ABN AMRO zakenreisgids "zakendoen met Duitsland"

  • 1,262 views
Uploaded on

Maak van uw onderneming in Duitsland een succesverhaal. Wij hebben alvast huiswerk voor u gedaan. Onze internationale zakenreisgidsen zijn onmisbaar voor uw zaken over de landsgrenzen. Vol informatie …

Maak van uw onderneming in Duitsland een succesverhaal. Wij hebben alvast huiswerk voor u gedaan. Onze internationale zakenreisgidsen zijn onmisbaar voor uw zaken over de landsgrenzen. Vol informatie van insiders en handige weetjes over het land en het zakenklimaat. En niet te vergeten tips van andere ondernemers. Dan heeft u meteen een voorsprong.

http://www.abnamro.nl/internationaal

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
1,262
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
18
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. zakendoen met Duitsland
  • 2. 3 inhoudsopgave Voorwoord5 Zakenklimaat Handelsgeest6 Economische situatie 10 Handelsrelatie16 Kansrijke sectoren 20 Zakencultuur22 Omgangsvormen28 Bedrijfsprofielen34Nederlands-Duitse HandelskamerDeze reisgids is geschreven in samenwerking met de DNHK. Zakendoen in de praktijkDNHK is een zelfstandige vereniging met een netwerk van bijna 1000 ledenbedrijven in het Nederlands-Duitse Een bedrijf opzetten 36bedrijfsleven. Tot de dienstverlening behoort marktonderzoek, fiscale vertegenwoordiging, salarisadministratiein Duitsland, personeels­ emiddeling en juridisch advies - vooral gericht op het Duitse arbeids- en vennootschapsrecht. b Wet- en regelgeving 46 Douanezaken52DNHK onderhoudt nauwe contacten met ministeries en autoriteiten in Duitsland en Nederland en organiseert jaarlijksbijeenkomsten over actuele thema’s op het gebied van taal en cultuur, recht, belastingen en marketing. Daarnaast zoekt Vergunningen56de DNHK regelmatig de dialoog met media, politiek en overheden in beide landen. Jaarlijks presenteert de DNHK haar Productaansprakelijkheid60‘7 standpunten’ aan het Nederlandse ministerie van EL&I en voert zij veelvoudig gesprekken met Duitse overheden inde diverse deelstaten. Personeel64 Belastingen68Vanuit vestigingen in Den Haag, Berlijn en Düsseldorf begeleidt de DNHK ondernemersbij het zakendoen in het buurland. De contactgegevens van DNHK in Nederland zijn: Betalingsverkeer78Nederlands-Duitse HandelskamerNassauplein 30 Dit kan ABN AMRO voor u betekenen 822585 EC Den Haag Nuttige adressen 89T (070) 3114 100E info@dnhk.orgwww.dnhk.org
  • 3. voorwoord Ziet u toekomstige expansie in het buitenland voor uw onderneming? Zakendoen over de grens en daarmee succesvol zijn, blijkt in de praktijk veelal een uitdaging. Daarom introduceert ABN AMRO de zakenreisgids, onmisbaar voor uw zakelijke, internationale avontuur! Een gids vol informatie van insiders; met handige weetjes over het betreffende land, het zakenklimaat en ondernemerstips. Uiteraard staan wij© ABN AMRO Bank N.V. u daarnaast ook graag bij met netwerken in binnen- en buitenland, advies,ABN AMRO is gevestigd aan de Gustav Mahlerlaan 10, Amsterdam (Postbus 283, 1000 EA). KvK nummer34334259. BTW-identificatienummer: NL 820646660B01. producten en diensten op maat.In deze brochure staat algemene informatie en is niet speciaal geschreven voor uw persoonlijke situatie.De brochure is daarom geen advies om iets te doen of niet te doen. Beslissingen die u alleen neemt opgrond van de informatie in de brochure komen voor uw eigen risico.Wij proberen alleen betrouwbare bronnen te gebruiken voor de informatie in de brochure. We kunnen ABN AMRO wenst u veel succes op uw zakelijke reis!niet garanderen dat alle informatie altijd juist, volledig of niet al verouderd is. Als u meer informatie wiltover het onderwerp van de brochure, kunt u altijd contact met ons opnemen, bijvoorbeeld via internet(www.abnamro.nl) of via een bankshop bij u in de buurt.De informatie in deze brochure is bedoeld voor onze klanten in Nederland. We kunnen er niet voor in staan Edzard Enschedédat de informatie in de brochure ook bruikbaar is in andere landen. Managing Director International Network Commercial and Merchant Banking
  • 4. 6 zakendoen met Duitsland 7 handelsgeestIndustriële spil van EuropaDuitsland is met 82 miljoen inwoners de grootste consumentenmarktvan Europa. De industrie vormt samen met de dienstensector deruggen­ raat van de Duitse economie. De beroepsbevolking (42 miljoen) gis relatief hoogopgeleid. Door de gunstige ligging en goede infra­structuur biedt het land gemakkelijk toegang tot aangrenzendegroeimarkten.Prettig ondernemersklimaatHet land herbergt een groot aantal innovatieve, hoogproductieve “Een kantoor in Duitsland is voor ons erg belangrijk, want demultinationals en mkb-bedrijven. De Duitse overheid verwelkomt bedrijven daar doen het liefst zaken met een Duitsebuitenlandse ondernemingen met open armen. Dankzij de sociale,economische en politieke stabiliteit heeft Duitsland volgens gere­ onderneming. Ze zijn wel blij met de Nederlandse expertisenommeerde instituten als de Economist Intelligence Unit (EIU), IMD die erachter zit, want Nederlanders worden wereldwijd tochBusiness School en het World Economic Forum een aantrekkelijkondernemingsklimaat. wel gezien als pioniers op het gebied van glastuinbouw.” Codema - Maarten de Jager
  • 5. 8 zakendoen met Duitsland 9“De Duitse handelsmentaliteit is meer gedisciplineerd. Levertijden en betalingscondities worden in het algemeen beter nageleefd.” Henisol - Arie Bouma Bureaucratie en regeldruk Als u een bedrijf wilt opstarten, belasting moet betalen of vastgoed wilt registreren, kan de Duitse bureaucratie een last zijn. Daarnaast kent Duitsland een relatief hoge administratieve lastendruk. Aantrekkelijk investeringsklimaat De Duitse vrijemarkteconomie scoort goed op de European Attractiveness Survey van Ernst & Young (2011). Deze index rangschikt Europese landen op basis van aantrekkelijkheid om er te investeren. Daarnaast is Berlijn uitgeroepen tot de derde aantrekkelijkste Europese stad om een bedrijf op te zetten. Onze oosterburen vertrouwen op hun sterke economie, hebben een duidelijke ondernemerscultuur en voeren een gedegen fiscaal beleid. Voor de wet is er over het algemeen geen verschil tussen binnen- en buitenlandse organisaties.“Voor ons is Noord-Duitsland het interessantste gebied, vooral vanwege de geografische ligging en de minimale cultuurverschillen.” Henisol - Arie Bouma
  • 6. 10 zakendoen met Duitsland 11 economische situatie Sterke reus van de eurozone Duitsland is de grootste lidstaat van de eurozone, zowel wat de omvang van de economie betreft als die van de bevolking. Het land is een echte uitvoergigant, maar de relatief gezonde binnenlandse economie zal de komende jaren ook de nodige vraag naar invoer genereren. De Duitse economie is de afgelopen jaren veel harder gegroeid dan in de rest van de eurozone en het land speelt een sleutelrol bij de onderhandelingen over de oplossing van de staatschuldencrisis. Kortom: Duitsland is de sterke reus van de eurozone en biedt veel mogelijkheden tot zakendoen. Dit is het resultaat van een combinatie van loonmatiging en drastische Snelste groeier binnen Europa arbeidsmarkthervormingen: de zogeheten Hartz-Reformen, geïnitieerd De Duitse economie is de afgelopen jaren gemiddeld ruim 2% harder door Bondskanselier Gerhard Schröder in 2002. Deze maatregelen gegroeid dan de economieën van overige lidstaten binnen de eurozone. waren nodig omdat Duitsland in de jaren na de hereniging van het Vooral de uitvoer en de bedrijfsinvesteringen stegen fors, maar ook de oostelijke en het westelijke deel in 1990 veel concurrentiekracht had consumptie nam toe. Deze relatief sterke prestatie is grotendeels te verloren en in een recessie dreigde weg te glijden. Als gevolg van danken aan een zeer gematigde stijging van de loonkosten per eenheid deze hervormingen en de matige stijging van de loonkosten per product sinds het begin van deze eeuw. eenheid product, heeft Duitsland veel concurrentiekracht herwonnen.
