Your SlideShare is downloading. ×
Meld. St. 8          (2010–2011)       Melding til StortingetDigitalisering av radiomediet
Meld. St. 8           (2010–2011)       Melding til StortingetDigitalisering av radiomediet
Innhald1       Innleiing, bakgrunn                                           5.1.5    Auka innhaldsmangfald/        og sam...
6.4.5   Regulatorisk handtering av dei                            6.9        Oppsummering – vidare arbeid        ulike fre...
Meld. St. 8                                              (2010–2011)                                      Melding til Stor...
6                                                            Meld. St. 8                                              2010...
2010–2011                                               Meld. St. 8                                                    7  ...
8                                                     Meld. St. 8                                                 2010–201...
2010–2011                                                       Meld. St. 8                                               ...
10                                                                Meld. St. 8                                       2010–2...
2010–2011                                              Meld. St. 8                                                        ...
12                                                     Meld. St. 8                                          2010–2011     ...
2010–2011                                                     Meld. St. 8                                                 ...
14                                                      Meld. St. 8                                                 2010–2...
2010–2011                                        Meld. St. 8                                       15                     ...
16                                                Meld. St. 8                                                 2010–2011   ...
2010–2011                                                      Meld. St. 8                                                ...
18                                                             Meld. St. 8                                              20...
2010–2011                                                    Meld. St. 8                                                  ...
20                                                         Meld. St. 8                                            2010–201...
2010–2011                                         Meld. St. 8                                                 21          ...
22                                                 Meld. St. 8                                                    2010–201...
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Stm201020110008000 dddpdfs
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Stm201020110008000 dddpdfs

554

Published on

Norweigian DAB Report

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
554
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Stm201020110008000 dddpdfs"

  1. 1. Meld. St. 8 (2010–2011) Melding til StortingetDigitalisering av radiomediet
  2. 2. Meld. St. 8 (2010–2011) Melding til StortingetDigitalisering av radiomediet
  3. 3. Innhald1 Innleiing, bakgrunn 5.1.5 Auka innhaldsmangfald/ og samandrag .............................. 5 sterkare konkurranse i innhalds-1.1 Innleiing og bakgrunn ................... 5 marknadene .................................... 301.2 Samandrag ...................................... 6 5.1.6 Betre riksradiotilbod i distrikta ... 31 5.1.7 Meir robust signal ved2 Radiolandskapet i dag ............... 8 mobilt mottak .................................. 312.1 Radio i mediebiletet ....................... 8 5.1.8 Meir effektiv reklame ................... 332.1.1 Oppslutninga om radiomediet ..... 8 5.1.9 Lydkvalitet ....................................... 332.1.2 Radioøkonomi ................................ 10 5.1.10 Avlasting av mobil- og2.1.3 Radiomediet si samfunnsrolle ...... 12 breibandsnettet ............................... 332.1.4 Radio som nyheitskjelde ............... 14 5.1.11 Energibruk i kringkastings-2.1.5 Sal av radioapparat ......................... 14 nettet ................................................ 33 5.1.12 Tilleggstenester/meir3 Digital radio i Noreg .................. 16 brukarvenleg grensesnitt .............. 343.1 Ulike digitale radiostandardar ...... 16 5.1.13 DAB kan leggje til rette for3.2 Kva finst av digitalt mobil-TV .......................................... 34 radiotilbod i dag? ............................ 16 5.1.14 Frigjering av FM-frekvensar ......... 343.3 Nærmare om DAB i Noreg ........... 17 5.1.15 Beredskapsomsyn .......................... 343.4 Digitale mottakarar 5.2 Kostnadseffektar ............................ 35 og adaptarar .................................... 19 5.2.1 Utskifting av analoge radioar3.5 Digitale mottakarar i bil ................ 20 i heimane ......................................... 35 5.2.2 Radiomottak i bil ............................ 364 Digital radio i andre land ......... 22 5.2.3 Handtering av radioapparat som4.1 Storbritannia ................................... 22 elektronisk avfall ............................ 364.2 Frankrike ........................................ 23 5.2.4 Mindre lokalt innhald .................... 364.3 Tyskland ......................................... 23 5.2.5 Energibruk i mottakarar ................ 364.4 Nederland ....................................... 24 5.2.6 Informasjon om teknologiskiftet ... 374.5 Sveits ............................................... 25 5.2.7 Kostnader som er relaterte til4.6 Danmark ......................................... 25 tidspunktet for FM-sløkking ......... 374.7 Sverige ............................................ 25 5.3 Departementets samanfattande4.8 Finland ............................................ 26 vurderingar .................................... 374.9 Andre land ...................................... 264.9.1 India ............................................... 26 6 Plan for overgang til4.9.2 Australia .......................................... 26 digital radio .................................. 394.9.3 USA ................................................. 26 6.1 Gjeldande kriterium ....................... 394.10 Skjematisk oversikt over 6.2 Når bør FM-sendingane situasjonen i nokre andre land ..... 26 avviklast? ......................................... 40 6.3 Kriterium for FM-avvikling .......... 415 Digitalisering av radiomediet 6.3.1 Krav til digital dekning ................. 41 – kost- og nytteeffektar .............. 28 6.3.2 Krav til digital meirverdi ................ 425.1 Nytteeffektar ................................. 28 6.3.3 Krav til digital radiolytting ............. 425.1.1 Lågare distribusjonskostnader 6.3.4 Krav til apparattilgang i heimen for NRK ........................................... 28 og i bilen .......................................... 435.1.2 Reduserte distribusjonskostnader 6.3.5 Oppsummering – kriterium for for riksdekkjande, kommersielle avvikling av FM .............................. 44 kringkastarar .................................. 29 6.4 Frekvensbruk og det framtidige5.1.3 Distribusjonskostnader for konsesjonsregimet for radio ......... 45 lokalradioar .................................... 29 6.4.1 Bakgrunn ........................................ 455.1.4 Digitalisering gjer radiomediet 6.4.2 Samfunnsomsyn som reguleringa meir konkurransedyktig i høve skal ivareta ..................................... 45 til andre digitale media .................. 30 6.4.3 Ulike regulatoriske virkemiddel .. 47 6.4.4 DAB eller DAB+ ............................. 48
