Vekovi Traganja - Jupiter

VEKOVI TRAGANJA - JUPITER - Marija Stanojevi ć

GALILEO GALILEJ
Italijanski astronom, f izi čar, matematičar i filozof prirode
Postavio temelje modernoj mehanici i fizici
Obrazovan u manastiru blizu Firence, a studirao na Univerzitetu u Pizi
Prvo je predavao je na firentinskoj Akademiji, a zatim matematiku na Univerzitetu u Pizi
Bio je matematičar i filozof kod toskanskog vojvode do kraja života
GALILEO GALILEJ (1564-1642)

GALILEO GALILEJ
Otac moderne astronomije, fizike i nauke
Izučavao kinematiku i dinamiku
Bio je pobornik Kopernikanske ideje o heliocentričnom sistemu zbog čega ga je katolička crkva osuđivala i proganjala
Истраживач, 1623;
Дијалог о два главна светска система, 1632;
Дијалози о две нове науке, 1636.

Galileova naučna otkrića
Postavio nove principe dinamike
Hidrostatička vaga
Izohronizam klatna
Proporcionalni kompas
Termometar
Posle 1637. godine, kad je oslepeo, razvio teoriju o upotrebi klatna u satu
Povezao empirijska i formalna razmatranja

Astronomska istraživanja
Otkrio teleskop pre tačno 400 godina zbog čega je 2009 godina proglašena Međunarodnom godinom astronomije
Proučavao Venerine faze
Proučavao pege na Suncu
Video planine na Mesecu
Opisao liberaciju Meseca
Otkrio četiri najveća Jupiterova satelita, nazvanih po njemu Galileovi satelita

I storija istra živanja Jupitera
Poznat je još astronomima iz stare Grčke
Za njega su vezani mitovi i legende
Dobio ime po Rimskom bogu, kralju svih bogova, bogu neba i oluja
Najsvetlija tačka na noćnom nebu posle Meseca i Venere

ISTORIJA ISTRAŽIVANJA JUPITERA
Jupiter je najčešće četvrti najsvetliji objekat na nebu (posle Sunca, Meseca i Venere, (Mars))
Godine 1610. Galileo Galilej otkriva satelite Io, Evropa, Ganimed i Kalisto
Galileanski sateliti
Kineski istoričar astronomije Xi Zezong je zabeležio da je Gan De kineski astronom, otkrio jedan od Jupiterovih satelita 362 godine p. n. e.

Kazini 1660-ih otkriva pege, obojene pojaseve i spljoštenost na polovima
Određuje rotacioni period planete
Godine 1690. shvata da se atmosfera različito rotira
Velika crvena tačka, 1664. Robert Huk, 1664. Kazini
Izgubljena Velika crvena tačka (1665-1708)
Hajnrih Svabe iscrtava detalje Velike crvene tačke 1831.

Kazini i Boreli određuju putanje Jovijanskih satelita
Zrak kasni 17. minuta kad se Zemlja i Jupiter nalaze sa različitih strana Sunca = > brzina svetlosti
Bernard refraktorom otkriva peti Jupiterov satelit, Amalteu, 1892.
1932, Rupert Wildt nalazi amonijak i metan na Jupiteru pomoću absorbcionog spektra
Godine 1938. pronađena su tri anticiklona, koja su se odvojeno kretala sve do 1998. godine kada su se dva spojila, a 2000. godine su progutali i treći

ISTRAŽIVANJE POMOĆU TALASA
Godine 1955. detektovani su radio signali sa Jupitera frekvencije 22,2 MHz
Pomoću ovih talasa određene su mnoge karakteristike rotacije
Otkrivene su tri vrste radio talasa:
koji variraju zbog rotacije Jupitera ( λ = desetine metara)
koji dolaze sa Jupiterovih prstenova ( λ = nekoliko cetnimetara)
toplotna radijacija koja nastaje zagrevanjem atmosfere