  • 7. 12 zakendoen met Duitsland economische situatie 13 Rechte rug tegen China De belangrijkste uitvoer van Duitsland bestaat uit: Duitsland heeft de opmars van China als belangrijke speler in de wereldhandel goed kunnen weerstaan. Het aandeel van Duitsland in ▶▶ auto’s en transportmiddelen; de totale wereldexport is met slechts 1% gedaald sinds 2001, het jaar ▶▶ machines; waarin China toetrad tot de Wereldhandelsorganisatie. Het aandeel ▶▶ computers en elektronica; van de gehele Europese Unie nam sindsdien met 7% af, en dat van ▶▶ chemische producten; de Verenigde Staten met 4%. ▶▶ metaalproducten. Uit- en invoer Duitsland voert vanuit Nederland hoofdzakelijk de volgende goederen in: De Duitse uitvoer blijft voor het overgrote deel binnen Europa (71% van het totaal), waarbij de eurozone met 40% het grootste deel voor zijn ▶▶ machines; rekening neemt. Het aandeel van China is op zich vrij beperkt (6%), ▶▶ transportmiddelen; maar het is wel in drie jaar tijd verdubbeld. Ongeveer 7% van de Duitse ▶▶ chemische producten; uitvoer gaat naar Nederland en het aandeel van Nederland in de invoer ▶▶ gas en brandstoffen; van Duitsland bedraagt zo’n 9%. ▶▶ voedingsmiddelen. Groei bbp versus eurozone  (Bron: EIU) Sterke binnenlandse economie Met circa 82 miljoen mensen heeft Duitsland verreweg de grootste In % jaar-op-jaar bevolking van de eurozone: bijna 25% van het totaal. De werkloosheid lag begin 2012 op een historisch dieptepunt en de arbeidsmarkt was 6 krap. De ratio van het aantal vacatures ten opzichte van het aantal 4 banen lag op 1,22. Dat is het hoogste niveau sinds 2000. De krapte op de arbeidsmarkt heeft ervoor gezorgd dat de loonstijging is opgelopen 2 en de koopkracht van huishoudens is toegenomen. Dit stimuleert de 0 consumptieve bestedingen. Daarnaast zijn de bedrijfswinsten de -2 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 afgelopen jaren sterk gestegen, wat de investeringsgroei bevordert. -4 Goede economische structuur Duitsland beschikt over een goede economische structuur, wat gunstig -6 is voor het economisch groeipotentieel. Op een totaal van 183 landen -8 staat het op de 22e plaats in de ranglijst Ease of Doing Business van de Wereldbank. In de Global Competitiveness Index van het World Duitsland Eurozone exclusief Duitsland Economic Forum staat Duitsland zesde van in totaal 142 landen.
  • 8. 14 zakendoen met Duitsland 15 Het land scoort daarbij zeer goed in vergelijking met andere lidstaten van de eurozone. Kortom: het ondernemersklimaat is gunstig en er zijn relatief weinig hindernissen die de economische groei belemmeren. Huishoudboekje op orde Ook op het gebied van de overheidsfinanciën doet Duitsland het verhoudingsgewijs goed. Het financieringstekort is in 2011 gedaald naar slechts 1% van het bbp. Dit is substantieel lager dan het gemiddelde in de eurozone van ongeveer 4,5%. De staatsschuld bedroeg in 2011 81% van het bbp. Ter vergelijking: in de eurozone lag dit op 88%. Doordat de overheidsfinanciën relatief gezond zijn, hoeft Duitsland de komende jaren aanzienlijk minder bezuinigings­ maatregelen door te voeren dan de andere landen van de eurozone. Vooruitzichten De Duitse economie is in de tweede helft van 2011 geraakt door de escalerende staatsschuldencrisis in de eurozone. De economie kromp in de laatste maanden van dat jaar. Doordat begin 2012 nog niet alle benodigde stappen waren genomen om de crisis te bezweren, is de kans groot dat de economie in de eerste helft van 2012 zal blijven kwakkelen. Ervan uitgaande dat de Europese leiders in de loop van 2012 de laatste stappen zetten om de crisis te beteugelen, zal de Duitse economie in de tweede helft van dit jaar waarschijnlijk weer groeien. Dankzij de gezonde binnenlandse economie en goede economische structuur zal de Duitse economie beter blijven presteren dan het gemiddelde binnen de eurozone.
  • 9. 16 zakendoen met Duitsland 17 handelsrelatie Duitsland - Nederland Vergelijkbare landen Het ondernemersklimaat en groeipotentieel van Nederland en Duitsland hebben veel overeenkomsten. Beide landen horen bij de sterke kern van de eurozone en volgens het Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) is de flexibiliteit van de arbeids­ markt er ongeveer hetzelfde. Begrotingstekorten en staatschulden liggen ruim onder het gemiddelde en beide staten hebben een triple A credit rating, de hoogste score die de belangrijkste kredietbeoordelaars toekennen. Ook volgens de Global Competitiveness Index van het World Economic Forum en de Doing Business Indicator van de Wereldbank liggen Nederland en Duitsland dicht bij elkaar. Monetaire geschiedenis Hechte handelspartners Ver voordat de euro werd geïntroduceerd, had Nederland al een Voor Nederland is Duitsland de belangrijkste handelspartner. Het land eenzijdige muntunie met Duitsland. Vanaf het begin van de jaren ’80 is goed voor ongeveer 18% van de Nederlandse invoer en 24% van in de vorige eeuw hield De Nederlandsche Bank (DNB) de gulden in onze uitvoer. Omgekeerd heeft Nederland een aandeel van 6,5% in een heel nauwe marge ten opzichte van de Duitse mark. Daarnaast de export en 9% in de import van Duitsland. volgde Nederland het monetaire beleid van de Deutsche Bundesbank.