  4. 4. 6.4.5 Regulatorisk handtering av dei 6.9 Oppsummering – vidare arbeid ulike frekvensblokkene ................. 48 med digitalisering av6.4.6 Band I og II / AM-bandet ............. 50 radiomediet ..................................... 566.4.7 Frekvensblokk koordinert for DVB-T i Band III ............................ 51 7 Økonomiske og administrative6.5 Særleg om digitalisering konsekvensar ............................... 58 av lokalradio ................................... 51 7.1 Konsekvensar for lyttarane ........... 596.5.1 Bakgrunn ........................................ 51 7.2 Konsekvensar for6.5.2 Sløkkedato på FM for kringkastarane ................................ 61 lokalradio? ...................................... 52 7.3 Andre konsekvensar ..................... 626.5.3 Lokalradioblokka ........................... 52 7.4 Konsekvensar for det offentlege ... 636.6 Konsesjonar for analog, 7.5 Skjematisk framstelling ................. 64 riksdekkjande kommersiell radio frå 2014 .................................. 54 Vedlegg6.7 Avfallshandtering ........................... 54 1 Ulike teknologiar for digital radio 666.8 Informasjon om overgangen frå 2 Teleplan – Analyse av kostnader analog til digital radio .................... 55 knyttet til distribusjon av radio ...... 69 3 Forkortingar, ord og uttrykk ......... 73
  5. 5. Meld. St. 8 (2010–2011) Melding til Stortinget Digitalisering av radiomediet Tilråding frå Kulturdepartementet av 4. februar 2011, godkjend i statsråd same dagen. (Regjeringa Stoltenberg II) 1 Innleiing, bakgrunn og samandrag1.1 Innleiing og bakgrunn Ei partssamansett arbeidsgruppe leidd av Medietilsynet laga på oppdrag frå Kulturdeparte-Radio er ved sida av trykte media den einaste mentet i 2005 ein rapport om digitalisering avmediekanalen som i praksis ikkje er fulldigitali- radiomediet. Arbeidsgruppa foreslo at FM blirsert. Den noverande bruken av FM kviler på ein avvikla når dei analoge konsesjonane til P4 oganalog teknologi, og på grunn av begrensa fre- Radio Norge går ut i 2014. Det er allereie bygt utkvensressursar er det ikkje potensial for fleire eit nett for digital bakkesend radio i Noreg medkanalar eller nye tenester på FM-plattforma. Digi- DAB-teknologi (Digital Audio Broadcasting).talisering vil sikre ei meir effektiv utnytting av fre- DAB-nettet er hittil bygt ut til å dekkje 80 pst. avkvensspekteret, og ein overgang til digital radio befolkninga. I dag sender for eksempel NRK,kan gi eit betre og breiare radiotilbod i form av Radio Norge og P4 og nokre storbyradioar bådefleire radiokanalar og digitale tilleggstenester. på FM og DAB. Blant kringkastarar er det ei utbreidd oppfat- Digitaliseringa av radiomediet blei sistning at også radiomediet før eller sidan vil bli digi- behandla i St.meld. nr. 30 (2006–2007)talisert. Det er likevel delte meiningar om når Kringkasting i ei digital framtid. Gjeldande poli-dette bør skje, og kva for tekniske standardar som tikk på området er basert på konklusjonane ibør liggje til grunn for digital radio. Internasjonalt denne meldinga:er biletet samansett. I mange land er det lite fokus – Digitaliseringa av radiomediet bør i hovudsakpå digitalisering. I fleire land har likevel både sty- framleis vere aktørstyrt m.o.t. teknologival.resmakter og kringkastarar i seinare år lagt strate- – Det blir førebels ikkje fastsett nokon måldatogiar for digitalisering. for avvikling av analoge FM-sendingar. Dette FM-nettet, særleg den delen av nettet som blir blir gjort først når minst halvparten av norskenytta av NRK, nærmar seg slutten av si tekniske hushaldningar har skaffa digitale radioapparat.levetid. Ein reknar med at vidareføring av FM-net- – Den endelege avviklinga av FM-sendinganetet utover 2014 vil krevje store investeringar i ved- kan ikkje gjennomførast før følgjande tilleggs-likehald og oppgradering. kriterium er oppfylte: (1) heile befolkninga må
  6. 6. 6 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomediet ha tilgang til eit digitalt radiotilbod, (2) det digi- I kapittel 5 vurderer departementet kva kost- tale radiotilbodet må representere ein meir- nads- og nytteeffektar ei digitalisering av radiome- verdi for lyttarane. diet vil kunne tenkjast å ha. Denne vurderinga tek utgangspunkt i to sentrale føresetnader. Den før-Stortinget slutta seg til dette, jf. Innst. S. nr. 24 ste er at radiomediet før eller sidan vil bli digitali-(2007–2008). sert. For det andre reknar ein med at det digitale Kringkastarane har etterlyst ein revisjon av radiotilbodet i framtida ikkje berre blir formidladesse prinsippa, fordi dei meiner at digitalise- via DAB, men vil bli prega av at ulike teknologiarringsprosessen vil ta for lang tid dersom styres- lever side om side. Departementet konkluderermaktene ikkje gir eit tydelegare signal om at digi- med at overgangen til digital radio framleis børtaliseringa vil finne stad. Behovet for å bruke res- vere aktørstyrt. Digitalisering av radiomedietsursar på å halde ved like det gamle FM-nettet, og inneber like fullt fordelar for både lyttarar ogat nokre større land i Europa no tek aktive steg i kringkastarar, og styresmaktene bør derfor aktivtretning av å digitalisere radiomediet, dannar bak- stimulere digitaliseringsprosessen ved å utvikleteppet for Kulturdepartementets avgjerd om å leg- ein plan for overgangen.gje fram ei eiga stortingsmelding om digital radio. I kapittel 6 gjer departementet greie for planenHovudtemaet for denne meldinga er om, og even- styresmaktene har for overgangen til digital radio.tuelt på kva måte, styresmaktene meir aktivt bør Departementet tilrår å ta sikte på at FM-sendin-medverke til å fremme digitaliseringa av radiome- gane blir avvikla i 2017. Departementet fastsetdiet. fem kriterium som må vere oppfylte for at FM-net- Som eit ledd i departementets arbeid med tet kan avviklast på dette tidspunktet. Det bør veredenne meldinga blei det arrangert eit høyrings- ein absolutt føresetnad for FM-avvikling at NRKsmøte 6. oktober 2009. Før møtet fekk departemen- radiotilbod får ei digital dekning som svarar tiltet ei rekkje skriftlege innspel til arbeidet med dagens P1-dekning i FM-nettet. Den kommersi-meldinga. Desse innspela er lagde ut på heime- elle delen av DAB-nettet (Riksblokka2) må byg-sida til departementet.1 gjast ut til minst 90 pst. befolkningsdekning. Vidare må det digitale radiotilbodet representere ein meirverdi for lyttarane. Desse føresetnadene1.2 Samandrag må vere oppfylte per 1. januar 2015. Ei avgjerd om avvikling av FM i 2017 vil gi lyt-I kapittel 2 gjer departementet greie for radioland- tarane nærmare seks års omstillingstid. For at eiskapet i dag og for radiomediets plassering i medie- FM-avvikling kan skje i 2017, må ytterlegare tobiletet m.o.t. publikumsoppslutning, økonomi og kriterium vere oppfylte per 1. januar 2015. For detsamfunnsrolle. første må det finnast rimelege og teknisk tilfreds- I kapittel 3 omtalar departementet dagens til- stillande løysingar for radiomottak i bil. For detbod av digital radio i Noreg, med ein presentasjon andre må minst halvparten av radiolyttarane dag-av ulike standardar for digital radio og kva slags leg lytte til ei digital radioplattform. Dersom dessetilbod folk har innanfor digital radio i dag. to kriteria ikkje er oppfylte i 2015, kan FM-sløk- Kapittel 4 handlar om utviklinga av digital king likevel skje i 2019, så sant krava om høvesvisradio i nokre andre land. Oversikta viser at det i befolkningsdekning og digital meirverdi er opp-fleire land er lagt strategiar for digitalisering både fylte. Departementet vil i 2013 konkretisere kvafrå styresmaktene og kringkastarane si side. Per i som ligg i kravet om rimelege og teknisk tilfreds-dag er ikkje dei europeiske landa samla om éin stillande løysingar for radiomottak i bil.standard for digitalisering av radio, men har valt I kapittel 6 drøftar departementet teknologivalulike variantar innanfor DAB-familien av standar- og det framtidige konsesjonsregimet for radio, ogdar. dessutan korleis fordeling av frekvensressursane bør handterast regulatorisk. Departementet vil1 Invitasjonen og ei oversikt over skriftlege innspel til høy- vidareføre gjeldande politikk om at teknologival ringsmøtet er tilgjengelege på Kulturdepartementets nett- side. Det blir gjort merksam på at departementet gav til- bør vere aktørstyrt. Styresmaktene stiller seg like- gang til å kome med skriftleg innspel, men at dette ikkje vel positive til ein eventuell overgang til DAB+ var ein føresetnad for å delta i høyringsmøtet. Dei fleste av fordi dette er ein meir effektiv radiostandard enn dei større aktørane valde å kome med skriftleg innspel. den opphavlege DAB-standarden. Når det gjeld http://www.regjeringen.no/nb/dep/kud/dok/hoeringer/ hoeringsdok/2009/horingsmote-om-stortingsmelding-om- 2 digit/horingsbrev---invitasjon-til-horings- Riksblokka er ein del av DAB-nettet. Sjå kap. 3.3 for nær- mote.html?id=579097 mare omtale av oppbygginga av DAB-nettet.
