Your SlideShare is downloading. ×
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
SAĞLIKTA NELER OLUYOR?
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

SAĞLIKTA NELER OLUYOR?

346

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
346
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Sağlıkta Neler Oluyor? Dr. E. Tuncel Emekli Radyoloji Profesörü (http://www.ercantuncel.net)23-24 Mart 2013, 4. Ercan Tuncel Uludağ Radyoloji Günleri 1/43
  • 2. Bu konuşma, geçen yılkaybettiğimiz değerli radyolog,Dr. Uğur Koşar’ın anısınaithaf edilmiştir 2/43
  • 3. Sağlıkta neler oluyor?(Konuşma plânı) Giriş  Dünyanın yeni düzeni  Sağlığın bu düzene entegrasyonu: SDP Bulgular ve Tartışma  SDP: Neler yapıldı ve ne oldu? Sonuç  Nasıl bir gelecek ve ne yapmalı? 3/43
  • 4. Sağlıkta neler oluyor?(Konuşma plânı) Giriş  Dünyanın yeni düzeni  Sağlığın bu düzene entegrasyonu: SDP Bulgular ve Tartışma  SDP: Neler yapıldı ve ne oldu? Sonuç  Nasıl bir gelecek ve ne yapmalı? 4/43
  • 5.  1929’da başlayan 1930lu yıllar boyunca devam eden ekonomik buhrandan çıkış Keynesyan politikalarla mümkün oldu 5/43
  • 6.  Krizden çıkabilmek için piyasaya devlet müdahalesinin gerekli olduğunu savunmuş, sonuçta krizden çıkılmış ve sosyal refah devleti modeli ortaya çıkmıştırJohn Maynard Keynes Liberal İngiliz İktisatçı 6/43
  • 7. 1970’lere kadar devam eden sosyal devlet paradigması,sermaye birikiminin yavaşlaması nedeniyle terk edildi vesermayenin gereksinimlerini önceleyen bir sosyo-ekonomiksisteme, neo-liberalizme geçildi“Devletin başlıca görevi, kanun vedüzeni sağlamak, özel girişimlerin kendiaralarındaki sözleşmelerin yürürlüğünütemin etmek ve rekabetçi piyasalarıözendirmek suretiyle özgürlüğümüzükorumak olmalıdır.” Milton Friedman 7/43
  • 8. Neo-liberalizm Eğitim, sağlık gibi sosyal harcamaların kısılması, subvansiyonların kaldırılması Toplumda özel sektörün rolü artacak, özelleştirme Kârı ve ticareti sınırlayan tüm kuralların kaldırılması (deregülasyon) Piyasa ekonomisi 8/43
  • 9. 9/43
  • 10. Sağlıkta neler oluyor?(Konuşma plânı) Giriş  Dünyanın yeni düzeni  Sağlığın bu düzene entegrasyonu: SDP Bulgular ve Tartışma  SDP: Neler yapıldı ve ne oldu? Sonuç  Nasıl bir gelecek ve ne yapmalı? 10/43
  • 11. Yapılan iş: Sağlık alanını, neo-liberal ekonomikkavramlar ekseninde yeniden yapılandırmak! Kamunun rolü  Eğitim, sağlık vb gibi sosyal azaltılacak, özel sektör yatırımları teşvik edilecek ← {  harcamaların kısılması, subvansiyonların kaldırılması Toplumda özel sektörün rolü artacak, özelleştirme Kârlılığı ve verimliliği Kârı ve ticareti sınırlayan ← {  esas alan, piyasaya açık tüm kuralların kaldırılması bir sistem kurulacak  Piyasa ekonomisi 11/43
  • 12. Sürecin ülkemizdeki güncel adı: SDP Gerekçe:  Sağlık harcamaları bütçeyi zorluyor; azaltılmalı Amaç: Yurttaşların sağlığa erişiminde kısıtlamaya yol açmadan, sağlık alanında artan harcamaları azaltmak ve verimliliği artırmak Eylem  Devlet sağlık üretiminden ve finansmanından çekilecek, planlayıcı ve denetleyici olacak  Sağlık hizmetleri özelleştirilecek ve serbest piyasa koşullarında yürütülecek  Sağlık finansmanı sigorta sistemleri ile sağlanacak 12/43
  • 13.  1961 anayasası Madde 49: Devlet herkesin beden ve ruh sağlığı içinde yaşayabilmesini ve tıbbi bakım görmesini sağlamakla ödevlidir 1982 anayasası Madde 56: … Devlet bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir. (…) genel sağlık sigortası kurulabilir. 13/43
