Your SlideShare is downloading. ×
Visie op Sectoren Retail 2012
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Visie op Sectoren Retail 2012

2,406
views

Published on

Met de Visie op retail biedt ABN AMRO naast een macro-economische visie op Nederland een omschrijving van de branches die onderdeel uit maken van de retailsector. Met de trends en ontwikkelingen en de …

Met de Visie op retail biedt ABN AMRO naast een macro-economische visie op Nederland een omschrijving van de branches die onderdeel uit maken van de retailsector. Met de trends en ontwikkelingen en de actuele branchecijfers kunt u uw bedrijf vergelijken met anderen.

Published in: Economy & Finance

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
2,406
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
42
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. visie op Sectorupdate 2012retail ▶▶ Interview ▶▶ Trends & ontwikkelingen ▶▶ Sectorvisie
  • 2. Visie op retail 1Geachte relatie,Voor u ligt Visie op Sectoren (VOS), de jaarlijkse dwarsdoorsnede van hetNederlandse bedrijfsleven. In VOS worden de actuele stand van zaken en devooruitzichten van een groot aantal sectoren en branches besproken. Aan dehand van dit rapport kunt u uw onderneming spiegelen aan de trends enactuele branchecijfers, kijken hoe het met de branche van uw toeleveranciersis gesteld en zien wat de verwachtingen van ABN AMRO zijn voor uw eigenbranche.Als bank anno nu publiceren wij VOS ook op onze nieuwe ABN AMRO Market Insights app voor deiPad. Op deze app vindt u tevens onze andere sectorgerelateerde en macro-economische publicaties.Aan het begin van het jaar werd het Nederlandse bedrijfsleven geconfronteerd met, helaaswederom, een lichte recessie. De impact van deze nieuwe recessie wordt voor een belangrijk deelbepaald door de mate waarin een sector herstel heeft laten zien na de dip in 2009. Precies de redenwaarom nu sectoren als bouw, retail, horeca en zakelijke dienstverlening het zwaar hebben. Het lijkt er op dat mondiaal de economie zich herstelt en dit zal een positieve uitwerking hebben opde Nederlandse export. Ook kan de verwachte daling van de grondstoffenprijzen een positievebijdrage leveren. In Nederland ligt echter de belangrijkste sleutel tot structureel herstel in handen vande consument. Het consumentenvertrouwen is ongekend laag en gaat waarschijnlijk pas stijgen alsde onzekerheden over de Europese schuldencrisis, de eigen woning, pensioenen en de overheids-financiën uit de lucht zijn. Met het onlangs door een aantal politieke partijen gesloten akkoord wordter geprobeerd om het overheidstekort terug te dringen. Hoe de maatregelen zullen uitpakken op deeconomie, het consumentenvertrouwen en bijvoorbeeld de sector retail is op moment van schrijvenvan deze publicatie nog onduidelijk.De mogelijkheden om digitaal kennis op te doen over klanten zijn legio: app’s, reviews, entwitterberichten. De kunst is: hoe kan een retailer zijn middelen het beste inzetten om zijn klant teleren kennen? Michel Koster, sector banker Retail ABN AMRO ging hierover in gesprek met Ronaldvan Zetten, CEO Hema BV. Volgens van Zetten is het niet de stijl van Hema om onmiddellijk metiedere nieuwe digitale ontwikkeling mee te doen. Wél echt Hema, is niet te risicovol investeren enop kosten letten. Toch zet ook een bedrijf als Hema sociale media inmiddels volop in. Zo hebben zegeen klantenkaart nodig om de klant te leren kennen. Daar hebben ze nu sociale media voor.Hopelijk stimuleert deze publicatie u om met ABN AMRO en uw collega-ondernemers van gedachtente wisselen over de uitdagingen voor uw bedrijf en uw sector in Nederland. Wij denken graag met umee en zijn u graag van dienst. Namens alle collega’s van ABN AMRO wens ik u en uw bedrijf allesucces toe!Met vriendelijke groet,Joop WijnLid Raad van Bestuur ABN AMRO
  • 3. 2Visie op retailSectorupdate 2012
  • 4. Visie op retail 3 4 visie op Nederland 26 supermarkten 6 interview 28 woonzaken10 autoretail 30 leeswijzer12 doe-het-zelfartikelen 32 colofon14 drogisterijen16 elektronica18 kledingzaken20 online retail22 schoenen24 sportspeciaalzaken
  • 5. 4 visie op Nederland Nederlandse economie krabbelt in 2012 weer opVorig jaar is de economische groei sterk vertraagd en belandde de economie in eenrecessie die in het begin van 2012 nog voortduurde. Er zijn echter aanwijzingen dat deeconomie in het tweede halfjaar weer groei zal vertonen – waarschijnlijk dankzij eenaantrekkende uitvoer. De consumptieve bestedingen dalen naar verwachting opnieuw.In 2011 groeide de economie met 1,2%. Ten opzichte van de groei gemiddelde jaargroei toch op 3,8% is uitgekomen, is dan ook gro-in 2010 (+1,7%) leek de afzwakking beperkt, maar achter die 1,2% tendeels toe te schrijven aan het stevige groeitempo tegen het eindgaat een forse afkoeling van de economie schuil in de loop van het van 2010.jaar. In het eerste kwartaal van 2011 steeg het bruto binnenlandsproduct (bbp) nog met 0,75% ten opzichte van de voorgaande peri- De forse afkoeling bij de uitvoer komt grotendeels, of zelfs hele-ode. In de daaropvolgende kwartalen viel dat cijfer steeds lager uit. maal, op het conto van de afzetmarkten. Driekwart van de goede-In het derde en vierde kwartaal was zelfs sprake van krimp (respec- renuitvoer blijft in de EU en daarvan blijft het overgrote deel binnentievelijk -0,4 en -0,6% kwartaal-op-kwartaal). Deze ontwikkeling stak de eurozone (krap 59% van de totale goederenuitvoer). De totaleongunstig af bij die van de eurozone als geheel. In het derde kwar- goedereninvoer van de eurozone is zelfs nog wat meer terug-taal kromp de Nederlandse economie al, terwijl de eurozone-econo- gevallen dan de Nederlandse uitvoer. We zien hier de gevolgen vanmie nog een plus liet optekenen en in het slotkwartaal van 2011 viel diverse groeivertragende factoren. Denk aan de hoge olieprijzenhet groeicijfer (-0,6%) opnieuw lager uit dan dat voor de eurozone begin 2011, bezuinigingen door overheden en de grote onrust alsals geheel (-0,3%). Jaar-op-jaar viel de groei van het bbp terug van gevolg van de staatsschuldencrisis in de eurozone. Met name die+2,2% in het begin van het jaar naar -0,2% in het laatste kwartaal. laatste factor heeft het vertrouwen in de economie in de tweede helft van het afgelopen jaar stevig doen slinken.Afzwakking groei economie voorbij? 6 120 De economie van de eurozone is naar verwachting in het eerste kwartaal van 2012 opnieuw gekrompen. Dat kan worden afgeleid 3 105 uit de begin april beschikbare indicatoren. ABN AMRO verwacht dat de eurozone-economie in het tweede kwartaal stabiliseert, om % 0 90 vanaf het midden van het jaar weer wat te gaan groeien. Dit be- 75 scheiden herstel kan vooral worden toegeschreven aan de opleving -3 van de wereldhandel. De binnenlandse bestedingen in de eurozone -6 60 staan echter onder druk van bezuinigingsmaatregelen. Duitsland 1991 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 bbp (% j-o-j; l.as) lijkt hierop overigens een uitzondering te vormen. Economisch-sentimentindicator (r.as)Bron: Thomson Reuters Datastream De laatste Nederlandse uitvoercijfers lijken (al) wat minder ongun- stig. In de jaar-op-jaarvergelijking zagen we eind vorig jaar en beginUitvoergroei sterk vertraagd, maar dit jaar weer enige stijging van het groeicijfer. Ook de indicatie vaneerste lichtpuntjes zichtbaar de inkoopmanagersindex (PMI) is beter: de deelindex voor de ex- portorders lag in januari en vooral in februari boven de 50, dat is hetKijken we naar het verloop van de verschillende bestedingscompo- niveau dat het verschil markeert tussen krimp en groei. Hoewel wenenten, dan valt op dat de uitvoer (de kurk waar de economie op in maart weer een daling zagen, bleef deze deel-PMI in die maanddrijft) in de loop van het jaar per saldo niet is toegenomen (0,0% nog duidelijk boven de 50.j-o-j in vierde kwartaal). Na bescheiden kwartaal-op-kwartaal-plus-sen in het eerste halfjaar, was daarna sprake van minnen. Dat de
  • 6. Visie op Nederland 5Uitvoergroei lijkt dal gepasseerd Bedrijven die overwegend op de binnenlandse markt georiënteerdPMI >50 wijst op groei; <50 – krimp zijn (zie ook hieronder), zullen het in 2012 in doorsnee moeilijker 20 70 hebben dan bedrijven die meer exportgericht zijn. 10 60% 0 Huizenmarkt zit vast 50 De huizenmarkt zit in het slop en er is weinig vertrouwen dat de si- -10 tuatie spoedig verbetert. De marktindicator van Vereniging Eigen 40 Huis bereikte in maart een nieuw dieptepunt. Het gebrek aan ver- -20 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 30 trouwen draagt bij aan de verwachting dat de huizenprijzen verder Uitvoer goederen (% j-o-j; l.as) zullen dalen. Deze verwachting wordt verder gevoed door de ont- PMI exportorders (index; r.as) wikkeling van het transactievolume. Het teleurstellend lage aantalBron: CBS, Markit NEVI transacties in de eerste maanden van het jaar laat zien dat de hui- zenmarkt volledig is verkrampt. Dit lage aantal woningtransactiesBinnenlandse bestedingen onder druk valt deels terug te voeren op de minder ruimhartige verstrekking vanDe zwakke stee van de Nederlandse economie is de particuliere hypotheken. De beperkingen op de leencapaciteit vanuit de regelge-consumptie. Deze is al vier kwartalen achtereen gekrompen met ving, zoals de strengere Gedragscode Hypothecaire Financieringen,als dieptepunt een terugval van 0,9% kwartaal-op-kwartaal eind de verlaagde Nibud-woonquote en de internationaal aangescherpte2011. Daarmee lag de consumptie op het laagste niveau sinds eind kredietvoorwaarden van banken, zijn verantwoordelijk voor een2003! Gemiddeld kromp de consumptie vorig jaar met 1%. Dat is minder ruimhartige kredietverlening. Daarnaast speelt de discussiebeduidend meer dan de daling van het reëel beschikbaar inkomen over de toekomst van de hypotheekrenteaftrek. ABN AMRO houdtmet bijna een half procent. Factoren die verantwoordelijk zijn voor er rekening mee dat de huizenmarkt voorlopig vast blijft zitten.deze sterkere daling van de consumptie, zijn het vermogensverlies Hoewel de beperkte omvang van de woningvoorraad een prijsvalop de aandelen- en de huizenmarkt en het sterk gedaalde consu- helpt voorkomen, dient rekening te worden gehouden met een ver-mentenvertrouwen. Dat vertrouwen stond vorig jaar ook elders in dere daling van de huizenprijzen. We schatten dat de huizenprijzende eurozone onder druk vanwege de staatsschuldencrisis, maar in dit jaar met 5% dalen. Ook het aantal transacties blijft laag.ons land speelden nog meer factoren. Zo was er onzekerheid overde hoogte van de pensioenen vanwege de gedaalde, en te lage,dekkingsgraden van pensioenfondsen. Verder is er het hete hangij- Inflatiezer van de hypotheekrenteaftrek. Ten slotte wijzen we op de extra De inflatie liep in 2011 geleidelijk op van 2% in het begin van hetbezuinigingen. Omdat het begrotingstekort in 2013 flink te hoog jaar naar een piek van 2,7% in september. De toename van hetdreigt uit te vallen, moet fors extra worden bezuinigd. Ook dat kan prijsstijgingstempo was het gevolg van onder meer hogere arbeids-van invloed zijn op de stemming van de consument. kosten en energieprijzen. Daarna viel het cijfer wat terug naar 2,5%In 2012 neemt de koopkracht opnieuw af: door bezuinigingsmaatre- in de eerste drie maanden van 2012. Gemiddeld kwam de inflatie ingelen én omdat de brutoloonstijging (al is deze iets hoger dan in 2011 uit op 2,3%.2011) weer achterblijft bij de inflatie. Alles overziend, gaan we ervanuit dat de consumptie dit jaar opnieuw krimp zal vertonen. In de loop van 2012 kan het inflatietempo verder afnemen. Deze verwachting baseert ABN AMRO op de aanname dat de olie-Hoewel we voor het tweede halfjaar – vooral dankzij de voorzichtig prijzen verder dalen, aangezien het risico van een escalatie in hetaantrekkende uitvoer – weer wat economische groei verwachten, Midden-Oosten is afgenomen. Echter, door de aangekondigdezal het bbp dit jaar (gemiddeld) toch duidelijk dalen. Maar voor 2013 BTW-verhoging kan in het vierde kwartaal de inflatie een sprongwordt weer een positief cijfer voorzien. maken.Particuliere consumptie daalt verder 3 Risico’s 2 De risico’s voor het scenario van ABN AMRO liggen vooral aan de 1 ‘onderkant’. In ons scenario gaan wij ervan uit dat de Europese be-%0 leidsmakers erin slagen de staatsschuldencrisis verder te bedwin- -1 gen, maar dit is verre van zeker. Een nieuwe escalatie van de -2 staatsschuldencrisis in de eurozone is niet ondenkbaar. Verder -3 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 zouden de olieprijzen kunnen stijgen. De economische groei zou in Reëel beschikbaar inkomen Particuliere consumptie beide gevallen worden gedrukt; en de inflatie valt - bij stijgende olie-Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau prijzen - hoger uit. Ook bestaat het risico dat de situatie op de hui- zenmarkt verder verslechtert.