  7. 7. 2010–2011 Meld. St. 8 7 Digitalisering av radiomedietfordeling av frekvenskapasitet, konkluderer oar som skal ha denne moglegheita. Dei lokalradi-departementet med at NRK bør disponere all oane som ønskjer å sende i Lokalradioblokka ikapasitet i Regionblokka. Innehavar av frekvens- DAB-nettet, må få høve til det. Departementet vil iløyve/anleggskonsesjon i Riksblokka bør i 2015 lage eit konkret opplegg som tek vare påutgangspunktet stå fritt m.o.t. kva kringkastarar interessene til lokalradioane. Departementet fore-som skal sende i nettet. Departementet reknar slår samstundes at Post- og teletilsynet og Medie-målet om mediemangfald som oppfylt gjennom tilsynet legg til rette for at aktørar som alt noutbygging av Regionblokka og Riksblokka, og ser ønskjer å byggje ut delar av Lokalradioblokka,derfor ikkje behov for å bruke konsesjonsinstitut- skal få høve til det. Ingen løyve bør gå utovertet for å fremme kulturpolitiske mål. Departemen- januar 2017, sidan departementet førebels ikkjetet foreslår vidare at kapasiteten i Riksblokk II blir har teke stilling til korleis interessene til lokalradi-kunngjort så snart som råd, og at det her ikkje blir oane skal ivaretakast i DAB-nettet.fastsett krav til innehavar av anleggskonsesjon/ Departementet vil leggje opp til at P4 og Radiofrekvensløyve utover standardiserte, generelle vil- Norge allereie no får tilbod om å forlengje dei ana-kår om bruk av frekvensane og føresetnader om loge konsesjonane sine for riksdekkjande, kom-at transmisjonskapasitet i hovudsak skal nyttast til mersiell radio i FM-nettet fram til 2017. Tilbod omkringkasting. Det blir i tillegg lagt opp til at Post- forlenging blir gitt under føresetnad av at P4 ogog teletilsynet tek endeleg stilling til korleis DVB- Radio Norge forpliktar seg til å vidareføre den all-T-blokka i band III skal utnyttast, på grunnlag av mennkringkasterprofilen som er nedfelt i gjel-ei ekstern kunngjering. dande konsesjonar, betalar konsesjonsvederlag og Departementet vil i 2013 ta stilling til om dek- dessutan støttar utbygging av ei kommersiell fre-ningskravet for NRK-sendingane skal knytast til kvensblokk (Riksblokka) til minst 90 pst. befolk-DAB-nettet åleine, eller om kravet kan oppfyllast ningsdekning.ved bruk av andre teknologiar. For å bevare sty- I kapitlet drøftar departementet også avfalls-resmaktenes fridomsgrader må frekvensstyres- handtering ved digitalradioovergangen og beho-maktene fram til 2015 reservere frekvensressur- vet for informasjonsarbeid i samband med digital-sar i band I og II for kringkastingsføremål. radioovergangen. Ein viktig føresetnad for ein vellykka overgang Kapittel 7 handlar om dei økonomiske ogtil digital radio er at interessene til lokalradioane administrative konsekvensane av departementetblir ivaretekne på ein fullgod måte. Departemen- sine vurderingar og framlegg i meldinga.tet foreslår at dei fleste lokalradioane bør ha høve Figur 1.1 identifiserer nokre sentrale milepæ-til å sende på FM også etter 2017. Departementet lar i digitaliseringsprosessen:vil i 2015 avklare konkret kva grupper lokalradi- 2015: 2011: 2013: Gjennomgang av 2017: 2019: vedtak om Presisere dekning, lytting, Mogleg FM- Ev. utsett, ev. forlenging av dekningskrav for lokalradio, sløkking endeleg FM- FM-konsesjonar NRK bilmottakarar mv.. sløkkingFigur 1.1 Sentrale milepælar for digitalisering av radio 2011–2019
  8. 8. 8 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomediet 2 Radiolandskapet i dagI dette kapitlet blir det gjort nærmare greie for hald, inklusive radio. Nettradio har også gjortradiomediets posisjon i mediesektoren i dag, både pc’en til ein radiomottakar.når det gjeld tilbod på ulike plattformer, oppslut- Framvekst av nye mediekanalar aukar konkur-ning, teknologi og økonomi. ransen om tidsbruken til folk. Det nye konkurran- Ein stor del av folk i Noreg lyttar til radio på dag- sebiletet har likevel enno ikkje ført til markantleg basis, men det er endringar i lyttarmønsteret. mindre radiolytting. I staden ser det ut til at medie-Det er ein tendens til segmentering av radiomarkna- døgnet er utvida, og at det blir vanlegare å brukeden, der nisjetilboda held seg, medan dei store fleire media samstundes. Truleg er dette gunstigradiokanalane går noko tilbake i publikumsoppslut- for radiomediet, som ofte fungerer som eit sekun-ning. Lyttartida verkar likevel relativt konstant. dærmedium, det vil seie noko ein høyrer på medan I Noreg er radiomarknaden framleis dominert ein driv med ein annan aktivitet. Som det går framav NRK. Trass konkurransen frå to privateigde, av figur 2.1, høyrer over halve befolkninga på radioriksdekkjande, kommersielle kanalar og mange dagleg, og sjølv om det har vore ein nedgang pålokalradioar, har NRK halde ein marknadsdel på 1990-talet, har denne andelen halde seg relativt sta-nesten 2/3 av lyttetida. NRKs tilbod er tre riksdek- bil dei siste åra.kjande kanalar, sendingar frå 12 distriktskontor og Figur 2.2 viser kor mykje tid ein brukar påei rekkje DAB- og Internett-kanalar. ulike media ein gjennomsnittsdag. Her ser ein at Dei to riksdekkjande, kommersielle kanalane, tida brukt på radio har variert noko, men likevelP4 og Radio Norge (tidlegare Kanal 24), er eigde av halde seg relativt stabilt dei siste tjue åra. Tidastore mediekonsern. P4 er eigd av Modern Times brukt på TV har gått opp, medan tida brukt påGroup (MTG) som også er inne på den norske TV- papiraviser har hatt ein jamn, men likevelmarknaden med kanalane TV3 og Viasat4. MTG er begrensa nedgang. Tida brukt på Internett har fråvidare ein stor lokalradioaktør som eigar av P5-kana- 2000 utgjort ein større og større del av folks dag-lane. Radio Norge er eigd av SBS (ProSiebensat1), lege mediebruk i same periode.som både er aktør på lokalradiomarknaden og står Det finst ulike målingar av radiolytting å støttebak TV-kanalar som TVNorge, Fem og MAX. seg til. På ein gjennomsnittsdag i 2009 lytta 75 pst. På lokalradiosida er det gitt totalt 250 konse- av den norske befolkninga på radio ifølgje TNSsjonar, 122 til nisjeradio, medan 128 er tildelte 24/ Gallups PPM-undersøking. Ifølgje Statistisk sen-7- eller allmennradio. tralbyrås (SSB) mediebarometer var dette talet berre 53 pst. Den same differansen ser ein i den gjennomsnittlege daglege tida brukt på radiolyt-2.1 Radio i mediebiletet ting, som ifølgje TNS Gallup var 98 minutt, og iføl- gje SSB 82 minutt. Skilnaden i det statistiske2.1.1 Oppslutninga om radiomediet materialet kjem truleg av ulik målemetode.3Tilbodet av medieinnhald blir stadig større. Dethar blant anna samanheng med at den teknolo- 3 PPM (Portable People Meter) frå TNS Gallup og Norskgiske utviklinga har gjort det billegare å distribu- mediebarometer frå SSB måler ulike typar lytting. SSBs undersøking måler aktiv lytting (lyttevanar) og er basert påere medieinnhald. Ein innhaldsleverandør kan intervju og kva forbrukaren hugsar frå radiobruk dagenved hjelp av digital teknologi distribuere innhaldet før. PPM måler radioeksponering ved at eit utval personarsitt over fleire ulike plattformer og dermed kon- ber PPM-måleeininga på seg. Dermed blir også passiv lyt- ting målt, fordi all gjenkjenneleg radiolyd blir registrert –kurrere i fleire marknader. uavhengig av om personen som ber registreringsutstyret, I tillegg skjer det ei rivande utvikling av ulike oppfattar lyden eller ikkje. Samstundes spør SSB om all lyt-former for mottaksapparat for medieinnhald. På få ting, alle kanalar eller typar radio, medan PPM berre regis- trerer radiosignal frå dei kanalane som er med i undersø-år har for eksempel mobiltelefonen gått frå å vere kinga (men desse utgjer til gjengjeld det aller meste aveit reint kommunikasjonsverkty til å bli ein viktig radiolyttinga). Sjå også fotnote 6 for omtale av PPM-meto-terminal for konsum av ulike former for medieinn- den.
  9. 9. 2010–2011 Meld. St. 8 9 Digitalisering av radiomediet Mediebruk ein gjennomsnittsdag (andel i prosent) 85 90 81 84 84 84 82 80 77 74 80 71 73 70 66 65 57 55 55 60 53 Prosent 50 40 27 30 20 10 0 1991 1995 2000 2005 2009 Radio TV Papiravis InternettFigur 2.1 Andel som har brukt ulike massemedia ein gjennomsnittsdag (prosent)Kjelde: Norsk mediebarometer 2009, SSB/medienorge Lineær radiolytting, dvs. vanleg radiolytting i dioar har også eigne podkasttilbod. Ei undersø-sanntid, er meir utbreidd i den godt vaksne delen king frå Synovate for 2009 viser at 16 pst. høyrerav folket enn blant unge. Fleire vaksne høyrer på eller ser på podkast kvar veke eller oftare. Deiradio og dei lyttar lenger og meir trufast. Medan typiske brukarane er menn i alderen 15-39 år,den daglege radiolyttinga for aldersgruppa 45–66 busette i Oslo, med høgare utdanning. Statistikkår ligg på ca to timar dagleg i gjennomsnitt, er den frå NRK for 2009 viser at talet på unike brukarartilsvarande lyttartida for aldersgruppa 16–24 år for lyd og video samla var på ca. 1,4 millionar.4under ein time. Over eit så langt tidsspenn som 1991–2009 gjer I dei yngre aldersgruppene blir mykje radio- det seg tydeleg utslag for radiobruken at det gjen-innhald konsumert ikkje-lineært. Podkasting blir nom desse åra har skjedd store endringar bådestadig meir utbreidd. Alle dei riksdekkjande radio-kanalane tilbyr podkasting av program, men berre 4 Det bør her presiserast at nedlasting ikkje treng bety at eitsom eit utval av det totale tilbodet. Nokre lokalra- program faktisk blir lytta til/sett på. Tid brukt på ulike medium 1991–2009 (minutt/dag) 180 160 140 TV 120 Minutt 100 Radio 80 60 Internett 40 Papiravis 20 0 1991 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008Figur 2.2 Tid brukt på ulike massemedia ein gjennomsnittsdag (minutt)Kjelde: Norsk mediebarometer 2009, SSB/medienorge