Tokom jula 1994. delovi komete udarili su u Jupiterovu ju žnu hemisferu, što je omogućilo prvo posmatranje sudara dva tela unutar Solarnog sistema i dalo podatke o sastavu atmosfere
Od 1973. počinje osvajanje Jupitera
Prva sonda je Pionir 10, a trinaest meseci kasnije Pionir 11
Poslate su prve slike niske rezolucije i
podatke o magnetosferi i atmosferi Jupitera
Pomoću radio talasa preciznije je izmeren prečnik i spljoštenost na polovima

Šest godina kasnije misije Vojadžer 1 i 2 su šalju podatke o Galileovim satelitima i otkrivaju Jupiterove prstenove
Detaljnije proučavaju svojstva Velike crvene tačke
Poređenja pokazuju promene Crvene tačke u toku šest godina
Otkriveno je isijavanje tamne strane atmosfere
Ulises ( Ulysses ), solarna proba koja je pro šla pored Jupitera daje detaljnije podatke o magnetosferi, ali ne i slike

Do sada jedini svemirski brod koji je orbitirao oko Jupitera je Galileo, koji je doleteo u Jupiterovu orbitu 7. decembra 1995.
Orbitirao je oko planete oko sedam godina
Kretao se u orbitama Galileovih meseca i Amatee
Zabeležio je udar komete u Jupiter 1994.
Veliki broj slika Jupitera i satelita

Kazini je 2000 godine proletela pored Jupitera i napravila najbolje slike ove planete
19. decembra uslikan je mesec Himalia, ali sa slike nisu mogli da se vide detalji sa površine
Novi horizont, na svom putu do Plutona, prošao je pored Jupitera februara 2007. koristeći gravitacionu praćku
Kamere su zabeležile izlivanje plazme iz vulkana na Io i dale detaljne slike sva četiri Galileova meseca
Novi horizont je posmatra o i mesece Himaliu i Elaru

Istra ž ivanje magnetosfere
Najveća u Sunčevom sistemu
Širi se 7 miliona kilometara u pravcu Sunce – Saturn
Postojanje Jupiterove magnetosfere prvi put je zaključeno iz posmatranja radio talasa još 1950-ih
Pionir 10 je 1973. takođe posmatrao magnetno polje
Magnetno polje nastaje kretanjem naelektrisanja u spoljašnjoj kori koja je sastavljena od metalnog vodonika
Pionir 11 je poslao najbolju sliku unutrašnjeg magnetnog polja
Vojadžer 1 otkriva plazmin torus satelita Io

I straživanje prstenova
Jupiterovi prstenovi su otkriveni kada se ve ć znalo za Saturnove i Uranove prstenove
Prvi put ih je uočio Vojadžer 1, a detaljno su istraženi devedesetih godina (Galileo)
Sa Zemlje se izučavaju već 2 5 godina
Istraživanja pomoću Novog horizonta su dala podatke o strukturi glavnog prstena
Međutim Habl i Kazini ih nisu detektovali, verovatno zbog nedovoljne rezolucije

Jupiter
Najveća planeta Sunčevog sistema
Gigant, čija je masa 1000 puta manja od mase Sunca, a 2.5 puta veća od sume masa svih ostalih planeta Sunčevog sistema
Jedna od četri Jovijanskih planeta
Najveći deo Jupitera čini vodonik, dok 25% mase čini helijum
Okrene se oko Sunca za 11,86 godina, a oko svoje ose za 9h i 50 min
Zbog veoma brzog okretanja značajno je spljoštena na polovima

JUPITER
Spoljašnja atmosfera je izdeljena na slojeve koji se kreću turbulentno i stvaraju oluje koje se vide teleskopima i sa Zemlje
Velika crvena tačka
Oko planete se nalazi sistem prstenova i jako magnetno
Karakteristično za Jupiter je veliki broj meseca, preko 63 do sada otkrivenih
Na Jupiteru se nalaze male količine vode, amonijaka, metana i sicilijumskih jedinjenja
U tragovima ima kiseonika, etana, sumpora i ugljnika