  • 7. 6Links: Michel Koster, sector banker Retail ABN AMRO. Rechts: Ronald van Zetten, CEO HEMA BV. Ronald van Zetten, CEO Hema: ‘Klantenkennis is basis van Hema-strategie’De komende jaren gaan de nieuwe verhoudingen in retail zich steeds duidelijkeraftekenen. Wat wordt de populairste manier van winkelen: de straat op, naar dewinkel (offline), de digitale snelweg op, mobiel of vast (online) of cross channel retail,een slimme combinatie van beide? Klanten geven retailers online veel meer informatiedan cash betalend aan de kassa. De mogelijkheden om digitaal kennis op te doen overklanten zijn legio – app’s, reviews, twitterberichten, Real Time Bidding van adver-teerders om een individuele surfer een aanbieding te mogen doen, klachten opfacebook over een webshop die vastloopt. De kunst is: hoe kan een retailer zijnmiddelen het beste inzetten om zijn klant te leren kennen? Onmiddellijk met iederenieuwe digitale ontwikkeling meedoen, dat is niet de stijl van Hema, vertelt Ronaldvan Zetten, CEO van Hema BV. Hij geeft zijn visie samen met Michel Koster, sectorbanker Retail ABN AMRO.
  • 8. Interview 7Hema is niet de allereerste als het gaat om de inzet van nieuwe Koster: ‘Tegenwoordig is het technisch mogelijk om klanten die indigitale mogelijkheden. De Facebook-pagina van Hema (80.000 je zaak winkelen, op hun smartphone een unieke aanbieding tefollowers) is in december 2010 de lucht in gegaan. Een app is er doen, die alleen voor hen geldt. Het is een mooie manier omniet. De mogelijkheid om klanten reviews van producten te laten tevens kennis over die klant op te doen. Hoe kijkt Hema aan tegenschrijven op de website, is er sinds 5 april dit jaar. Op Twitter is deze nieuwste mogelijkheden van mobiel internet?’ ‘De markt is transparanter Van Zetten: ‘Ja, jongeren schijnen dat cool te vinden. We zien de ontwikkelingen, getargete reclame op de smartphone, maar en dat is goed‘ vooralsnog doen we er niets mee. Voor Hema is op die manier kortingen geven aan sommige mensen niet de richting. We willen vaste, lage prijzen voor iedereen.’Hema voor bedrijfsbegrippen al wel langer actief: sindsseptember 2009. En in de Nielsen Top 100 (de lijst van groteadverteerders die het meest actief twitteren) staat Hema met Vertrouwen opbouwen is lastig6.556 followers in februari 2011, op een fraaie tweede plaats. De Van Zetten: ‘Print de namen van alle Nederlandse webshopsaccount @Hema was aanvankelijk gekaapt door een particulier, achter elkaar uit en je hebt een dik telefoonboek. Het is duidelijkmaar is met hulp van Twitter in handen van het warenhuis geen kunst om een webshop te beginnen. Maar een betrouwbaargekomen. Veel klanten twitteren vragen. Bijvoorbeeld: ‘Wanneer merk opbouwen, vertrouwen kweken en vasthouden, dat is eengaat de Hema biologische vleeswaren verkopen?’ Antwoord: ‘We heel ander verhaal. Ik las laatst over een man die een reekszijn duurzame alternatieven aan het onderzoeken, mocht het zo webshops was begonnen en er rijk mee geworden was. Hij hadver zijn, dan laten we het natuurlijk weten.’ Komen ze met een alleen nog nooit goederen geleverd – dat noemen ze oplichtingserieuze klacht, dan krijgen ze een direct tweet van Hema. geloof ik. Vertrouwen opbouwen als webshop is lastig, vanwege het ontbreken van direct contact. Dus, omMichel Koster: ‘Mooi om te zien hoe Hema sociale media inzet, consumentenvertrouwen in een sterk merk te stimuleren, helpten voor zich laat werken. Binnen korte tijd zal het grootste deel het om een webshop te combineren met een stenen winkel. Alsvan de consumenten sociale media gebruiken. Mensen gebruiken er iets is met producten die je in de webshop hebt gekocht, dandagelijks verschillende kanalen om zich te oriënteren, te zoeken kun je daar naartoe. Die combinatie wint weer aan populariteit.’en te beslissen. Daarom vind ik dat retailers in alle kanalen actiefmoeten zijn en ervoor dienen te zorgen dat de marketinguitingen Koster: ‘Ja, dat klopt helemaal. Het blijkt ook uit het ABN AMRO-op elkaar aansluiten. Soms wordt daarbij vergeten dat de winkel rapport Chross Channel Retail De Toekomst 2015, waarin iséén van de marketingkanalen is, waarschijnlijk zelfs het aangetoond dat crosschannel de belangrijkste voorkeur van debelangrijkste kanaal.’ consument wordt, gevolgd door offline kopen. Fysieke winkels blijven belangrijk en bepalen mede het succes, ook in het nieuweIs er een reden dat Hema vaak wat later instapt als het gaat om internettijdperk. Consumenten zijn niet bezig met kanalen en ziennieuwe digitale mogelijkheden? online en offline niet als twee aparte werelden. Ze willen zelf deRonald van Zetten: ‘Als groot bedrijf moet je niet meteen op vier w’s rondom een aankoop bepalen: wat, waar, op welkeiedere trend vol in gaan zetten, dat zou slecht beleid zijn. Kijk, we manier en wanneer? En dan is het voor de retailer en fabrikant dekijken naar de markt, en bepalen onze strategie op basis van wat uitdaging om zoveel mogelijk traffic te generen (on- en offline), enwe weten van klanten. Als we twijfelen of we wel voldoende van om samen te zorgen voor het perfecte productenaanbod, op dede klant weten, dan doen we consumentenonderzoek. We juiste plaats.’luisteren heel goed naar de klant. Maar we willen niet bij iederenieuwe digitale ontwikkeling onmiddellijk voorop lopen.’ Pallet van mogelijkhedenWant wat is het risico? Van Zetten: ‘Ik denk dat het hele pallet van mogelijkheden voor deVan Zetten: ‘Dat kun je niet aan qua bemanning, geld en kennis. klant beter en prettiger is geworden. Hij kan beter vergelijken, isHet is te riskant om het in al die dingen te steken die misschien beter geïnformeerd, hij weet precies wat hij gaat doen. Dat moetniets opleveren. Dat is geen wijsheid. Als je iets ziet ontstaan dat je als ondernemer allemaal in overweging nemen. De markt isgrote vormen aanneemt, dan kun je altijd nog meedoen. Zoals we transparanter geworden en dat is wel goed.’met de webshop hebben gedaan, en die maakt gezonde winst.Dat is ook echt Hema, niet te risicovol investeren, op de kosten Bij Hema lijkt de synergie tussen stenen winkel en webshopletten.’ subliem. Zijn er nog punten die beter kunnen?
  • 9. 8Van Zetten: ‘Of onze formule van de webshop al klaar is? Nee,eigenlijk zijn we net begonnen. We zijn redelijk succesvol, anders ‘Hema werkt niet metwin je geen grote prijzen. Onze ambitie is groot. De wereld gaat een klantenkaart’snel. We zijn kansrijk genoeg. Voor consumenten zijn we heelgoed bereikbaar. Hema is een bekend merk, dat terecht hetvertrouwen krijgt, ook qua betaling. Een hit is ons vers gebak op Hogere conversiemaat, met een foto erop als de klant dat wil. En dat voor een Van Zetten: ‘Er zijn kansen genoeg om de webshop te verbeterengoede kwaliteit en dito prijs, dat is vrij uniek. Dat kan ook alleen en toegankelijker te maken, door beter in te spelen op de wensenomdat we een forse schaalgrootte hebben bereikt. Ook fotografie van de klant. En we willen de conversie verhogen, dus méérscoort uitstekend in de webshop. In analoog waren we al goed, mensen die naar de website komen, ook daadwerkelijk tot eenen digitaal doen we het ook goed met onze fotoalbums. Nu is aankoop bewegen. Ik ga niets zeggen over het conversie-Xpozer een succes; een folie dat je fraai met je eigen foto kunt percentage. Maar zo lang het nog voorkomt dat mensen die ietsbedrukken, en vervolgens opspannen om het op te hangen.’ willen kopen, onverrichter zake de website weer verlaten, kan het altijd beter. Dat proberen we te begrijpen en er iets aan te doen. Soms zijn er zo veel bezoekers dat de site kan vastlopen. Dat is een technisch probleem. Maar het surfgedrag speelt ook een rol.’ Van Zetten: ‘Op de psychologie van de kopende surfer zijn weRonald van Zetten, CEO HEMA BV voorlopig niet uitgestudeerd. Sinds 5 april kunnen klanten online een review van producten plaatsen. Daar hebben we lang over nagedacht. Besloten is om niet te modereren. Soms zie je dat één klant met een bepaalde post al opinion leader kan zijn, en al veel invloed heeft. En die kan daar heel ver in gaan. Er kunnen best ongelukken mee gebeuren. We gaan kijken hoe zich dat ontwikkelt.’ Fiep Westendorp in Parijs Hema heeft inmiddels een stuk of tien winkels in Frankrijk, de meeste in Parijs. Hoe onderzoeken jullie de markt? Dat is ingewikkeld. Nederlanders denken erg vaak Fransen te kennen, maar zitten er vaak naast. Van Zetten: ‘We zitten ook op Gare du Nord, waarvoor we een tender wonnen, heel bijzonder. Leuk om in een andere cultuur onze oer-Nederlandse winkels te openen. Per land selecteren we
  • 10. Interview 9een ander assortiment. We voeren 22.000 artikelen, waarvan we investering ook waard? Dat is niet anders dan bij een gewone50% per jaar veranderen. In totaal managen we 30.000 artikelen, winkel. De kracht van een ondernemer is: dicht bij de klanteneen aardige klus. We bedenken wat Fransen aantrekkelijke staan en lokaal een goede klantenbasis opbouwen. Met moderneproducten zouden vinden. Fransen houden net als Nederlanders technologie kun je die klanten managen. En overigens geloof ikvan kwaliteit en goed design voor een acceptabele prijs. We niet dat je met heel veel marketingbudget en heel gedetailleerdepretenderen met onze fris gekleurde Hollandse vormgeving een en diepe kennis over de grillige consument nou zo veel opschiet.optimistisch merk te zijn. Fiep Westendorp, tekenares van Jip en Ik bedoel: die kennis verzamelen kost heel veel geld en tijd, enJanneke, vinden ze in Parijs ook geweldig. Paas- en Sinterklaas- het schijnt tegenwoordig amper belangrijk te zijn hoe je dat weerproducten lopen er ook goed.’ terug verdient.’Van Zetten: ‘Cosmeticaproducten – dié hebben we aanvankelijkniet geprobeerd. Frankrijk is immers de bakermat van cosmetica. ‘Een klant kan met één review alDat heeft geen zin, dachten we. Een forse misvatting, het is een opinion leader zijn’goed lopende categorie geworden. Overigens: de Hema-worstdeed het goed in Franse smaakpanels; maar dan wel in plakjes,met wat mosterd en prikkertjes, bij de borrel. Wie weet gaan wehet op die manier nog eens proberen te verkopen. Maar nu nog Van Zetten: ‘En als je een landelijke speler wilt worden: zorg danniet. En die beroemde halve warme worsten in een zakje, die hier dat je marketing, distributie en logistiek ook op landelijke schaalzo fantastisch lopen, die kunnen we daar niet verkopen. Dat zit er werken. Als je landelijk adverteert, en je moet vervolgens deniet in.’ spullen vanuit de achterkamer versturen, dan red je het niet.’ Zoo geweldigDiepe kennis over grillige consument De Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam,Koster: ‘In deze lastige en snel veranderende markt is doelgroep- afgekort Hema, begon in de Kalverstraat in Amsterdam. Iedergericht communiceren en positioneren een hot topic voor product kostte 25 of 50 cent. Het was 1926, alle winkels warenretailers, om inzicht en aansluiting te blijven houden met de nog van steen, en de reclameleus op het openingsaffichegrillige consument. Hema is een groot bedrijf, wat zou nu uw voorspelde in ouderwetse spelling: ‘Zoo geweldig als in Amerikaadvies zijn aan middelgrote retailers, als ik u zou vragen: hoe zal ook in Nederland het nieuwe systeem inslaan.’ Het affiche is tekunnen zij het beste met hun klanten communiceren, zodat ze vinden in de geschiedenis-time-line op de Hema Facebook-pagina.hen beter leren kennen?’ De tekstschrijver heeft een visionaire blik gehad: Hema opent zo ongeveer iedere week een nieuw filiaal, en telt (begin april 2012)Van Zetten: ‘Je hoeft tegenwoordig geen klantenkaart te hebben 605 winkels, in Nederland, België, Frankrijk, Duitsland enom mensen iets over je bedrijf te laten zeggen. Daar hebben we Luxemburg. Al wordt wellicht 2012 een lastig jaar, voorziet Vansociale media voor. Dus dat helpt al. Overigens: Hema heeft Zetten, ’de prestaties zijn - ondanks de economische crisis - totervoor gekozen niet met een klantenkaart te werken. Dat past dusverre goed.’niet in onze filosofie. We willen niemand méér voordeel gevendan een ander. We zitten meer op de toer van terug naar de Van Zetten: ‘Natuurlijk is dat verklaarbaar door onze vaste lageeenheidsprijzen. Natuurlijk niet voor alle producten, maar voor prijsstelling, maar ik constateer dat ook wij sinds de crisis harderacties. Een ontbijt voor 1 euro. Dat is zó goedkoop dat we de en scherper moeten werken.’marge inleveren. Het loopt goed.’‘Verder adviseer ik: wees vindbaar op een website. Als je van planbent grote investeringen te gaan doen voor een webshop, bedenkdan vooraf goed: wat wil ik ermee bereiken en is het die