  • 10. 18 zakendoen met Duitsland handelsrelatie Duitsland - Nederland 19 In 2011 was Nederland voor de Duitsers het belangrijkste importland, 2. Belangrijke grondstof- en energieleverancier vóór China en Frankrijk: Onze export naar Duitsland wordt aanzienlijk vergroot doordat we in de relatief hoge Duitse energie- en grondstofbehoefte helpen voorzien. Vanwege de industriële structuur en de geringe zelfvoorzieningsgraad Aandeel aan de totale import moet Duitsland op deze gebieden veel importeren. Nederland speelt Land Aandeel daarin een hoofdrol. In 2010 was het voor Duitsland bestemde aandeel Nederland 9,10 van ons aardgas (ongeveer 7%) goed voor 4,8 miljard euro. Volkrepubliek China 8,77 Frankrijk 7,36 3. Voedselvoorziening Italië 5,36 Traditioneel heeft Nederland een sterke positie op het gebied van Verenigde Staten 5,34 voedselvoorziening. Bijna 30% van onze totale export naar Duitsland Overige 64,07 bestaat uit primaire producten. In 2010 lag het bedrag dat hiermee was gemoeid rond de 22 miljard euro. Daarvan kwam 17,2 miljard euro uit de export van levensmiddelen, land- en tuinbouwproducten. Import 2011: Geheel: 901,95 mld. Euro Land Import 2011 in mld. Euro Dominante sectoren Nederland 82,1 In 2010 investeerde Nederland voor 58 miljard euro in Duitsland. Volkrepubliek China 79,1 Dat is ruim 8% van onze totale directe buitenlandse investeringen. Frankrijk 66,4 Nederlandse ondernemingen richtten zich daarbij relatief veel op Italië 48,3 het Duitse bank- en verzekeringswezen, de chemische sector en Verenigde Staten 48,2 bedrijven in de sector transport en logistiek. Bron: Statistisches Bundesamt Deutschland (stand: januari 2012) Dit heeft drie oorzaken: “Als het om zakendoen gaat, zijn de verschillen tussen 1. Gunstige geografische ligging en infrastructuur Nederland en Duitsland niet meer zo groot. 25 jaar geleden zat Nederland heeft een gunstige ligging aan zee en een uitstekende je nog met grenscontroles en taal- en cultuurverschillen, maar infrastructuur: havens met goede op- en overslagfaciliteiten, een fijnmazig wegennet en binnenvaartverbindingen tot in Zuid-Duitsland. dat is tegenwoordig aanzienlijk minder.” Henisol - Arie Bouma
  • 11. 20 zakendoen met Duitsland 21 kansrijke sectoren Goederen vs. diensten Nederland voert aanzienlijk meer goederen dan diensten uit naar Duitsland. In 2010 bedroeg de goederenexport richting onze ooster­ buren 90 miljard euro. Ter vergelijking: de dienstenexport bedroeg in datzelfde jaar 10 miljard euro. We exporteren onder andere: ▶▶ voedings- en genotmiddelen (16%); ▶▶ aardolie en brandstoffen (16%); ▶▶ chemische producten, inclusief farma (16%). Onze dienstenexport bestaat vooral uit: Vanuit Duitsland importeert Nederland hoofdzakelijk: ▶▶ transport (35%); ▶▶ machines en transportmiddelen (28%); ▶▶ reisverkeer (35%); ▶▶ chemische producten (23%); ▶▶ zakelijke dienstverlening (23%). ▶▶ halffabricaten (14%). Duitsland stimuleert innovatie, R&D en kansrijke sectoren als duurzame energie, ICT, milieutechnologie en medische technologie.
  • 12. 22 zakendoen met Duitsland 23 zakencultuur Dichtbij en toch anders Duitsland is de grootste consumentenmarkt van Europa, grenst aan ons land en de Duitse taal lijkt op het Nederlands. Dat maakt het land interessant voor veel Nederlandse ondernemers. Over het algemeen zijn Duitsers aangename en zeer betrouwbare handelspartners. Maar er is een aantal belangrijke verschillen als het gaat om het zakelijke klimaat. Zo is het Duitse zakenleven erg formeel, verschillen mentaliteit en gewoonten per deelstaat en zijn Duitsers eerder probleem- dan oplossingsgericht. Denken en handelen als een Duitser is volgens veel Nederlandse ondernemers de beste strategie om in Duitsland succesvol zaken te doen. Formele besluitvorming Kwaliteit boven alles Duitsers houden graag vast aan wat ze hebben en kiezen bij voorkeur Ondanks hun behoedzame en formele aanpak, zijn Duitsers wel voor zekerheid. De chef is de baas, van hem worden beslissingen degelijk resultaatgericht. Dat zie je terug in de samenwerking. verwacht. Deze maakt hij gewoonlijk door zich uitgebreid op de hoogte Nederlanders hechten waarde aan persoonlijk contact tijdens het stellen van de mening van zijn medewerkers. Veranderingen vergen zakelijk verkeer, terwijl voor een Duitser ‘de zaak’ voorop staat. daarom vaak nogal wat tijd en geduld. Een groot voordeel is dat alle Het sociale gedeelte komt na het werk, niet ervoor. Duitsers willen betrokkenen zich uiteindelijk neerleggen bij een genomen beslissing een feilloos werkend product en een onberispelijk uitgevoerde en in de uitvoering daarvan loyaal zijn aan hun leidinggevende. opdracht. Kwaliteit is in Duitsland belangrijker dan de prijs.
  • 13. 24 zakendoen met Duitsland zakencultuur 25“Het gaat er soms stevig aan toe, maar wel altijd fair. Duitsers Probleemgericht denken proberen een prijs vaak naar beneden af te ronden. Omdat ze Duitsers staan bekend om hun probleemgerichte denken. Uw toekomstige samenwerkingspartner ziet waarschijnlijk veel beren veel tijd steken in het regelen van financiën en vergunningen, op de weg en dekt alle risico’s graag bij voorbaat af. Voor potentiële problemen bedenkt hij alvast oplossingen. Dit staat haaks op de onderhandelen ze met ons over de levertijd. Ze willen alles zo Nederlandse manier van denken. Zodra de hoofdlijnen van een project snel mogelijk hebben. Zorg dat je geen afspraken maakt die je op papier staan, gaan wij aan de slag. De details vullen we gaandeweg wel in. We denken doelgericht en pakken problemen aan wanneer ze niet na kunt komen, daar houden Duitsers niet van.” zich voordoen. Dit is tegenovergesteld aan het risicomijdende karakter van onze oosterburen. Hierdoor vinden Nederlanders al snel dat Codema - Maarten de Jager Duitsers zich onnodig zorgen maken over zaken die (nog) helemaal niet aan de orde zijn. Duits spreken is geld waard Veel Duitsers spreken tegenwoordig goed Engels, toch doen ze het liefst “Als je in Duitsland gaat ondernemen, zaken in hun eigen taal. Overschat uw eigen taalniveau niet. Huur een gekwalificeerde tolk in als u niet volledig begrijpt wat er wordt zijn de drie belangrijkste valkuilen: besproken of geschreven. Nederlandse ondernemingen lopen veel 1. te weinig kennis van de Duitse taal; projecten mis door gebrekkige kennis van de taal en zakelijke cultuur. 2. te informeel met mensen omgaan; Presentaties en onderhandelingen 3. te weinig weten van lokale regelgeving, Een Duitser neemt beslissingen op basis van harde feiten. Zorg daarom voor presentaties en brochures met cijfermateriaal, productanalyses, vooral over de inzet van personeel.” uitkomsten van marktonderzoek en andere vormen van research. Houd rekening met Duitse wetten en voorwaarden en laat merken Henisol - Arie Bouma dat u daarover goed bent geïnformeerd. Bepaald geen Franse slag Over het algemeen zijn Duitsers bijzonder goed voorbereid en leggen ze afspraken tot in het kleinste detail vast. Even snel iets regelen kennen de Duitsers niet en improviseren is voor hen een gruwel. Volgens een van tevoren opgesteld plan doordenken ze elk detail en leggen dit vast. Daarom duren onderhandelingen vaak lang.
