Regioplan van zeeuws vlaanderen gezondleven nl 2012 2022

1,104 views
1,014 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,104
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
429
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Regioplan van zeeuws vlaanderen gezondleven nl 2012 2022

  1. 1. REGIOPLAN GOEDLEVEN.NL 2013-2022VAN DENKEN NAAR DOEN !
  2. 2. COLOFON DIT REGIOPLAN GOEDLEVEN.NL IS OPGESTELD EN UITGEGEVEN DOOR DE BETROKKEN BESTUURDERS, HUN PROFESSIONALS EN OVERIGE MEDEWERKERS, WERKZAAM VOOR EN IN DE ZORG IN ZEEUWS-VLAANDEREN. HET REGIOPLAN GOEDLEVEN.NL IS OPGESTELD IN DE PERIODE AUGUSTUS TOT EN MET NOVEMBER 2012 HET REGIOPLAN GOEDLEVEN.NL IS VASTGESTELD DOOR DE STUURGROEP IN SAMENWERKING MET DE REGIEGROEP “SAMEN ZORGEN VOOR ZEEUWS- VLAANDEREN” OP 12 DECEMBER 2012. KWARTIERTMAKERS EN REDACTIE: HANS DE GOEIJ EN FRANS VERSTEEGEN, OUDE GRACHT GROEP BV, AMSTERDAM/WATERINGEN CORRESPONDENTIEADRES: GoedLeven.NL@xs4all.nl INDIEN MEN MEENT DAT WIJ AUTEURSRECHTEN HEBBEN GESCHONDEN, DAN WEL DAT MEN ZICH TEKORT GEDAAN VOELT DOOR CITERING ZONDER EXPLICIETE(RE) BRONVERMELDING, DAN KAN BELANGHEBBENDE ZICH WENDEN TOT DE KWARTIERMAKERS OF DE PROGRAMMALEIDER WERKPLAN 2.0 . CITEREN MET BRONVERMELDING EN VERMENIGVULDIGEN IN EIGEN BEHEER, WORDT UITDRUKKELIJK OP PRIJS GESTELD.Regioplan_GoedLeven.NL Inhoud -- 1 --
  3. 3. REGIOPLAN GOEDLEVEN.NL 2013-2022 VAN DENKEN NAAR DOEN ! ZEEUWS-VLAANDEREN HULST, SLUIS, TERNEUZEN, JANUARI 2013Regioplan_GoedLeven.NL Inhoud -- 2 --
  4. 4. I NHOUDInhoud ........................................................................................................................................................................ 1Samenvatting ............................................................................................................................................................. 31 Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen ..................................................................................................................... 7 1.1 aanleiding en initiatief ....................................................................................................................................... 7 1.1.1 Noodzaak van samenwerken en co-makership ............................................................................................ 8 1.1.2 Zorgen, ontzorgen en kansen ....................................................................................................................... 8 1.1.3 Het gebruik van het regioplan: soms samen, soms alleen ............................................................................ 9 1.2 Opstellen regioplan in 2012 ............................................................................................................................ 10 1.2.1 Ronde Tafel bijeenkomst en Initiatiefgroep ............................................................................................... 10 1.2.2 Leeswijzer ................................................................................................................................................... 11 1.2.3 Doorloop in de tijd bij opstellen regioplan ................................................................................................. 12 1.2.4 Eerste terugkoppeling in de achterban ....................................................................................................... 12 1.3 Samenstelling en status regioplan .................................................................................................................. 13 1.3.1 Eigen visie, eigen werkplan en eigen teksten ............................................................................................. 13 1.3.2 Doel van deze regiovisie ............................................................................................................................. 14 1.3.3 Disclaimer ................................................................................................................................................... 14 1.3.4 Oproep aan de lezer.................................................................................................................................... 152 Van analyse naar noodzaak gezamenlijke visie .................................................................................................17 2.1 Waarom een regioplan voor Zeeuws-Vlaanderen .......................................................................................... 18 2.2 De kracht van Zeeuws-Vlaanderen als bron .................................................................................................... 19 2.3 Aantal inwoners in de komende jaren ............................................................................................................ 19 2.4 Demografie in samenhang met sociaal economische gevolgen ..................................................................... 203 Beschouwing bevolkingskrimp en levensverwachting .......................................................................................23 3.1 Afgegrensd gebied .......................................................................................................................................... 23 3.2 Beschikbaarheid basis zorgvoorzieningen....................................................................................................... 23 3.3 Scheve populatie opbouw en beroepsbevolking ............................................................................................ 24 3.4 Levensverwachting, gezonde levensjaren en ziektelast ................................................................................. 24 3.5 Zorg per cliënt intensiever; en we worden steeds ouder ............................................................................... 26 3.6 Moeilijk te vervullen vacatures in zorg ........................................................................................................... 274 Van noodzaak tot ijkpunten ..............................................................................................................................29 4.1 Urgentie .......................................................................................................................................................... 29 4.2 Samen accommoderen van vraag en aanbod ................................................................................................. 29 4.3 Ontzorgen, de burger meer aan het eigen stuur ............................................................................................ 30 4.4 Complexere sturingsvragen en nieuwe competenties .................................................................................... 31 4.5 Leren van anderen .......................................................................................................................................... 32 4.6 Aanspreken en aangesproken worden ........................................................................................................... 32 4.7 Betekenisvolle stappen zetten en bieden van comfort aan elkaar ................................................................. 32 4.8 Een makkelijke weg is het niet ........................................................................................................................ 33 4.9 Hanteren van ijkpunten .................................................................................................................................. 335 De 11 ijkpunten .................................................................................................................................................35 5.1 ziekte en zorg, gedrag en gezondheid, mens en maatschappij ....................................................................... 35 5.2 Samenwerking, co-creatie en co-makership ................................................................................................... 37 5.3 De wederkerigheid van de cliënt en patiënt ................................................................................................... 38 Regioplan_GoedLeven.NL Inhoud -1-