  • 11. 10 autoretail Minimale marges op nieuwverkopen brengt dealers in problemen Weg naar verbetering rendement via minder showrooms Klant als centrum auto-universum de route naar de toekomst Branchebeschrijving De autobranche bestaat uit importeurs, dealers, handelaren in auto- autobedrijven zijn niet merkgebonden. Beide typen autobedrijven onderdelen en onderhouds- en reparatiebedrijven. De dealers zijn verkopen gebruikte auto’s en verrichten reparaties en onderhoud. merkgebonden of universeel. Merkgebonden bedrijven zijn merk- In de onderhouds- en reparatiemarkt zijn grote (gespecialiseerde) dealers en -reparateurs die door de fabrikant als zodanig zijn erkend. ketens actief. Nieuwe auto’s worden vooral via het merkkanaal afgezet. Universele Trends en ontwikkelingen Ondanks de recessie in het tweede halfjaar van 2011, zorgde fiscale herstructureren van hun dealernetwerken. Deze consolidatieslag leidt overheidsstimulering ervoor dat personenauto’s het enige duurzame tot minder showrooms. Het aantal verkopen per showroom stijgt hier- consumentengoed waren waar Nederlanders ruim in investeerden in door, wat uiteindelijk kan leiden tot rendementsverbetering. Op de occa- 2011. Behalve meer volume en vergroening van het wagenpark, is de sionmarkt vermindert de vraag. Het aanbod is groot en sluit niet aan op autoretailer hier niet veel mee opgeschoten. Er is structureel iets mis de vraag. Hierdoor lopen de statijden op en dalen de prijzen. Wel heeft wanneer in een jaar de autoverkopen met 15% stijgen, maar tegelijker- de sterk gestegen export van occasions een stabiliserende werking. Bij tijd het gemiddelde dealerrendement sterk daalt tot onder de 1%. Oor- de aftersales is er sprake van overcapaciteit en zorgt hevige concurren- zaak is de ‘downsizing’ van de verkopen, die al een aantal jaren gaande tie voor prijsdruk. Lease- en verzekeringsmaatschappijen zorgen dat gro- is. Consumenten kopen kleinere - en daarmee goedkopere - auto’s, tere delen van schadereparaties en onderhoud gestuurd worden. Steeds waar kleinere marges op zitten. Inmiddels betreft meer dan 50% van de meer dealers richten zich op universele concepten met als doel omzet te verkopen ‘kleine auto’s’. Importeurs zijn in 2011 verder gegaan met het winnen uit onderhoud en schadereparaties van het niet-eigen-merk. Onze visie In het auto-universum van de nabije toekomst moet de alwetende en vinden op bestaande initiatieven voor het online verkopen van nieuwe veeleisende klant centraal staan. Deze klant zal zich niet alleen on- en personenauto’s. Nu de ANWB, met vier miljoen leden, een partner- offline willen informeren, maar ook online willen kopen. Hij bepaalt schap is begonnen met NAK (www.nieuweautokopen.nl), kan dit een wanneer, waar en hoe hij wordt geholpen. De Bovag Toekomstvisie doorbraak betekenen voor de online verkoop van personenauto’s. 2020 geeft een beeld van de toekomst waarin zowel specialisten als Niets doen zal leiden tot het wegvloeien van volume. Het is onjuist om brede aanbieders een plek hebben. De vier geschetste typen bedrijven te denken dat het met de elektrische auto zo’n vaart niet zal lopen. hebben met elkaar gemeen dat de organisatie op de klant is ontwor- Nederland is met zijn infrastructuur en relatief korte afstanden bij pen. ABN AMRO verwacht dat de rol van grote dealerholdings steeds uitstek geschikt voor dit type auto’s. Zowel in aftersales als sales zal prominenter zal worden en de schaalvergroting niet zal stoppen. extra kennis en inspanning nodig zijn om dit product aan de man te Samen met importeurs hebben zij de slagkracht om richting te geven brengen. Grootste uitdaging bij al deze ontwikkelingen blijft echter het aan nieuwe ontwikkelingen. De branche zal een antwoord moeten op een verantwoord niveau brengen van het rendement. Kerngegevens Websites Aantal bedrijven: 24.040 Verkoop nieuwe personenauto’s: 555.777 www.bovag.nl ▶▶ waarvan dealers: 2.556 Verkoop nieuwe bestelauto’s: 58.665 www.raivereniging.nl Aantal werkzame personen: ca. 55.000 Verkoop occasions autobedrijven: 1,07 mln www.dealersupportnet.nl www.focwa.nl ABN AMRO omzetverwachting 2012: -5%
  • 12. autoretail 11Correlatie nieuwverkopen en omzetontwikkeling BRON: CBS, *verwachting ABN AMRO▶▶ De trend naar kleinere - en daarmee goedkopere - auto’s, maakt 600.000 110 dat de correlatie tussen de omzetontwikkeling en de nieuwverko- 500.000 105 pen kleiner wordt. Zo steeg het aantal nieuwverkopen met 11% in 400.000 100 het vierde kwartaal van 2011, terwijl de omzet van de dealers en garages met 2,8% daalde. 300.000 95▶▶ De branche kent een sterk seizoenspatroon. De verhouding tussen 200.000 90 Index (2005=100) de verkopen in de eerste en tweede helft van een jaar ligt al jaren 100.000 85 rond een gemiddelde van 60% om 40%. 0 80 00 02 04 06 08 10 12* 1e jaarhelft 2e jaarhelft Omzet (r.as)Daling aantal showrooms nog niet ten einde Bron: Automotive dealerspecial▶▶ Al meerdere jaren daalt het aantal showrooms. Nederland heeft 3.500 echter nog altijd een hoge dichtheid van autodealers en garages. 3.000 Een verdere daling zal noodzakelijk zijn om het aantal verkochte 2.500 auto’s per showroom naar een rendabeler niveau te brengen. 2.000▶▶ De schaalvergroting in de branche is nog niet ten einde. De grotere 1.500 dealerholdings nemen ieder jaar een groter deel van de verkopen 1.000 voor hun rekening. Ook neemt ieder jaar het aantal contractpart- 500 ners van importeurs af. 0 Contractpartners Aantal showrooms 2005 2010 2011Groei verkoop kleinere auto’s niet te stoppen Bron: RDC Datacentrum▶▶ Demografische ontwikkelingen, zoals meer eenpersoonshuishou- 100% dens, vergrijzing en aandacht voor duurzaamheid, veroorzaken de 90% 80% trend naar kleinere auto’s. Fiscale stimulering heeft deze trend een 70% krachtige impuls gegeven. 60%▶▶ In zes jaar tijd is het aandeel van de kleinere auto’s, de segmenten 50% 40% small en city, gestegen van 30% naar ruim 52%. 30%▶▶ Door de trend naar kleinere auto’s is de gemiddelde verkoopprijs 20% 10% van nieuwe auto’s de afgelopen vijf jaar met 15% gedaald. 0% 2005 2007 2009 2011 A-small: submini’s (o.a.Ford Ka) B-city: kleine auto’s (o.a. Peugeot 207) C-lower family: kleine middenklasse (o.a. VW Golf) D-upper family: middenklasse (o.a. Audi A4) J-medium mpv: medium MPV’s (o.a. Renault Scenic) OverigenExport occasions legt bodem onder occasionmarkt Bron: VWE▶▶ De export van occasions is in 2011 met 40% explosief gestegen. 300.000 Motor van deze groei is de mogelijkheid om de BPM terug te vor- 250.000 deren van auto’s die worden geëxporteerd naar een EU-land. De 200.000 auto’s dienen na 16 oktober 2006 op kenteken te zijn gezet. 150.000▶▶ Op de occasionmarkt is sprake van prijsdruk en verschralende marges. De naar verwachting aanblijvende sterke groei van de 100.000 export zorgt ervoor dat het occasionaanbod niet al te ruim wordt. 50.000 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
  • 13. 12 doe-het-zelfartikelen Ook in 2012 negatieve omzetontwikkeling Verbetering woningmarkt essentieel voor fundamenteel herstel Branchevreemde aanbieders vormen bedreiging via online kanaal Branchebeschrijving De doe-het-zelfbranche (dhz) omvat bouwmarkten, verf- en behangspe- Belangrijke productgroepen zijn ijzerwaren, gereedschap, houtwaren, ciaalzaken (vbs), ijzer- en gereedschappenzaken, breedpakketzaken en sanitair, verf, behang, keukens, bouwmaterialen en tuinartikelen. Bouw- overige doe-het-zelfwinkels. Breedpakketzaken zijn feitelijk kleine bouw- markten verkopen steeds vaker branchevreemde artikelen als bloemen markten met een verkoopvloeroppervlakte van minder dan 1.500 m2. en planten, elektronica en meubels. Trends en ontwikkelingen Het grootste probleem van de dhz-branche vormen de al een aantal gen. De langetermijntrend naar schaalvergroting heeft er voor gezorgd jaren dalende volumes. De branche heeft dit altijd proberen op te dat een gemiddelde bouwmarkt tegenwoordig ruim 2.800 m2 beslaat, vangen door steeds meer branchevreemde producten aan te bieden. tegen 2.300 m2 in 2005. Ook is in diezelfde periode het aantal bouw- De grote bouwmarkten zijn verworden tot megastores die alles bieden markten met een verkoopvloeroppervlakte van meer dan 5.000 m2 op het gebied van van doe-het-zelf, tuin, wonen en recreatie; vaak in met 45% gestegen. Een afname van het aantal verkooppunten speelt de ruimste zin van het woord. Prijsverhogingen in de afgelopen jaren vooral in de segmenten verf- en behangspeciaalzaken en ijzerwaren. hebben er voor gezorgd dat de omzetten niet verder zijn weggegleden. Daar verdwijnen de niet-gebonden zelfstandige ondernemers. Zij Parallel met de daling van het volume, loopt ieder jaar het aantal hebben vaak opvolgingsproblemen, waardoor aansluiting zoeken bij verkooppunten van dhz-artikelen terug. Over de laatste 15 jaar bedroeg een gespecialiseerde keten veelal geen optie is. Maar soms is dit de de daling bijna 25%. Daarentegen is er ook een tegengestelde bewe- reddingsboei om te overleven. De verkoopkracht kan toenemen en er ging gaande: het totaal aantal meters vloeroppervlakte is flink geste- kan scherper worden ingekocht. Onze visie De dhz-branche heeft de bodem van het dal nog niet bereikt. ABN bieders en treedt ketenvervaging op door fabrikanten en groothandels AMRO verwacht dat het aantal woningtransacties in 2012 verder daalt die online activiteiten ontplooien. Een inhaalslag is nodig. De kracht naar 110.000 (-8%). De dhz-branche gaat dit voelen. Duurzaam herstel van de branche is deskundig advies, de directe beschikbaarheid van komt pas als de woningmarkt aantrekt. De klant ziet nauwelijks onder- het product en de mogelijkheid een product ter plekke te kunnen scheid tussen de verschillende dhz-ketens. Beleving, specialisatie, beoordelen. De sleutel tot succes is een crosschannel business- service en advies kunnen onderscheidende factoren zijn, maar meer model dat deze sterke punten combineert met het optimaliseren van nog lijkt klantenbinding mogelijk door een goede crosschannelstrate- logistieke processen. De klant wil namelijk alles; zowel on- als offline gie. In de dhz-branche staat online kopen nog in de kinderschoenen. oriënteren en kopen als producten naar wens meenemen, afhalen of Driekwart van de klanten koopt uitsluitend in fysieke winkels en laten bezorgen. Dit stelt hoge en andere eisen aan inkoop en voorraad- slechts 12% van de artikelen wordt via internet verkocht. Daar waar beheersing. Verdienmodellen moeten veranderen en de fysieke winkel de branche kansen onbenut laat, melden zich branchevreemde aan- gaat er anders uit zien. Kerngegevens Websites Omzet totale branche: EUR 3.880 mln ▶▶ waarvan ijzerwaren: EUR 309 mln www.hibin.nl ▶▶ waarvan bouwmarkten: EUR 2.844 mln ▶▶ waarvan breedpakket: EUR 311 mln www.rndweb.nl ▶▶ waarvan vbs: EUR 416 mln Totaal aantal winkels: 2.420 www.vertaz.nl www.mixonline.nl ABN AMRO omzetverwachting 2012: -2%