  • 14. 26 zakendoen met Duitsland 27 “Duitsers zijn gewend om Duits te praten; met alleen Engels kom je er niet. Zeker niet bij de kleine zakenman.” Henisol - Arie Bouma
  • 15. 28 zakendoen met Duitsland 29 omgangsvormen Aanspreekvormen en titels In het Duitse zakenleven spreekt men elkaar aan met de achternaam, voorafgegaan door ‘Herr’ of ‘Frau’. Als uw zakenpartner een titel heeft, zet deze dan tussen de voor- en achternaam: Herr Doktor Schultz of Frau Professor Müller. Vermijd ‘du’ In Nederland tasten we af of en wanneer we een gesprekspartner kunnen tutoyeren. Dit heeft te maken met onze normen van bewaren ze meer afstand tot de ander. Zakenpartners kunnen duzen beleefdheid. We willen de ander zo snel mogelijk op zijn gemak als respectloos opvatten, wat een goede samenwerking in de weg stellen en ‘jij’ is daarvoor geschikter dan ‘u’. In Duitsland gaat deze kan staan. Spreek Duitse relaties daarom altijd aan met ‘Sie’, en blijf redenering beslist niet op. Er wordt in de regel niet getutoyeerd. dit doen. Het ‘du’ blijft in principe gereserveerd voor vriendschappen en familiaire relaties. Voor ‘du’ en ‘Sie’ zeggen bestaan zelfs werk­ Afspraken maken woorden: duzen en siezen. Leg het eerste zakelijke contact bij voorkeur schriftelijk in plaats van telefonisch. Daarna is persoonlijk contact juist de sleutel tot succes. Volhardend ‘u’ blijven zeggen vinden wij nogal ouderwets, maar het Kom op tijd of liever iets te vroeg op een afspraak, want Duitsers zijn schept wel duidelijkheid in de zakelijke omgangsvormen. Op grond stipt en nauwgezet. Is de persoon die u wilt spreken niet aanwezig? van hiërarchie gedragen Duitsers zich nu eenmaal formeler en Laat altijd uw visitekaartje achter.
  • 16. 30 zakendoen met Duitsland 31 Discussieer op inhoud Schrik niet wanneer een zakenrelatie u ongezouten de waarheid zegt tijdens een discussie. Duitsers sluiten niet snel een compromis. Het kan er fel aan toe gaan tijdens een gesprek en er wordt niet geschroomd om op de man te spelen. Een Duitser discussieert op inhoud en gaat alleen de strijd aan als hij werkelijk verstand van zaken heeft. Daarom zal hij u niet snel gelijk geven, ook niet als het om bijzaken gaat. Pas uw manier van argumenteren aan als u serieus genomen wilt worden tijdens een discussie. Nederlanders willen zakenpartners liever niet beledigen. Bij een meningsverschil mag iedereen zijn zegje doen en je wordt niet snel voor het blok gezet. In de ogen van Duitsers is dit een bewijs van onvermogen en gebrek aan kennis. Want wie niet kritisch is, weet waarschijnlijk niet waar hij het over heeft.“Je kunt de directe manier van zakendoen in Nederland niet zomaar kopiëren naar Duitsland. Daar moet je echt mee oppassen. Duitsers hebben grote moeite met de Nederlandse manier van communiceren. Geef Duitse klanten het gevoel dat je er samen uit gaat komen en probeer hun vertrouwen te winnen. Daarna is het een kwestie van je afspraken nakomen, dan komt het goed.” Codema - Maarten de Jager
  • 17. 32 zakendoen met Duitsland omgangsvormen 33 Gouden regels Ken uw plaats Laat duidelijk merken welke formele plaats u binnen uw organisatie Wees punctueel inneemt en welke verantwoordelijkheden daarbij horen. Vermeld uw Dit is voor Duitsers een teken dat u serieus en betrouwbaar bent. titels en positie op uw visitekaartje. Zorg dat u de organisatie en functie van uw contactpersoon kent. Denk aan details Vermijd tijdens zakelijke besprekingen zinnen als: “Hier kunnen we Scoor met status later nog wel naar kijken.”, “Dit komt wel goed.” of “Dat zien we Duitsers hechten veel waarde aan persoonlijke verzorging en status­ vanzelf wel.” Daarmee wekt u snel wantrouwen. symbolen, zoals auto’s en kleding. Besteed hier aandacht aan. Bevestig afspraken Blijf respectvol Schriftelijk en in detail; dit wordt gewaardeerd. Ook als u uw zakenpartner al langer kent, behandel hem met evenveel egards en respect als in het begin. Breek met het beeld Ga ervan uit dat u wordt ingeschat als zakelijk kundig en flexibel, maar Scheid zakelijk en privé houd in uw achterhoofd dat Duitse zakenlieden ons onbetrouwbaar Duitsers praten met zakenrelaties niet snel over hun privéleven. vinden als het om details gaat. Door hier juist extra aandacht aan te Houd in dit opzicht wat afstand. Een lunchafspraak wordt niet zo snel schenken, creëert u kansen. gemaakt, al verschilt dit per bedrijfstak en zijn jongeren hierin al zeker wat losser.“De omgangsvormen in Duitsland verschillen wel met die in Nederland. Ten eerste denken Duitsers vaak overdreven hiërarchisch. Verder zijn ze doorgaans wat formeler. Blijf daarom altijd ‘U’ zeggen. Tutoyeren doe je alleen bij echte vriendschap.” Henisol - Arie Bouma
  • 18. 34 zakendoen met Duitsland 35 bedrijfsprofielen Henisol Codema Henisol Insulation BV heeft een compleet aanbod aan industriële isolatie, steigerbouw, Codema Systems Group is de holdingmaatschappij van HAWE, WEVAB, SDF en B-E de Lier. tracing en brandwering. Het bedrijf werd in 2007 opgericht door eigenaar Arie Bouma en is De groep is wereldwijd marktleider in innovatieve logistieke systemen, management- en inmiddels met ruim honderd medewerkers actief in o.a. België, Denemarken, Rusland en besturingssoftware en (op maat gemaakte) producten voor de (glas)tuinbouw. De dagelijkse Zuid-Europa. In deze landen werkt Henisol vooral aan speciale projecten waarbij ze haar leiding is in handen van algemeen directeur Maarten de Jager, die tevens eindverantwoor­ bijzondere expertise inzet, bijvoorbeeld in akoestische industriële isolatie (onder andere delijk is voor de holding als geheel. Codema is actief in verschillende Europese landen, voor de luxe jachtbouw). Henisol Insulation BV heeft een zusterbedrijf in Duitsland: heeft dealers in Amerika, Canada en Japan en levert in heel Azië en het Midden-Oosten. Henisol GmbH. Henisol GmbH wordt vanuit Nederland aangestuurd. Op zichzelf is Duitsland een belangrijk zakenland voor Codema, maar het vormt ook een goede uitvalsbasis voor de omringende Duitstalige landen Oostenrijk en Zwitserland.
