricas. </li></ul>27 esferas cuxo centro é o da Terra. Son transparentes, esféricas, unhas dentro doutras. O seu movemento é complexo, formado por varios movementos simples. Xiran sobre si mesmas con eixes de rotación diferentes.
    14. 14. Aristarco de Samos, o Heliocentrismo <ul><li>A pesares do xeocentrismo da época, Aristarco propuxo ao Sol como centro do universo, e á Terra como un astro máis que xiraba ao seu redor. </li></ul><ul><li>A órbita dos corpos celestes sería circular. </li></ul><ul><li>A súa teoría non explicaba, se como ben di e a Terra xira ao redor do sol, por que non notamos este movemento. </li></ul><ul><li>Ata o século XVI outro científico non defenderá a súa teoría. </li></ul><ul><li>*Curiosidade: hoxe en día seguimos cuestionando, sen decatarnos, o modelo cósmico actual, coa expresión: o sol ponse e o sol sae . </li></ul><ul><li>En teoría o Sol está inmóvil, pero a nosa percepción visual prodúcenos algo así como unha ilusión óptica, facéndonos creer que o Sol se move. </li></ul>
    15. 15. Entón, cal era a estrutura cósmica definitiva na antiguedade? Modelo xeocéntrico Mundo Supralunar: O que habita o Ser humano Existencia dun Motor inmóvil (gravidade Actual) Mundo supralunar: máis alá da Lúa elemento: éter Mundo sublunar: Os catro elementos A Terra é redonda Cosmovisión Aristotélica
    16. 16. Alto, Aristóteles, chegou Ptolomeo! <ul><li>Propuxo un modelo orbital que entraba en discusión co de Aristóteles </li></ul><ul><li>O modelo de Ptolomeo é este </li></ul><ul><li>A Terra segue a ser o centro, pero </li></ul><ul><li>os planetas móvense arredor dela </li></ul><ul><li>e arredor de sí mesmos </li></ul><ul><li>(epiciclos). </li></ul><ul><li>Isto explicaba por que os astros </li></ul><ul><li>se achegaban e alonxaban da </li></ul><ul><li>Terraen determinados momentos </li></ul>
    17. 17. O modelo Aristotélico durou moito? <ul><li>A dicir verdade, pódese dicir que ata o s.XVI, entrando en combinación coas civilizacións cristianas, musulmás, etc. Estas adaptaron as teorías aristotélicas aos seus “dogmas” ou “ideas reveladas”. </li></ul><ul><li>A doutrina cristiana aceptou a eternidade do Universo que citou Aristóteles e a civilicación grega en xeral? </li></ul><ul><li>Nin pensalo, iría en contradicción cos dogmas da Creación do cristianismo. Xa que estes din que o Universo foi creado por Deus. </li></ul><ul><li>O que conservaron foi o modelo xeocéntrico e fixeron unha mestura entre o modelo orbital de Aristóteles e o de Ptolomeo. </li></ul><ul><li>E así foi como se adaptou o modelo Aristotélico ao paso do tempo, ás novas crenzas, culturas e épocas. </li></ul>
    18. 18. Implicacións filosóficas <ul><li>Unha cosmovisión vai máis alá do científico, é condicionada pola filosofía e a relixión. Fixádevos no seguinte esquema sobre as implicacións filosóficas do modelo antigo… </li></ul>Realidade ordeada Realidade cognoscible Perspectiva antropocéntrica Todas as causas están ordeadas e organizadas na totalidade do Universo, cunha finalidade propia dentro deste Utilizando a razón o ser humano pode comprender o funcionamento do universo, xa que todo o que sucede neste sucede cunha fin determinada, e explícase mediante a observación A natureza axústase á razón humana, que a pode comprender por completo. A perspectiva que se ten do Universo é a dun observador terrestre (a Terra está no centro e é única)
    19. 19. A Cosmovisión moderna (A caída do cosmos grego) <ul><li>Século XVI </li></ul><ul><li>Chega a Revolución científica </li></ul><ul><li>de mans dun grupo de científicos: </li></ul><ul><li>-Galileo-Galilei </li></ul><ul><li>-Copérnico </li></ul><ul><li>-Newton </li></ul><ul><li>-Johannes Kepler </li></ul><ul><li>Para recordar ben o que supuxo a Revolución Científica, fixádevos no esquema da seguinte diapositiva… </li></ul>
    20. 20. A Revolución Científica, comeza unha nova etapa para a cosmovisión…