  5. 5. 5.4 Werken met het frailty principe tot meer maatwerk ...................................................................................... 38 5.5 Compressie van morbiditeit: omvangrijkste ziektelast het eerst .................................................................... 40 5.6 De uitkomsten van de zorg en gezondheidswinst zijn bovengeschikt ............................................................ 41 5.7 Financiering niet enkel richten op behandelen en verrichtingen ................................................................... 41 5.8 Beheersbare kostenontwikkeling .................................................................................................................... 42 5.9 Beter presteren, betere service, sluitend netwerk ......................................................................................... 42 5.10 Aantrekkelijke werk- woon- en zorgomgeving ................................................................................................ 44 5.11 De formele Ondersteuningsopdracht en Zorgplicht ....................................................................................... 456 Van opmaat naar doelstellingen........................................................................................................................47 6.1 De opmaat ....................................................................................................................................................... 47 6.1.1 Eigen regie van de burger ........................................................................................................................... 47 6.1.2 Snelle transitie van ZZ naar GG in MM context .......................................................................................... 48 6.1.3 Uitkomst en resultaat van de zorg gelden .................................................................................................. 49 6.1.4 Via denken naar doen, betekenisvolle stappen zetten. .............................................................................. 50 6.2 De bovenliggende doelstelling van het regioplan ........................................................................................... 50 6.3 De 8 doelstellingen .......................................................................................................................................... 517 Werkplan 1.0 .....................................................................................................................................................53 7.1 Intentieverklaring 2013 ................................................................................................................................... 53 7.2 Programma en projecten 2013 ....................................................................................................................... 54 7.3 Programma structuur ...................................................................................................................................... 54 7.4 Stuurgroep ...................................................................................................................................................... 54 7.5 Regiegroep ...................................................................................................................................................... 55 7.6 Werkgroepen .................................................................................................................................................. 56 7.7 Programmaleiding ........................................................................................................................................... 57 7.8 Programmasecretariaat .................................................................................................................................. 57 7.9 Van denken naar doen .................................................................................................................................... 57 7.10 Randvoorwaarden voor de projecten ............................................................................................................. 60 7.11 Effectmeting programma en projecten ........................................................................................................... 60 7.12 Tijdpad ............................................................................................................................................................. 61 7.13 Communicatie ................................................................................................................................................. 62 7.14 Financiering ..................................................................................................................................................... 628 Bijlagen .............................................................................................................................................................65 8.1 Samenstelling initiatief-, visie-, regie- en werkgroepen .................................................................................. 67 8.2 Overzicht ontwikkeling bevolkingsaantallen ................................................................................................... 70 8.3 Percentage 65 jarigen en ouder ...................................................................................................................... 71 8.4 Ziekten in Nederland met veel verloren levensjaren ..................................................................................... 72 8.5 De groene, grijze en demografische druk ....................................................................................................... 73 8.6 Het prevent-model .......................................................................................................................................... 74 8.7 Intentieverklaring ............................................................................................................................................ 759 Eindnoten..........................................................................................................................................................81 Regioplan_GoedLeven.NL Inhoud -2-
  6. 6. S AMENVATTING De gezondheidzorg in Zeeuws-Vlaanderen is anno 2013 over het algemeen goed te noemen. Maar met de blik naar de komende jaren laat de bevolkingskrimp zich in deze regio nu al gelden. Er is sprake van een sterk ingezette vergrijzing en tegelijkertijd is er ook sprake van een sterke ontgroening van de bevolkingsopbouw. Dat uit zich onder meer in het niet kunnen vervullen van alle vacatures in de zorg. Bij ongewijzigd beleid wordt de kwaliteit, de beschikbaarheid en de bereikbaarheid naast de betaalbaarheid, sneller dan elders in Nederland, bedreigd. Onder de publieke, zorg-, welzijns- en patiëntenorganisaties in Zeeuws-Vlaanderen ontstond een steeds breder gevoelde urgentie om de continuïteit van de gezondheidszorg en de maatschappelijke ondersteuning te waarborgen respectievelijk de werkwijzen in de regio aan te passen op de onafwendbare ontwikkelingen. Dat heeft geresulteerd in enkele verkennende bijeenkomsten begin 2012 waarna een initiatiefgroep het gezamenlijk opstellen van het voorliggende regioplan “GoedLeven.NL” medio 2012 op de agenda heeft gezet. Vervolgens is concreet overlegd hoe en wat in het regioplan moest komen te staan, waar we elkaars visie delen en wat ons te doen staat en hoe we dat gaan aanpakken. In december 2012 werden deze gesprekken afgerond en werd dit plan vastgesteld. De gesprekspartners die het regioplan hebben op- en vastgesteld, zien en delen, met elkaar de toenemende spanning tussen de aard en omvang van de vraag naar zorg en de beschikbaarheid ervan enerzijds en anderzijds de financiering van dat alles. ` Men onderkent dat het aanbod aan maatschappelijke ondersteuning en zorgvoorzieningen die vraag de komende jaren steeds minder goed kan bijbenen. Nationaal bezien wordt dit ook steeds vaker als aanstaand probleem geagendeerd, onderkend en besproken. Dat vraagt ook om ingrijpende paradigmashift bij het articuleren wat die zorgvraag wel én niet meer kan zijn, afgezet tegen de beschikbaarheid, bereikbaarheid en kwaliteit. Maar door de specifieke demografische ontwikkelingen in Zeeuws- Vlaanderen doet zich hier dit vraagstuk in versterkte mate nu al voor; niet straks, maar nu al. Voor het regioplan zijn 11 ijkpunten vastgesteld. Dit zijn elementen die in de visie passen en die wij met elkaar delen als wezenlijke principes in de inrichting van de gezondheidszorg in de komende jaren in Zeeuws-Vlaanderen. De ijkpunten zijn: 1. Van “ziekte en zorg” naar “gedrag en gezondheid” en “mens en maatschappij”. De eigen verantwoordelijkheid van de burger staat de komende jaren primair in de gezondheidszorg en welzijnszorg in de regio voorop. Het zoveel mogelijk afschalen van een zorgvraag naar eenRegioplan_GoedLeven.NL Samenvatting -3-
  7. 7. voorliggende voorziening of zelfzorg is daarbij een vereiste. Daarbij willen aanbieders en financiers van zorg zich inzetten om de focus te leggen op de eigen verantwoordelijkheid, de eigen mogelijkheden van de zorgvrager, en daarbij de eigen regie van de burger en cliënt te faciliteren. Cliëntenorganisaties, aanbieders van zorg en ondersteuning, en financiers (gemeenten en zorgverzekeraars) bevorderen sterk die ontwikkeling en cultuurverandering. Die ontwikkeling duiden wij als de beweging: van ziekte en zorg, naar gedrag en gezondheid, in een menselijke en de maatschappelijke context. 2. Het intensiveren van samenwerking tussen maatschappelijke ondersteuning en gezondheidszorg is noodzakelijk. Samenwerking waarbij ontschotting tussen domeinen van zorg en ondersteuning is het uitgangspunt. Samenwerking die proactief anticipeert op de gestage bevolkingskrimp in de komende decennia. Samenwerking waarbij begrippen als co-makership en co-creatie past. 3. De wederkerigheid van de cliënt en patiënt centraler stellen. De wederkerigheid van de cliënt en patiënt onderling en naar de hulpverleners en zorgverleners vice versa is extra punt van aandacht waarop door en met zorggebruikers én professionals in de zorg gestuurd kan worden. Het is een eenvoudig, puur en eerlijk principe. Geven, om op een ander moment te kunnen ontvangen, is daarbij een van de achtergronden. 4. Werken met het frailty principe t.b.v. meer maatwerk. De bredere verspreiding van de gedachtenvorming en werkwijze rond de frailty (individuele kwetsbaarheidsfactor), wordt voorgestaan. Dan wordt het mogelijk gemaakt om te ontzorgen waar het kan, maar ook maatwerk te leveren waar gepast en nodig. Maar ook om zich vroegtijdiger weerbaarder te maken als toekomstig zorggebruiker op wat later te wachten staat. 