  10. 10. 10 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomediet Radiolytting ein gjennomsnittsdag (minutt) 140 126 123 112 116 113 120 109 106 106 109 106 101 100 95 90 90 100 88 83 85 Minutt 80 65 60 49 39 40 32 24 17 20 10 0 9-15 år 16-24 år 25-44 år 45-66 år 67-79 år 1991 1995 2000 2005 2009Figur 2.3 Dagleg radiolytting ein gjennomsnittsdag i minutt, fordelt på alder 1991–2009Kjelde: Norsk mediebarometer 2009, SSB/medienorgem.o.t. TV-tilbodet og i tilveksten av andre media Styrkeforholdet mellom dei største radiokana-(f.eks. nett og spel) som konkurrerer om tid brukt lane har endra seg dei siste åra. Då Kanal 24 ipå mediekonsum. Om ein berre ser på dei siste 2008 fekk nye eigarar og endra navn til Radiofem åra, er endringa i radiolytting ikkje stor, med Norge, dobla kanalen på kort tid andelen av denunntak for dei aller yngste. Ifølgje nye tal kan like- totale radiolyttinga, ifølgje PPM-undersøkinga.vel lyttardelen blant dei unge vere på veg opp att. Samstundes tapte NRKs hovudkanal P1 mark-Tal frå TNS Gallups radioundersøking for 2009 nadsdelar.viser at aldersgruppa 12–29 år aukar radiolyttingafrå 53 til 58 minutt dagleg. I den norske radiomarknaden har NRKs tre 2.1.2 Radioøkonomihovudkanalar ei særstilling med ein samla del av Mediebransjen har vore prega av mykje turbulensden totale lyttartida på 63 pst. i 2009, ifølgje tal frå dei siste åra. Dette kjem av både store konjunktur-TNS Gallups PPM-undersøking. Modern Times svingingar og strukturelle endringar. Dersom einGroup (MTG) er den største av dei kommersielle ser bort frå NRK, som blir finansiert gjennomradioeigarane gjennom eigarskapen sin i P4. Då kringkastingsavgifta, er annonsane ei av dei vikti-P4 blei etablert i 1994, trekte kanalen til seg halv- gaste inntektskjeldene til mediebedriftene. Samlaparten av lyttarane som lokalradio til då hadde sett utgjer annonseinntektene om lag halvpartenhatt. P4 hadde ifølgje same undersøkinga ein av inntektene. Mediebransjen har derfor voreandel av lyttartida på 22 pst. i 2009. Den andre sterkt prega av oppturar og nedturar i økonomienkommersielle allmennkringkastaren, Radio det siste tiåret. Dette gjeld særleg for radiomediet,Norge, eigd av SBS, hadde 9 pst. av lyttartida der dei største kommersielle aktørane i praksis ersame året. NRK-kanalane, med unntak av NRK P3, heilt avhengige av reklameinntekter.appellerer som nemnt i hovudsak til dei vaksne Det var vekst i reklameomsetninga i Noreg ilyttargruppene, som også står for den klart største perioden 2004 til 2008, med ein konjunkturtopp idelen av radiolyttinga. Dette kan forklare at NRKs 2007. Finanskrisen byrja å gi seg utslag også påsamla prosentdel av lyttartida, særleg takk vere reklameomsetninga i 2008, og veksten stoppa opp.oppslutninga om breiddekanalen P1, ligg høgt Om ein ser på reklameomsetninga i Noreg deisamanlikna med dei kommersielle konkurren- siste åra i prosent, har Internett i denne periodentane. auka sin del. Radio har i same perioden hatt ein Tal frå SSBs Norsk mediebarometer for 2009 stabil del av totalomsetninga. I dei siste åra kanviser at NRK P1 og NRK P2 har ei overvekt lyttarar radiomediet til og med vise til ein viss oppgang.blant folk over 45 år. NRK P3 og Radio Norge har Den nominelle reklameomsetninga for radio harbest oppslutning blant lyttarar i alderen 16–44 år, vakse, sidan ein stabil andel tyder at radio harmedan P4 fangar best opp aldersgruppa 25–44 år. hange med i omsetningsauken i marknaden totalt.
  11. 11. 2010–2011 Meld. St. 8 11 Digitalisering av radiomediet Marknadsdelar for radiokanalane 2007–2009 (prosent) 70 60 57,9 60 53,3 50 Prosent 40 30 22,8 21,2 22,4 20 7,8 9,1 10 4,1 4 5,1 4,3 5,8 5,1 4,8 2,4 2,2 4,1 0 P1 P2 P3 P4 Radio Norge Lokalradio 2007 2008 2009Figur 2.4 Lyttartida til dei ulike radiokanalane 2007–2009 (prosent)Kjelde: TNS Gallups PPM-panel/medienorgeFor TV er det ein tendens til at andre inntektskjel- 2008. Dette har likevel ikkje ramma radiomediet ider i nokon grad tek over for reklame f.eks. betal- særleg grad. Det er særleg papiravisene som harTV. Prosentdelen av reklameomsetninga for TV opplevd eit markant fall i reklameomsetninga,har likevel hatt ei stigning dei siste åra. For papira- noko som dels kan forklarast med finanskrisen,visene har prosentdelen gått noko ned. dels med fallande opplag. Om ein ser på den totale reklameomsetninga i I Noreg har radiokanalane ein relativt liten delsame perioden målt i kroner, går det tydeleg fram av den totale reklameomsetninga. NRKs sterkeat det har skjedd eit fall i reklameomsetninga frå posisjon i marknaden fører til at den kommersielleTabell 2.1 Netto reklameomsetning i norske media 2004–2009 (prosent)Andel 2004 2005 2006 2007 2008 2009Papiravis totalt 40,4 40,6 41 42,3 41,1 39,0 dagspresse 37,2 37,4 37,7 38,9 37,4 35,3 innstikk 2,5 2,4 2,4 2,5 2,7 2,8 gratisaviser 0,7 0,8 0,9 0,9 1 0,9Vekepresse/magasin 3,9 3,8 3,7 3,5 3,5 3,3Fagpresse 3,1 3,1 3,1 3,1 3,2 3,4Katalogar 8,6 7,6 6,5 4,7 3,9 3,7Direktereklame 17,8 16,7 15,1 14,2 14 14,7TV 15,8 16,1 16,8 16,5 17,2 17,9Radio 2,9 3 2,9 3 3,2 3,2Kino 0,7 0,7 0,6 0,7 0,8 0,7Internett 4,3 5,7 7,7 9,5 10,2 11,0Utandørs 2,5 2,6 2,5 2,7 2,9 3,1Totalt 100 100 100 100 100 100Kjelde: IRM/medienorge
  12. 12. 12 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomediet Reklameomsetning for ulike medium 2004–2009 (mill. NOK) 14000 Totalt 12000 10000 Papiravis Mill. NOK 8000 6000 4000 TV 2000 Internett Radio 0 2004 2005 2006 2007 2008 2009Figur 2.5 Reklameomsetning for avis, TV, radio og Internett 2004–2009 (mill. NOK)Kjelde: IRM/medienorgeradiolyttinga er relativt lita. Den same tendensen radioane er biletet motsett. Dei har tidlegare gåttser ein i nabolanda våre, som også har offentlege med overskot, men gjekk med underskot i 2007allmennkringkastarar med sterke marknadsposi- og 2008. Dei kommersielle radioane blei i 2008sjonar. Det finst i tillegg få kommersielle nisjekana- ramma av svikt i reklameinntektene.lar i Noreg. Små nisjekanalar som vender seg til Samla sett gjekk lokalradiobransjen med eitspesifikke målgrupper er attraktive for annonsøra- driftsoverskot på 17 millionar kroner i 2009. Resul-ne, fordi det er meir tenleg for dei å vende seg med tatet er ein oppgang på 18 millionar kroner fråreklame til definerte målgrupper. Dei offisielle lyt- 2008. Samla inntekter var 324 millionar kroner, eintarmålingane fram til 2006 gav ikkje annonsørane nedgang på vel tolv millionar kroner, men kostna-presis og detaljert nok informasjon om radiolytta- dene var vel 30 millionar kroner lågare enn åretrane. Annonsørane fekk sikrare dokumentasjon på før (306,5 millionar kroner).kva målgrupper reklamen trefte på fjernsyn enn i Det er store skilnader mellom inntekstforde-radio. Dette er no endra. Frå mai 2006 blir radiolyt- ling i 2008 og i 2009. Frivillig lisens, gåver ogting som nemnt målt elektronisk via eit panel andre tilskot som delar av dei samla inntektene(PPM), og liknar derfor på tv-metermålingane. har auka, medan reklameinntektene har minka Radio har tradisjonelt vore eit dagtidsmedium, med ti prosentpoeng. Kostnadsfordelinga i 2008sidan hovuddelen av lyttinga har skjedd på morgo- og 2009 var om lag den same.nen, på dagtid og tidleg ettermiddag. Kommersi-elle radiokanalar legg vekt på radio som eit sals-fremmande medium i kontakt med annonsørane. 2.1.3 Radiomediet si samfunnsrolleRadioreklame treffer folk på eit tidspunkt som Radio spelar i dag ei viktig rolle som informasjons-ligg tett opp til kjøpetidspunktet for mange slags og underhaldningskanal. Sjølv om truleg ogsåvarer. I tillegg er det langt rimelegare å annonsere andre media langt på veg vil kunne fylle ei slikpå radio enn i TV. rolle, har radiomediet eigenskapar som gjer at det Medietilsynet rapporterer årleg om bl.a. resul- neppe kan erstattast fullt ut. Nøkkeleigenskapanetatutviklinga innan lokalradiobransjen. Dei siste er blant anna direkterapportering frå hendingaråra (2004–2008) har dei kommersielle radioane og funksjonen som sekundærmedium, radio ersom gruppe stort sett gått med underskot, med eigna for mobilt mediekonsum og gratis mottak,unntak for 2007. For dei ikkje-kommersielle lokal- har låge produksjonskostnader og enkel tekno-