  • 14.  1990: DPT sağlık master planı  GSS kurulması ve sosyal güvenlik kurumlarının bir şemsiye altında toplanması  Hizmet sunma ile finansman sağlama işinin ayrılması  Sağlık hizmetlerinin daha etkin planlanma ve denetlenmesi için SB’de yeniden yapılanma  Hastanelere özerklik verilmesi  Koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilmesi ve birinci basamak hizmetlerinin Aile Hekimliği çerçevesinde geliştirilmesi 14/43
  • 15.  Sağlık Bakanı (R. Akdağ) konuşuyor:  1980-2002 teorik reform çalışmaları dönemidir; 2003’te SDP dönemi başlamıştır  “…bugün bir reformdan söz etmeyişimiz, tamamen yeni bir görüş ortaya koymadığımız içindir” 15/43
  • 16. Yalnız değiliz! Kenya örneği Sağlığın finansmanı, kurulacak olan GSS’dan karşılanacak Sağlık hizmetleri sunumu yerelleştirilecek Hastaneler özerk işletmeler haline getirilecek Sağlık hizmetleri sunumunda özel sektörün payı artıralacak Sağlık hizmeti alırken katılım payı ödenecek 16/43
  • 17. Sağlıkta neler oluyor?(Konuşma plânı) Giriş  Dünyanın yeni düzeni  Sağlığın bu düzene entegrasyonu: SDP Bulgular ve Tartışma  SDP: Neler yapıldı ve ne oldu? Sonuç  Nasıl bir gelecek ve ne yapmalı? 17/43
  • 18. Neler yapıldı? SGK ve GSS ile nüfusun büyük bölümü sigorta kapsamına alındı: Sağlık talebi arttı Artan talebi karşılayabilmek için tam gün çalışma ile birlikte performans uygulaması başlatıldı: İşlem ve tetkik sayısı arttı SGK özel/kamu ayırımı yapmadan kendi belirlediği fiyat üzerinden sağlık satın almaya başladı: Özel sağlık kuruluşları arttı Kamu hastaneleri sağlık işletmelerine dönüştürüldü ve piyasa kuralları ile çalışmaya başladılar; örneğin hizmet alımı yaygınlaştı 18/43
  • 19. Ne oldu? Hasta muayene, tetkik ve ameliyat sayıları arttı  Muayene (kişi başı): 2002: 2.8, 2010: 7.3, Artış 2.6 kat (2010: Danimarka:4.6, İsveç:2.9, OECD ortalaması 6.4)  Yatan hasta: 2002: 5.5m (0.550m özel), 2010:10.5m (2.7m özel) Artış 2 (5) kat  Cerrahi girişim: 2000:1.6m(0.225m özel), 2010:8.6m (1.8m özel) Artış 5.4 (8) kat Sezaryen(%0.): 2009: Fr:200, Alm:303, UK:239, ABD:329, TR:427 (OECD ortalaması 2010: 261)  Rad.tetkik (2010): MR:5.8 m (1.6m özel), BT:7.5m(1.5 m özel) MR(%0.) 2010: Avstl.23., Kana. 46.7, İsrail:18.1, Fr.60.2, TR 79.5 (OECD ortalaması:46.3) -http://www.oecd.org/els/healthpoliciesanddata/ TableofContentMetadataOECDHealthData2012.pdf -Üçer AR. “Big-farma dünyayı denetliyor” Tıp Bu Değil, İthaki yayınları, 2012; sayfa 67-94 19/43
  • 20. Bu sonuçtan kimler memnun? Tıp endüstrisi Özel sektör Halk (seçmen)!  Memnuniyet oranları: 2003: %39.5, 2008:%63.4, 2011:%75.9 20/43
  • 21. Tıp endüstrisi: Tıbbi teknoloji ve ilaçtüketimi arttı MR ünitesi ( */1 milyon): 2002: 3, 2010:9.5 Avtrl: 5.6, Fr: 7.0, İsr: 2.0, Pol: 4.7, UK:6.9 -http://www.oecd.org/els/healthpoliciesanddata/ TableofContentMetadataOECDHealthData2012.pdf İlaç tüketimi (kutu): 2003: 770 m, 2011: 1.7M (kişi başı 23 kutu) -Üçer AR. “Big-farma dünyayı denetliyor” Tıp Bu Değil, İthaki yayınları, 2012; sayfa 67-94 21/43
  • 22. Özel sektör: Sağlıktaki payı arttıArtış oranıözelde %40,kamuda %0.8 22/43
  • 23. Halk: ulaşılabilir hızlı ve ucuz sağlıkhizmeti Hekime ulaşma kolaylığı, istediği her sağlık kuruluşundan ve eczaneden hizmet alabilmesi Radyolojik tetkiklerin beklemeden yapılabilmesi Muayenehaneden geçmeden hastaneye yatırılmama, tetkik başı prim alma, özel muayene, bıçak parası gibi uygulamaların kalkması Hava ambulans servisi gibi sansasyonel uygulamalar ……… 23/43