5. Compressie van morbiditeit: omvangrijkste ziektelast het eerst. De compressie van de morbiditeit, in het bijzonder in de jaren aan het einde van het leven is een krachtig uitgangspunt om meer aan de voorkant van preventie, en erop tijd bij zijn, te gaan zitten; in plaats van alleen te focussen op de achterkant van het zorgproces als care en langdurige zorg onomkeerbaar zijn geworden. Deze compressie geeft mogelijkheden de morbiditeit in ernst en omvang te reduceren of een tijd uit te stellen, waardoor druk op het intensieve en specialistische cure en care systeem wordt ontlast of wachttijden worden gereduceerd. 6. De uitkomsten van de zorg en gezondheidswinst zijn bovengeschikt. De uitkomsten van de zorg in termen van gezondheidswinst zijn bovengeschikt aan procedures, de inrichting van de maatschappelijke ondersteuning en gezondheidszorg en institutionele belangen. Maar ook aan financieringsarrangementen en vergoedingen voor geleverde zorg. Het aanbieden en inkopen van het zorgaanbod moet daarom veel meer afgemeten worden aan de uitkomsten van zorg én de bereikte gezondheidswinst. Hierbij zullen innovatievere, snellere, doelmatigere, kostenbesparende en minder arbeidsintensieve ondersteuning en medische technologie, gelet op de urgentie in Zeeuws-Vlaanderen, meteen meegenomen en toegepast moeten worden. 7. Financiering niet enkel richten op behandelen en verrichtingen. Niet alleen behandelingen moeten vergoed worden maar ook inspanningen om behandelingen van alternatieven te voorzien, uit te stellen of zelfs teRegioplan_GoedLeven.NL Samenvatting -4-
  8. 8. voorkomen. Dat wordt ook wel soms het kijk- en luistergeld in de zorg genoemd. Dat vraagt om een andere, en soms ook meer, inspanning aan beide zijden van het proces bij de zorginkoop. Dat vraagt ook om meer kennis over de klant, de markt en doelmatige bedrijfsvoering in ketens en netwerken. Het vraagt ook om verschuiving in de oriëntatie op de uitkomsten van het zorg- en ondersteuningsproces en te bereiken gezondheidswinst. 8. Beheersbare kostenontwikkeling. Het beheersbaar houden van de kostenontwikkeling in de gezondheidszorg is een maatschappelijke opdracht voor alle aanbieders, zorggebruikers, verzekeraars en financiers. 9. Beter presteren, betere service, sluitend netwerk. De toekomstbestendigheid van de voorzieningen in Zeeuws-Vlaanderen is in een viertal elementen te duiden: a. een sluitend netwerk van voorzieningen, b. beter presteren en betere service t.b.v. behoud van basiszorg voorzieningen, c. blijvend vernieuwen van de zorg door innovaties die intern ook gedreven en aangejaagd worden, d. onnodige stappen, procedures en zorg wegsnijden in het belang van een betere uitkomst van die zorg. 10.Aantrekkelijke werk-, woon- en zorgomgeving. Het faciliteren dat voldoende zorgprofessionals de verhuizing naar Zeeuws-Vlaanderen zullen inzetten om daar te wonen en te werken en zich daar ook maatschappelijk te binden is een uitgangspunt dat werkgevers zich moeten aantrekken en daarop verder moeten acteren. Daardoor wordt tijdiger voldaan aan een deel van de vervangingsvraag van zorgprofessionals en werkers in de maatschappelijke ondersteuning. 11.De formele ondersteuningsopdracht en zorgplicht. Naast de bovenstaande 10 ijkpunten blijft ook de formele zorgplicht resp. opdracht tot ondersteuning onaangetast. Het is de bedoeling de zorg in Zeeuws-Vlaanderen in de toekomst samen met gebruikers, aanbieders, professionals en de financiers vorm en inhoud te geven waarbij kansen en bedreigingen worden gemanaged. Dit regioplan is daarbij behulpzaam. Langs de analyse in het voorliggende regioplan GoedLeven.NL en de beschreven ijkpunten zijn kaders geformuleerd voor 8 doelstellingen, die, na verdere detaillering en uitwerking in de eerste twee kwartalen van 2013, gemeten kunnen worden en waarop gestuurd zal gaan worden. Samen resultaten boeken in de regio is het adagium van het programma dat in het regioplan is beschreven. De resultaten worden meetbaar gemaakt door het vooraf afspreken van concrete doelstellingen ingedeeld naar de volgende 4 onderwerpen: 1. Gezondheidswinst van de bevolking (5 doelstellingen) 2. Zelfredzaamheid van de bevolking (1 doelstelling) 3. Kostenbeheersing van de gezondheidszorg (1 doelstelling) 4. Toegankelijkheid van goede zorg (1 doelstelling).Regioplan_GoedLeven.NL Samenvatting -5-
  9. 9. Deze 8 doelstellingen worden in het programma in de volgende vier thema’s uitgewerkt: 1. Gezond blijven: preventie van risicogedrag in het kader van eigen verantwoordelijkheid nemen voor gezondheid. 2. Zelf blijven doen: optimale ondersteuning van kwetsbare groepen met eigen regie en eigen omgeving als uitgangspunt. 3. Behandelen: op medische indicatie doelmatig, effectief, klantgericht en veilig behandelen. 4. Geen verspilling van middelen: doelmatigheid in het totale proces rond medicatie, hulpmiddelen en diensten zoals vervoer. In het regioplan GoedLeven.NL zijn al voorbeelden gegeven van te starten projecten ter uitwerking van de 8 doelstellingen en de 4 thema’s. Om deze analyse, ijkpunten en doelstellingen adequaat op korte termijn om te zetten in concrete activiteiten is een intentieverklaring opgesteld. Partijen werkzaam in of voor Zeeuws-Vlaanderen kunnen begin 2013 deze als initiatiefnemer of participant ondertekenen. Zij zijn dan actief betrokken bij het organiseren van het draagvlak resp. in de uitwerking van de plannen in het programma GoedLeven.NL. Het programma wordt ingericht om de complexe veranderingen die op stapel staan te regisseren. Niet alles tegelijk, maar wel standvastig en met tempo. De urgentie is hoog. Binnen het programma lopen verschillende projecten, die ieder voor zich bijdragen aan de geformuleerde 8 doelstellingen. In het programma treedt als opdrachtgever van de projecten een stuurgroep op. Deze stuurgroep zal al in de loop van het eerste kwartaal van 2013 starten om het bovenstaande van denken naar doen te brengen. Een programmamanager zorgt voor de uitvoering van het programma en stuurt de diverse onderdelen aan. De programmastructuur en de rol van stuurgroep, regiegroep en werkgroepen is in het voorliggende regioplan uitgewerkt. Het is de bedoeling een werkplan 2.0 te formuleren voor 1 juli 2013, dat uiterlijk vanaf zomer 2013 in uitvoering komt. Hulst, Sluis, Terneuzen 10 januari 2013Regioplan_GoedLeven.NL Samenvatting -6-
  10. 10. 1 H ET REGIOPLAN Z EEUWS -V LAANDEREN1.1 AANLEIDING EN INIT IATIEF Begin 2012 spreken Nucleus Zorg, CZ en ZorgSaam elkaar over de toekomst van de gezondheidszorg in de regio Zeeuws-Vlaanderen. Ook Klaverblad Zeeland bespreekt begin 2012 die toekomst in haar eigen periodieke overleg met de grootste Zorgverzekeraar in Zeeuws-Vlaanderen. Klaverblad Zeeland is het samenwerkingsverband van provinciale organisaties die opkomen voor de belangen van gebruikers van zorg- en dienstverlening in Zeeland en hun mantelzorgers. Nucleus Zorg is de organisatie van huisartsen in Zeeuws-Vlaanderen, CZ is de marktleider Zorgverzekeraar daar. ZorgSaam kent binnen haar organisatie het Ziekenhuis, de Ambulancezorg, de Thuiszorg en Verpleging en Verzorging. In oktober 2012 houdt CZ een presentatie voor een vertegenwoordiging van de colleges van B en W van de drie Zeeuws-Vlaamse gemeenten en hun ambtelijke adviseurs. De focus in 2012 in deze gesprekken ligt op het delen van een visie over de nabije toekomst van de zorg in de regio. Onderwerpen zijn de preventie, de gezondheidszorg in Zeeuws-Vlaanderen in de komende 10 tot 20 jaar. Ook is de verwevenheid met andere terreinen aan de orde, zoals de maatschappelijke ondersteuning en de huisvesting van o.a. ouderen. Speciaal gaat het om het instandhouden en aanpassen van die zorg, preventie en maatschappelijke ondersteuning. Dat dan weer naar aanleiding van de toekomstige ontwikkelingen en de focus op de leefbaarheid in Zeeuws-Vlaanderen. Toekomstige veranderingen door autonome ontwikkelingen binnen en buiten de gezondheidszorg en ook bij de maatschappelijke ondersteuning. Uiteindelijk komt de focus meer te liggen op de resultaten van de zorg in deze 106.500 inwoners omvattende regio. Het gaat om veiligheid, bereikbaarheid en beschikbaarheid van goede kwalitatieve voorzieningen. Maar ook om de verschuiving naar de eigen regie en eigen verantwoordelijkheid voor de eigen gezondheid van de inwoners. En tenslotte om het resultaat van eigen regie en zorg gemeten in termen van gezondheidswinst. In deze besprekingen over visie en te bereiken doelen wordt steeds meer gesproken over omdenken. Een aantal autonome specifieke ontwikkelingen, zoals netto bevolkingskrimp met ca. 500 inwoners per jaar, heeft zich al ingezet. Zeeuws-Vlaanderen is naar Nederlandse verhoudingen de zogenaamde top krimp regio. Voor de gesprekspartners al met al reden om niet alleen erover te spreken, maar ook tot handelingsperspectieven te komen. Handelingsperspectieven die op basis van analyse, visie en doelstellingen zo breed mogelijk gedeeld worden. Vandaar ook de ondertitel: van denken naar doen!. Dit regioplan wil daar de volgende concrete stap in zetten. Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -7-