  • 19. 36 zakendoen met Duitsland 37 een bedrijf opzetten Kansen en keuzes Duitsland biedt veel kansen voor ondernemers. Het is de grootste consumentenmarkt in Europa, ligt centraal en grenst aan negen landen. Bovendien heeft het een bloeiende en innovatieve hightech- industrie, met veel aandacht voor duurzaamheid en research en development. Toch is ondernemen in Duitsland niet eenvoudig. Duitsers hechten veel waarde aan kwaliteit en punctualiteit. Ze doen vooral zaken op basis van vertrouwen en werken het liefst met landgenoten. In de meeste gevallen heeft u als Nederlandse ondernemer wel een streepje voor op bedrijven uit andere landen. Richt u een vennootschap op, dan moet u deze ook laten inschrijven Uw bedrijf aanmelden in het handelsregister. Dit doet een Duitse notaris voor u bij het Als u in Duitsland een bedrijf opricht, moet u dit binnen een maand Amtsgericht (kantongerecht). In beginsel moet u Nederlandse of melden bij het Gewerbeamt of Ordnungsamt van de gemeente waar andere niet-Duitse documenten laten vertalen door een vertaler die het bedrijf is gevestigd. Deze meldingsplicht geldt ook bij verlegging door de rechtbank is beëdigd. Handtekeningen moeten door een of beëindigen van een zelfstandige bedrijfsinrichting of een filiaal, notaris of de Kamer van Koophandel worden gewaarmerkt en en als u de activiteiten van een bestaande onderneming wijzigt of worden voorzien van een apostille. Hiermee wordt de echtheid uitbreidt. van een handtekening op een document bevestigd.
  • 20. 38 zakendoen met Duitsland een bedrijf opzetten 39 Rechtspersonen en bedrijfsvormen U kunt verschillende rechtsvormen kiezen wanneer u een Voor de oprichting van een OHG moeten vennoten ten eerste een onderneming opricht in Duitsland: vennootschapscontract afsluiten. In dit contract staat onder andere de doelomschrijving van de vennootschap, de firmanaam en de Einzelfirma vertegenwoordigingsbevoegdheid. Vervolgens dient de OHG door Als een particulier persoon een bedrijf opricht, ontstaat er een een Duitse notaris bij het Duitse handelsregister te worden aangemeld Einzelfirma (eenmanszaak). De eigenaar hiervan is met zijn gehele en door de vennoten worden ingeschreven in het plaatselijke (persoonlijke) vermogen onbeperkt aansprakelijk voor de verbin­ e­ t Gewerberegister. nissen die hij aangaat en de eventuele schade die hij veroorzaakt. Winst of verlies van het bedrijf komen voor rekening van de onder­ KG (Kommanditgesellschaft) nemer. Het jaarresultaat valt verplicht onder de inkomensbelasting. De KG is vergelijkbaar met de Nederlandse cv (commanditaire vennootschap). Deze rechtspersoon is gebaseerd op hetzelfde OHG (Offene Handelsgesellschaft) principe als de OHG, maar kent twee soorten vennoten: De OHG is vergelijkbaar met de Nederlandse vof (vennootschap onder firma). Alle vennoten zijn onbeperkt aansprakelijk tegenover ▶▶ de beherende vennoot, die onbeperkt aansprakelijk is; de crediteuren van de vennootschap. In principe kan elke persoon ▶▶ de commanditaire vennoot met een beperkte aansprakelijkheid. vennoot van een OHG zijn. Dat geldt ook voor rechtspersonen zoals een GmbH. Een commanditaire vennoot mag de vennootschap niet besturen, maar slechts controleren. KgaA (Kommanditgesellschaft auf Aktien) Een bedrijfsvorm die afwijkt van het Nederlandse systeem is de KgaA.“We hebben in Duitsland een nieuwe GmbH opgericht, In deze kapitaalvennootschap zijn de beherende vennoten volledig aansprakelijk, zoals bij een KG. Voor het overige zijn de regels voor dat ging erg gemakkelijk. De samenwerking met de een Aktiengesellschaft (AG) van toepassing, vergelijkbaar met de Duitse Kamer van Koophandel, notarissen en andere Nederlandse nv (naamloze vennootschap). partijen verliep ongelooflijk soepel. Als je de juiste GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung) papieren hebt, kun je snel een bedrijf oprichten en de De GmbH is vergelijkbaar met de Nederlandse B.V. (besloten vennootschap) en wordt opgericht met behulp van een notariële overheid werkt hier erg goed aan mee.” akte. Er is een minimum startkapitaal vereist van 25.000 euro. Codema - Maarten de Jager
  • 21. 40 zakendoen met Duitsland een bedrijf opzetten 41 Marktbenadering De GmbH als orgaan heeft tenminste één Geschäftsführer (bestuurder). Middelmatige prestaties van Nederlandse bedrijven in Duitsland zijn Dit moet een natuurlijke persoon zijn. De bestuurders zijn de wettelijke vrij zeldzaam. Exporteurs zijn vaak óf erg succesvol of helemaal niet, vertegenwoordigers van de GmbH. De Gesellschafterversammlung en in dat laatste geval dus ook niet lang aanwezig. Marktbewerking (algemene vergadering van aandeelhouders) houdt toezicht op het vanuit Nederland met Nederlandse verkopers heeft veruit de kleinste functioneren van de bestuurder(s). kans van slagen, blijkt uit onderzoek van Gateway to Germany. U kunt beter Duits personeel in dienst nemen, met Duitse handelsagenten Er kan een raad van commissarissen worden ingesteld. Voor bedrijven werken of met een Duitse distributeur in zee gaan. Overige tips: met meer dan 500 werknemers is dit in principe zelfs verplicht. De GmbH kan worden ontbonden na een gerechtelijke uitspraak, ▶▶ opereer dicht bij uw klant; bij een faillissement of als gevolg van onwettige besluiten. ▶▶ zorg voor voldoende informatie; ▶▶ hanteer een langetermijnvisie; GmbH & Co. KG ▶▶ toon doorzettingsvermogen. Een GmbH & Co. KG is een Kommanditgesellschaft (cv) waarin een GmbH (bv) als persoonlijk aansprakelijke (complementaire) vennoot Als u het vertrouwen van een klant eenmaal heeft gewonnen, blijft hij deelneemt. De andere personen zijn commanditaire vennoten. u vaak tientallen jaren trouw. Zie de Duitse marktbenadering als een Meestal zijn dit de vennoten van de GmbH. Hoewel het om een marathon, die het zeker waard is om uit te lopen. personenvennootschap gaat, wordt hierdoor de aansprakelijkheid beperkt tot het kapitaal van de GmbH. Deze bedrijfsvorm levert in Ondernemen met Duitse