  • 14. doe-het-zelfartikelen 13Omzetdaling branchebreed probleem Bron: Mixonline, GFK, ABN AMRO Sector Research▶▶ In 2011 daalde voor het vierde jaar op rij de omzet in de dhz- 130 branche. In 2011 bedroeg de daling 2,5%. In de periode 2008-2011 120 is de omzet volgens GFK data met 12,5% gedaald. 110▶▶ De hardste klappen vielen in 2011 bij de breedpakket- en ijzer- 100 warenzaken, met een omzetdaling van respectievelijk 5,5 en 5,9%. Bij de bouwmarkten bleef de daling beperkt tot 1,8%. 90 Index (2000=100)▶▶ Het winnen van marktaandeel door bouwmarkten ten koste van 80 speciaalzaken, is in 2011 gestagneerd. 70 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Bouwmarkten Verf, behang IJzerwaren Breedpakket TotaalBedrijfsresultaat vertoont dalende trend Bron: HBD▶▶ De personeelskosten als percentage van de omzet zijn de laatste Bedrijfsresultaat jaren gestegen. Belangrijkste oorzaak daarvan is de daling van de omzet. De omzetdaling is niet gepaard gegaan met een vergelijkba- Overige kosten 6% re daling van de personeelssterkte. 11% Huisvestingskosten▶▶ Het bedrijfsresultaat is gedaald naar 6%. Tot enkele jaren geleden 6% zat dit percentage rond de 10%. 61% Inkoopwaarde 15%▶▶ Het voeren van private label producten komt steeds vaker voor om Personeelkosten de marges op peil te houden.Correlatie tussen woningtransacties en volume dhz Bron: CBS, *verwachting ABN AMRO▶▶ Tussen de ontwikkeling van de woningmarkt en de volumeomzet 115 in de dhz-branche bestaat een duidelijk verband.▶▶ Sinds 2006 is de volumeomzet in de dhz-branche met 18% 100 gedaald. Het aantal woningtransacties lag in 2011 42% lager 85 dan in 2006.▶▶ Een afname van het aantal verhuizingen leidt tot lagere dhz- Index (2000=100) 70 volumes. Maar dit verband is niet één op één. Uitstel van verhuizen, of zelfs afstel, zorgt ook voor verbouw en onderhoud 55 aan bestaande huisvesting. 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012* Woningtransacties Volume dhzKetens en aantallen vestigingen nog geen status-quo Bron: Vakblad Mix, ABN AMRO Sector Research▶▶ De ketenvorming in de dhz-detailhandel is ongekend. Onder de Hornbach 9 0,9% IBW 5 0,5% paraplu’s van Maxeda, Intergamma en DGN valt 97% van alle Kluswijs 16 1,7% bouwmarkten en breedpakketzaken. Maxeda (Praxis, Formido) 221▶▶ Toen DGN in 2010 besloot te stoppen met de Doeland-formule, is 23,3% een aantal Doeland-ondernemers een nieuwe breedpakketformule gestart: Kluswijs. Kluswijs telt inmiddels 16 ondernemingen. 42,8% DGN (Hubo, Multimate, Fixet,Doeland) 407▶▶ Door het verdwijnen van de Doeland-formule is het aantal breed- pakketzaken in 2011 met 7% gedaald. 30,7% Intergamma (Karwei, Gamma) 292
  • 15. 14 drogisterijen Webverkopen spelen steeds grotere rol in omzet Druk op prijzen door concurrentie supermarkten en internetaanbieders Social media middel voor klantenbinding Branchebeschrijving Drogisterijen houden zich bezig met de verkoop van drogisterijartike- kernassortiment behoren, verkopen veel drogisterijen steeds vaker len, zoals lichaamsverzorgende producten (bijvoorbeeld deodorant en branchevreemde artikelen als speelgoed en snoep. Van de drogisterij- shampoo), zelfzorggeneesmiddelen zonder recept en decoratieve en en is 87% onderdeel van een keten, franchiseorganisatie of een in- verzorgende cosmetica. Naast deze productgroepen, die tot het en/of verkooporganisatie. Trends en ontwikkelingen Al enkele jaren kent de drogisterijbranche een stabiele tot licht stijgende fabrikanten van A-merken hun drogisterijproducten buiten de winkels omzet. In 2011 wist de branche een omzetgroei te realiseren van 0,7%. om gaan aanbieden. Vaak gebeurt dit in samenwerking met grote online Deze lichte groei is vooral te danken aan een prijsstijging van 0,8%. warenhuizen. Volgens de Multichannel Monitor 2011 wordt 12% van de Schaalvergroting en ketenvorming zijn vergevorderd. Circa 87% van alle artikelen voor persoonlijke verzorging verkocht via internet. In 2010 was drogisterijen is onderdeel van een keten of formule. De niet-gebonden dit nog 8%. Consumenten kopen niet alleen vaker via internet, ze oriën- zelfstandige drogist verdwijnt uit het straatbeeld. De prijzen staan onder teren zich tegenwoordig ook vaker online, waardoor ze steeds beter ge- druk met krappere marges tot gevolg. De prijsdruk wordt opgevoerd ïnformeerd zijn over producten. Dit stelt ook hogere eisen aan de kennis door de opkomst van pure internetaanbieders als Truus.nl en Drogisterij. en service van het personeel. Enkele productgroepen groeien bovenge- net. Het aantal huismerkproducten in drogisterijen is de afgelopen jaren middeld. Vooral de decoratieve cosmetica, mannenverzorgingsproduc- sterk toegenomen. Hierdoor kwam druk te staan op de marges van de ten en zonnecosmetica doen het goed. Dit zijn producten met een merkfabrikanten. Om hun onderhandelingspositie te versterken, zijn de hogere marge en daarmee een aantrekkelijke productgroep. Onze visie Ondanks het toenemende online aanbod van producten, blijven consu- branche, als grootste afzetter van dieetproducten, de vruchten van menten behoefte houden aan service en advies. Juist daar liggen de plukken. Volgens de Multichannel Monitor 2011 wordt 12% van de kracht en de kansen van drogisterijen. In het kennen van de klant artikelen voor persoonlijke verzorging verkocht via internet. In 2010 moeten drogisterijen nog een slag maken. Zo hebben veel jonge ge- was dit nog 8%. Het web zal in de toekomst een nog grotere rol gaan zinnen met baby’s een sterke adviesbehoefte. Ook ouderen zijn inte- spelen in het koopgedrag van consumenten. Consumenten oriënteren ressant voor ondernemers in de drogisterijbranche. Zij zijn tegenwoor- zich nu al steeds vaker via het web alvorens tot aankoop over te gaan. dig fitter en actiever en hebben meer belangstelling voor gezondheid De moderne consument beperkt zich daarbij niet tot klassieke web- en uiterlijke verzorging. Daarnaast neemt door de vergrijzing de hoe- sites. Om in dit proces een grotere doelgroep aan te spreken en veelheid ouderen de komende jaren sterk toe. Door de toenemende consumenten te beïnvloeden, zijn sociale media als Facebook een mate van interesse in dieetproducten komt er meer vraag naar maal- effectief middel. Voor 2012 verwacht ABN AMRO een licht stijgende tijdvervangers en voedingssupplementen. Hier kan de drogisterij- omzet met een aanhoudende druk op de prijzen. Kerngegevens Websites Aantal winkels: 2.730 Netto omzet per fte: EUR 226.000 www.drogistensite.nl Aantal betaalde banen: 22.200 Omzet per m2 winkelvloer: EUR 4.900 www.kndb.nl Netto omzet per winkel: EUR 1,04 mln Gemiddelde winkelvloeroppervlakte: 209 m2 www.hbd.nl www.andb.nl ABN AMRO omzetverwachting 2012: +1%
  • 16. drogisterijen 15Prijsstijging compenseert volumeverlies Bron: CBS▶▶ Al vijf jaar kent de drogisterijbranche een stabiele tot licht stijgende 8% omzetontwikkeling. 6%▶▶ In 2011 compenseerden prijsverhogingen het verlies aan volume. 4% Het verkoopvolume van drogisterijwinkels zal ook in 2012 onder 2% druk blijven staan door een verdere toename van online aankopen.▶▶ Voor 2012 verwacht ABN AMRO een vergelijkbare omzetontwikke- 0% ling als de afgelopen jaren. Door concurrentie van internetaanbie- -2% ders en supermarkten blijft er druk staan op de prijzen. -4% 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Waarde Prijs VolumeHoge inkoopefficiëntie Bron: HBD▶▶ Het bedrijfsresultaat in de drogisterijbranche is de afgelopen twee Bedrijfsresultaat jaar licht gestegen. Dit ondanks hevige concurrentie en prijsdruk. Overige kosten▶▶ Door verregaande schaalvergroting en ketenvorming kent de bran- 5% Huisvestingskosten 7% che een hoge mate van inkoopefficiëntie. 7%▶▶ Verbetering van het bedrijfsresultaat kan worden gerealiseerd door de verkoop van luxe drogisterijproducten, waar een hogere marge Personeelskosten 15% 66% Inkoopwaarde op zit.Dalende trend aantal winkels zet door Bron: Locatus▶▶ Het aantal drogisterijen is de laatste zes jaar met 12% gedaald. In 3.200 2005 waren er meer dan 3.100 winkels; in 2011 is dit aantal ge- 3.100 daald naar 2.730. 3.000▶▶ Circa tweederde van de drogisterijen is te vinden in hoofdwinkel- 2.900 centra.▶▶ Verreweg de meeste winkels in de drogisterijbranche zijn aangeslo- 2.800 ten bij een keten of formule, namelijk ongeveer 87% van de vesti- 2.700 gingen. De overige drogisten (13%) behoren tot de zogenoemde 2.600 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 ongebonden zelfstandigen. Aantal winkelsLichaamsverzorging grootste omzetgroep Bron: Nielsen, ABN AMRO Sector Research▶▶ Er wordt in Nederland jaarlijks ruim EUR 5,1 miljard aan drogisterij- Mondverzorging Papier artikelen besteed. Circa 55% daarvan wordt omgezet in drogisterijen.▶▶ Bij een aantal ketens komt een steeds groter deel van de omzet uit 5% Haarverzorging 8% Lichaamsverzorging branchevreemde producten. Dit varieert van tijdschriften, boeken 9% 32% en speelgoed tot kleding.▶▶ Ook vinden drogisterijartikelen vaker via andere verkoopkanalen Cosmetica 11% hun weg naar de klant. Benzinestations en winkels in huishoudelij- 14% ke artikelen zijn hier voorbeelden van. 21% Geuren Zelfzorg en gezondheid
  • 17. 16 elektronica In 2011 daalde omzet met circa 3% Verzadiging markt voor televisies zorgt voor lichte daling omzet 2012 Aanhoudende concurrentie zorgt voor prijsdruk Branchebeschrijving Onder elektronicawinkels worden winkels verstaan die grote huishou- (grijsgoed). Meestal behoren ook software en computerspellen tot het delijke apparaten verkopen, zoals wasmachines en koelkasten (wit- assortiment. Deze branche is traditioneel in te delen in drie hoofdgroe- goed), audio- en videoapparatuur (bruingoed) en kleine huishoudelijke pen: onafhankelijke winkels, in- en verkoopcombinaties en franchise- apparaten, zoals digitale camera’s, telefoons en (spel-)computers of ketenbedrijven. Trends en ontwikkelingen Het lichte herstel van de omzet in 2010 (+0.3%) heeft niet doorgezet gatief kan beïnvloeden. Aan de andere kant verleiden de technologi- in 2011. De omzet daalde met 2,9%. De toenemende concurrentie sche ontwikkelingen de consument sneller vervangingsaankopen te tussen aanbieders van elektronicaproducten en de afnemende vraag doen of nieuw geïntroduceerde producten aan te schaffen. De snelle van consumenten hebben de afgelopen jaren voor druk op de prijzen groei van tablets is hier een voorbeeld van. In de branche wordt er gezorgd. Daarnaast zijn door de verzadiging van de markt in onder ingespeeld op de behoefte van de klant aan duurzaamheid. Zo zien andere televisies, de volumes het afgelopen jaar minder sterk toege- we bij witgoed steeds meer energiezuinige producten op de markt nomen. De convergentie van media en de hoge mate van innovatie in verschijnen met het zogenoemde ‘green label’. De online aankopen in de markten voor audio- en videoapparatuur, computers en telecom de elektronicabranche nemen toe. Niet alleen kleinere elektronische zorgen voor een aantal ontwikkelingen in de elektronicabranche. Aan apparaten worden online verkocht, ook witgoed wordt steeds vaker de ene kant worden elektronische apparaten multifunctioneel, wat de online aangeschaft. Maar de fysieke verkoop blijft bij deze goederen verkoop van een aantal andere producten, zoals digitale camera’s, ne- wel de boventoon voeren. Onze visie Het aantal fysieke winkels in de elektronicabranche is de afgelopen komst verzekerd. Een crosschannelbediening, door de fysieke winkel jaren sterk afgenomen door hevige concurrentie, consolidatie en de met een online aanwezigheid te combineren, heeft de grootste kans toename van online bestedingen. Fysieke winkels zullen de klant van slagen. Voor de crosschannelbenadering wordt een goede samen- moeten verleiden met goede service en advisering. Door de hoge werking tussen retailers en fabrikanten steeds belangrijker. Zo kunnen mate van concurrentie en transparantie liggen de prijzen dicht bij consumenten online bij de fabrikant hun product bestellen, om die elkaar in de buurt, prijsonderscheiding is daardoor moeilijk geworden. vervolgens fysiek bij de retailer op te halen. De fysieke winkel moet haar toegevoegde waarde naar de klant bewij- In 2012 kan de omzet van elektronica een boost krijgen door het zen door in te spelen op de beleving en de overtuiging van de klant. EK Voetbal en de Olympische spelen in de zomer. Echter, het lage Dit stelt hoge eisen aan het personeel. Heldere communicatie van het consumentenvertrouwen als gevolg van onduidelijkheid omtrent de adviserende personeel met de verschillende klantgroepen is een be- bezuinigingsmaatregelen zal voor een druk op de vraag zorgen. langrijke succesfactor. Ook de online winkels zijn niet van hun toe- ABN AMRO verwacht per saldo een lichte daling van de omzet. Kerngegevens Websites Aantal winkels: 2.030 Omzet per m2 winkelvloer: EUR 5.100 www.hbd.nl Gemiddelde winkelvloeroppervlakte: 294 m2 Omzet per fte: EUR 300.000 www.vlehan.nl Omzet per winkel: EUR 1,575 mln Omzet per werkzaam persoon: EUR 186.000 www.fiar.nl ABN AMRO omzetverwachting 2012: -1%