  11. 11. 1.1.1 N O O D Z AA K V AN S A M EN W E R K EN EN CO - M AK ER SHI P Gesproken wordt over wenselijkheden én mogelijkheden van een integrale populatiegebonden aanpak in de gezondheidszorg met de aanpalende maatschappelijke ondersteuning. Tevens wordt hierbij expliciet inbegrepen een grotere plaats voor de eigen regie van de inwoner over de eigen gezondheid en ziekte. Omdat het marktmodel in de gezondheidszorg in deze specifieke situatie in de regio Zeeuws-Vlaanderen tekort gaat schieten, zo verwachten wij, wordt gedacht aan co-makership van betrokken partijen, zonder in conflict te komen met regels rond mededinging. Als dat maatschappelijke of juridische conflict er wel komt, wil men samen wegen zoeken om die algemene regels aan te passen. Regels aanpassen bij wijze van bijzondere Zeeuws-Vlaamse situatie in het belang van de inwoners, en de vele bezoekers en recreatie- en verblijfsgasten. Organisatie en proces zijn daarbij ondergeschikt aan het doel om te komen tot een betere zorg én een betere gezondheid van de inwoners in Zeeuws-Vlaanderen. Dat moet verder ook bereikt worden tegen lagere kosten respectievelijk minder meerkosten dan nu. Een complexe maar noodzakelijke opgave. Aanleiding voor het samen opstellen van dit regioplan is de steeds breder gevoelde urgentie om de continuïteit van de gezondheidszorg en de maatschappelijke ondersteuning te waarborgen. Men ziet, en deelt dat met elkaar, de toenemende spanning tussen de aard en omvang van de vraag naar zorg. En men onderkent ook dat het aanbod aan maatschappelijke ondersteuning en zorgvoorzieningen die vraag steeds minder goed kan bijbenen. Dit is nu al een nationaal gevoeld probleem. Maar door de specifieke demografische ontwikkelingen in Zeeuws- Vlaanderen doet zich hier dit vraagstuk in versterkte mate nu al voor; niet straks, maar nu al. Het probleem wordt nog prangender als een adequate beleidsreactie van betrokkenen uitblijft, zo is de stellige overtuiging van veel stakeholders in de regio Zeeuws-Vlaanderen.1.1.2 Z O RG EN , O N T ZO R G EN E N K AN S EN Bij de zogenaamde dubbele vergrijzing ontstaat al over een paar jaar een groot tekort aan personeel in deze regio. Dit komt mede door de sterke ontgroening in Zeeuws-Vlaanderen. Naast de toename van de complexheid in de zorgvraag én het aantal chronische zieken met 40% in ca. 20 jaar. Bij de vervangingsvraag wordt het tekort in Zeeuws-Vlaanderen geschat op ca. 1.000 fulltimers in 2020, naast nog eens 2.000 andere niet te vervullen fulltime zorgvacatures in de rest van Zeeland bij ongewijzigd beleid. Los van de vraag of dit exact de juiste getallen zijn, is de orde van grootte van belang. Het niet meer kunnen invullen van alle (vervangings-) vacatures is een teken aan de wand; alleen al dit voorteken schetst de urgentie ons hierop te beraden. De eerste verschijnselen van niet meer tijdig in te vullen vacatures doen zich nu al in de dagelijkse zorgpraktijk voor. Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -8-
  12. 12. Er is bij burgers nationaal, maar ook in Zeeuws-Vlaanderen, een sterke concentratie op het fenomeen gezondheid. Uitkomsten van enquêtes noteren dit als belangrijkste in het leven; steevast en met stip op de eerste plaats. Steeds vaker horen wij pleidooien om te ontzorgen. Om daarmee de gezondheidszorg voor hen die echt niet zonder kunnen beschikbaar te houden. En om te komen tot meer gezondheidswinst door ook de inwoner verantwoordelijkheid terug te geven voor de eigen regie over eigen gedrag en gezondheid. Gepleit wordt om “labels van ziekten te verwijderen. In plaats van een achterhaald idee van alleen gezondheid meer de maatschappelijke participatie centraal gaan stellen. Door deelname aan de samenleving, al dan niet met ziekte en gebrek, maar binnen de menselijke en maatschappelijke mogelijkheden, te bevorderen waardoor iedereen er beter van wordt.” i) De zorg wordt op meer individueel niveau geschoeid. Van voorziening naar ondersteuningsprincipe. En alleen daar waar de ondersteuning in het individuele geval niet te vermijden is. Betere en doelmatigere zorg, tot en met ontzorgen, wordt het uitgangspunt en dat zal vaker leiden tot het wegsnijden van onnodige kosten en onnodige zorg. En tenslotte zal dat leiden tot meer gezondheidswinst. Allemaal redenen voor de initiële initiatiefnemers en de huidige stuurgroep om dit regioplan te maken. Daarbij wil men samen zorgen voor Zeeuws-Vlaanderen. Samen de richting zoeken en dat dan ook met elkaar delen en onderschrijven als richtinggevend antwoord op vraagstukken die aanstaande zijn.1.1.3 H ET GE B R UI K V AN H ET R E GI O P L AN : SO M S S A M EN , SO M S A L L E EN Op grote lijnen inventariseert dit regioplan de situatie in Zeeuws-Vlaanderen en sluit dan af met een eerste werkplan 1.0. Het is de bedoeling dat de partijen in de regio die zich aangesproken voelen en dit plan ook onderschrijven, een intentieverklaring ondertekenen om samen uitvoering te geven aan een verdieping uitmondend in werkplan 2.0. Een concept intentieverklaring is aan dit plan toegevoegd in bijlage 8.7. Begin 2013 kan deze verklaring ondertekend worden. Een programmaorganisatie voor de uitwerking van werkplan 2.0 wordt opgezet. Vanaf januari 2012 geeft de stuurgroep GoedLeven.NL Werkplan 2.0 daar leiding aan. Deze bestuurlijke stuurgroep wordt gevormd uit deelnemende partijen. De opzet van de programmaorganisatie wordt beschreven in hoofdstuk 7. Deze stuurgroep laat zich bijstaan door een programmaleider en een klein secretariaat. Dit zijn de out-of-pocket kosten en worden gedragen of voorgeschoten door de deelnemers resp. worden terugverdiend door de taakstellende opbrengsten van de zorgvernieuwingsprojecten die passen in het kader van de doelstellingen van dit regioplan. De overige werkzaamheden zullen verder zoveel mogelijk gedaan worden door de partijen die ook de intentieverklaring hebben ondertekend. De kosten van de eigen inzet zullen in principe niet via externe geldstromen of subsidies vergoed worden maar gedragen worden door de eigen deelnemende organisatie. De verdeling en Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -9-
  13. 13. vergoeding van de out of pocket kosten zullen door de initiatiefnemers via de stuurgroep verder vastgesteld worden. De initiatiefnemers zijn van oordeel dat de eerste hoofdstukken van dit regioplan tot het hoofdstuk Werkplan 1.0 op zich zelf ook heel goed bruikbaar zijn voor andere beleidsdoelen in de regio. Te denken valt aan interne discussies of visieontwikkelingen binnen groeperingen van zorggebruikers of vertegenwoordigers van cliënten, van zorgverzekeraars, zorgaanbieders, van overheden en professionals. Maar ook voor vrijwilligers en anderen die zich bij het onderwerp betrokken voelen als het gaat over samen zorgen voor Zeeuws- Vlaanderen. De gedeelde analyse kan aanleiding zijn om binnen het eigen domein in actie te komen of ingezet beleid daartoe te schragen. Soms zijn acties heel goed mogelijk zonder directe bemoeienis of overleg met derden. Deze acties moeten dan vooral door de betrokkenen opgepakt en uitgevoerd worden. Soms is overleg nodig met anderen om vervolgens de eigen voornemens vorm en inhoud te geven, de focus goed te bepalen, de afstemming te vinden met, of om draagvlak te vinden binnen en buiten de eigen organisatie. Dit alles al dan niet in het kader van samen zorgen voor Zeeuws-Vlaanderen, zoals beschreven in dit regioplan GoedLeven.NL. Daarnaast zijn er activiteiten nodig om samen het zorgen voor Zeeuws-Vlaanderen tot een succes te maken. Dan is de steun en hulp via samenwerking met een of meer derden noodzakelijk. Dat zijn dan thema’s die mogelijk een plaats kunnen hebben binnen werkplan 2.0 en wat daarop volgt. Het regioplan zoals dat nu voor u ligt, heeft dus niet de pretentie alle vormen van samenwerking tussen beleid, bestuur, financiering, uitvoering, toezicht en inkoop en verzekeren af te stemmen enkel om af te stemmen. Het plan probeert door een goede analyse en een gedeelde visie focus aan te brengen op een beperkt aantal onderwerpen waar de samenwerking noodzakelijk is tussen twee of meer instituties of groeperingen waar het effect van die samenwerking meer is dan de som van de losse onderdelen.1.2 O PSTELLEN REGIOPLAN IN 20121.2.1 R O N D E T A F E L BI J E EN K O M ST E N I N I T I A T I EF G R O EP Eind mei 2012 is een Ronde Tafel bijeenkomst georganiseerd door de initiatiefnemers voor dit regioplan, samen met onder andere de drie Zeeuws- Vlaamse gemeenten. Het gaat om de zorg in Zeeuws-Vlaanderen in de komende jaren. Uitgenodigd waren vertegenwoordigers van professionals en zorginstellingen en zorgorganisaties in de regio. De stelling van een regio-brede aanpak werd breed gedeeld en men onderschreef de noodzakelijkheid én wenselijkheid ervan, liefst zo snel mogelijk. Een aanpak waarin men de analyse deelt, de sense of urgency onder ogen ziet en van daaruit in kracht doelstellingen opmaakt op basis van een visie naar de toekomst. Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -10-