  • 24. Bu memnuniyetin asıl nedeni  Temel neden Osmanlıdan beri reaya kabul edilen ve devlet kurumlarında itilip kakılan bir halkın adam yerine konmasıdır! ….. Allah için bir merhem çal Öldürür beni bu vebal Param yok ceketimi al Aman doktor bak bebeğe …. Aşık Mahzuni 24/43
  • 25. Her şeyin bedeli var! Sağlık harcamalarında aşırı artış Hizmet kalitesinde düşme Hekimlik mesleğinin deformasyonu 25/43
  • 26. Sağlık harcamasında aşırı artış 1999: 4.9M, 2011: 76M (Kamu payı SGK %72.4) 26/43
  • 27. Hizmet kalitesinde düşme Sağlığın birim fiyatı aşırı derecede ucuzdur; hekimler kapasitelerinin çok üzerindeki sayılarda hasta bakmaktadırlar “Hem kaliteli, hem ucuz hem de hızlı olabilen bir sağlık sistemi yoktur; birinin düzeltilmesi diğer birinin veya ikisinin bozulmasına neden olur.” Prof.Sir R. Hoffenberg, RCP’ nin eski başkanı Sistemde kalitenin karşılığı yoktur. Kalite yerine hasta memnuniyeti ikame edilmiştir. Memnuniyet sağlıkta kalite ölçütü olamaz:  Hastanın tedaviyi değerlendirecek bilgisi yetersizdir  Tedavinin ucu açıktır “Bazı insanları her zaman, bütün insanları da bazen kandırabilirsiniz; ama bütün insanları her zaman kandıramazsınız !” 27/43
  • 28. 28/43
  • 29. TIPHekimlik mesleğinde deformasyon Bilimsel Determinizm Hümanizma E t i k 29/43
  • 30. Luke Fildesin "Doktor" isimli tablosu 30/43
  • 31. Piyasa ekonomisi ve Hekimlik Hekimlik etiği hastanın sağlığını önceler, sağlık işletmesi için ise kâr önceliklidir “(…) sanatımı vicdanımın buyrukları doğrultusunda dikkat ve özenle yerine getireceğime, hasta ve toplumun sağlığını baş görev sayacağıma, (…) açıkça, özgürce ve namusum üzerine ant içerim.” Kâr etme zorunluluğu, etik olmayan, gayri ahlâki eylemlerin kaynağıdır “ar yılı değil kâr yılı!” 31/43
  • 32.  Hekim, sağlık işletmelerinin çalışanıdır; işletmenin çıkarını öncelemesi için örtülü bir baskı altındadır  Hasta sayısını artır; hastalara ayırdığın zamanı en aza indir  Tetkik isterken kârlı olanları tercih et  Kârlı hastalıkları yatırmayı tercih et ve hasta yatış süresini buna göre ayarla  Tetkik yapıyorsan inceleme süresini azalt, işletmenin çıkarı için istenen tetkike gerekmediği halde sekans ilave edebilirsin  ………….. 32/43
  • 33. 3 Mart 2013 tarihli Hürriyet Gazetesinin Manşeti 33/43
  • 34. SDP düzeninde hekimlik: Zor zanaat!  Yaptığı işe kendisi de inanmayan hekim, kendisine saygısını yitirmekte, mesleğine yabancılaşmaktadır  Performans düzeninde hekim, en yakın mesai arkadaşlarını rakibi olarak görmekte, iş yeri barışı bozulmaktadır “(….)hekimlik mesleğinin onurunu ve temiz töresini sürdüreceğime, meslektaşlarımı kardeş bileceğime (…)”  Bakanlığın tutumu, vatandaşın sistemden kaynaklanan aksaklığın sorumlusu olarak hekimi görmesine neden olmaktadır “Ankara Tabip Odası, yalnızca Ankara’da son iki buçuk ayda en az 6’sı ölümcül olabilecek nitelikte 28 şiddet olayının yaşandığını açıkladı”  Stresli çalışma ortamı ve hekimlik etiğinin yitimi nedeniyle kimse klinisyen olmak istememekte, hekim profili değişmektedir 34/43
  • 35. 35/43
  • 36. Özelleşmiş bir sağlık sistemi örneği:Almanya Von Werner Bartens M.D. Kranke Hauser!. Süddeutsche Zeitung Magazin 29.Juni 2012 Hastanelerin özelleşmesi ile birlikte çalışan sayısı azaltılıyor, iş yükü dayanılamayacak boyutta (hasta bakım kalitesi düşüyor) Ekonomileştirilmiş sağlık sisteminde sağlık kuruluşları “büyüme” peşindeler Amaç hastadan maksimum kazanç sağlayabilmek; hasta artık odak noktasında durmuyor, tam tersine rahatsız edici bir faktöre dönüşmüş durumda; “ekonomileştirilmiş” tıp bu durumu “teknik” ile dengeliyor 36/43