  • 18. elektronica 17Prijsdaling groter dan toename volumes Bron: CBS▶▶ De lichte toename in volumes kon de prijsdaling niet compenseren, 120 114 114 waardoor er sprake was van een omzetdaling in 2011. 115 110 109▶▶ Het afgelopen jaar waren er geen grote innovaties, zoals de iPad in 105 2010, die de omzet van de elektronicabranche een impuls konden 101 102 99 100 geven. 95▶▶ In 2012 kunnen het EK Voetbal en de Olympische spelen in de Index (2005=100) 90 zomer voor een omzet boost zorgen. 85 80 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Omzet elektronicaGrootste gedeelte oriëntatie via internet Bron: HBD▶▶ Bij alle productgroepen wordt het grootste gedeelte van de oriën- 100% tatie op internet gedaan, maar een deel van de consumenten laat 90% 80% zich daarnaast ook in de winkels informeren. 70%▶▶ Bij witgoed en audio- en videoapparatuur wordt het grootste deel 60% 50% van de aankopen nog steeds in de fysieke winkel gedaan. 40%▶▶ Het aantal mensen dat online aankopen doet, is niettemin al een 30% aantal jaren aan het groeien. De online bestedingen aan witgoed 20% 10% zijn in 2011 met 24% gestegen ten opzichte van 2010. 0% Computer hardware Games Audio- en Witgoed videoapparatuur Internet FysiekAantal winkels afgenomen Bron: HBD▶▶ Het aantal winkels in de branche is de afgelopen jaren afgenomen, 3.000 terwijl de totale bestedingen min of meer gelijk zijn gebleven. 2.500 Dit komt onder andere door consolidatie van de branche en online 2.000 concurrentie. 1.500▶▶ Consumenten kopen steeds vaker online vanwege de snelheid, het brede assortiment, de transparantie en het gemak bij de aankoop. 1.000▶▶ De fysieke winkel zal in de toekomst meer gebruikt worden als 500 ‘experience center’. 0 2007 2008 2009 2010 2011 Wit- en bruingoedwinkels Telecomwinkels ComputershopsMeeste huishoudens al in bezit van flatscreen- of LCD-televisie Bron: HBD▶▶ Het grootste gedeelte van de bestedingen gaat naar grote huis- Computers en software houdelijke apparaten. Op de tweede plaats komen de bestedingen Grote huishoudelijke apparaten aan personal audio- en videoapparatuur. 14% 26%▶▶ Een vrij groot deel van de bestedingen gaat naar personal audio- en videoapparatuur. De televisies, die hieronder vallen, verkopen de Telefoons 18% laatste jaren echter steeds minder goed, omdat de meeste huis- 17% houdens al in het bezit zijn van een flatscreen- of LCD-televisie. 25% Kleinehuishoudelijke apparaten Personal audio- en video
  • 19. 18 kledingzaken Omzet kledingbranche daalde 1,4% in 2011 Online aanwezigheid noodzakelijk om consument te binden ABN AMRO verwacht omzetdaling in 2012 Branchebeschrijving De detailhandel in kleding omvat winkels in dames- en/of herenboven- het grootste deel van de omzet. De branche heeft in toenemende kleding, baby- en kinderkledingzaken, bodyfashionshops (lingerie) en mate te maken met vestiging van internationale ketens als Mango en gemengde kledingzaken. Van alle bestedingen aan kleding komt ruim Inditex (Zara en Bershka) in Nederland. Volgens de Multichannel Moni- 70% terecht bij kledingwinkels. Damesmode beslaat met circa 38% tor van 2011 vindt 27% van de kledingaankopen online plaats. Trends en ontwikkelingen Na een kleine omzetplus in 2010, noteerde de kledingbranche in 2011 online retail. De groei in online bestedingen laat in 2011 opnieuw dub- weer een omzetdaling. De daling van 1,4% was volledig toe te schrij- bele cijfers zien, hoewel de groei wel wat is afgezwakt ten opzichte ven aan een daling van het volume. De impact van de besparende con- van 2010. De meeste winkelketens in de kledingbranche hebben te- sument en de slechte weersomstandigheden in 2011 verschilden per genwoordig naast hun fysieke winkels ook een webwinkel. Ook fabri- segment. Damesmode en bodyfashion hadden te maken met een kanten verkopen steeds vaker hun producten rechtstreeks aan de con- grotere omzetdaling dan de herenmode. Onder invloed van de omzet- sument via internet. De rol van internet verschilt duidelijk voor heren-, daling en de toenemende grondstofkosten kwamen de marges in de dames- en kindermode. Crosschannel is dominant in het koop- en kledingbranche verder onder druk te staan. Om toch omzet- en winst- oriëntatieproces bij dames- en kindermode. Voor herenmode is de groei te realiseren, openden verschillende ketens nieuwe filialen. fysieke winkel nog dominant. Zowel online als in de fysieke winkels Naast Nederland, zijn vooral buurlanden en Aziatische landen in trek wisselen de assortimenten vaak, om in te spelen op de laatste trends als vestigingsland. Kleding is de derde grootste productgroep in de en de aandacht van de consument vast te houden. Onze visie Voor 2012 verwacht ABN AMRO een daling van de consumenten- werpers. Voor kleinere ondernemers zijn nichemarkten interessant, bestedingen, mede onder invloed van de stijgende werkloosheid. om te ontkomen aan de prijs- en margedruk in de modebranche. Hier- Daarnaast zal ook in 2012 weer sprake zijn van een koopkrachtdaling. bij kunnen ze inzetten op datgene wat online vaak nog ver te zoeken Al met al verwacht ABN AMRO een omzetdaling van 2% voor de kle- is: persoonlijke service. Crosschannelretail heeft ook in de kledingbran- dingbranche. De druk op de omzet en de sterke toename in concur- che de toekomst. Hoewel de consument een kledingstuk nog graag rentie van online winkels en branchevreemde aanbieders, dwingt de past en voelt in een fysieke winkel, zal hij steeds vaker online kopen. kledingbranche tot kostenbeheersing. Maar ook het neerzetten van De fysieke winkel krijgt steeds meer de functie van “experience een sterk concept om zich te onderscheiden en in te spelen op de be- center” Duurzaamheid blijft een ‘hot topic’ in de branche, mede door . leving van klant, is noodzakelijk. Aspecten als assortiment en service de toenemende aandacht van de media. Dit zien we onder andere spelen hierbij een grote rol. Grote fastfashion ketens kiezen voor snel terug in het assortiment, bijvoorbeeld met een vergroting van het wisselende, modieuze collecties en samenwerking met bekende ont- aanbod in biologisch katoen. Kerngegevens Websites Aantal kledingwinkels: 15.810 Omzet 2010 per winkel: EUR 539.000 www.cbw-mitex.nl Omzet: EUR 8 mrd (excl. BTW) Aantal werknemers: 82.200 www.modint.nl www.hbd.nl ABN AMRO omzetverwachting 2012: -2%
  • 20. kledingzaken 19Sterke daling volumes in 2011 Bron: CBS▶▶ De volume- en omzetontwikkeling in de kledingbranche is nauw 115 gerelateerd aan de conjunctuur. 110▶▶ De prijzen in de kledingbranche daalden met gemiddeld 0,3% per jaar vanaf 2001. In 2011 stegen de prijzen met 1% onder invloed 105 van de stijgende inkoopkosten. 100▶▶ De volumes in de kledingbranche stegen vanaf 2001 met gemid- Index (2005=100) deld 1% per jaar. Onder invloed van de besparende consument 95 daalden in 2011 de volumes met 2,3%. 90 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Omzet Volume PrijsSchaalvergroting zorgt voor gunstiger inkoopcondities Bron: HBD▶▶ Door schaalvergroting hebben winkeliers inkoopvoordeel kunnen Bedrijfsresultaat realiseren. De inkoopwaarde als percentage van de omzet daalde van 56% in 2002 naar 53%. Overige kosten 4% 12%▶▶ Mede door de hoge huren op A-locaties stegen de huisvestings- kosten als percentage van de omzet in negen jaar van 10% naar Huisvestingskosten 12% 53% Inkoopwaarde omzet 12%. 18% PersoneelskostenInternetverkopen verdrievoudigd in vijf jaar Bron: Thuiswinkel.org, CBS, ABN AMRO Sector Research▶▶ Het online aandeel in de bestedingen aan kleding en schoenen is 5% gegroeid van 1,5% in 2006 naar bijna 5% in 2011. 4%▶▶ Het belangrijkste onderscheidende vermogen van online winkelen is volgens consumenten tijdgerelateerd. Online winkelen kost rela- 3% tief weinig tijd en men kan winkelen wanneer het uitkomt. 2%▶▶ In totaal werd in 2011 EUR 630 miljoen online besteed aan kleding en schoenen. 1% 0% 2006 2007 2008 2009 2010 2011Nederlander besteedt EUR 722 per jaar aan kleding Bron: HBD, CBS, ABN AMRO Sector Research▶▶ De bestedingen per hoofd aan kleding zijn licht gedaald in 2011. 14.000 12.088 11.967▶▶ In kledingwinkels komt 71% van alle bestedingen aan mode te- 12.000 11.123 11.723 11.792 11.738 recht, een lichte daling ten opzicht van 2008. In de afgelopen jaren 10.000 zagen branchevreemde aanbieders, zoals supermarkten, de beste- 8.000 dingen aan kleding licht toenemen. 6.000 4.000 2.000 1.557 1.630 1.628 1.605 1,652 1.620 681 717 719 712 729 722 EUR 0 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Bestedingen (totaal, mln EUR) Per huishouden, EUR Per hoofd, EUR
  • 21. 20 online retail Opnieuw dubbelcijferige groei voor online retail Voor het eerst lichte daling van uitgaven per online consument Consument beweegt steeds meer crosschannel Branchebeschrijving Online retail omvat de verkoop van producten en diensten via internet combineren (multichannel). De meeste daarvan komen voort uit traditi- aan particulieren. De branche bestaat uit spelers die puur als webwin- onele winkels, maar andersom komt ook voor. In deze Visie op secto- kel opereren en bedrijven die fysieke winkels met een webwinkel ren ligt de nadruk op de online verkoop van producten. Trends en ontwikkelingen De omzet van non-food producten via fysieke winkels daalt al drie jaar. online retailomzet is uitsluitend gerealiseerd door consumenten die Dit probleem is niet los te zien van de economische tegenwind, maar voor het eerst online aankopen deden. Dit kan een indicatie zijn dat de sterke groei van online retail speelt onmiskenbaar een rol. Het ook aan online retail de recessie niet ongemerkt voorbij gaat. Uit online retailkanaal wist de afgelopen jaren zijn sterke groei telkens recent onderzoek van Deloitte blijkt dat in Nederland van de top-25 weer te continueren. De omzet die met de online verkoop van online retailers iets meer dan de helft pure webretailers betreft. De non-food producten wordt behaald, is in 2011 uitgekomen op ruim overige spelers in de top-25 betreft ondernemingen die naast een EUR 3,5 miljard, een toename van circa 13% ten opzichte van 2010. In fysieke winkel een bloeiend online kanaal hebben opgezet. De over- 2007 kende de online verkoop van producten het hoogste groeicijfer name van Bol.com, de op één na grootste online speler in Nederland, met 41%. Daarna is het groeitempo ieder jaar afgezwakt. Opvallend is door Ahold is een voorbeeld van hoe een grote klassieke detail- wel dat in 2011 voor het eerst het totaalbedrag dat per consument per handelsketen een pure online