    21. 21. Un universo sen xerarquías <ul><li>A física axuda a mudar de cosmovisión </li></ul><ul><li>O novo clima intelectual permítelles a astrónomos e físicos cambiar fácilmente a visión do universo, enunciando que este non segue ningún tipo de xerarquía . </li></ul><ul><li>Copérnico dirá que o Sol é o centro do universo (heliocentrismo) </li></ul><ul><li>Kepler verá que o círculo non é o camiño que seguen os planetas… </li></ul><ul><li>Galileo-Galilei e Newton serán os pais da física moderna, o xaque mate definitivo na loita de heliocentrismo VS xeocentrismo… na que o Sol gañará a partida. </li></ul>
    22. 22. Copérnico chega e di que o Sol é o centro, adeus Aristóteles… <ul><li>Tal e como pensara Aristarco de Samos , era lóxico atribuírlle ao Universo un modelo heliocéntrico , co que se suprimían inmediatamente o xeocentrismo e os epiciclos. Era unha maneira máis sinxela de explicar o universo. </li></ul><ul><li>En concreto, Copérnico atribuíulle á Terra tres clases de movemento: </li></ul><ul><li>Rotación : O que provoca o aparente movemento do resto de estrelas que apreciamos dende a Terra </li></ul><ul><li>Translación : Explica que os cambios de brillo e os bucles que trazan os planetas son efectos ópticos producidos polas diferentes distancias respecto ao sol nos distintos tramos do percorrido anual da Terra </li></ul><ul><li>Declinación do eixe terrestre : a Terra cambia a dirección do seu eixe de rotación ao longo de grandes períodos temporais. </li></ul>
    23. 23. Outras achegas á nova cosmovisión <ul><li>O universo seguía a ser finito, ilimitado pola esfera de estrelas fixas, e os planetas seguen a moverse en órbitas circulares. (Características aristotélicas) Alguén tiña que aparecer e encender a bombillita… </li></ul><ul><li>E isto non foi cousa dun home só, aparece Kepler e di que as órbitas da teoría heliocentrista son elípticas, non circulares. A velocidade dos planetas varía segundo a distancia á que se encontren do Sol. Con esta proposición resolvéronse problemas planteados na antiguedade, coma o de Platón, do que falamos uhas diapositivas máis atrás. </li></ul><ul><li>Próximamente… Newton e Galileo-Galilei </li></ul><ul><li>> E así achegámonos aos pais da física… </li></ul>“ A verdade, Kepler era todo un cerebrito!”
    24. 24. Que trouxeron consigo estas leis? <ul><li>Lei da inercia </li></ul><ul><li>Supuxo unha ruptura definitiva co aristotelismo e ademáis permite explicar por que non percibimos o movemento terrestre. </li></ul><ul><li>Lei da gravitación universal </li></ul><ul><li>Poidéronse explicar todos os movementos naturais (caída de corpos, movementos planetarios…) Acabou coa concepción aristotélica do mundo supra e sublunar, e conseguíu o ideal da nova ciencia: o carácter universal e a súa capacidade predictiva . </li></ul><ul><li>Convértese no modelo e referente da nova ciencia. </li></ul>
    25. 25. A nova física.” Galileo e Newton, o despertar da ciencia moderna…” Galileo Newton <ul><li>Galileo e Newton enunciaron unha serie de leis para explicar o por que do funcionamento do universo. Sentaron definitivamente o heliocentrismo na cosmovisión moderna, e na actual. </li></ul><ul><li>Entre as leis físicas que formularon. Destacaremos dúas : </li></ul><ul><li>Lei da inercia : (Galileo) Afirma que todo obxecto se move indefinidamente se non actúa ningunha forza sobre este. </li></ul><ul><li>Lei da gravitación universal : (Newton) Esta lei afirmaba que dous corpos se atraen cunha forza inversamente proporcional ao producto das súas masas. </li></ul>
    26. 26. Implicacións filosóficas Mecanicismo Determinismo Inseguridade Importancia da natureza Reducción do papel de Deus na cosmoloxía Poder da razón O mundo é un gran mecanismo de reloxería (mecánica newtoniana) O ser humano está sometido ás leis físicas da natureza, polo tanto,depende dela. Non se coñece a finalidade do universo e o ser humano ocupa un lugar insignificante no infinito, o cal causa inseguridade O universo é teoricamente predecible mediante leis probabilísticas e convencionais (útiles na descrición de fenómenos) Os científicos reducen o papel de Deus ao de creador e deseñador do mundo e das leis O máis alto destino humano é facer uso da razón, que é considerada limitada (isto atenúa a inseguridade ante a inmensidade do universo )
    27. 27. E ata aquí chega a Odisea polas cosmovisións! <ul><li>Agora estaría ben debatir sobre o que trouxo consigo a cosmovisión moderna para a cosmovisión actual… </li></ul>

    ×