  14. 14. Er was grote consensus over een regionale aanpak in Zeeuws-Vlaanderen, vol vertrouwen op de al bestaande samenwerkingscultuur in de regio. Zo stelt zorgverzekeraar CZ de regionale benadering voor in de vorm van ‘regioregie’, van co-makership en van proactief denken en doen bij het vormgeven van de ondersteuning en zorg in de zeer nabije toekomst. Dit idee wordt door de aanwezigen bij de Ronde Tafel ook breed onderschreven en de geschetste sense of urgency werd gedeeld. De initiatiefnemers voor het regioplan 2013-2022 hebben in juni 2012 potentiële kwartiermakers uitgenodigd om te helpen bij het uitwerken van de eerste stappen op hoofdlijnen van het regioplan met een analyse, een visie, de doelstellingen en te ondernemen acties te vatten in werkplan 1.0. Om daarmee het regioplan van denken naar de fase van doen te brengen. In juli 2012 koos de initiatiefgroep, na een inschrijving, de kwartiermakers uit. De out of pocket kosten hiervoor worden door CZ Zorgverzekeraar, ZorgSaam en Nucleus gedragen. De overige kosten van het regioplan zijn door de participanten vanuit de eigen bedrijfstijd afgedekt.1.2.2 L E ES W I J Z E R In hoofdstuk 1 verantwoorden wij de aanleiding, werkwijze en opzet van het regioplan 2013-2022 zoals dat nu voor u ligt. Als initiatiefnemers hebben wij via het proces van kwartiermaken de gedeelde analyse in hoofdstuk 2 en 3 in kaart gebracht. De daarna opgestelde ijkpunten hebben we geformuleerd in de hoofdstukken 4 en 5 en die delen we met elkaar. Wij hebben een aantal uitgangspunten als opmaat naar doelstellingen en de doelstellingen zelf opgesteld in hoofdstuk 6. Daar zijn concrete en meetbare doelstellingen geformuleerd die ook in landelijke bench marks al gebruikt worden, goed te meten en te vergelijken zijn. Die doelstellingen zijn in een aantal doelen vertaald. De inrichting van het programma dat daar uit voortkomt, is opgenomen in hoofdstuk 7 en zal begin 2013 starten. De bijlagen zijn opgenomen onder hoofdstuk 8, en de eindnoten onder hoofdstuk 9. In hoofdstuk 8.7 ius de intentieverklaring opgenomen voor de werkzaamheden in 2013. Onze werkzaamheden zijn medio 2012 gestart onder de werknaam “Samen zorgen voor Zeeuws-Vlaanderen”. Uiteindelijk hebben wij het werkplan 1.0 van het regioplan 2012-2023 onder de titel GoedLeven.NL uitgebracht. Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -11-
  15. 15. 1.2.3 D O O R L O O P I N D E TI J D B I J O P S TE L L E N R E G I O P L A N In augustus en september 2012 voerde de kwartiermaker gesprekken met vertegenwoordigers van betrokkenen in de regio, werd de analyse verdiept en samengevat en de visie opgesteld en vastgesteld in de Initiatiefgroep en Visiegroep. Daarna werden de doelstellingen gewikt en gewogen en tenslotte geformuleerd. De Initiatiefgroep werd ter voorbereiding van de analyse, visie en doelstellingen uitgebreid tot een Visiegroep waarin ook een aantal andere stakeholders uit de regio deelnamen. De daaruit samengestelde ad hoc werkgroep Visie bereidde de hoofdstukken 2 tot en met 6 voor. In de periode oktober tot en met november 2012 werd het Werkplan 1.0 ontworpen en wel grotendeels door medewerkers, professionals en bestuurders van de partijen in de regio. Dit is verwoord vanaf hoofdstuk 7. Dit proces werd per oktober 2012 afgestemd in een regiegroep Werkplan 1.0, die voor de nadere detailleringen 4 werkgroepen instelde om de gegevens te verzamelen, te bespreken en aan de regiegroep aan te leveren. In alle groepen hebben medewerkers, professionals en bestuurders van de betreffende instellingen gezeten. In bijlage 8.1 zijn de namen opgenomen van de deelnemers in de verschillende groepen binnen de projectstructuur in 2012. De kwartiermakers zorgden vooral voor structurering, organisatie, planning en control, secretariaat en de eindredactie van het regioplan met bijlagen. De eerste maanden werd het secretariaat ondersteund door een stagiaire. De tekst van het regioplan GoedLeven.NL is op 12 december 2012 vastgesteld in de stuurgroep, in overleg met de regiegroep Regioplan 1.0.1.2.4 E ER ST E T ER U GK O P P E LI N G I N D E A CH T E R BA N In oktober en november 2012 zijn voor de respectievelijke achterbannen van de leden in de stuurgroep bijeenkomsten georganiseerd. De kwartiermaker hield een introductie over vooral de onderliggende analyse, visie en doelstellingen van dit regioplan. Zo werden in de laatste 3 maanden van 2012 over het regioplan in wording plenaire bijeenkomsten gehouden in de kring van Nucleus, van de medische staf huisartsen, voor de bestuurders en ambtenaren van de drie gemeenten, voor de medische staf en voor de Raad van Bestuur van ZorgSaam, voor het Zeeuws-Vlaams Zorg Overleg. Voor de leden van het Klaverblad werd januari 2013 gepland. In de afgelopen periode is informatie verstrekt over het regioplan aan o.a. belangstellenden uit de bancaire sector, het maatschappelijke werk, de eerstelijns ondersteuningsstructuur Stichting Ros-Robuust Zeeland-Brabant-Limburg, het Ministerie van VWS directies Curatieve Zorg en Langdurige Zorg, het Ministerie van Binnenlandse Zaken, Directoraat-Generaal Wonen, Bouwen en Integratie, Directie Woon- en Leefomgeving. Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -12-
  16. 16. 1.3 S AMENSTELLING EN STAT US REGIOPLAN1.3.1 E I GE N V I SI E , EI G EN W E R K P LA N E N EI G EN T EK S T EN De initiatiefnemers kozen voor een plan dat ze samen met de eigen medewerkers opstelden. Dus geen regioplan en document dat enkel afkomstig is van een externe adviseur. Daarom zijn bij het kwartiermaken zo veel mogelijk elementen voor dit regioplan opgehaald bij en ingebracht door partijen in de regio. Om dat beter te structureren heeft de initiatiefgroep zich uitgebreid tot een visiegroep waarin ook andere stakeholders vertegenwoordigd waren. En voor het opstellen van het werkplan is een regiegroep ingesteld. Naast de initiatiefnemers:  Nucleus en Medische Staf Huisartsen  ZorgSaam: Ziekenhuis, Thuiszorg, Verpleging en Verzorging, en Ambulancezorg  CZ Zorgverzekeraar en Zorgkantoor, waren in de visiegroep én de regiegroep present:  de vertegenwoordigers van de cliëntenorganisaties, verenigd in het Klaverblad Zeeland,  vertegenwoordiger uit de Verplegings- en Verzorgingssector,  vertegenwoordiger van de 3 gemeenten, speciaal met het oog op taken volgens de Wet maatschappelijke ondersteuning1 en de Wet publieke gezondheid,  vertegenwoordiger van de GGD Zeeland, met het oog op de publieke gezondheid waaronder de preventie en de gezondheidsmonitoring,  en uit de kringen van het Zeeuws-Vlaams Zorg Overleg ZVZO, om de gehele verpleging en verzorging inclusief de langdurige care en de GGZ te vertegenwoordigen. Als het in het regioplan over gezondheidszorg gaat wordt ook de aansluiting met de maatschappelijke ondersteuning en begeleiding bedoeld. Met ondersteuning en begeleiding wordt zelfredzaamheid en sociaal functioneren van mensen hersteld of bevorderd. De initiatiefgroep heeft overwogen nog meer stakeholders uit te nodigen voor het overleg medio 2012. Het gevolg zou zijn geweest dat de timing van het gereedkomen van het regioplan opgehouden zou worden. Daar is niet voor gekozen. De initiatiefgroep heeft wel het voornemen de overige partijen in Zeeuws-Vlaanderen uit te nodigen voor de verdere uitwerking van dit plan, en vond het raadzamer zelf eerst een voorstel te doen. Door de nu gevolgde gefaseerde werkwijze van een analyse, visie, doelstellingen en werkplan 1.0 is er alle mogelijkheid om zich aan te sluiten bij het uitwerken van werkplan 1.0 naar werkplan 2.0. Werkplan 2.0 wordt begin 2013 aangepakt. Om de 1 Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de maatschappelijke ondersteuning zoals in de Wet maatschappelijke ondersteuning, WMO beschreven is. De daarin opgenomen prestatievelden betreffen: bevordering van sociale samenhang en leefbaarheid op lokaal niveau; jeugdpreventie en opvoedingsondersteuning; informatie, advies en cliëntondersteuning; ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers; bevordering van participatie en zelfstandigheid van mensen met een beperking, mensen met psychische problemen en ouderen en het bieden van voorzieningen voor deze groepen; maatschappelijke opvang; bevordering openbare geestelijke gezondheidszorg en verslavingsbeleid Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -13-
  17. 17. transitie naar werkplan 2.0 te maken wordt een intentieverklaring opgesteld. De huidige partners van Initiatiefgroep en de Visiegroep/Regiegroep Werkplan worden gevraagd deze intentieverklaring vóór 1 maart 2013 te ondertekenen. Andere stakeholders worden gevraagd zich hierbij aan te sluiten en inbreng te leveren aan werkplan 2.0.1.3.2 D O E L V AN DE Z E R E GI O V I SI E Deze Regiovisie:  levert een analyse, visie en aanpak en aanzet voor het werkplan 1.0,  roept op om zich hierbij aan te sluiten en met elkaar in gesprek te gaan,  vraagt vervolgens een ieder om binnen het eigen domein maar ook buiten het eigen domein de verbindingen op te zoeken, en  roept op om samen constructieve bijdragen te leveren ter verdieping, en een succesvolle uitvoering van de voornemens mogelijk te maken. Daarbij is tempo één van de kritische succesfactoren aan het worden, zeker als de sense of urgency door de lezer wordt gedeeld. Om die reden zal het werkplan 1.0 in de eerste maanden van 2013 verder uitgewerkt worden in een concreter werkplan 2.0 gehoord de reacties van stakeholders en de bijdragen die men wenst te leveren.1.3.3 D I S C LAI M E R In dit regioplanzijn de gedachten die geformuleerd zijn zeer beperkt voorzien van voetnoten en bronvermeldingen. Uiteraard is er bewust maar ook onbewust geleend van gedachten en visies van anderen. Wij willen bij het “lenen en leren van de buren” recht doen aan ieders intellectuele eigendomsrechten. Maar veel van die gedachten zijn tot stand gekomen met publieke denkkracht of met gelden uit premies en belastingen. Ook kan het gaan om eerder gepubliceerde teksten in openbare bronnen zonder auteursrechten vermelding. Om die reden staat het een ieder vrij goede gedachten tot zich te nemen en weer uit te dragen. Maar vooral die gedachten te verbinden in het eigen denken en doen. Indien men meent dat wij auteursrechten hebben geschonden, dan wel men zich tekort gedaan voelt door citering zonder expliciete bronvermelding, kan belanghebbende zich wenden tot de kwartiermakers of de programmaleider werkplan 2.0. Het mailadres staat in het colofon van deze uitgave opgenomen. De regio partijen, die aan dit regioplan hebben bijgedragen, hebben ook nagelaten om alle voetangels en klemmen die de visie en het werkplan kent meteen te Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -14-