partners bepaalde situaties een belastingvoordeel op, doordat commanditaire winsten alleen onder de inkomstenbelasting vallen en niet onder de Handelsagent vennootschapsbelasting. Een Handelsvertreter (handelsagent) is een zelfstandig werkende ondernemer die op basis van een contract voor u met klanten UG (Unternehmergesellschaft mit beschränkter Haftung) bemiddelt. De juridische positie van Duitse handelsagenten lijkt op U kunt in Duitsland een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid die van de Nederlandse. Bedenk wel dat de belangen van een oprichten met slechts 1 euro startkapitaal. Als tegenprestatie moet handelsagent niet altijd met die van u als opdrachtgever (principaal) u elk jaar 25% van de winst reserveren om kapitaal op te bouwen. overeenkomen, bijvoorbeeld als het om exclusiviteit gaat. Een op Zodra u een bedrag van 25.000 euro heeft gespaard, verandert de UG maat gemaakt contract vergroot de kans op succesvolle samen­ automatisch in een gewone GmbH. Voor de UG gelden alle regels die werking. Formuleer de individuele regelingen in het contract duidelijk voor een GmbH gelden, tenzij daarvan wordt afgeweken in het en ondubbelzinnig. GmbH-Gesetz. De UG is dus net zoveel rechtspersoon als de klassieke GmbH.
  • 22. 42 zakendoen met Duitsland een bedrijf opzetten 43 Distributeur Bij beëindiging van de overeenkomst heeft de handelsagent onder In tegenstelling tot de handelsagent, kopen distributeurs of franchise­ bepaalde voorwaarden recht op een Ausgleichsanspruch nemers op eigen naam en risico de producten van de ondernemer en (klantenvergoeding). Dit is een vergoeding voor de meerwaarde die verkopen deze weer. Sommige distributeurs verkopen steeds goederen de agent aan uw onderneming heeft toegevoegd. Het recht op een van dezelfde ondernemer(s). Voor distributeurs bestaat in het Duitse klantenvergoeding is dwingend recht, u kunt deze dus niet uitsluiten rechtssysteem geen specifieke wettelijke regeling. Een belangrijk in het contract. De hoogte van de Ausgleichsanspruch bedraagt beginsel is contractvrijheid. Daarnaast kunnen aanvullend de regels maximaal één jaar provisie, op basis van gemiddelde provisie in de van het recht voor handelsagenten worden toegepast, als de laatste vijf jaar. distributeur op grond van het contract met de ondernemer een soort­ gelijke positie heeft. Dat kan dan ook tot gevolg hebben dat een Vergis u niet in de omvang van Duitsland. Om meerdere deelstaten te distributeur recht heeft op een klantenvergoeding. U doet er goed aan bedienen, zult u met verschillende agenten moeten werken. Er zijn de volgende zaken in ieder geval vast te leggen in een contract met ongeveer 60.000 handelskantoren in Duitsland. Samen bemiddelen ze een distributeur: bij goederentransacties met een geschatte totaalwaarde van maar liefst 175 miljard euro. ▶▶ een omschrijving van de producten en afspraken over voorraadbeheer, eigendomsvoorbehoud, regio/rayon, Zo vindt u een handelsagent minimumomzet, concurrentiebeding, exclusiviteit en het in licentie U kunt het beste een handelsagent zoeken op de Duitse markt. geven van intellectuele eigendomsrechten; Een goede agent met de juiste referenties vindt u via andere bedrijven, ▶▶ dat de distributeur optreedt als zelfstandig ondernemer en (ver) de Nederlands-Duitse Handelskamer of het Netherlands Business koopt onder eigen naam en op eigen risico; Support Office (NBSO). Met deze instanties kunt u zich onder andere ▶▶ dat de distributeur kan worden verplicht gegevens door te geven op Internationale Handelsvertretertage presenteren. Neem voor meer aan de ondernemer die hem inhuurt, zoals marktanalyses, informatie contact op met de Nederlands-Duitse Handelskamer in concurrentieposities, gebruikelijke advertentiemedia en plaatselijke Den Haag of een van de vier NBSO’s in Duitsland. De contact­ gebruiken. Omschrijf deze verplichtingen zo nauwkeurig mogelijk. gegevens vindt u bij nuttige adressen achter in deze reisgids. Denkt u ook aan een mogelijke rechtskeuze en/of een regeling omtrent de bevoegde rechter. Het is vanzelfsprekend ook mogelijk om arbitrage af te spreken. De Nederlands-Duitse Handelskamer biedt voor conflicten tussen Nederlandse en Duitse ondernemers een eigen arbitrage­ procedure aan.
  • 23. 44 zakendoen met Duitsland een bedrijf opzetten 45 “Het is niet moeilijk om in Duitsland een Duitse beurzen Duitsland heeft meer dan 150 grote internationale vakbeurzen en is bedrijf te starten. Zolang je je maar aan daarmee wereldwijd het beurzenland bij uitstek. U kunt er een goede indruk krijgen van de markt en u ontmoet potentiële klanten door de regels houdt, net als in Nederland. contact te leggen met beursdeelnemers en bezoekers uit binnen- en Duitsers maken het je als buitenlander buitenland. Toch is beursbezoek op zich voor deelnemers en bezoekers nooit een stand-alone actie. Het succes wordt grotendeels bepaald na niet extra moeilijk, maar je moet je wel aanpassen aan hun voorschriften.” terugkomst op kantoor. Verwerk vergaarde informatie, geef opvolging aan nieuwe contacten en plan vervolgstappen. Marketing Henisol - Arie Bouma Duitse promotiemiddelen verschillen qua vorm en inhoud enorm van hun Nederlandse tegenhangers. Bij ons ligt de focus voornamelijk op gevoel en de beleving van de lezer. Voor Duitsers staat het product altijd voorop. Ze streven naar perfectie, zijn gespitst op details en pro­ beren alle vragen op voorhand te beantwoorden. Websites, brochures en presentaties bevatten veel primaire kleuren en harde vormen. Kennis is macht Wilt u het vertrouwen van een Duitse zakenpartner winnen, dan moeten uw product en service perfect aansluiten op zijn behoefte. Toon boven­ dien uw kennis van product en technologie door gede­ ailleerde (bij t voorkeur Duitse) specificaties, certificeringen en klant­ eferenties te r noemen. Als u deze expertise combineert met een lange adem en intensief klantcontact, vergroot u de kans op langdurig commercieel succes op de Duitse markt.