  13. 13. 2010–2011 Meld. St. 8 13 Digitalisering av radiomediet Driftsinntekter for lokalradio 2000–2009 (mill. NOK) 400 350 329 333 345 335 324 323 300 288 253 246 257 250 Mill. NOK 200 150 100 50 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009Figur 2.6 Inntekter for lokalradio 2000–2009 (mill. NOK)Kjelde: Medietilsynet/medienorgelogi, billege mottakarar, universell dekning mv. I gerer likevel populærmusikk og underhaldningtillegg har radio ei viktig rolle som beredskapska- høgare enn nyheiter og distriktsstoff.nal. Radiolytting er som nemnt eigna som sekundæ- Radio er eit nyheitsmedium som kan halde lyt- raktivitet. Få andre media høver på same måten tiltarane oppdaterte gjennom heile døgnet. Dei bruk i kombinasjon med andre aktivitetar. Ifølgjefleste store radiokanalane legg vekt på nyheiter, TNS Gallup føregår ca. 40 pst. av lyttinga utanfortrafikk- og vêrmeldingar. Dette er redaksjonelt heimen. Då er passiv lytting, dvs. eksponering forinnhald som lyttarane også set pris på. Som figur radiolyd i butikkar, kafear og venterom inkludert.2.7 viser, er nyheiter og distriktsstoff det folk seier P4 opplyser at dei trur så mykje som 40 pst. av lyt-dei helst høyrer på. Dei yngre radiolyttarane ran- ting på hovudkanalen skjer under transport. Spesi- Lytting på ulike typar radioprogram 2009 (prosent) 120 100 80 Prosent 60 40 20 0 13-15 år 16-19 år 20-24 år 25-34 år 35-44 år 45-54 år 55-66 år 67-79 år Nyheiter Underhaldning Distriktsprogram Populærmusikk Kulturprog.Figur 2.7 Lytting på ulike radioprogram 2009 (prosent)Merk: programkategoriane i denne figuren er til dels overlappande.Kjelde: Norsk mediebarometer 2009, SSB/medienorge
  14. 14. 14 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomediet Radio som viktigaste kjelde for nyheiter: Mi viktigaste kjelde for nyheiter: Andel heilt einig/litt einig 2009 (prosent) Andel heilt einig/litt einig 2007–2009 (prosent) 0 20 40 60 0 20 40 60 80 Alle 45,9 49,4 Avis 46,9 15-19 år 29 41,7 20-29 år 37,7 58,4 TV 56,8 30-39 år 43,8 55,1 44,1 40-49 år 48,5 Radio 43,5 45,9 50-59 år 50,6 42,3 Internett 60 år + 50,1 45,9 50,4Figur 2.8 Andel som ser radio som si viktigastenyheitskjelde i 2009 – etter alder (prosent) 2007 2008 2009Kjelde: TNS Gallups Forbruker&Media/medienorge Figur 2.9 Den viktigaste nyheitskjelda 2007–2009 (prosent)elt om morgonen og tidleg på ettermiddagen er det Kjelde: TNS Gallups Forbruker&Media/medienorgemange som høyrer på radio medan dei reiser/ bru-kar ulike transportmiddel. Radio er eit viktig medium for formidling av Ei undersøking frå TNS Gallup viser at TV deinorsk språk. Radiomediet har òg mykje å seie for siste åra har vore rangert som den klart viktigastenorsk musikkliv. Allmennkringkastarane NRK, P4 nyheitskjelda. For berre ti år sidan blei derimotog Radio Norge er plikta til å spele minimum 35 avisene rangerte som den viktigaste kjelda til all-pst. norsk musikk. Ved lansering av ny norsk menne nyheiter for folk flest. Dei siste åra ermusikk vil speling i radio ha mykje å seie for artis- Internett blitt rangert som den viktigaste nyheits-tane. Radioen har derfor ei viktig rolle for utvik- kjelda av stadig fleire, i staden for TV og aviser.ling og promotering av norsk musikk. Musikken Men som figur 2.9 viser, held tilliten til radio somer også viktig for radioen. Radiokanalane profile- nyheitskjelde seg relativt stabil.rer seg med val av musikk. 2.1.5 Sal av radioapparat2.1.4 Radio som nyheitskjelde Kvart år blir det selt mellom 700 000 og 800 000Radioen er som nemnt eit nyheitsmedium som radioapparat5 i Noreg. Talet inkluderer både bilra-kan halde lyttarane oppdaterte gjennom heile døg- dioar og digitale radioar. Ulike undersøkingar girnet. For ein stor del av befolkninga er radioen ei noko ulike tal for utbreiinga av DAB-radioar. Ifølgjeav dei viktigaste nyheitskjeldene. Særleg dei elektronikkbransjens salsstatistikk for forbrukare-vaksne held radio for det viktigaste nyheitsme- lektronikk blei det selt 66 000 DAB-radioar i 2009.diet. Figur 2.8 viser at oppfatninga av radio somden viktigaste nyheitskjelda aukar med alderen på 5 Tal frå Elektronikkbransjen. Dette inkluderer FM/DAB-lyttargruppene. Dette kan sjåast i samanheng med radioeiningar i musikkanlegg, separate mottakarar, klokke- radioar, reiseradioar/kombinasjonar, radioar i berbar PCat radio generelt har fleire lyttarar blant dei og bilradioar. Radiomottakarar i datamaskinar, digitale mot-vaksne og eldre aldersgruppene, slik det også går takarboksar, mobiltelefonar og MP3-utstyr er ikkje inklu-fram av figurane ovanfor. derte.
  15. 15. 2010–2011 Meld. St. 8 15 Digitalisering av radiomedietTabell 2.2 Totalomsetnad lyd- og biletprodukt i Noreg frå 2005 til 2009Antal 1.000 stk. 2005 2006 2007 2008 2009LydproduktLyd - og biletanlegg (musikkanlegg) 179 161 149 142 161– Av desse med DAB 1 1 2 4 7Separate einingar:– Radiomottakar med innebygd høgtalar 98 123 119 95 98– Av desse med DAB 41 39 43 27 42– Receiver 10 26 20 18– Radiomottakar (tuner) 1 1 4– Av desse med DAB 1 1 1– Klokkeradio 62 60 64 66 74Berbart lydutstyrReiseradio med kombinasjonar 183 175 200 170 192– Av desse med DAB 6 13 15 8 6BilunderhaldningBilradio / kombinasjonar 216 220 255 220 174– Av desse med DAB 4 2 3 2 7Registrert radiosal 738 749 814 714 721Mini-TV 3Total 738 749 814 714 724Andel «småradio» 76 % 77 % 78 % 77 % 75 %Andel DAB (inkl. mini-TV) 7,0 % 7,3 % 7,7 % 5,7 % 9,0 %Kjede: Elektronikkbransjen (feb. 2010)
  16. 16. 16 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomediet 3 Digital radio i NoregSom nemnt tidlegare har utviklinga av digital 3.2 Kva finst av digitalt radiotilbod iradio i Noreg vore aktørstyrt. Kringkastarane har dag?valt DAB som hovudstandard for digital radio, oghar sendt digital radio i DAB-nettet sidan 1995. Radiolyttinga på digitale plattformer samla ligg iDigital radio er tilgjengeleg også via andre medie- snitt på 8 pst. dagleg dekning, dvs. at 326 000 per-plattformer. I dette kapitlet vil departementet sonar ein gjennomsnittsdag høyrer på radio digi-beskrive nærmare tilbodet av digital radio i landet. talt. Det blir rekna med at 847 000 personar kvarHovudfokuset vil liggje på DAB, sidan kringkasta- veke høyrer digital radio, det vil seie 20,8 pst.rane har valt å satse på denne teknologien. Tilbo- vekedekning.6 Den digitale lyttinga føregår viadet av digital radio er rett nok prega av at fleire DAB, digitalt bakkesendt fjernsyn og ulike formerulike plattformer eksisterer side om side. For for nettbasert lytting.kringkastarane blir det derfor stadig viktigare åvere til stades på alle relevante plattformer forradiolytting. DAB og DAB+ NRK tilbyr i dag 15 kanalar på DAB, hovudkana- lane P1, P2, P3 og fleire nisjekanalar. Fleire av3.1 Ulike digitale radiostandardar kanalane blir sende parallelt på FM og DAB. NRK Super, NRK Gull, NRK Jazz, NRK Sport, NRK Fol-Digital radio er ikkje noko eintydig begrep. Ingen kemusikk og NRK Båtvær blir ikkje sende på FM.digital standard har vunne fram som ein universell Frå 1. juli 2009 fall NRK Klassisk bort som FM-til-standard. Situasjonen i dag er prega av at ulike bod og blei ein heildigital radiokanal.land (på ymse kontinent) satsar på forskjellege Begge dei riksdekkjande kommersielle all-variantar. I Vest-Europa er dei ulike standardarane mennkringkastarane, Radio Norge og P4, senderinnanfor Eureka 147-familien dominerande. kanalane sine både på FM og DAB. I tillegg sen-Eureka-familien femner om DAB (Digital AudioBroadcasting), DAB+ og DMB (Digital Multime-dia Broadcasting). Desse standardarane erutforma for terrestrielle sendingar, det vil seie 6 Dette er basert på ei kartlegging av lyttartal som dei stør-sendingar i jordbundne nett. ste radioaktørane i Noreg opererer med, basert på PPM- teknologi. TNS Gallup har oppretta eit mediepanel som Det finst fleire andre standardar for jordbun- dannar grunnlaget for lyttartala på radio. Kvar medlem avden digital kringkasting. Digital radio kan blant panelet er utstyrt med ein liten mottakar (på storleik medanna formidlast også via DVB-T, det vil seie som ein mobiltelefon) som han ber med seg heile dagen, og som registrerer all eksponering for radio. Om kvelden blirintegrert del av det digitale bakkenettet for fjern- denne mottakararen sett i ein docking-stasjon og regis-syn. DRM (Digital Radio Mondiale) er ein annan, trerte data sende automatisk til TNS Gallup. Dei hand-nyare standard for jordbunden kringkasting. For samer opplysningane og sender ut lyttardata (minste tids- eining er eitt minutt) til radioaktørane som eig denneeksempel India planlegg å byggje ut eit DRM-nett. undersøkinga. Radioaktørane brukar registreringane til å Det er også utvikla standardar for satellittdis- generere blant anna dekning (oppslutning) og mar-tribuert radio. Dei er førebels mest utbreidde i knadsandel. Etter ønske frå radioaktørane har TNS Gallup sett opp systemet i kvar kringkastar slik at det er råd åUSA. skilje mellom lytting på digital plattform og FM-plattform. Internett har i seinare år vunne terreng som Den digitale plattforma inkluderer lytting samla på denplattform for radiolytting, anten via stasjonært digitale plattforma, systemet er ikkje sett opp for å kunne skilje mellom ulike digitale plattformer, for det krev inves-eller mobilt breiband. teringar hos kvar einskild radioaktør. PPM-metoden måler Ei nærmare omtale av ulike teknologiar for kva for radiokanalar respondentane er blitt eksponerte for,digital radio følgjer i vedlegg 1. ikkje kva respondentane hugsar dei har høyrt på.