  • 37.  Hangi tedavi kazançlı hangisi değil dikte eden tüccar hastane direktörleri: ”daha fazla inme hastasına bakın, MS daha az olsun” “Tarama” ve “risk minimizasyonu” adı altında sağlıklı insanlar tedavi ediliyor Müdahale etmemeye para ödenmediği için modern tıp hızla “fazla diyagnostik” ve “fazla tedavi” yönünde ilerliyor Yılda 880.000 kişi koroner anjiyografi oluyor (1000€!). Avrupada kalp uzmanlarına göre sağlıklı insan kalmadı: erişkinlerin ancak ¼ ü belirlenen sınır değerlerin altında 37/43
  • 38.  “Hekimler bugün (…) sağlık sistemlerindeki dönüşümlerin, mesleğin doğası ve değerlerine yönelik tehditleriyle karşı karşıyadırlar. (…) Bu koşullar, hekimlerin geleneksel olarak öncelediği hasta yararından vazgeçmelerini talep ediyor” ABIM Foundation, American Board Of Internal Medicine; ACP-ASIM Foundation, American College Of Physicians-American Society Of Internal Medicine, European Federation Of Internal Medicine. Medical Professionalism In The New Millennium: A Physician Charter. Ann Intern Med 2002; 136: 243-6. 38/43
  • 39. Sağlıkta neler oluyor?(Konuşma plânı) Giriş  Dünyanın yeni düzeni  Sağlığın bu düzene entegrasyonu: SDP Bulgular ve Tartışma  SDP: Neler yapıldı ve ne oldu? Sonuç  Nasıl bir gelecek ve ne yapmalı? 39/43
  • 40. Nasıl bir gelecek? Hekimlik sanatı yerine sağlık teknolojisi; hekimlik etiği yerine piyasa etiği Sözleşmeli statüde çalışan, iş güvencesiz, mesleğine yabancılaşmış hekimler Kaliteli hizmeti ancak bedeli mukabili alabilecek bir toplum:  Gücü ancak GSS primini ödemeye yeten, tedavi değil ama hekime ulaşabildiği için teselli olan ve bu nedenle derdine çare için doktor doktor dolaşan halk  Yaptırdıkları özel sağlık sigortalarının kapsamı ya da ödeyebildikleri kadar sağlık hizmeti alabilecek vatandaş 40/43
  • 41. Ne yapmalı? Sağlık sistemi, piyasa ekonomisinin dışında düşünülmeli ve kendi gerçeklerimize uygun olarak tasarlanmalıdır Değişim, ilgili meslek odalarının organizasyonunda uzman ekipler tarafından profesyonelce izlenmeli, eleştirisi bilimsel verilere dayanarak yapılmalıdır “Türkiye’nin başarıları (veya başarısızlığı) hakkındaki kanıtları derlemek ve tartmak için, Londra Emperyal Koleji Uluslararası Sağlık İdaresi Profesörü Rıfat Atun, Türkiye’nin geçen on yılda halkı için gerçekte ne yaptığını ve gelecek için ne dersler çıkarılabileceği hakkında bir yargıya varabilmek için bir global bilim adamları ekibine öncülük ediyor. Profesör Atun, bulgularını bu yıl sonlarında The Lancet’te yayınlayacak.” Richard Horton. Offline: Testing Turkeys European “transformation”. The Lancet 2013; 381:177 – 266 41/43
  • 42. Dipnotlar¹-²______________________________________________1. Toplumda var olan eşitsizliği ve yoksulluğu derinleştirdiği birçok çalışma tarafından ortaya konan neo-liberal küresel kapitalizmin, kendisinin yarattığı eşitsizlik, yoksulluk, çevre sorunları, esnek çalışma koşulları gibi durumlara bağlı olarak ortaya çıkan sağlık sorunlarını, SDP adı altında yine piyasa dinamikleri ile aşmayı hedeflemesi, iddiasının aksine “hastalık üreterek” toplumsal maliyeti artıracaktır. Elbek O, Adaş EB. Sağlıkta Dönüşüm: Eleştirel Bir Değerlendirme, Türkiye Psikiyatri Derneği Bülteni, 2009; 12/1:33-442. Dünyanın yeni aklı neo-liberalizm, kendini alternatifsiz olarak dayatıyor. Sadece geçmişin kazanımlarını savunmak, sistemle mücadelede yeterli değildir; daha çok demokrasi talep ederek toplumun siyaset dışına itilmesine izin verilmemeye çalışılmalıdır İnsel A. Neo-Liberal Devletçi Otoritarizm, Birikim, Şubat 2013; 286:10-14 42/43
  • 43. SAĞLIKTAPĠYASA EKONOMĠSĠ 43/43

×