Masa Jupitera
Jupiter – “zamalo zvezda”
Iako je potrebno je da bude 75 puta veće mase da bi mogao da vrši fuziju, prečnik Jupitera je samo 30% manji od najmanjeg crvenog patuljka
Jupiter emituje mnogo više toplote nego što prima od Sunca
Dodatna toplota se generiše adijabatskom kontrakcijom zbog čega se Jupiter smanjuje za 2 cm svake godine
Kada je formiran, Jupiter je bio mnogo vreliji i oko dva puta većeg poluprečnika

Slojevi Jupitera
Masa mu je preko 300 puta veća od Zemljine, a zapremina preko 1300 puta
Gusto jezgro, veoma raznovrsne strukture
Okolni sloj se sastoji iz tečnog vodonika i nešto helijuma, a sledeći sloj iz molekulskog vodonika
Spoljašnji sloj je stenovit, ali još uvek nedovoljno poznate strukture
Slojevi helijuma postepeno prelaze jedan u drugi, kao i temperatura unutar planete

Vetrovi i Velika crvena pega
Atmosfera je podeljena na svetlije zone i tamnije pojaseve
Interakcija ovih delova uzrokuje šare koje predstavljaju oluje i turbulencije
Brzina vetrova je oko 360 km/h
Na vrhu atmosfere se nalaze crveni oblaci čiji je sastav mešavina leda i vode
Kristali amonijum-hidrosulfida čine bele i smeđe oblake koji su u središnjem delu atmosfere
Dno atmosfere pokrivaju plavičasti oblaci amonijakovog leda
Najzanimljiviji fenomen je Velika crvena pega, koja je veličine 12.000 x 25.000 km i predstavlja oluju koja traje već vekovima. Unutar oluje duvaju vetrovi brzinom i preko 600 km/h
Slika sa Vojadzera

J upiterovi prstenovi
Sistem prstenova je napravljen uglavnom od prašine.
Četiri komponente: Gusti unutrašnji “halo ring”, svetli takni “main ring” i dva gusta i paučinasta “gossamer rings” prstena
Halo je širok oko 20000 km, a glavni prsten samo 7000 km
Unutar glavnog prstena se nalaze i Jupiterovi sateliti Metida i Adrasteja
Smatra se da su ova dva satelita izvor materijala (udari meteorita izbacuju čestice u svemir) za glavni pojas
Amaltea i Tebe, takođe unutrašnji sateliti, izvori su materijala za vrlo retke prstenove (Amaltea Gosamper (unutar Amalteine putanje) i Teba Gosamper (između putanja Amalteje i Tebe) koji se nastavljaju na glavni presten

JUPITEROVI MESECI
Pronađeno je 63 meseca
Najmasivniji su Galileovi meseci, otkriveni 1610, kao prvi objekti koji ne rotiraju ni oko Sunca ni oko Zemlje
Osam Jupiterovih satelita su pravi sateliti, sa približno pravilnim putanjama
Galileovi meseci su sferni i zovu ih planete patuljci
Ostali pravi sateliti su mnogo manji i bliži Jupiteru (u prstenovima)
Ostali sateliti imaju nepravilne putanje daleko od Jupitera
Izgleda kao da su “pokupljeni” Jupiterovom gravitacijom tokom prolaska pored njega

Nastanak i evolucija Jupiterovih meseca
Veruje se da su sateliti formirani od ostataka ubrzane prašine i čvrstih delova tokom formiranja planete
Sastav Galileovih meseca je sličan Jupiterovom
Očekuje se da postoji zaleđena voda na Evropi
Galileovi sateliti i danas svojom gravitacijom privlače materiju u Jupiterovoj okolini
Spoljnji sateliti su nastali od asteroida
Evropa, Kalisto, Io i Ganimed

Otkri će Jupiterovih satelita
Marta 1610. otkriveni su Ganimed, Calisto, Io i Evropa
Bernar otkriva Amalteu 1892.
Himalia ( Himalia ) – 1904.
Elara ( Elara )– 1905.
Pasifa ( Pasiphaë ) – 1908.
Sinopa (Sinope) – 1914.
Lisintea ( Lysithea ) i Karma ( Carme ) – 1938.
Ananka (Ananke) – 1951.
Leda (Leda) – 1974.
Vojadžer misija je otkrila Metis (Metis), Adrasteu (Adrastea) i Tebu (Thebe)
Oktobra 1999 i Februara 2003 otkriveno je još 32 meseca
Od tada su otkrivena još 14 meseca koji nisu potvrđeni