  • 24. 46 zakendoen met Duitsland 47 wet- en regelgeving Goede bescherming Handelsmerken, octrooien en andere intellectuele eigendomsrechten zijn in Duitsland wettelijk goed beschermd. Het Deutsche Patent- und Markenamt is verantwoordelijk voor deze registraties. Er is ook een algemeen Europees systeem voor aanvraag en beheer van octrooien en handelsmerken. “Toon altijd respect door ‘u’ te zeggen en spreek mensen aan Contracten Bij internationale contracten mogen de partijen die een verdrag sluiten, met achternaam en/of titel. Gebruik pas de voornaam van een in principe kiezen welke nationale wetgeving van toepassing is. Als u zakenrelatie wanneer hij dat zelf expliciet heeft aangegeven.” geen keuze maakt, geldt voor contracten binnen de EU de Rome I-Verordening. In dat geval geldt het recht van het land waar de partij Codema - Maarten de Jager die de kenmerkende prestatie van de overeenkomst moet verrichten is gevestigd. internettip De website van het Het Deutsche Patent- und Markenamt is te vinden op www.dpma.de
  • 25. 48 zakendoen met Duitsland wet- en regelgeving 49 Kleine lettertjes Zoals in elk land, is het ook in Duitsland belangrijk om alert te zijn en De regelgeving omtrent algemene voorwaarden (inclusief leverings- de kleine lettertjes te lezen. Duitse vaktaal is vrij ingewikkeld: door en betalingsvoorwaarden) is opgenomen in het Duitse Burgerlijk taalkundig advies in te winnen, voorkomt u misverstanden. Bevestig Wetboek. Net als het Nederlandse recht kent het Duitse recht een gemaakte afspraken altijd schriftelijk. Als een ondernemer u een grijze en een zwarte lijst met algemene voorwaarden. Op de grijze bevestiging van gemaakte afspraken stuurt waar u niet mee akkoord lijst staan voorwaarden waarvan wordt vermoed dat ze onredelijk gaat, moet u dit altijd tegenspreken. Doet u dit niet, dan kan de inhoud bezwarend zijn ten aanzien van consumenten. De voorwaarden op van zo’n bevestiging in contractuele zin als overeenkomst worden de zwarte lijst gelden als onredelijk bezwarend. Algemene voorwaarden aangemerkt onder het Duitse recht. mogen niet verrassend zijn. Onduidelijke voorwaarden worden ten nadele van de gebruiker van de algemene voorwaarden uitgelegd. Levering onder eigendomsvoorbehoud Er is veel rechtspraak omtrent de geldigheid van algemene voorwaarden. Als leverancier is het verstandig om onderzoek te doen naar een nieuwe zakenpartner. Bij twijfel kunt u er ook voor kiezen om onder (verlengd) Zorg dat u duidelijk overeenkomt wiens algemene voorwaarden van eigendomsvoorbehoud te leveren, in afwachting van de volledige toepassing zijn. U kunt uw algemene voorwaarden naar Nederlands betaling. Als u een kredietverzekering heeft, bent u mogelijk verplicht recht handhaven als u contracten aangaat met ondernemers. Het is om een verlengd eigendomsvoorbehoud overeen te komen met uw dan wel handig om ze naar het Duits te laten vertalen. Bij contracten Duitse klanten. met Duitse consumenten ligt de zaak anders. U kunt dan verplicht zijn om Duits recht toe te passen. Het is raadzaam om vooraf juridisch Algemene voorwaarden advies in te winnen. Op de achterkant van Duitse bestellingen staan vaak Allgemeine Geschäftsbedingungen, ofwel de algemene voorwaarden. Dit zijn Vorderingen incasseren contractvoorwaarden die een partij eenzijdig oplegt aan de andere Er bestaat een fundamenteel verschil tussen het partij en die met het oog op herhaald gebruik zijn geformuleerd. Nederlandse en Duitse rechtsstelsel. In Nederland gaat Algemene voorwaarden kunnen betrekking hebben op zaken als men uit van crediteuren­ escherming, terwijl in Duitsland b betaling, tijdstip en plaats van levering, eigendomsvoorbehoud en debiteurenbescherming leidend is. In Duitsland gaat men aansprakelijkheid. er eerder vanuit dat een debiteur goede redenen heeft om een vordering niet te voldoen. Middelen als Algemene voorwaarden maken in principe alleen deel uit van het conservatoir beslag en een faillissementsrekwest worden contract, als de gebruiker er bij het afsluiten van het contract naar daarom maar zelden toegepast of zijn überhaupt niet verwijst en de andere partij de mogelijkheid biedt om hier kennis toegestaan. van te nemen en het te accepteren. Ondanks de overeenkomst van algemene voorwaarden gaan individuele afspraken altijd voor, ook als ze mondeling zijn gemaakt.
  • 26. 50 zakendoen met Duitsland 51 Om over te gaan tot executie heeft u een titel nodig, zoals een vonnis of een Europees betalingsbevel. Het kan een tijd duren voordat u een titel heeft en de kans bestaat dat uw debiteur inmiddels failliet is. Als u geen eigendomsvoorbehoud overeengekomen bent, maakt u veel kosten en heeft u daarvan geen baten. Maak daarom goede betalingsafspraken en hanteer ook voor Duitse klanten een credit­ management- en incassostrategie: ▶▶ controleer de kredietwaardigheid van debiteuren in spe; ▶▶ controleer de financiën van afnemers; ▶▶ houd limieten in de gaten en reageer tijdig bij wanbetaling. Zo beperkt u het risico van oninbare vorderingen en langdurige incassoprocedures.“Denk niet dat je bij een bedrijf in Duitsland je Nederlandse verkoop­ oorwaarden kunt gebruiken. Met een simpele v vertaling kom je hopeloos in de problemen. Aan de opper­ vlakte lijken het Nederlandse en het Duitse rechtssysteem misschien op elkaar, maar dit is erg verraderlijk. In de praktijk zijn er een aantal belangrijke verschillen. Laat je daarom goed inlichten door een jurist als je zaken gaat doen in Duitsland. Dat bespaart je een hoop problemen.” Codema - Maarten de Jager
  • 27. 52 zakendoen met Duitsland 53 douanezaken Tolheffing Tolheffing voor vrachtauto’s op Duitse snelwegen heeft goederen­ vervoer een stuk duurder gemaakt. De prijs van een rit met een vrachtwagen over de Autobahn is sinds de invoering met gemiddeld 6% gestegen. Op de meeste tolwegen geldt een heffing voor vracht­ auto’s die zwaarder zijn dan 12 ton. Er bestaat een handmatig en automatisch heffingssysteem. Meer informatie over tolheffing vindt u op de website van Toll Collect. Milieustickers In 2008 zijn in verschillende Duitse binnensteden zogenaamde internettip Umweltzonen ingesteld. Deze milieuzones zijn alleen toegankelijk voor personen- en vrachtauto’s met een speciale sticker: een Meer informatie over de milieuzones en -stickers staat op de Feinstaubplakette of Umweltplakette. Ook toeristen hebben zo’n website van de keuringsinstanties: vdtuev.de en dekra.de. sticker nodig. Ze zijn verkrijgbaar bij de Duitse keuringsinstanties TÜV Een lijst van Duitse gemeenten die milieuzones hebben en Dekra en kosten tussen de 5 en 10 euro. U kunt de sticker ook in ingesteld, of dit van plan zijn, vindt u op: Nederland kopen, onder andere bij ANWB-winkels. Houd dan wel http://gis.uba.de/website/umweltzonen/start.htm. rekening met extra afhandelingskosten. Aan de hand van een code in uw kentekenbewijs wordt u ingedeeld in een emissieklasse.