  17. 17. 2010–2011 Meld. St. 8 17 Digitalisering av radiomediet Nettdistribuert radio Svært mange radiostasjonar er i dag også tilgjen- gelege som nettradio. Alle dei ovannemnde kana- lane (med unntak for NRK Båtvær) og fleire lokal- radiostasjonar finst som nettradio. Dei fleste med- lemene av Norsk lokalradioforbund har lokalra- diotilboda sine tilgjengelege på nettsida til forbun- det, lokalradio.no. I tillegg tilbyr både NRK og P4 fleire reine nettradiokanalar. 8 Det kan her vere tenleg å skilje mellom nett- distribuert radio via stasjonært breiband og via mobilt breiband. Dei siste åra har det vore ein framvekst av «medierike» mottakarar med farge- skjerm, interaktive funksjonar, internettilgang mv. Truleg blir slike mottakarar meir og meir vanlege i heimane, og vil nok bli ei viktig plattform for lyt- ting framover. Smarttelefonar som iPhone o.l. er uttrykk for den same utviklingstrenden. Eksem- pelvis lanserte NRK i januar 2010 gratis applika-Figur 3.1 Dagens kanaltilbod på DAB sjonar som gjer det mogleg å høyre NRK gjennomKjelde: Digitalradio Norge AS smarttelefonar. Per november 2010 var NRKs radioapplikasjon blitt lasta ned av totalt 189 000 brukarar. Applikasjonane gir også tilgang til andreder lokalradiokanalane P5, NRJ og The Voice7 nettenester frå NRK. NRK.no og Yr.no er inte-både på FM og DAB. grerte i applikasjonane, det same er sosiale nett- Studentradioen Radio Nova fekk sommaren stader som Facebook og Twitter.2010 ein tidsavgrensa konsesjon for å sende digi-tal lokalradio med DAB+-teknologi i Osloområdet. 3.3 Nærmare om DAB i NoregI september 2010 fekk Radio Latin-Amerika einliknande konsesjon for digital lokalradio i Osloom- Historikkrådet med DAB+ for å formidle FM-tilbodet sitt ogfylle sendeflata med reprisar av tidlegare sendin- Oppstarten av digitalradiosatsinga i Noreg fanngar. Konsesjonane gjeld i første omgang fram til stad i 1995, då NRK og P4 etablerte dei første digi-31. juli 2011. Radio Tango fekk i januar 2011 kon- tale prøvesendingane sine med DAB. NRK varsesjon fram til 1. juli 2011 til å sende sitt radiotil- blant dei første i verda med ein rein DAB-kanal dåbod med DAB+. Alltid Klassisk blei lansert. Frekvensplanen for DAB frå 19959 sikra Noreg ei riksdekkjande fre- kvensblokk (vidare omtala som «Riksblokka») ogDigital radio via fjernsyn ei regionalt inndelt frekvensblokk (vidare omtalaAlle NRK-kanalane som er nemnde ovanfor, er som «Regionblokka»).også fritt tilgjengelege via det digitale bakkenettet Kulturdepartementet drøfta digitaliseringa avfor fjernsyn, med unntak for NRK Båtvær, som er radiomediet i St.meld. nr. 62 (1996–97)ein rein DAB-kanal. NRK-kanalane er også tilgjen- Kringkasting og dagspresse 1996 mv. og gjekk inngelege via kabel-TV-nettet. I Stor-Oslo har Norges for at ei eventuell digitalisering av radio i Noregmobil-TV AS prøvesendingar med mobil-TV, og burde vere aktørdriven. Det skulle ikkje vere eitdei nemnde radiokanalane er tilgjengelege via statleg ansvar å byggje ut eit digitalt radionett. Eisame mottakarar som blir nytta for mobil-TV. eventuell avgjerd om utbygging av DAB-nettet burde fattast av aktørane sjølve, på grunnlag av ei ordinær forretningsmessig vurdering.7 SBS har i vedtak frå Medietilsynet i januar 2011 fått løyve til 8 å leige ut halvparten av kapasiteten The Voice nyttar i DAB- NRK P3 Urørt, NRK 5.1, NRK Stortinget, P4 Bandit, P4 Bal- nettet til Radio Tango. Begge desse kanalane vil framover lade, P4 Hits, P4 RadioRetro og Radio Country. bli sende med DAB+. 9 Frekvenskonferansen i Wiesbaden 1995.
  18. 18. 18 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomediet Riksblokka blei delt inn i seks einingar, somskulle gi plass til minst seks høgkvalitets radioka-nalar.10 I St.meld. nr. 62 (1996–97) la departemen-tet opp til at NRK skulle få disponere fire av deiseks einingane i Riksblokka, medan P4 skulle få eieining. Departementet ville vente på meir kon-krete planar for utbygging av Regionblokka førdet tok stilling til fordeling av kapasitet. Fleirtalet i Familie-, kultur- og administrasjons-komitéen slutta seg til forslaget frå departemen-tet, jf. Innst. S. nr. 103 (1997–98): Komiteen viser til den breie semja ein har hatt når det gjeld innføring av DAB (digital audio broadcasting)-teknologien, og St.meld. nr. 62 (1996–97) har ein brei gjennomgang av pro- blemstillingar knytta til dette. Komiteen viser til at lokalradioane utgjer ein viktig del av total- tilbodet, og ber om at departementet arbeider vidare med tanke på løysingar knytta til desse. Komiteen ber også om at departementet syter for at operatørar av multipleksane har tillit som nøytral instans hjå alle programselskapa.Som nemnt tidlegare blei digitalisering av radio-mediet også behandla i St.meld. nr. 30 (2006–2007) Kringkasting i en digital fremtid. I dennemeldinga blei prinsippet om aktørstyrt utbyggingav digital radio foreslått vidareført, noko Stortin- Figur 3.2 Dekningskart for DAB-nettet (80 pst.get slutta seg til. befolkningsdekning) Kjelde: Digitalradio Norge ASDagens DAB-nettDå St.meld. nr. 62 (1996–97) blei fremma, var somnemnt to frekvensblokker koordinerte for DAB: I Riksblokka kan kvar einskild kanal sendastRiksblokka og Regionblokka. Gjennom seinare med ein og same frekvens. Regionblokka er inndeltinternasjonale frekvensavtaler har Noreg fått i åtte regionar, slik at det kan sendast ulike programkoordinert ytterlegare ei riksdekkjande frekvens- i ulike regionar. Lokalradioblokka dekkjer ogsåblokk til DAB i VHF-bandet (heretter omtala som heile landet, men er inndelt i 37 område og meintRiksblokk II) og ei lokalradioblokk inndelt i 37 for lokalradiosektoren. Riksblokk II er planlagdområde (heretter omtala som «Lokalradio- som eit riksdekkjande nett.blokka»)11. I tillegg kjem ei frekvensblokk (lokal- Norkring har frekvensløyve og anleggskonse-dekning) for DAB i L-bandet12, men denne er sjon for Riksblokka til og med 31. desember 2020.enno ikkje planlagd teken i bruk. Her disponerer NRK to einingar, dvs. ein tredjedel av all kapasiteten i denne blokka. P4 har konsesjon for bruk av ei eining med allmennkringkastings-10 Ei DAB-blokk har 1152 kbit/s samla nettokapasitet. Netto- krav fram til 2014. Sidan sommaren 2010 er noko av kapasiteten i éi eining etter den nemnde oppdelinga er då P4s kapasitet og den andre kapasiteten i Riks- 192 kbit/s. Det er mogleg å sende kanalar på lågare bitra- tar, slik at det blir plass til fleire enn éin kanal per eining. blokka blitt disponert av Radio Norge og lokalra- Kringkastarane nyttar sjeldan/aldri fulle 192 kbit/s (altså 1 diokanalane P5, NRJ og Radio1. Disse kanalane har eining) til éin kanal, men maks 128–160 kbit/s.«Eining»- konsesjonar til 1. juli 2011. begrepet blir brukt for å vise fordelinga av kapasitet i DAB- nettet.11 12 Frekvenskonferansen i Genève 2006, RRC06, som resul- Maastricht-avtala frå 2002, som galdt planlegging av fre- terte i frekvensplanen GE-06 for digital kringkasting (radio kvensar til T-DAB i L-bandet (frekvensområdet 1452– og fjernsyn). 1479,5 MHz).