  18. 18. benoemen. Er is vooral gezocht naar wat wel kan en niet meteen wat en waarom het allemaal niet kan. Het idee is om vooral vanuit de sense of urgency én tegelijk vanuit de kracht van de regio zelf, naar de toekomst te kijken. Soms onbegaanbaar geachte paden wel succesvol te gaan volgen. Zien wat er kan en vooral moet gebeuren in de zorg en vóórzorg en daar dan op acteren. Acteren zowel op de kant van de vraag als op de kant van het aanbod. Acteren op het gebied van de veiligheid en kwaliteit van die zorg. Acteren op het bereikbaar én beschikbaar houden van de zorg. Goede ontwikkelingen en de kracht van Zeeuws-Vlaanderen borgen en versterken het vermogen om bedreigende ontwikkelingen zoveel mogelijk het hoofd te bieden.1.3.4 O P R O E P A AN DE L E Z ER Wij leden van de initiatief-, stuur-en regiegroep vinden het heel prettig als wij reactie krijgen die onze voornemens verder dragen en schragen. Tijd voor heel veel nader onderzoek, uitstel van de plannen in dit regioplan, of tijd kopen om weer een ander plan te lanceren is er niet. Die tijd wordt ons niet gegeven gelet op de bevolkingsontwikkeling én de ontwikkelingen in de gezondheidszorg binnen en buiten de regio. Natuurlijk willen wij in gesprek gaan om onze voornemens te verdiepen en scherper te maken. Om die reden hebben wij werkplan 2.0 in het vooruitzicht gesteld dat we begin 2013 met allen die zich betrokken voelen, verder zullen uitwerken. Zij kunnen hun medewerking kenbaar maken door de intentieverklaring, die bijlage 8.7 in deze publicatie is opgenomen, te ondertekenen en in te sturen. Dit regioplan heeft niets voor niets de ondertitel: Van denken naar doen. Maar het gaat nu vooral om gewoon doen. De intentieverklaring is het voertuig om zich aan te sluiten bij de beleidsvoornemens om samen tot een werkplan 2.0 te komen. Dat is dan niet meer vrijblijvend. Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -15-
  19. 19. Regioplan_GoedLeven.NL Het regioplan Zeeuws-Vlaanderen -16-
  20. 20. 2 V AN ANALYSE NAAR NOOD ZAAK GEZAMENLIJKE VISIE In het algemeen is de gezondheidzorg in Zeeuws-Vlaanderen anno 2013 goed te noemen. Her en der doet de bevolkingskrimp met de sterk ingezette vergrijzing en ontgroening zich voor. Dat uit zich soms in het niet kunnen vervullen van vacatures. Maar bij ongewijzigd beleid wordt de kwaliteit, de beschikbaarheid en de bereikbaarheid naast de betaalbaarheid, sneller dan elders in Nederland, bedreigd. Dat vraagt een goede analyse op hoofdlijnen en het formuleren van actiepunten om die bedreigingen te weerstaan en het hoofd te bieden. Bij het maken van die analyse hebben de leden van de werkgroep visie zich gerealiseerd dat er niet enkel vanuit de bedreiging, die we onderkennen of vrezen mee te gaan maken, gedacht en gedaan moet worden. Wij hebben er juist voor gezorgd dat we in de visie naast de bedreigingen ook de kansen in kaart brengen. De ontwikkelingen die zich autonoom voor doen willen wij gebruiken om extra alert te reageren. Om daarmee te groeien naar een situatie waarin de gezondheidswinst van de inwoners van Zeeuws-Vlaanderen verder verbeterd en geborgd wordt. De zogenaamde Top-krimp situatie die zich in Zeeuws-Vlaanderen voordoet naar Nederlandse maatstaf willen we ook met een Top-kans tegemoet treden. Eerder heeft de provincie Zeeland heeft onder de titel ‘Nieuw!Zeeland’ een brede maatschappelijke dialoog georganiseerd waarin vooral inwoners de mogelijkheid is geboden mee te praten over de gevolgen van de demografische ontwikkelingen. Daarbij stond een drietal doelstellingen centraal: 1. zoveel mogelijk mensen in Zeeland informeren over de komende veranderingen. Niet door alleen informatie te geven, maar vooral ook door kennis te delen; 2. de bewustwording van alle betrokken van het aandienende vraagstuk; 3. op zoek gaan naar goede en innovatieve ideeën voor de toekomst van Zeeland. Daarna heeft de provincie onder de titel ‘Op pad’ geprobeerd bestaande reflexen van bestuurders en bewoners te doorbreken. Vervolgens in te spelen op de demografische veranderingen in Zeeland. Er zijn 3 reflexen benoemd die in ieder geval doorbroken moesten worden: Regioplan_GoedLeven.NL Van analyse naar noodzaak gezamenlijke visie -17-
  21. 21. Reflex 1: bevolkingsgroei is een doel op zich om de kwaliteit van de leefomgeving te vergroten.  Nieuw uitgangspunt: Kwaliteit is het doel, bij alle sectoren en thema’s dient een kwaliteitsslag gemaakt te worden. Reflex 2: elke stad of dorp moet de concurrentie met haar buren aangaan om zoveel mogelijk woon-werklocaties en voorzieningen binnen te halen om te overleven.  Nieuw uitgangspunt: samenwerking en afstemming is essentieel om op een hoger schaalniveau voldoende kwaliteit te kunnen bieden. Reflex 3: elke regio, stad of dorp moet zich versterken op de thema’s of onderdelen waar ze minder op scoren.  Nieuw uitgangspunt: Zorg voor een (gedeelde) visie met een streefbeeld dat aansluit bij de sterke punten. Dit regioplan is opgesteld indachtig de “nieuwe reflexen” die langzamerhand steeds meer weerklank krijgen, ook binnen de gezondheids- en welzijnszorg in Zeeuws- Vlaanderen.2.1 W AAROM EEN REGIOPLAN VOOR Z EEUWS -V LAANDEREN De beschikbaarheid, bereikbaarheid, betaalbaarheid en de kwaliteit van de gezondheidzorg in de regio heeft in de komende 10-20 jaar alles te maken met de leefbaarheid hier. We onderkennen de aspecten die van invloed zijn op die leefbaarheid in de regio. Meteen hebben we uitgangspunten voor ons denken en handelen geformuleerd: 1. Wij willen in de regio gezamenlijk maatregelen overdenken. Deze willen we ook uitvoeren om een ongewenste situatie het hoofd te bieden. Vanuit die dreiging willen we vooral naar de kansen kijken om het tij te keren. 2. Wij geloven in een sterk Zeeuws-Vlaanderen dat ook de komende decennia, als meest noordelijk bourgondische gebied, dé economische motor in het zuidwesten van Nederland kan blijven, waar het goed wonen, werken, recreëren is; en waar de oude dag volop ruimte, kansen en mogelijkheden biedt. 3. Wij willen ons in de maatschappelijke ondersteuning en gezondheidszorg daarvoor ook inzetten. Dat vraagt wel wat van ons allen. De voorspelde en uitgerekende ontwikkelingen door de krimp van de bevolking en alles wat daar uit voortkomt, zijn de triggers. Maar als Zeeuws-Vlamingen laten wij ons niet voor één gat vangen. Regioplan_GoedLeven.NL Van analyse naar noodzaak gezamenlijke visie -18-
  22. 22. 2.2 D E KRACHT VAN Z EEUWS -V LAANDEREN ALS BRON De ontwikkelingen in de regio Zeeuws-Vlaanderen vanwege de demografische en andere ontwikkelingen zouden aanleiding kunnen zijn voor pessimisme als het gaat om de leefbaarheid in de toekomst. Als tegenhanger is het goed ook aandacht te schenken aan de bron van de kracht van de regio in het verleden en het heden. De Zeeuws-Vlaamse genen, wortels en identiteit zijn voldoende intrinsieke brandstof en garanderen een co-creatief vermogen vooral met vertrouwen én daadkracht om de toekomst tegemoet te gaan. Ook zij die van buiten de regio hier zijn komen werken en wonen, hebben deze kenmerken versterkt en geschraagd. Dat alles fundeert het gevoel om kansen, die zich nu aandienen, te pakken. Door tijdig passende maatregelen te nemen kunnen wij problemen het hoofd bieden. In die geest hebben onze voorouders, onder vaak moeilijkere omstandigheden, het water gekeerd, het land vruchtbaar gemaakt, de industrie ontwikkeld. Zij hebben ruimte voor vervoer en logistiek geschapen voor de rest van het achterland. Zij hebben de gezondheidszorg kleinschalig op poten gezet. Dat is de laatste 20 jaar doorontwikkeld tot wat het nu is. En niet onbelangrijk: zij hebben daarmee de basis geschapen voor een mooie en dierbare woon-werk- en leefomgeving, waar het goed vertoeven is. Dat historische bron van ambitie en daadkracht biedt een stevig fundament voor alle inwoners, het bedrijfsleven, de zorg, en de zorgprofessionals om onze trots en kunde ook de komende tientallen jaren in te zetten voor de leefbaarheid in deze regio. Ons staat het adagium voor ogen om gezond geboren te worden, gezond op te groeien en te blijven en daarvoor de basis te leggen voor een gezonde leefwijze en een gezond bestaan. Daarmee willen we zo lang als mogelijk gezond blijven en gezond oud worden. Bij dat geestelijk en lichamelijk, zo valide mogelijk, oud worden willen we uitdrukkelijk het respect voor het leven, de aanwezigheid en nabijheid van naasten, mantelzorgers en van professionals in de zorg betrekken. Dan kan ondersteuning, zorg, steun en troost, als die op een bepaald moment nodig zijn, tot en met het moment van de onvermijdelijke dood, geleverd én genoten worden. Of anders gezegd: het is goed gezond leven, wonen en werken maar ook goed ouder worden in Zeeuws-Vlaanderen. En als het niet meezit in het leven op het terrein van gezondheid en validiteit dan is daar de nodige ondersteuning en zorg beschikbaar.2.3 A ANTAL INWONERS IN DE KOMENDE JAREN Zeeuws-Vlaanderen heeft ca. 106.500 inwoners in 3 gemeenten. Er is een redelijk gespreid niveau van gezondheidsvoorzieningen. Per jaar krimpt de bevolking netto met 500 inwoners. Regioplan_GoedLeven.NL Van analyse naar noodzaak gezamenlijke visie -19-