Io (Ija)
Ime devojke iz gr čke mitologije
Ima svojstva slična terestričkim planetama, građen uglavnom od otopljenih silikata
Podaci s Galilea upućuju na postojanje gvozdenog jezgra, što ga čini najgušćim satelitom
Nema vode, temperatura površine 130K, a najtoplija tačka oko 2000K
Stvara dvostruko više toplote nego Zemlja iako ima manji prečnik
Atmosfera je sastavljena od sumpor dioksida i drugih gasova
Geološki najaktivnije telo u Sunčevom sistemu
Infracrvene slike sa Habla pokazuju veliku količinu Natrijuma
Plima i oseka, vulkani i električna struja unutar Ije

Evropa
Slična terestričkim planetama
Led na površini, gvožđe u jezgru
Verovatno postojanje vodenog okeana ispod površine
Pet puta manja toplota nego na Iji
Habla otkriva malu atmosferu koja sadrži kiseonik koji nastaje delovanjem Sunca na površinski led
Vrlo glatka, mlada i aktivna površina
Fleski – grupe tamnih linija nastaju skupljanjem i rastezanjem Evrope pod delovanjem vazdušnih sila različitog inteziteta
Slabo magnetno polje, menja se u prisustvu Jupitera

Ganimed
Najveći prirodni satelit u Sunčevom sistemu
Galileo: četiri sloja: tekuće gvožđe i sumpor, ledeni silikatni omotač i duboki slani okean
Gusti krateri VS pukotine i grebeni tektonskog porekla (sa više leda)
Teleskop Habl je otkrio ozon i slabu atmosferu
Slabo polarno svetlo i snažno magnetno polje

Kalisto
Ispod 200 km kore se nalazi 10 km debeli okean slane vode, a ispod ledeno-kameno jezgro
40% led, 60% kamen i metal, najpasivniji
Retka atmosfera ugljen-dioksida
Najstarija površina u Sunčevom sistemu - 4 milijarde
Brisanje kratera – lavine; prašina ili elektrostatički naboj
Lanci kratera - catene (kao na Ganimedu)

Sateliti
Galileanski sateliti čine 99.999% mase u okolini Jupitera i predstavljaju najveće satelite u Sunčevom sistemu
Pravilni sateliti
Unutrašnji sateliti ili Amaltea grupa : Metis, Adrastea, Amal t ea i T eba
Nepravilni sateliti – nepravilne putanje
Smatra se da su nastali od tela koja je Jupiter privukao ili su se sa njim sudarila

NOVA ISTRAŽIVANJA
NASA planira misiju za istraživanje Jupitera JUNO, koji će biti lansiran 2011.
Letelica će studirati kompoziciju, gravitaciono i magnetno polje i polarnu magnetosferu
Jupiterovo formiranje, količina vode, raspored mase na Jupiteru, vetrovi
Istraživanje leda na mesecima Evropa, Ganimed i Kalisto

NOVA ISTRAŽIVANJA
Europa Jupiter System Mission (EJSM) je projekat NASA/ESA za istraživanje Jupiter i njegovih meseca
U februaru 2009 ‚. ova misila je dobila prednost u odnosu na Titan Saturn System Mission
Lansiranje 2020. će biti sastavljen od Jupiter Europa Orbiter i Jupiter Ganymede Orbiter

Naseljavanje Evrope
Nau čna fantastika?
Kolonizacija u budućnosti
Subglacijalni okeani vode
Problemi: velika radijacija Jupitera, niska temperatura, mogući živi svet

HVALA NA PAŽNJI!!!

http://alfa.org.rs	94
http://mdl39.learnbymoodle.com	4
http://www.slideshare.net	2

Vekovi Traganja - Jupiter

by Astronomsko drustvo Alfa on Jan 29, 2010

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

3 Embeds 100

Statistics

Vekovi Traganja - Jupiter — Presentation Transcript