speler opkoopt om niet te verliezen jaar online werd besteed, met 0,6% is gedaald. De totale groei van de in de strijd om de consument. Onze visie De groei van online retail gaat de komende jaren in een lager tempo moment in het koopproces bediend kan worden. Dit biedt aan fysieke voort. De groei gaat voor het grootste deel ten koste van de fysieke winkels volop kansen, als zij online samenwerking zoeken met leve- winkelomzet. Het zijn net als in 2011 vooral nieuwe online kopers die ranciers, andere retailers of pure online spelers. De mogelijkheden voor de groei gaan zorgen. Het volwassen worden van online retail ontstaan om in de fysieke winkel online een groter assortiment aan te leidt tot verandering van businessmodellen. De consument is bepa- bieden. Voorraadbeheer en levering van producten kan vanuit de sa- lend voor het beeld van het online retaillandschap over enkele jaren. menwerking worden georganiseerd. Verdienmodellen die ontstaan, De consument beweegt zich steeds meer crosschannel. Hij wil naar zullen per samenwerkingsvorm verschillen. Pure online retailers blijven believen switchen van online naar offline kanalen en vice versa bij de bestaan. Echter een deel zoekt samenwerking met andere kanalen of oriëntatie op en aankoop van producten. De uitdaging is deze consu- wordt overgenomen door bestaande retailketens. Tot slot blijven er ment met zijn grillige aankoopgedrag te vangen. Aanwezigheid in alle online spelers over in de rol van superspecialist of prijsvechter. verkoopkanalen is daarvoor belangrijk, zodat de consument op elk Kerngegevens Websites Omzet online retail producten: EUR 3,5 mrd Aandeel online verkopen in detailhandel www.emerce.nl Aandeel e-shoppers onder 12- tot 74-jarigen: non-food: 8% www.thuiswinkel.org 73% Bestedingen per online koper per jaar: EUR 885 www.blauw.com Aandeel frequente e-shoppers: 52% ABN AMRO omzetverwachting 2012: +10%
  • 22. online retail 21Omzetgroei in een lagere versnelling Bron: Blauw Research▶▶ De groei van online retail van producten neemt geleidelijk af. In 45% 41% 2011 is in Nederland voor ruim EUR 3,5 miljard op internet gewin- 40% 35% 34% keld (excl. reizen en financiële producten). De toename van 13% is 30% 29% een respectabel cijfer als we het afzetten tegen de daling van 1% 25% 24% 21% in de non-food retail. 20% Omzetmutatie (in % j-o-j) 16% 13%▶▶ De komende jaren verwacht ABN AMRO aanhoudende groei in de 15% 10% dubbele cijfers. Voor 2012 verwachten wij een omzettoename van 5% 10%. 0% 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 OmzetontwikkelingOok ouderen kopen steeds meer online Bron: CBS▶▶ Circa 95% van de Nederlanders tussen 12 en 75 jaar beschikt over 80% een internetaansluiting. Daarvan deed in 2011 79% één of meer 70% 71% 73% 68% aankopen via internet. 60% 60% 58% 50%▶▶ In de grafiek staan de percentages van alle Nederlanders tussen 52% 46% 40% 12 en 75 jaar die aankopen via internet doen. 30%▶▶ De afgelopen jaren is de groei vooral gerealiseerd in de leeftijds- 20% groepen boven 45 jaar. Omdat de participatiegraad bij deze groep 10% nog relatief laag is, valt hier in de toekomst nog groei te realiseren. 0% 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 E-shoppers Frequente e-shoppersTotale uitgaven per online koper licht gedaald Bron: Blauw Research▶▶ In 2011 zijn voor het eerst de uitgaven per online koper gedaald. 900 890 886 De daling was 0,6%. Een online consument gaf gemiddeld 800 737 700 EUR 886 uit in 2011. 655 585 600▶▶ De frequentie van aankopen is in 2011 gestegen naar 7 maal per ,7 500 433 441 online koper. Het gemiddeld bestede bedrag per aankoop daalde 400 naar EUR 115. 300 200▶▶ De groei van de verkopen in webwinkels komt volledig voor In mln EUR 100 rekening van nieuwe kopers. In totaal deden 900.000 mensen in 0 2011 hun eerste online aankoop. UitgavenOnline betaalgedrag stabiel, Ideal favoriet Bron: Currence▶▶ In 2011 werden bijna 78 miljoen online aankopen gedaan. Dit IDeal 55% waren er 9 miljoen meer dan in 2010. De aandelen van de betaal- Acceptgiro voor levering 22% methoden zijn in die periode nauwelijks veranderd. Alleen het Creditcard 5% percentage overschrijvingen is gedaald. Overschrijving 6%▶▶ Het betalingsproduct iDeal, een gezamenlijk product van de Neder- Eenmalige machtiging 2% landse banken, bestaat sinds 2005. Het gebruik is sinds de start PayPal 5% gegroeid tot circa 95 miljoen transacties in 2011. In 2011 groeide 5% Overige het aantal iDeal transacties met 38%. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60%
  • 23. 22 schoenen Omzet schoenenbranche gestegen in 2011 Daling van de omzet verwacht in 2012 Aandeel online verkopen stijgt Branchebeschrijving In de schoenendetailhandel worden dames- en herenschoenen, kin- houdsmiddelen en lederwaren zoals riemen en tassen. De VGS derschoenen, laarzen, sportschoenen, sandalen en pantoffels verkocht. (Vereniging Grootwinkelbedrijven in Schoenen) is de branchevereni- Onder het assortiment vallen tevens accessoires zoals veters, onder- ging, die via haar leden iets meer dan de helft van de markt dekt. Trends en ontwikkelingen In 2011 is de omzet in de schoenenbranche met 2% gestegen. Hiermee grote pure online spelers bijgekomen, zoals Zalando en Sjoez. beleefde de schoenenbranche een sterkere groei dan de detailhandel Ondernemers gebruiken naast assortiment en service in toenemende als geheel, die een beperkte omzetgroei van 0,2% liet zien. De omzet- mate social media om zich te onderscheiden in de markt. Er is meer groei in de schoenenbranche is vooral toe te schrijven aan een prijsstij- aandacht gekomen voor duurzaam en verantwoord ondernemen. ging van 1,1%. Dit kwam mede door het doorberekenen van de stijgen- Verscheidende modeketens presenteerden duurzaam geproduceerde de loon- en grondstofkosten. Tegenwoordig koopt 27% van de schoenencollecties de afgelopen jaren. Ook wordt er in toenemende consumenten schoeisel wel eens online. De fysieke winkel heeft nog mate samengewerkt tussen designers en schoenenmerken om bijzon- een dominante positie bij het kopen van schoenen. Echter, consumen- dere collecties in de markt te zetten. Schoenenwinkels hebben, net als ten oriënteren zich vaker via internet en kopen ook steeds vaker online. kledingzaken, steeds sneller wisselende collecties. Hiermee proberen Veel winkels hebben daarom inmiddels naast hun vestigingen in de win- ze consumenten meerdere malen per jaar te verleiden tot het doen van kelstraat ook een online vestiging. Er is de laatste jaren ook een aantal aankopen. Onze visie Voor 2012 verwacht ABN AMRO dat de werkloosheid stijgt. Ook de meer keuzemogelijkheden uit een breder assortiment. De kans dat koopkracht daalt, door bezuinigingsmaatregelen van de overheid. De een consument tot aankoop overgaat, kan hier aanmerkelijk mee consumentenbestedingen dalen daardoor. Ook de omzet in de schoe- worden vergroot. Ook horizontale samenwerking van schoenen- nenbranche zal hierdoor dalen. Retailers worden geconfronteerd met retailers onderling, al dan niet binnen een keten, biedt volop kansen fabrikanten die meer rechtstreeks verkopen aan consumenten. Dit voor crosschannelverkoop. Ondernemers kunnen gezamenlijk de gaat ten koste van fysieke winkels. Echter beide kanalen hebben el- online voorraad en het assortiment beheren, om zo te komen tot een kaar nodig om de klant zo goed mogelijk te bedienen. Nieuwe verticale optimale bediening van de klant. Deze nieuwe vormen van samen- samenwerkingsvormen tussen fabrikanten en retailers zijn mogelijk werking leiden tot nieuwe verdienmodellen in de branche. Andere voor het optimaliseren van crosschannelstrategieën. In samenwerking uitdagingen liggen er op het gebied van klantenbinding. Sociale media met fabrikanten is het nu mogelijk online in de fysieke winkel meer bieden uitstekende mogelijkheden om specifieke doelgroepen te dan alleen de aanwezige collectie aan te bieden. De klant krijgt zo veel bereiken. Kerngegevens Websites Aantal bedrijven: 1.305 Omzet per winkel: EUR 585.000 www.cbwmitex.nl Aantal winkels: 3.450 Omzet per fte: EUR 150.000 www.hbd.nl www.schoenencentrum.nl www.schoenvisie.nl ABN AMRO omzetverwachting 2012: -2%
  • 24. schoenen 23Volume na vier jaar van daling weer gestegen Bron: CBS▶▶ De omzetgroei van 2% in 2011, de eerste sinds 2006, was deels 110 prijsgedreven. De prijzen in de winkels stegen in 2011 met 1,1%.▶▶ Sinds 2006 heeft de schoenenbranche last gehad van dalende 105 volumes. In 2011 werd deze trend gebroken en was er sprake van een volumestijging van 0,9%. 100▶▶ De prijs van schoenen stijgt sinds 2005 ieder jaar licht en bevindt Index (2005=100) 95 zich nu weer op het niveau van 2002. Stijgende loon- en grondstofprijzen zijn de oorzaak van de stijging. 90 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Volume Omzet PrijsGestegen grondstofprijzen doen inkoopwaarde stijgen Bron: HBD▶▶ De gestegen grondstofprijzen zijn terug te zien in de stijging van de Bedrijfsresultaat inkoopwaarde van schoenenwinkels de laatste paar jaar. In 2009 Totaal overige kosten bedroeg de inkoopwaarde 52%, inmiddels is die gestegen naar 4% 11% 54%.▶▶ Tot 2009 was een omgekeerde beweging te zien, toen door 12% Huisvestingskosten 54% Inkoopwaarde schaalvergroting de inkoopwaarde juist daalde.▶▶ De inkoopkosten van schoenenzaken zijn met 54% relatief laag ten 18% opzichte van de gehele detailhandel (66%). PersoneelskostenGroei online bestedingen kleding en schoenen Bron: Thuiskwinkel.org, ABN AMRO Sector Research▶▶ Hoewel de groei procentueel afneemt, maken online verkopen een 40% steeds groter deel uit van de verkoop van schoenen. In 2010 werd 15% van de kleding- en schoenenaankopen gedaan via het inter- 30% net. In 2011 is dit percentage volgens de Multichannel Monitor ge- stegen naar 27%. 20%▶▶ Uit onderzoek van ABN AMRO blijkt dat binnen drie jaar 50% van 10% de consumenten schoenen wel eens online koopt. In 2011 was dit % groei j-o-j percentage nog 36%. 0% 2007 2008 2009 2010 2011vNa twee jaar weer stijging bestedingen Bron: CBS, ABN AMRO Sector Research▶▶ De bestedingen aan schoenen zijn in 2011 uitgekomen op een 2.500 2.291 2.266 2.224 2.223 bedrag van ruim EUR 2,2 miljard. 2.052 2.163 2.115 2.000▶▶ De laatste paar jaar zijn de bestedingen per hoofd van de bevolking aan schoenen nauwelijks toegenomen. 1.500▶▶ Het bedrag dat de consument besteedt aan kleding (EUR 722 per 1.000 hoofd) ligt, ondanks de stijging van de besteding aan schoenen, nog steeds ver boven het bedrag dat de consument aan schoenen 500 320 314 301 288 306 295 286 135 uitgeeft. 126 140 138 135 131 128 EUR 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Bestedingen totaal, mln EUR Per huishouden, EUR Per hoofd, EUR