  19. 19. 2010–2011 Meld. St. 8 19 Digitalisering av radiomediet NRK har frekvensløyve og anleggskonsesjon13 radio. Ein kan på bakgrunn av dette gå ut ifrå atfor Regionblokka og brukar all kapasitet her sjølv. det må finnast om lag 332 000 DAB-apparat iRegionblokka er direktetildelt NRK, og NRK kan Noreg i dag. Den same undersøkinga viste at detderfor berre bruke denne kapasiteten til å for- totalt er ca. 7,3 millionar FM-radioar i norske hei-midle lisensfinansierte allmennkanalar. Region- mar, av dei er 3,9 millionar i dagleg bruk. Då erblokka gir NRK høve til å formidle sendingane frå ikkje bilradioar medrekna.dei 12 distriktskontora sine til dei riktige regio-nane. Lokalradioblokka er førebels ikkje teken i 3.4 Digitale mottakarar og adaptararbruk. Dagens konsesjonsområde for analog lokal-radio er vesentleg mindre, og det er i dag 141 kon- Som nemnt i kap. 2.1.5 blir det selt omkring 60 000sesjonsområde for lokalradio. digitale radioar i året. Dette talet omfattar berre Riksblokk II er heller ikkje bygd ut. DAB-radioar og gir derfor eit ufullstendig bilete NRK, P4 og SBS har danna eit felles selskap, fordi også digitalt fjernsyn og nettradio er digitaleDigitalradio Norge AS, for å sikre snarleg overgang radioplattformer. Tabellen nedanfor illustrerertil digital radio i Noreg. Lokalradioane er også invi- mangfaldet i tilbodet av mottakarar for dei uliketerte til å bli med på eigarsida i selskapet, men har digitale radioplattformene. I tabellen er det ogsåhittil valt å stå utanfor. Digitalradio Norge har som oppgitt cirka-prisar for ulike apparatkategoriar.målsetjing blant anna å bli frekvensoperatør for WorldDMB Forum15 har i samarbeid meddigitalradio etter modell av Norges televisjon radioindustrien fastsett minimumskrav for stan-(NTV) i det digitale bakkenettet for fjernsyn.14 dard radiomottakarar som blant anna føreset at I dag kan ca. 80 pst. av husstandane i landet mottakarar skal kunne ta imot både DAB oghøyre DAB digitalradio via Riksblokka eller Regi- DAB+-signal. Føremålet med å standardisereonblokka. krava til mottakarar er å redusere usikkerheit for Aktørane har gitt uttrykk for at vidare utbyg- kringkastarar, produsentar, styresmakter og for-ging av DAB-nettet føreset klare signal frå styres- brukarar. Etter at WorldDMB Forum lansertemaktene om ein plan for avvikling av FM-nettet. sine «profilar» i 2008, har talet på modellar som kan ta inn DAB+ auka monaleg. Dei fleste DAB-radiomodellane som er til sals iUtbreiing av DAB-mottakarar dag, kan ta inn både DAB og DAB+ (og som regelSendingane på DAB i Noreg starta for ca. femten også FM-signal).år sidan, men i dei første åra var det få som kjøpte Prisen på mottakarar fell, og det er no moglegDAB-radioar. Elektronikkbransjen reknar med å skaffe seg ein DAB-mottakar som ikkje kostarrundt 10 000 selde apparat desse åra. Sidan 2005 stort meir enn ein rimeleg FM radio. Utvalet avhar Elektronikkbransjen registrert sal av DAB- DAB-radiomodellar er også stort. Ei av dei størsteradioar spesielt. Bransjen reknar med at det i peri- elektronikkjedene har for eksempel fleire digitaleoden fram til og med 2009 blei selt totalt 285 000 radioar (kombinerte DAB/FM-modellar) ennDAB-radioar i Noreg. reine analoge radioar (FM og FM/AM-modellar) i Ifølgje ei kartlegging utført av TNS Gallup/ nettbutikken. Det kan nemnast at den norske pro-NRK Analyse i januar 2010, svara 19,1 pst., eller dusenten Pinell dei siste åra har satsa på utviklingdrygt 730 000 personar, at dei har tilgang til DAB- av digitalradiomottakarar. Pinell Supersound, ein mottakar som gir tilgang til både FM-, DAB/13 DAB+ og nettradio, er i dag den mest selde Frekvensløyve gitt av Post- og teletilsynet med heimel i lov om elektronisk kommunikasjon (LOV-2003-07-04-83 ekom- radioen i Noreg. Under varemerket Pinell er det lova) § 6-2 gir innehavaren rett til å bruke bestemte fre- også lansert fleire andre modellar, og satsinga kvensressursar. Anleggskonsesjon gitt av Kulturdeparte- skal etter planen trappast ytterlegare opp i åra mentet/Medietilsynet med heimel i kringkastingslova § 2-2.14 framover. Digitalradio Norge AS har søkt om frekvensløyve og anleggskonsesjon for ordinær kringkasting av digital radio Det finst ikkje statistikk for sal av reine nettra- via Riksblokk II og Lokalradioblokka. I søknaden er det diomottakarar. I dei siste åra er likevel såpass bede om at konsesjonane blir gjorde gjeldande i 15 år frå mange modellar blitt lanserte at dei truleg har fått det tidspunktet ein sløkkjedato for FM-nettet er fastsett. Samstundes ønskjer selskapet at dei same rettane skal ei viss utbreiing. Uttrykket «the connected home» gjelde i perioden frå 2011 og fram til sløkkjedato for å sikre blir nytta for å beskrive tendensen til at stadig meir fundamentet for investeringane. Søknadene ventar på avgjerd så lenge Stortinget ikkje har behandla den førelig- gjande stortingsmeldinga og Samferdselsdepartementet 15 Interesseorganisasjon med føremål å fremme utbreiinga av ikkje har avklara bruken av restdividenden. Eureka 147/DAB-standardane.
  20. 20. 20 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomedietTabell 3.1 Funksjonalitet og prisar for ulike kategoriar av radiomottakarar Kringkasting Prisintervall, kr. DAB/ TV-Apparatkategori FM DAB+ nettet Internett FM DAB/DAB+ InternettStasjonærtHifi (separat komponent) x x x 1500-10000 2000-10000 1000-100001Minianlegg/heimekino x x x 500-20000 2000-5000 1700-5000Klokkeradio x x x 100-1000 700-1500 800-1500PC (stasjonær/berbar) x - - 2000-2000TV / -mottakar2 x x x - - 7000-15 000Adaptareiningar x x x - 700-1200 1000-3000USB-einingar x x - 300-500 -MobiltReiseradio/kjøkkenradio x x x 100-3000 200-3000 700-3000mp3 x x x 500-3500 1000-2000 1500-3000Mobiltelefon/tilleggsutstyr x x x 300-5000 5003 1500-60004Bilradio (fabrikkmont) x x 0 0-8000 -Biladaptar x - 1000-2500 -x = apparattypen finst i sal1 Inkluderar «mediesenter» med internettradio2 Pris på mottakarar for digital TV ligg typisk mellom 500 og 4000 kroner. Radiomottaket fell ikkje inn under nokon av platt- formene FM, DAB eller Internett, då radiolyden er intergrert i TV-signala.3 Pris for tilbehøret som inneheld DAB-radio (handsfree-sett).4 Telefonar med muligheit for å installere program for radiolytting over InternettKjelde: Digitalradio Norge ASforbrukarelektronikk kan koplast til Internett. rar lasta ned applikasjonen. Smarttelefon somDette gjeld for eksempel mange lydanlegg med radiomottakar er eit heilt nytt fenomen, og det erutstyr for Internettilkopling for at brukarane skal enno for tidleg å seie i kva grad det vil påverkekunne spele («streame») musikk direkte frå nettet. medievanane. Likeins er også fjernsynsmediet prega av byr- Utbreiinga av lesebrett (f.eks. iPad) inneberjande integrasjon med Internett. Drivkrafta er pri- endå ein tilvekst av (potensielle) radioapparat i hei-mært å gjere det mogleg og attraktivt å bruke den mane. I utgangspunktet er neppe radio det primæ-ordinære fjernsynsskjermen til internettbaserte re bruksområdet for lesebrett, men i prinsippet eraudiovisuelle tenester. Fjernsynsapparat med det ikkje noko i vegen for at eit lesebrett med nett-internettilkopling vil i praksis også fungere som kopling kan bli brukt som nettradio.nettradioar. Det same er i aukande grad tilfelletfor mange andre typar audiovisuelt utstyr, som foreksempel Blu-ray-spelarar. 3.5 Digitale mottakarar i bil Stadig fleire høyrer radio med smarttelefonar.Som tidlegare nemnt, publiserte NRK i januar I dag er det svært få bilar på norske vegar som har2010 ein radioapplikasjon for iPhone og Android- integrert digital radiomottakar. Enno er det berreplattforma. I november 2010 hadde 189 000 bruka- omkring 5 pst. av nye bilar som har DAB-radio. Dei