  23. 23. Door deze structurele bevolkingskrimp doen zich nieuwe vraagstukken voor die een aanpassing vragen van de inzet van maatschappelijke ondersteuning en gezondheidszorgvoorzieningen. Dat is nodig om die voorzieningen bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar te houden. Maar ook om volgens de state of the art te blijven functioneren. Dat is niet vanzelfsprekend als vragers, aanbieders en financiers geen aanpassingen plegen in die vraag, in dat aanbod en in die financiering. Die aanpassingen gaan ook over het meer verbinden van de zorg, vice versa, met preventie, maatschappelijke ondersteuning, aanverwante terreinen van wonen, werken en welzijn om redenen die hieronder worden uitgewerkt. Veel gebieden in Nederland zullen de komende 10-20 jaar te maken hebben met een min of meer ontgroenende en vergrijzende bevolking. Sterk stijgende zorgkosten zijn nu al gesprek van de dag. Het oplopend personeelstekort, zowel vervangings- als uitbreidingsvraag, maar ook een sterke toename van het aantal inwoners met een stapeling van chronisch zieken staat bij velen steeds meer op het netvlies. Een toename in langer leven, maar ook een toename van langer leven met ziekte en gebrek. Hoe gek het ook misschien klinkt: een toename mede veroorzaakt door het succes van die zorg.2.4 D EMOGRAFIE IN S AMENHA NG MET SOCIAAL ECONO MISCHE GEV OLGEN Bij het oplossen van de gevolgen van demografische veranderingen kan je wachten tot de wal het schip keert. Maar wij kiezen daar niet voor. Wij willen, gegeven Regioplan_GoedLeven.NL Van analyse naar noodzaak gezamenlijke visie -20-
  24. 24. ieders maatschappelijke en persoonlijke verantwoordelijkheid de handschoen oppakken. Daarbij is het geboden om over eigen muren en schuttingen heen kijken. Wij willen samen de oplossingen bespreken voor de gepresenteerde vraagstukken, en zo goed als mogelijk is, daarover besluiten nemen en tot invoering overgaan. Want de gevolgen zijn ingrijpend en treffen meer sectoren dan alleen de gezondheidszorg. Het treft, zoals eerder gezegd, ook de leefbaarheid, de economie, het onderwijs en het cultureel maatschappelijke leven. In die situatie is felle onderlinge concurrentie in de zorg in de toch compacte omgeving van Zeeuws-Vlaanderen niet de meest aangewezen en doelmatige weg.Over een onderzoek naar de beleving van krimp door bewoners in Zeeuws-Vlaanderen is openbaar verslag gedaan. In juli 2011 wijdde de auteur, Ingeborg Bot,haar afstudeerscriptie bij de Universiteit van Utrecht daaraan. Zij heeft de bedoeldesamenhang met die bevolkingskrimp in Zeeuws-Vlaanderen kort samengevat inkaart gebracht (zie volgende bladzijde). Het compacte schema in die publicatiemaakt het vraagstuk inzichtelijk.Die samenhang der dingen is voldoende reden om samen te werken. Alle betrokkenzijn gewoonweg maatschappelijk gezien verplicht elkaar op te zoeken. En dan desamenwerking aangaan ten behoeve van de houdbaarheid en beschikbaarheid vanvoorzieningen in de eigen regio. Daarom zijn velen bezig na te denken over, te zoeken naar, te anticiperen op oplossingen voor de huidige en komende vraagstukken.  Meer van hetzelfde als antwoord is echt niet genoeg om vraag en aanbod vice versa effectief te kunnen accommoderen.  Innovatie van en in de zorg wordt steeds vaker genoemd. Innovatie om fundamentele veranderingen in het ondersteunings- en zorglandschap te realiseren.Regioplan_GoedLeven.NL Van analyse naar noodzaak gezamenlijke visie -21-
  25. 25. Die innovatie kan vorm en inhoud krijgen langs de weg van een of meer van de volgende routes: 1. door paradigmashifts te bedenken en toe te passen, 2. door procesredesign te doordenken en in te voeren, 3. door antwoorden te zoeken en te geven op de vraag naar meer regie van de zorgvrager over de eigen gezondheid en het eigen welzijn 4. en daarbij de eigen verantwoordelijkheid voor gezond gedrag, zelfmanagement en ondersteuning centraal te stellen. Daarnaast wordt vaak gesproken in de regio over: 5. de toepassing van nieuwe kosten- en arbeidstijdbesparende technologie, producten en diensten. Door stakeholders in de regio wordt verder gevraagd om: 6. het nog meer ontschotten van diverse voorzieningen binnen en buiten de zorg, 7. en het doelmatiger inzetten van arbeid en geld, zodat het nog beter ten goede komt aan de meest noodzakelijke zorg en ondersteuning.Regioplan_GoedLeven.NL Van analyse naar noodzaak gezamenlijke visie -22-
  26. 26. 3 B ESCHOUWING BEVOLKINGSKR IMP EN LEVENSVERWACH TING3.1 A FGEGRENSD GEBIED Zeeuws-Vlaanderen is geografisch en staatkundig een min of meer door waterwegen en landsgrens omsloten en afgegrensd gebied. Bedrijfseconomische optimalisatie of verdere concentratie van kostbare gezondheidsvoorzieningen zijn daarom minder gemakkelijk te realiseren gelet op de relatief geringe bevolkingsomvang enerzijds en de afstanden anderzijds.3.2 B ESCHIKBAARHEID BASIS ZORGVOORZIEN INGEN Behoud van zorgvoorzieningen in de regio, door middel van samenwerking, is van groot belang vanwege de leefbaarheid van de regio voor de 106.500 inwoners naast de vele vakantie- en seizoeninwoners en werkmigranten. Er is door de geografische situatie minder schaal beschikbaar voor bedrijfsoptimalisatie gegeven het aantal inwoners. Het is niet denkbeeldig dat op den duur bepaalde zorgvoorzieningen uit de regio toch zullen gaan verdwijnen. Dat verdwijnen kan ingegeven worden door financiële én kwaliteitsredenen, waardoor voorzieningen ineen schrompelen of ten langen leste verdwijnen. Het mogelijk verdwijnen van bepaalde woon-, welzijns- en zorgvoorzieningen tast de rechtszekerheid en veiligheid van de zorgvrager in de regio aan. Voor een doelmatige gezondheidsstructuur, waarbij vaak behoorlijke schaal nodig is, zullen, om de voorziening te behouden, in onze regio toch andere oplossingen gezocht moeten worden. Dat mag dan geen afbreuk doen aan doelmatigheid, effectiviteit en kostenbeheersing in de zorg. Aan de andere kant is het soms nodig bij complexere medische zaken in hogere echelons van de zorg om second opinion of consultatie te vragen. Het meest ideale is dat de zorgvrager na dit consult buiten de regio, weer gebruik maakt van de voorzieningen in de eigen regio. Met het oog op het in stand houden van de basisvoorzieningen voor de Zeeuws- Vlaamse regio is Zorg nabij waar dat kan het beste uitgangspunt. Als gerechtvaardigde eis van leefbaarheid en aantrekkingskracht van, voor en in deze regio. Vrij shoppen buiten de regio, terwijl de voorzieningen in de regio aanwezig zijn, kan de beschikbaarheid van de regionale voorzieningen ernstig aantasten. Korte termijn visie en langere termijn garanties kunnen op gespannen voet staan. Vrije keuze en solidariteit bij behoud van voorzieningen in de regio staan dus op gespannen voet. In ieder geval moet het mogelijk zijn daar met elkaar het gesprek over te voeren en de consequenties te doordenken. Regioplan_GoedLeven.NL Beschouwing bevolkingskrimp en levensverwachting -23-
  27. 27. 3.3 S CHEVE POPULATIE OPBO UW EN BEROEPSBEVOLKI NG De demografische ontwikkelingen in Zeeuws-Vlaanderen laten een toename zien in de zogenaamde grijze druk. Op zich leidt dat in de aard van de definitie van grijze druk tot een zogenaamde scheve populatie opbouw van de (beroeps)bevolking. In de bijlagen is een zeer beperkt aantal demografische gegevens opgenomen. Voor een uitvoerige beschrijving van de demografische ontwikkelingen wordt verwezen naar publicaties van SCOOP, CBS, RIVM en de GGD Zeeland. Zij hebben veel cijfers compact bijeengebracht en gepresenteerd en in kernboodschappen samengevat. De meest recente publicatie is van medio 2012 in de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning van de GGD i.s.m. andere organisaties. Een bijkomend effect van de snellere vergrijzing van de populatie is dat er minder(dan landelijk gemiddeld) opgeleide professionals voor vervangingsvraag beschikbaar komen in Zeeland respectievelijk in Zeeuws-Vlaanderen. Zoals bekend behoort Zeeland tot de drie Europese regio’s die de laagste werkeloosheid cijfers kent. Zeeland schrijft ca. 3,6% en Nederland ca. 5,3% van de beroepsbevolking. Het relatief groter tekort aan zorgwerkers binnen 10 jaar in Zeeuws-Vlaanderen brengt bij ongewijzigd beleid de continuïteit en beschikbaarheid van de zorgvoorzieningen in gevaar.3.4 L EVENSVERWACHTING , GEZONDE LEVENSJAREN EN ZIEKTELAST ii Zowel de levensverwachting in Nederland als in Zeeland is de laatste jaren spectaculair gestegen. We worden jaar in, jaar uit, steeds ouder. Goed nieuws: Zeeuwen worden ouder dan het Nederlandse gemiddelde. Zeeuwse mannen worden gemiddeld 78.9 jaar oud, vrouwen 83.1 jaar. In Nederland ligt dat lager, 78.3 jaar voor mannen, 82.5 jaar voor vrouwen. In Zeeland wordt men dus ouder dan gemiddeld in Nederland. In de regio zullen er meer ouderen bij komen die langer leven. Uitdaging zal zijn om iedereen zo gezond mogelijk te houden en actief deel te laten nemen aan de samenleving. Minder goed nieuws: tot 2030 komen er 40% meer chronisch zieken bij onder volwassenen. En Regioplan_GoedLeven.NL Beschouwing bevolkingskrimp en levensverwachting -24-