  • 25. 24 sportspeciaalzaken Economische tegenwind leidt tot omzetdaling Fysieke winkel nog dominant bij aankoop van sportartikelen Strategie gericht op crosschannel heeft de toekomst Branchebeschrijving Sportspeciaalzaken zijn zowel bedrijven met een algemeen assorti- pen decennium flink gestegen. Van de sportzaken valt momenteel ment in sportschoenen, sportkleding en sportartikelen als winkels die circa 70% onder een keten, franchiseorganisatie of een in- en/of ver- zich richten op specifieke sporten, zoals bijvoorbeeld de duiksport, rui- kooporganisatie. De overige 30% wordt aangeduid als niet-samenwer- tersport of golf. De samenwerkingsgraad in de branche is het afgelo- kende zelfstandigen. Trends en ontwikkelingen De economische tegenwind is niet aan sportspeciaalzaken voorbij ke winkel, hebben de afgelopen paar jaar een vlucht genomen. Inmid- gegaan. De branche bevindt zich in een lastig parket. Sportartikelen dels ligt het percentage sportartikelen dat via het web verkocht wordt, worden voor een steeds groter deel buiten het traditionele kanaal ver- volgens de Multichannel Monitor 2011 op 14%. Een percentage dat de kocht. Kleding- en schoenenwinkels, warenhuizen, doe-het-zelfzaken, komende jaren nog aanzienlijk gaat stijgen. De niet-samenwerkende iedereen probeert een graantje mee te pikken van de recreatie- en zelfstandige heeft moeite het hoofd boven water te houden. Als ‘local vrijetijdsmarkt. Grote sportmerken bewegen zich meer zelfstandig in hero’ heeft hij vaak een sterke en betrouwbare positie in de lokale het retailkanaal, en concurreren daarmee rechtstreeks met sportzaken. markt. Echter zelfstandig investeren in een crosschannelstrategie in Zij openen lifestylewinkels in grote winkelstraten en bieden via web- een steeds prijs- en producttransparantere markt is moeilijk. Dit terwijl shops hun complete assortiment aan. Vooral met nieuwe collecties en bij ketens of inkoopcombinaties aangesloten retailers juist profiteren premiumproducten onderscheiden zij zich en weten zij klanten te ver- van de ontwikkel- en slagkracht van de samenwerking. leiden. De verkopen via webshops, al dan niet behorend bij een fysie- Onze visie Sportdetaillisten staan voor de uitdaging in de strijd om de klant niet spelen op de behoefte van de consument zich crosschannel te volledig buitenspel te worden gezet. Het toetreden van fabrikanten en bewegen. Moderne technologie biedt de ondernemer mogelijkheden groothandels als aanbieders van sportartikelen zorgt voor verder- de door vierkante meters beperkte fysieke collectie uit te breiden met gaande verdringing van het klassieke verkoopkanaal. Krachten van de een inpandige online winkel. De klant krijgt zo de keuze uit een fysieke winkels blijven de productkennis en het professionele advies. bredere en diepere collectie. Het zal de kans dat de klant tot kopen De kracht daarvan is voor de diverse productgroepen anders. Proble- overgaat aanzienlijk verhogen. In de toekomst zijn nieuwe samen- matisch is de situatie bij sportkleding, die door vele - ook branche- werkingsvormen nodig met fabrikanten en groothandels. De fysieke vreemde -aanbieders wordt verkocht. Concurrentie op prijs domineert winkel behoudt zijn functie, maar wordt te gelijkertijd (af-)leveradres deze markt. Bij sportschoeisel en hardwaren ligt het anders; daar is van direct bij de merkfabrikant en de groothandel online bestelde professioneel advies vaak doorslaggevend in de keuze van de artikelen. Hiermee verandert het bestaande verdienmodel in de consument. Wel is het van belang dat de ondernemer goed weet in te branche. Kerngegevens Websites Aantal sportspeciaalzaken: 1.560 Omloopsnelheid niet-gebonden zelfstandige: 2,4 www.cbwmitex.nl Omzet per winkel: EUR 490.000 Omzet per m2 winkelvloer: EUR 2.600 www.hbd.nl Omloopsnelheid formule generalist: 2,7 Marktaandeel sportspeciaalzaken: 54% www.fghs.nl www.sportcult.nl ABN AMRO omzetverwachting 2012: -1%
  • 26. sportspeciaalzaken 25Omzet lijdt onder webverkopen en branchevervaging Bron: CBS, ABN AMRO Sector Research▶▶ De omzet in sport- en recreatie-artikelen daalt al drie jaar op rij, als 10 gevolg van volumedaling. 8 6▶▶ Vooral de verkoop van sportkleding en -schoeisel heeft te lijden 4 onder het wegvloeien van verkopen naar branchevreemde aanbie- 2 0 ders. -2▶▶ Ook webverkopen door ondernemingen die alleen via het web -4 sportartikelen verkopen, zorgen voor afnemende volumes bij sport- -6 -8 speciaalzaken. Verkopen door multichannelondernemers worden -10 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 gerekend tot de omzet in de grafiek. Waarde Volume PrijsVerkrapping marges leidt tot slechter bedrijfsresultaat Bron: HBD▶▶ Het bedrijfsresultaat is de afgelopen paar jaar licht verslechterd. Bedrijfsresultaat De prijsconcurrentie is verhevigd door de opkomst van online aan- Overige kosten 6% bieders. De prijstransparantie van sportartikelen is er sterk door verbeterd. Dit is ten koste gegaan van de marges. 12% Huisvestingskosten▶▶ In gespecialiseerde winkels gericht op één sport liggen de perso- 9% 59% Inkoopwaarde neelskosten hoger dan 14%. Het personeel is er vaak beter opge- leid en gespecialiseerd in het geven van advies voor één tak van 14% Personeelskosten sport.Sportspeciaalzaken grootste marktaandeel Bron: Q&A 2010, ABN AMRO Sector Research▶▶ De bestedingen aan sportartikelen via webwinkels betrof in 2011 Ambulante handel, webwinkels en overige winkels circa 14% van het totaal. Dit is de som van de verkopen via pure webwinkels (in de grafiek 10%) en de verkopen van webwinkels 10% Niet-detailhandel van de overige verkoopkanalen. 15%▶▶ De totale sportdetailhandelmarkt is circa EUR 1,15 miljard groot. 54% Sportspeciaalzaken Warenhuizen 2% De omzet via het online kanaal komt daarmee rond de EUR 160 8% Kledingwinkels miljoen. 12%▶▶ In de drie jaar van krimpende omzet is het sportspeciaalzaken wel Schoenenwinkels gelukt om het marktaandeel te stabiliseren.Fysieke winkel dominant verkoopkanaal Bron: ABN AMRO, CBW-Mitex▶▶ Steeds meer consumenten kopen wel eens sportartikelen online. Toch is voor alle productgroepen in 2011 het fysieke verkoopkanaal Artikelen 6% 55% 40% nog leidend.▶▶ Bij schoenen is de offline verkoop heel dominant. Ook in de Kleding 11% 55% 34% toekomst lijken de voordelen van de fysieke winkel overeind te blijven. Consumenten willen schoenen passen, snel in bezit hebben en daarbij goed advies krijgen. Schoenen 6% 72% 22%▶▶ Bij de verkoop van sportkleding zal crosschannel over enkele jaren domineren. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Online aankopen Off line aankopen Cross channel
  • 27. 26 supermarkten Omzetgroei in 2011 voor supermarkten Supermarkten zetten succesvol in op huismerken Omzet groeit verder in 2012 Branchebeschrijving Supermarkten zijn het belangrijkste kanaal voor de verkoop van voe- rijartikelen en was- en reinigingsmiddelen belangrijke bestedingsgroe- dings- en genotmiddelen aan de consument. De uitgaven aan food in pen. Nederland telt een aantal grote supermarktorganisaties met de supermarkten betreffen voornamelijk vlees, dranken, zuivel en krui- verschillende supermarktformules. Zo zijn er fullservicesupermarkten denierswaren. In het assortiment van non-foodproducten zijn drogiste- als Albert Heijn en C1000, versus discounters als Aldi en Lidl. Trends en ontwikkelingen De omzet van supermarkten steeg met 2,1% in 2011. De omzetstijging zijn ten opzichte van de concurrentie. Uit recent ABN AMRO onderzoek was volledig toe te schrijven aan de prijsstijging van 2,2%. Supermark- blijkt namelijk dat de consument nauwelijks het verschil opmerkt tussen ten zagen de inkoopkosten stijgen onder invloed van de hoge voedsel- de ketens. Momenteel vindt er vooral concurrentie op prijs plaats. prijzen op de wereldmarkt. Hoewel supermarkten onderling stevig con- Supermarkten zetten in op huismerken om zich te onderscheiden van curreren op prijs, zijn de hogere kosten gedeeltelijk doorberekend aan hun concurrent, maar ook vanwege de doorgaans hogere marge op de klant. Door de overname van C1000 door Jumbo Supermarkten eind deze producten. Naast huismerken nemen supermarkten in toenemen- 2011, nam de concentratie in het supermarktlandschap snel toe. De de mate streek-, biologische en non-foodproducten op in het assorti- twee grootste partijen, Albert Heijn en Jumbo, hebben momenteel ment. Winkels die zich bevinden op het snijvlak tussen fastservice en samen meer dan de helft van de Nederlandse markt in handen. De supermarkt zien we steeds vaker opduiken in het straatbeeld. De diverse supermarkten schuiven op naar het fullserviceconcept, inclusief consument kan in deze winkels niet alleen terecht voor een vers Lidl. De uitdaging voor de supermarktondernemer is onderscheidend te broodje, maar ook voor een deel van zijn dagelijkse boodschappen. Onze visie Voor 2012 verwacht ABN AMRO dat de werkloosheid stijgt ten opzichte onderscheidend assortiment zijn daarbij essentieel. In het assortiment van 2011. Dit heeft een negatief effect op de consumentenbestedingen. vertaalt zich dit naar een groei in het aanbod huismerken in ver- Daarnaast is in 2012 weer sprake van een koopkrachtdaling door schillende kwaliteits- en prijsklassen, maar ook streek- en biologische overheidsmaatregelen. Supermarkten laten als een van de weinige producten zijn prominenter in het supermarktschap aanwezig. Andere branches in de detailhandel een groei zien in 2012. ABN AMRO ontwikkelingen hebben te maken met kostenbesparing en het gebruik verwacht een groei van 2%. Onder invloed van de besparende van het online kanaal. Hoewel internet nog maar beperkt gebruikt wordt consument en de hevige concurrentie komt er voorlopig nog geen einde door consumenten als aankoopkanaal voor boodschappen, zal het aan de hoge prijsdruk. Supermarkten kunnen, om gedeeltelijk te belang van internet als verkoopkanaal en oriëntatiekanaal verder toe- ontkomen aan de hoge prijsdruk, inzetten op het creëren van onder- nemen. Naast thuisbezorgen zullen supermarkten ook het zogenaamde scheidend vermogen. Het vergroten van klantloyaliteit, mede door het ‘click & collect’ aanbieden. Consumenten bestellen online en halen hun beter gebruiken van klantinformatie, en het aanbieden van een boodschappen op een later moment bij de supermarkt af. Kerngegevens Websites Aantal supermarkten: 4.390 Aantal werknemers: 245.200 www.hbd.nl Aantal mini-supers: 1.290 Netto omzet per fte: EUR 276.000 www.cbl.nl Netto omzet per winkel: EUR 5,3 mln www.distrifood.nl www.foodholland.nl ABN AMRO omzetverwachting 2012: +2%
  • 28. supermarkten 27Omzet supermarkten voor zesde jaar op rij in de plus Bron: CBS▶▶ De omzetontwikkeling is niet sterk gerelateerd aan de conjunctuur. 125▶▶ Supermarkten laten al zes jaar op rij een omzetgroei zien. De omzetgroei ligt vanaf 2009 echter wel onder het langetermijn- 115 gemiddelde.▶▶ In 2012 verwacht ABN AMRO een omzetgroei van 2%. Voor de detailhandel als geheel verwacht ABN AMRO een lichte 105 Index (2005=100) omzetdaling. 95 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Omzetontwikkeling Prijs VolumeMarges dun in supermarktbranche Bron: HBD▶▶ Door de verhoogde inkoopprijzen en de sterke prijsdruk kwamen Bedrijfsresultaat Totaal overige kosten de marges van supermarkten verder onder druk te staan in 2011. Huisvestings kosten▶▶ De marge van supermarkten ligt rond de 2%. Dit is veel lager dan 7% 2% 3% de marges van non-foodbranches in de detailhandel. Personeels kosten 12%▶▶ Met de verkoop van huismerk- en non-foodproducten proberen su- permarkten hun marges te vergoten en hun omzet te stimuleren. 75% InkoopwaardeMarktaandeel Lidl stijgt fors Bron: Nielsen, Sligro, ABN AMRO Sector Research▶▶ Het marktaandeel van Lidl groeide van 5,6% in 2010 naar 6,7% in Overig 0,9% Lidl 2011. Een belangrijke reden van deze groei was een toename in het Aldi aantal winkels. 6,7% 7,9% Albert Heijn▶▶ Jumbo heeft eind 2011 supermarktketen C1000 overgenomen. Hiermee is Jumbo de tweede grootste partij geworden in het 33,5% supermarktlandschap. 29,2%▶▶ Het marktaandeel van Albert Heijn is stabiel gebleven in 2011. Superunie 21,9% Jumbo Group HoldingAandeel huismerken in omzet neemt toe Bron: CBS▶▶ Het omzetaandeel van huismerken is circa 26%.Uit recent 28 ABN AMRO onderzoek blijkt dat bijna 40% van de consumenten 26 vaker voor het huismerk van de supermarkt kiest dan twee jaar geleden. 24▶▶ Huismerken worden ingezet om zich te onderscheiden van de concurrent. Maar ook de doorgaans hogere marges op huismerken 22 Aandeel in % zijn aantrekkelijk voor supermarkten.▶▶ Door de uitbreiding van het assortiment huismerken groeit het 20 2006 2007 2008 2009 2010 omzetaandeel huismerken verder in 2012. Volume Omzet