  21. 21. 2010–2011 Meld. St. 8 21 Digitalisering av radiomedietfleste bilfabrikantar opererer med FM som stan- under utvikling. Det blir lansert i første kvartaldardradio. Volkswagen (VW) opererer med kombi- 2011, og detaljane er derfor ikkje kjende.nert FM/DAB-mottakar som standard (i fleire For det andre kan mobilt breiband brukast tilmodellar). Fleirtalet av dei største bilmerka tilbyr radiomottak i bil. Ein smarttelefon kan nyttastno fabrikkmontert DAB-radio som opsjon i mange som digital radiomottakar og koplast til FM-modellar. Dette gjeld blant andre ein del av model- radioen i bilen. Førebels er likevel ikkje 3G-nettlane til Audi, Ford, BMW, Volvo, Mercedes og for mobilt mottak tilstrekkjeleg utbygt til å gi full-Toyota. Fleire av desse tillbyr no også DAB-radio god kvalitet på radiomottak. Radiomottak viasom standard. Bilkjøparar må rekne med å betale mobilt breiband vil dessutan representere eit brotfrå 2000 til 5000 kroner ekstra for å få bilen levert med gratisprinsippet (at radio skal vere «free tomed DAB-mottakar. air»), fordi mobilselskapa tek seg betalt per Mbit/ Tal frå SSB og Opplysningsrådet for Veitrafik- s. Enno er heller ikkje direkte avspeling av radioken viser at det ved utgangen av 2009 var om lag via mobilt breiband eit reelt alternativ i bil fordi2,6 millionar bilar i Noreg. Kvart år blir det selt kvaliteten på mottaket er for dårleg.om lag 140 000 nye bilar og 30 000 importerte Ei tredje og meir aktuell løysing er å høyrebruktbilar. Det inneber at det i prinsippet tek 15 år digital radio via den gamle FM-radioen i bilen.å skifte ut heile bilparken. Dette kan gjerast ved å montere ein adaptar for Ved overgang til digital kringkasting vil bilei- overføring av digitalradio til vanleg FM-radio.garar utan DAB-mottakarar kunne nytte tre alter- Adaptaren er ein liten DAB-mottakar som tek imotnative løysingar. dei digitale signala og sender dei vidare til FM- For det første kan ein montere heilt ny radio radioen over FM-bandet. Slike adaptarar er i sal,med integrert DAB-mottakar i bilen. Den rimele- men utvalet førebels lite. Teknologien er relativtgaste løysinga er frittståande digitale mottakarar enkel. Derfor kan ein vente at det vil dukke oppsom blir sette inn ved kvart brukstilfelle, men det eit større utval av modellar dersom etterspurna-er også mogleg å få ein meir permanent type etter- den tek seg opp. Biladaptarar kostar i dag fråmontering. Det kan gjerast som ei rein erstatning omlag 1000 kr.av den eksisterande radioen i bilen, eller der det Det er mogleg at mobiltelefonen etter kvartikkje let seg gjere, kan ein montere ein DAB- også vil kunne fungere som mottakar for kring-modul som samspelar med eksisterande lydan- kasta radio. I dag er det til dømes utvikla modularlegg. I mange tilfelle vil det også vere råd å skifte som kan koplast til ein iPhone, slik at den kan taheile radioeininga. I nyare bilar er radioen ein inn ordinære DAB-signal. Nokia har nyleg lansertintegrert del av instrumentering i bilen, og kan i eit hovudsett (øyreproppar) for DAB-mottak forpraksis ikkje alltid bytast ut med tredjeparts appa- nokre av smarttelefonmodellane sine. I førsterat. Det finst likevel løysingar for dette (passar omgang er det marknadsført i Storbritannia, derikkje alle bilmodellar), så sant radioen ikkje er del etterspurnaden er venta å vere størst. Produktetav eit navigasjonssystem eller liknande. Totalkost- vil truleg bli lansert i Noreg om kort tid.naden vil då omfatte ny radioeining, montering og Eksempla på ulike adapterløysingar viser ateventuelle tilpassingseiningar. I eldre bilar er inn- det på dette området truleg er grunnlag for opti-og utmontering relativt enkelt, og kostnaden vil misme om at teknologisk innovasjon kan løyseberre omfatte ny radioeining. Den norske produ- utfordringar som i dag verkar krevjande.senten Pinell har også eit ettermonteringsprodukt
  22. 22. 22 Meld. St. 8 2010–2011 Digitalisering av radiomediet 4 Digital radio i andre landUtviklinga i andre europeiske land er viktig og styr i bilar. Nokre bilprodusentar tilbyr det somvesentleg ved val av teknologi for digitalisering av standard, dvs. at bilen blir levert med DAB somradiomediet i Noreg. Mange land i Europa vurde- radioløysing, andre tilbyr DAB som tilvalsløysing.rer no digitalisering av radiomediet. Ford og Vauxhall reknar med å tilby digitalradio i DAB er det bakkesende digitalradiosystemet alle nye bilar frå 2013. Totalt er no ca 60 millionarsom hittil har hatt størst gjennomslag internasjo- radioapparat i bruk i landet.nalt, om ein ser bort ifrå USA og Japan. Dei euro- Ifølgje RAJARs16 radioundersøking frå 2. kvar-peiske landa er ikkje samla om éin standard for tal 2010 føregår 24 pst. av den totale radiolyttingadigitalisering av radio, men ulike variantar innan- på digitale plattformer, og 15,8 pst. av den totalefor DAB-familien av standardar (Eureka 147) er radiolyttinga føregår på DAB, dvs. at DAB er dendominerande. Likevel har ikkje DAB etablert seg viktigaste plattforma for digital radiolytting i Stor-som ein universell radiostandard. Ingen land har britannia.heller gått over, eller vedteke å gå over, frå FM til Liksom Noreg har Storbritannia ei utfordringDAB eller ein annan digital radiostandard. Dei ved at vidare drift av FM-nettet vil krevje investe-siste par åra har det likevel skjedd ei utvikling på ringar i vedlikehald. Derfor må det takast stillingdette området. Fleire av dei store landa i Europa til om FM-nettet skal rustast opp eller erstattasthar no signalisert vilje til å satse på teknologi for med digital kringkasting. Når det gjeld val av tek-digitalisering av radio, og bur seg på avvikling av nologi for digitalisering av radio, satsar britiskeanaloge radiosendingar. styresmakter vidare på DAB, blant anna fordi dei Nedanfor følgjer ein kort gjennomgang av situ- meiner denne teknologien fungerer best mobilt,asjonen for digital radio i eit utval europeiske land. og dei held DAB for å vere den einaste plattforma som kan fungere som dedikert plattform for kringkasta digitalradio. Det er også vesentleg at4.1 Storbritannia det alt er selt 12 millionar DAB-radioar, noko som gjer det lite aktuelt å gå bort frå DAB no. I tilleggDet blir ofte vist til Storbritannia som føregangs- medverkar dei mange regionale og lokale fre-land for DAB. Landet var tidleg ute med å introdu- kvensblokkene til at det ikkje er bruk for meir fre-sere DAB, og mange lyttarar har skaffa seg digi- kvenskapasitet til radio på lokalnivå.tale radioapparat. I Storbritannia har både BBC og Den førre britiske regjeringa la i juni 2009kommersielle aktørar etablert seg på DAB-platt- fram rapporten Digital Britain, som blant annaforma. Det første riksdekkjande sendeløyvet fekk fremma forslag om overgang frå analog til digitalBBC, som byrja med prøvesendingar på DAB i radio. I rapporten blei 2015 sett som måldato for1995 og deretter faste sendingar frå 1997. Det avvikling av FM-sendingar for dei store kringkas-andre riksdekkjande løyvet blei i 1998 tildelt Digi- tarane, så sant følgjande kriterium er oppfylte to årtal One, som starta sendingar i 1999. føre: Dagens dekning for DAB-nettet i Storbritannia – Minst 50 pst. av radiolyttinga skal føregå digi-er på mellom 85 og 90 pst. talt Storbritannia har 2 nasjonale, 10 regionale og – Den nasjonale DAB-dekninga skal vere saman-37 lokale frekvensblokker i bruk til digital radio. liknbar med FM-dekninga, og lokal DAB-dek-Også ei tredje nasjonal frekvensblokk står til råd- ning skal dekkje 90 pst. av innbyggjarane ogvelde, men den er ikkje i bruk. Det er kringkasta- alle store vegar.rane som er frekvensblokkoperatørar. Det totale 16digitalradiotilbodet er 43 offentlege og 126 kom- RAJAR (Radio Joint Audience Research) er den offisiellemersielle kanalar på DAB. institusjonen for måling av radiolytting i Storbritannia. Den er eigd saman av BBC og RadioCentre (som representerer Det er til no selt om lag 12 millionar DAB- den kommersielle radiobransjen). Undersøkinga dekkjerradioar. DAB er også tilgjengeleg som ekstraut- ca. 320 individuelle radiostasjonar og blir utført kvartalsvis.

×