  28. 28. men schat dat dan 27%van de jongeren minimaal één chronische ziekte zal hebben. Hiernaast is aangegeven de verdeling van het aantal verloren levensjaren (YLL in de nevenstaande grafiek), het aantal ziektejaarequivalenten (YLD) en het aantal DALYsiii voor de 56 geselecteerde aandoeningen over de zogenaamde ICD- hoofdgroepen in 2007 (International Classification of Diseases). Ziekten kunnen aanleiding geven tot gebrek of invaliditeit, soms minder gemakkelijk meedoen aan de samenleving. Ziekten en beperkingen veroorzaken dan in een aantal gevallen ongezondheid en verlies van kwaliteit van leven of het verlies van het leven door overlijden aan of na die ziekte. Toch betekent dit niet dat iedereen met een ziekte zich ongezond voelt. Zo voelt driekwart van de Zeeuwse volwassenen met een chronische aandoening zich toch gezond. Belangrijker voor de kwaliteit van leven is of iemand beperkt is of zich beperkt voelt door de chronische ziekte; en of hij of zij nog kan deelnemen aan de samenleving. Dit geldt vooral voor ouderen. Psychische aandoeningen geven de meeste ziektelast. Deze psychische aandoeningen, waaronder dementie en depressie, vormen een grote bedreiging voor de volksgezondheid. Niet zozeer omdat er veel mensen aan sterven maar omdat deze aandoeningen een groot negatief effect hebben op de kwaliteit van leven.Psychische klachten beginnen soms al op zeer jonge leeftijd. In Zeeland heeft 10%van de 10-jarigen een indicatie voor psychische problematiek. Van de volwassenenvoelt 14% zich psychisch ongezond en 31% loopt een risico op het ontwikkelen vaneen angststoornis of depressie. Ten opzichte van Nederland heeft Zeeland een hogere sterfte aan hartfalen. Bij sterfte aan hart- en vaatziekten, kanker en ziekten van de ademhalingswegen scoort Zeeland positiever dan het Nederlandse gemiddelde.Regioplan_GoedLeven.NL Beschouwing bevolkingskrimp en levensverwachting -25-
  29. 29. Ook een aandachtspunt is het feit dat Zeeuwen ouder worden, maar dat de levensjaren in goede ervaren gezondheid niet mee gestegen zijn. De ervaren gezondheid is een subjectieve maat. Toch zegt het veel over hoe mensen hun gezondheid beleven, want als men de eigen gezondheid als minder goed of slechter ervaart dan kan dat invloed hebben op minder participeren, meer gebruik maken van zorg of willen gebruiken. In tegenstelling tot Nederland is in Zeeland de levensverwachting in ervaren goede gezondheid (nog) niet toegenomen ten opzichte van 2001-2004. Zeeuwen worden dus ouder, maar in de jaren die ze extra leven voelen ze zich niet zo gezond. De ervaren belemmeringen zijn door SCOOP in kaart gebracht, zie nevenstaande kaartiv. De gezonde levensverwachting is het aantal levensjaren dat iemand kan verwachten in goede gezondheid door te brengen. Lengte en kwaliteit van het leven worden hierin gecombineerd. Deze gezonde levensverwachting in Zeeland is vergelijkbaar met Nederland. De levensverwachting in goede geestelijke gezondheid is zowel in Nederland als in Zeeland met ruim 4 jaar toegenomen. De levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen is nagenoeg gelijk gebleven. In Zeeland leeft men gemiddeld 10 jaar van de 81 jaar met lichamelijke beperkingen. In Nederland is dit gemiddeld 11 van de 80 jaar. Verklaringen hiervoor zijn niet zomaar te geven. Wel blijft het belang van een gezonde leefstijl en een gezonde omgeving onverminderd. Dit heeft de GGD in samenwerking met het RIVM medio 2012 gepubliceerd in de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning v.3.5 Z ORG PER CLIËNT IN TEN SIEVER ; EN WE WORDEN STEEDS OU DER De demografische ontwikkelingen in de regio leiden, zoals al gezegd, tot een scheve populatie opbouw (ontgroening en vergrijzing). Door de "verzilvering" ontstaat er meer vraag naar complexere en intensiever zorg in de jaren voorafgaande aan het einde van het leven. Wij nemen dit feit als uitgangspunt voor het regioplan. Deze vraag is dus groter dan in de rest van Zeeland en de rest van Nederland. Het aantal zogenaamde vitaliteitsbelemmeringen in Zeeuws-Vlaanderen is t.o.v. de rest van Zeelandvi het hoogste. De extra, dubbele, vergrijzing en sterke toename van het volume aan multimorbiditeit onder de oudste groep inwoners, onder afname van totaal inwoners, is hiervoor in kaart gebracht. De zorgzwaarte per hoofd van de bevolking in de regio stijgt meer dan gemiddeld t.o.v. Nederland. De al relatieve hoge zorgdruk zal de komende jaren toenemen. Niet onbelangrijk daarbij is om kennis te nemen van het gegeven dat er sprake is van een nog steeds stijgende levensverwachting in Nederland en ook in Zeeuws-Vlaanderen. De Regioplan_GoedLeven.NL Beschouwing bevolkingskrimp en levensverwachting -26-
  30. 30. maximale levensverwachting is nog niet bereikt. Eerdere voorspellingen blijken nu al ingehaald te zijn, aldus de GGD. Die berekeningen toonden een gestage toename van de levensverwachting tot 80 jaar voor mannen en 84 jaar voor vrouwen in 2025. De daadwerkelijke levensverwachting was in 2009 al bijna een half jaar hoger dan eerder voorspeld. Niets wijst erop dat de levensduur binnenkort zal stabiliseren en niet meer toeneemt in de komende jaren. De levensverwachting in Nederland zal zich ontwikkelen volgens een optimaal scenario met een zogenaamde best practice life expectancy. Per kalenderjaar komt er dan 0,2 jaar aan gemiddelde levensverwachting bij. Als deze voorspelling uitkomt, zal bijvoorbeeld de helft van de meisjes die sinds 2000 in welvarende landen geboren haar of zijn 100e verjaardag vieren. Het aantal werkenden t.o.v. van het aantal jongeren tot 18 jaar en het aantal gepensioneerden zal alleen al om die reden afnemen, los van de daadwerkelijke leeftijd dat mensen met pensioen gaan.3.6 M OEILIJK TE VERVULLEN VACATURES IN ZORG Naast de relatief excentrische ligging van de regio, heeft de steeds schevere populatieopbouw een lagere trekkracht in en op de rest van Nederland. Daarnaast kenmerkt de regio dat het een minder breed geschakeerd aanbod aan arbeid heeft. Daardoor wordt het gevaar, bij ongewijzigd beleid, met de dag groter dat de continuïteit van zorg verloren gaat vanwege niet in te vullen vacatures. Aan de andere kant is de regio het meest noordelijke Vlaanderen van de InterReg en biedt de ligging kansen voor grenswerkers en grensbewoners. Bestaande staatkundige regelingen, fiscale systemen en sociale verzekeringssystemen bemoeilijken onnodig de zorg en het werk over de grens in beide richtingen van de grens. Dit al jaren geconstateerde probleem wordt niet opgelost door het enkel te benoemen. We moeten een korte scan maken wat wel en niet oplosbaar is op korte termijn en dan naar die gegevenheden handelen. De minister van Binnenlandse Zaken heeft in de zomer van 2012 een convenantvii met de provincie Zeeland ondertekend met als titel Koersvast voor Zeeland. De afspraken in het convenant spitsen zich toe op de regio Zeeuws-Vlaanderen, waar demografische veranderingen als bevolkingsdaling, vergrijzing en ontgroening het meest aan de orde zijn. De afspraken bevatten ook een twintigtal activiteiten om samen te ondernemen. In het kader van afstemming van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt in Zeeuws-Vlaanderen en de rest van Zeeland zal een onderwijs- arbeidsmarkt monitor worden uitgevoerd. Dit staat gepland voor begin 2013. viii Specifiek wordt de vraag naar werkers in geheel Zeeland inclusief de gezondheidszorg in de komende jaren verdiept en in kaart gebracht. Vraag en aanbod worden per sector werkgelegenheid en qua competenties/niveau opnieuw naast elkaar gelegd. Beleid moet er vervolgens voor zorgdragen dat er een adequatere match tussen vraag en aanbod ontstaat. Desondanks is het niet te verwachten dat de vraag naar personeel in de zorg alsnog goed gematched wordt met het beschikbare aanbod. Regioplan_GoedLeven.NL Beschouwing bevolkingskrimp en levensverwachting -27-
  31. 31. Regioplan_GoedLeven.NL -28-
  32. 32. 4 V AN NOODZAAK TOT IJKPUNTEN4.1 U RGENTIE De urgentie van een veranderagenda voor zorg en maatschappelijke ondersteuning volgt uit de bovenstaande analyse op hoofdlijnen: a. De demografische ontwikkelingen leiden tot een toenemende vraag. b. Een achterblijvend aanbod om de vervangingsvraag in de zorg te accommoderen is en wordt verder nijpend. c. Daardoor kunnen wij het juiste aanbod op de vraag niet meer accommoderen. d. De continuïteit en beschikbaarheid van de zorg en een deel van de economie in de regio komt daardoor ook in gevaar. e. Deze spanning moet verminderd of liefst opgelost worden door NU actief de maatschappelijke ondersteuning en zorg te convergeren op de nieuwe vraag vice versa. f. Maar ook de nieuwe vraag moeten we samen convergeren, samenkomen, op de afnemende mogelijkheden in het volume van het aanbod. g. De oplossing van opdoemende vraagstukken ligt in handen van de toekomstige zorggebruikers, huidige beleidsmakers, aanbieders en financiers van zorg.4.2 S AMEN ACCOMMODEREN VA N VRAAG EN AANBOD Op basis van de beschreven urgentie komen wij bij de toekomstige vraag naar, en aanbod aan, voorzieningen. Er komen steeds meer ouderen en minder jongeren. Er komt een zware taak voor ons allen in de regio willen we de vraag met het aanbod kunnen accommoderen; de roep om gestuurd verandermanagement dat door partijen in de regio samen gedaan wordt, komt steeds meer naar boven. Dus niemand kan en mag zich hier aan onttrekken willen we de regio veilig, mooi en economisch, sociaal en maatschappelijk leefbaar houden. Meer van hetzelfde is in de typisch Zeeuws-Vlaamse situatie geen oplossing voor de genoemde vraagstukken en bedreigingen. Expliciet voelen we het als onze opdracht om te zoeken naar andere werkwijzen, verbindingen en logistiek in de zorg. Daarbij mag de nabijheid van de zorg in sociaal en emotioneel opzicht niet uit het oog verloren worden; daar moeten we samen voor waken als we uitgaan van de gerechtvaardigde wensen van de cliënten. Wij moeten zoeken naar relevante mogelijkheden van nieuwe medisch- technologische inzichten en werkwijzen in de zorg in Zeeuws-Vlaanderen. Wij zullen de ondersteuning en zorg beschikbaar moeten houden en hebben, voor allen die terecht om onze zorg en verzorging en ondersteuning vragen. Het is niet wenselijk om zich enkel te specialiseren op niches van die zorg. Regioplan_GoedLeven.NL Van noodzaak tot ijkpunten -29-

×