  • 29. 28 woonzaken Vijfde jaar op rij omzetdaling voor woonzaken Internet vooral nog gebruikt als oriëntatiekanaal Omzetdaling in 2012 mede door slechte woningmarkt Branchebeschrijving De branche woonzaken omvat een aantal verschillende winkeltypen. tingsartikelen, keukens en badkamers. De woonzaken hebben een Naast de gemengde zaken zijn er winkels gespecialiseerd in woning- relatief groot winkelvloeroppervlakte ten opzichte van andere branches textiel, vloeren (parket, laminaat en kurk), meubels, bedden, verlich- in de detailhandel en komen vrij weinig voor in hoofdwinkelcentra. Trends en ontwikkelingen Volgens de cijfers van CBW-Mitex hebben woonzaken in de afgelopen nieuwe meubelen. Niet alleen de daling van het aantal transacties op vijf jaar een grote hoeveelheid omzet zien verdwijnen. In vergelijking de woningmarkt, ook de besparende consument droeg bij aan de om- met 2006 lag het omzetniveau in 2011 meer dan 20% lager. De omzet- zetdaling in de branche. Aankopen werden uitgesteld en er werd vaker daling bedroeg 3% in 2011. Slaap- en keukenspeciaalzaken hadden het gekozen voor een goedkoper alternatief. Woonzaken speelden hierop met een omzetdaling van respectievelijk 7,9% en 4,9% in 2011 het in door de focus in het assortiment te verleggen naar goedkopere pro- zwaarst te verduren. Meubelspeciaalzaken waren de enige die een ducten. De concurrentie van branchevreemde aanbieders is de afgelo- omzetplus (0,3%) neerzetten in 2011. Voor het derde jaar op rij lag in pen jaren toegenomen voor woonwinkels. Doe-het-zelfzaken, maar 2011 het aantal huizentransacties op een zeer laag niveau. De invloed ook tuincentra, nemen steeds vaker woonartikelen op in hun assorti- van de huizenmarkt is onmiskenbaar. Een verandering van het aantal ment. Internet speelt een steeds belangrijkere rol voor woonwinkels. verhuizingen heeft een grote impact op de omzet van de woonbran- Consumenten beginnen steeds vaker hun zoektocht online. De aan- che, omdat een verhuizing vaak gepaard gaat met de aankoop van koop zelf vindt echter voornamelijk nog in de fysieke winkels plaats. Onze visie ABN AMRO verwacht dat het aantal huizentransacties in 2012 op een Voor producten die op maat worden gekocht of een hoge investering laag niveau blijft. Daarnaast stijgt de werkloosheid en de koopkracht vragen, blijven zien, voelen en proberen belangrijke elementen in het neemt af. Al met al verwacht ABN AMRO een omzetdaling van 2% voor koopproces. De fysieke winkel blijft daarom een belangrijk kanaal voor woonwinkels in 2012. Ondernemers in de branche moeten zich op woonwinkels. Om klanten zowel via het fysieke als het online kanaal verschillende aspecten onderscheiden om in de krimpende markt toch een unieke beleving te bieden, moeten deze kanalen naadloos op elkaar klanten voor zich te winnen. Profilering op internet is hierbij essentieel. aansluiten. Ook op het gebied van assortiment kan de ondernemer zich Een professionele webshop, maar ook extra online dienstverlening, onderscheiden. Zo kunnen woonwinkels een samenwerking aangaan zoals advies en planningstools, kunnen bijdragen aan een positieve met designers om zo een uniek assortiment te bieden, maar ook een klantbeleving. Om de kosten van webonderhoud laag te houden is een huismerk is een aantrekkelijk alternatief. Met de huidige prijskritische shop-in-shop een aantrekkelijk alternatief voor een eigen webwinkel. consument is het noodzakelijk om dit tegen een goede prijs- Hierbij biedt de winkelier via een online warenhuis haar producten aan. kwaliteitverhouding aan te bieden. Kerngegevens Websites Aantal winkels: 9.110 www.cbw-mitex.nl Gemiddelde winkelvloeroppervlakte gemengde zaken: 1.709 m2 www.meubel.nl Gemiddelde winkelvloeroppervlakte meubelspeciaalzaken: 1.128 m2 Gemiddelde winkelvloeroppervlakte keukenzaken: 629 m2 ABN AMRO omzetverwachting 2012: -2%
  • 30. woonzaken 29Omzetniveau in 2011 20% lager dan in 2006 Bron: CBW-Mitex▶▶ Voor het vijfde jaar op rij daalde in 2011 de omzet van woonwinkels. 10% De omzetdaling bedroeg 3%. Omzetmutatie (in % j-o-j) 5%▶▶ Meubelspeciaalzaken lieten als enige segment in 2011 een omzet- 4,4% plus zien. 0% -2,0% -3,0% -4,2%▶▶ ABN AMRO verwacht dat er in 2012 nog geen ruimte is voor groei, -1,0% -5% -13,0% doordat het aantal huizentransacties op een laag niveau blijft en de -10% consumentenbestedingen dalen. -15% 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Totaal woonzaken Meubelspeciaalzaken Woningtextielzaken Slaapspeciaalzaken KeukenspeciaalzakenMeeste grote meubels verkocht in woonspeciaalzaken Bron: HBD▶▶ In de grafiek zijn de marktaandelen weergegeven van verkoop- Overig kanalen van grote meubels. Onder grote meubels worden onder Doe-het-zelfzaken 1% andere banken, stoelen, kasten, bedden en tafels verstaan. 13% (Woon)warenhuizen▶▶ Meubelspeciaalzaken, slaapspeciaalzaken en woningtextielzaken 10% worden gezien als woonspeciaalzaken. Woonspeciaalzaken hebben meer dan driekwart van de markt van grote meubelen in handen.▶▶ Het marktaandeel van woonwarenhuizen, zoals IKEA, is de laatste 77% Woonspeciaalzaken jaren toegenomen.Woningmarkt belangrijk voor woonwinkels Bron: CBS, CBW-Mitex, ABN AMRO Sector Research▶▶ In de grafiek zijn de combinaties weergegeven van de mutaties in 10% 2005 het aantal huizentransacties en de mutaties in de omzet van de 5% 2002 2003 2010 2004 2006 woonbranche voor de jaren 2002 tot 2011. 0% Mutatie aantal woningtransacties (j-o-j) -12% -10% -8% -6% -4% -2% 0% 2% 4% 6% 8% -5% 2011▶▶ Er is een duidelijk verband tussen de twee variabelen zichtbaar. 2007 -10% 2008 Een mutatie in het aantal woningtransacties gaat doorgaans ge- -15% paard met een mutatie in dezelfde richting in de woonbranche. -20% -25%▶▶ ABN AMRO verwacht dat het aantal woningtransacties in 2012 op 2009 -30% een laag niveau blijft. -35% Mutatie omzet woonwinkelsBestedingen woninginrichting in 2011 EUR 6,9 miljard Bron: CBS, ABN AMRO Sector Research▶▶ De bestedingen aan woninginrichting staan vanaf 2008 onder druk. 8.000 7.800▶▶ Ten opzichte van 2009 is de krimp in bestedingen in 2010 en 2011 7.600 beperkt gebleven. 7.400▶▶ Binnen de totale bestedingen aan woninginrichting zijn de uitgaven 7.200 aan grote meubelen, keukens en vloerbedekking het grootst. 7.000 6.800 6.600 x 1 mln EUR 6.400 6.200 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
  • 31. 30 leeswijzer Deze leeswijzer geeft u inzicht in de opbouw van de branche- De tweede pagina van de analyses en geeft bovendien een verklaring van enkele veel brancheanalyse gebruikte termen. De brancheanalyses bestaan uit twee volledige pagina’s. Op de Op de tweede pagina van de brancheanalyse staan vier eerste pagina staan achtereenvolgens de volgende onderdelen: verschillende figuren. In de balk boven de figuren staat de titel van de figuur in het betreffende blok, inclusief een bronvermelding. In veel gevallen heeft ABN AMRO Sector Research eigen De eerste pagina van de bewerkingen en ramingen gemaakt met behulp van de gegevens brancheanalyse van de genoemde dataleverancier. Indien een dergelijke bewerking heeft plaatsgevonden, dan staat dit vermeld in de balk. ▶▶ Drie bullets De figuren op pagina 2 hebben betrekking op economische De drie bullets bovenaan de pagina geven de kern van de analyse ontwikkelingen. Onderwerpen die hier onder andere kunnen weer. In drie korte zinnen wordt een kernachtige samenvatting worden behandeld zijn: omzetontwikkeling, kostenontwikkeling, van de brancheanalyse weergegeven. exploitatiebeeld, exportontwikkeling, aantal bedrijven, werkgelegenheid, marktaandelen, en dergelijke. ▶▶ Het blok ‘Branchebeschrijving’ Het blok ‘Branchebeschrijving’ geeft een beknopte omschrijving en definitie van de branche. De belangrijkste karakteristieken van Waar staan de letters ‘r’ en ‘v’ voor de branche worden hierin beschreven. in de figuren? ▶▶ Het blok ‘Trends en ontwikkelingen’ In de figuren treft u regelmatig een letter ‘r’ of ‘v’ achter het Het blok ‘Trends en ontwikkelingen’ gaat in op de huidige jaartal aan. In deze gevallen staat de ‘r’ voor een raming (op basis ontwikkelingen in de branche. De tijdspanne van dit blok ligt in van beschikbare gegevens t/m bijvoorbeeld november 2011 is een veel gevallen tussen maart 2011 en maart 2012. In dit blok wordt inschatting gemaakt voor de rest van het jaar). De ‘v’ staat voor in sommige gevallen ook enkele jaren teruggekeken om de voorspelling en betreft de verwachting van de betreffende sector huidige ontwikkelingen en trends beter te kunnen begrijpen. econoom van ABN AMRO Sector Research. ▶▶ Het blok ‘Onze visie’ Het blok ‘Onze visie’ geeft de visie over de branche weer van de sector economen van ABN AMRO Sector Research. De analyse heeft betrekking op het huidige jaar (2012) en in sommige gevallen het komende jaar (2013). ▶▶ Het blok ‘Kerngegevens’ Het blok ‘Kerngegevens’ geeft een overzicht van de meest relevante (economische) indicatoren die kenmerkend zijn voor de branche. De gegevens hebben betrekking op 2011, tenzij anders vermeld. Bij het zoeken naar de gegevens voor dit blok is gebruik gemaakt van een veelheid van bronnen. Er is vooral gebruik gemaakt van de gegevens van het CBS, maar tevens zijn andere bronnen geraadpleegd, zoals brancheorganisaties, onderzoek- en adviesbureaus, kranten, tijdschriften, internet en overheids- instanties (waaronder product- en bedrijfschappen, ministeries).
  • 32. leeswijzer 31Veel gebruikte termen, inclusiefdefinitiesTot slot van deze leeswijzer een opsomming van enkele veelgebruikte termen in deze publicatie, inclusief de definitie volgensABN AMRO.▶▶ Definitie ZZPZZP staat voor ‘Zelfstandigen Zonder Personeel’. Ondernemersdie geen personeel in dienst hebben. Het begrip verwijst ook naarde term ‘freelancer’.▶▶ Definitie MKBMKB staat voor Midden- en KleinBedrijf. In deze publicatiehanteren we als definitie voor MKB de volgende veel gebruiktetabel:Categorie onderneming Werknemers Jaaromzet of jaarlijks balanstotaalmiddelgroot < 250 ≤ € 50 mln. ≤ € 43 mln.klein < 50 ≤ € 10 mln. ≤ € 10 mln.micro < 10 ≤ € 2 mln. ≤ € 2 mln.▶▶ Definitie FTEFTE staat voor ‘full-time-equivalent’. Eén fte staat voor eenvolledige werkweek van 38 uur.▶▶ Definitie BBPBruto Binnenlands Product is de totale waarde van alle in een landgeproduceerde goederen en diensten in een bepaalde periode.
  • 33. 32 colofon Disclaimer De Visie Op Retail is een uitgave van ABN AMRO. Het rapport is De in deze publicatie neergelegde opvattingen zijn gebaseerd op door geschreven door ABN AMRO Sector Research op verzoek van ABN AMRO betrouwbaar geachte gegevens en informatie, die op zorg- ABN AMRO Sector Advisory. vuldige wijze in onze analyses en prognoses zijn verwerkt. Noch ABN AMRO, noch functionarissen van de bank kunnen aansprakelijk Sectoranalyse worden gesteld voor in deze publicatie eventueel aanwezige onjuist- heden. De weergegeven opvattingen en prognoses houden niet meer in Sien Tennekes (Sien.Tennekes@nl.abnamro.com) dan onze eigen visie en kunnen zonder nadere aankondiging worden Sector Econoom gewijzigd. ABN AMRO Sector Research © ABN AMRO, mei 2012 Macro economische analyse Deze publicatie is alleen bedoeld voor eigen gebruik. Het gebruik van tekstdelen en/of cijfers is toegestaan mits de bron duidelijk wordt ver- Nico Klene (nico.klene@nl.abnamro.com) meld. Verveelvoudiging en/of openbaarmaking van deze publicatie is niet Senior Econoom toegestaan, behalve indien hiervoor schriftelijk toestemming is gekregen ABN AMRO Economisch Bureau van ABN AMRO. Teksten zijn afgesloten op 27 april 2012. Interview Joep Auwerda Journalist/tekstschrijver Fotografie interview Ron Offermans Commercieel contact Michel Koster (020-3834157) Sector Banker Retail ABN AMRO Sector Advisory Distributie Website: www.abnamro.nl/retail Telefoon: 0900-0024 (e 0,10 per minuut)
  • 34. 0900 - 0024 (E 0,10 per minuut)abnamro.nl/sectoren AA 6591 H © 05-12