  • 28. 54 zakendoen met Duitsland 55 Importeren Duitsland omarmt de vrije markteconomie, omdat vrije handel een impuls geeft aan de economie en levensstandaard. Er zijn dan ook weinig beperkingen om goederen te importeren. Voor producten die de gezondheid, het milieu of veiligheid kunnen schaden, bestaan aanvullende regels. Het is belangrijk dat u op de hoogte bent en blijft van de productregels voor de Duitse markt, juridische wereld en administratieve procedures. Deze kunnen namelijk afwijken van de Nederlandse regels en veranderen constant. Packaging Sinds 1990 zijn leveranciers in Duitsland verplicht om verpakkingsafval terug te nemen. Het is hierbij van belang aan wie het verpakte product is verkocht: consumenten of bedrijven. Als het eigendom van de goederen wordt overgedragen in het buitenland, dan moeten impor­ teurs van grote hoeveelheden melding maken aan de autoriteiten via een Vollständigkeitserklärung (statement van volledigheid). De Duitse Kamer van Koophandel (Deutscher Industrie- und Handelskammertag - DIHK) biedt uitgebreide informatie over de eisen.
  • 29. 56 zakendoen met Duitsland 57 vergunningen Ondernemen over de grenzen Hoewel er binnen de Europese Unie vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal is, blijkt grensoverschrijdend onder­ nemen niet eenvoudig. Zeker voor kleine en middelgrote onder­ nemingen kunnen administratieve verplichtingen een drempel vormen. Het verlagen van bureaucratische barrières is een van de speerpunten van de beleidsmakers in Brussel. Vrij verkeer van personen Bewoners van de Europese Unie kunnen zonder beperkingen reizen Dankzij het vrije verkeer van personen kan een Europees staatsburger in andere EU-lidstaten en Liechtenstein, Noorwegen en IJsland. drie maanden in een andere EU-lidstaat reizen en werken zonder een Deze drie landen maken deel uit van de Europese Economische visum aan te hoeven vragen. De enige voorwaarde is dat hij of zij een Ruimte (EER). Voor nieuwe lidstaten geldt een overgangstermijn. geldig identiteitsbewijs heeft. Europeanen kunnen zich daardoor binnen Zelfstandige ondernemers kunnen zich vrij vestigen in alle lidstaten. de Europese Unie overal vestigen waar zij willen.
  • 30. 58 zakendoen met Duitsland 59 Om vrij verkeer van personen eenvoudiger te maken, zijn in Europa regelingen getroffen rondom de erkenning van diploma’s. In sommige vakgebieden gebeurt dit altijd, bijvoorbeeld bij artsen. Anderen moeten eerst een test afleggen om te bepalen of de eisen die aan het diploma zijn gesteld, passen bij de nationale standaard. Er is nog geen regel waardoor nationale diploma’s een-op-een gelden in andere lidstaten. Werken in een ander land in de EU U heeft het recht om in een ander EU-land een baan te zoeken, in loon­ dienst te gaan, als zelfstandige te werken of van uw pensioen te genieten. U wordt dan op dezelfde manier behandeld als de burgers van dat land. Een aantal rechten dat u als werknemer in de EU heeft, geldt ook voor uw huwelijkspartner en uw familieleden. Iedereen die langer dan drie maanden in Duitsland wil verblijven, heeft een verblijfsvergunning nodig. EU-burgers zijn hierop een uitzondering. Zij zijn alleen verplicht zich binnen een week na aankomst in te schrijven bij hun lokale Einwohnermeldeamt (registratieloket voor inwoners).
  • 31. 60 zakendoen met Duitsland 61 product- aansprakelijkheid Eigen risico De wettelijke regelingen ten aanzien van productaansprakelijkheid zijn in Duitsland vastgelegd in het Produkthaftungsgesetz. Kernpunt hiervan is de zogenaamde risicoaansprakelijkheid: het principe van aansprake­ lijkheid ‘buiten schuld’. Dit houdt in dat een fabrikant ook als hem geen opzet of nalatigheid ten laste kan worden gelegd, verantwoordelijk is voor schade op grond van de wet. De wet productaansprakelijkheid contractueel veranderen of uitsluiten is onmogelijk. Het gaat hierbij om dwingend recht dat per definitie geldt. Recht op schadevergoeding De producent is uit hoofde van deze wet niet aansprakelijk, wanneer Een recht op schadevergoeding bestaat, wanneer een in het verkeer hij bijvoorbeeld bewijst dat: gebracht product gebreken vertoont en er daardoor schade is ontstaan. In de zin van de wet is een product gebrekkig, wanneer het niet de ▶▶ hij het product niet in het verkeer heeft gebracht; veiligheid biedt die men, alle omstandigheden in aanmerking nemende, ▶▶ het gebrek is ontstaan, nadat het product in omloop gebracht werd; mag verwachten. Het product dient met betrekking tot constructie, ▶▶ het op grond van de stand van de wetenschappelijke en technische fabricage en eventueel bijgevoegde instructies zo veilig te zijn, dat het kennis op het tijdstip waarop hij het product in het verkeer bracht, onder andere de lichamelijke integriteit van de gebruiker of een derde onmogelijk was het bestaan van het gebrek te ontdekken. niet aantast en geen eigendom beschadigt.
  • 32. 62 zakendoen met Duitsland 63 Als een gebrekkig product persoonlijk letsel heeft veroorzaakt, moet de fabrikant dit tot een maximumbedrag van 85 miljoen euro vergoeden. Voor materiële schade is geen bovengrens vastgelegd, maar de benadeelde moet in ieder geval de eerste 500 euro van de schade voor eigen rekening nemen. Aandachtspunten Houdt verder rekening met de volgende zaken: Etikettering Om de consument te informeren en beschermen, gelden er in Duitsland strenge voorschriften voor de etikettering van producten. Voor bepaalde producten zijn er specifieke regels. Denk aan voedings­ middelen, textiel, elektronica en gevaarlijke stoffen. Het is verplicht de productinformatie in de Duitse taal op te stellen. Verplichte gebruiksaanwijzing Als uw producten door de klant gemonteerd moeten worden, bent u verplicht ze van een duidelijke Duitstalige gebruiksaanwijzing te voorzien. De koper kan het koopcontract ontbinden als u aan deze eis niet voldoet, of er niet in slaagt om binnen redelijke termijn een deugdelijke gebruiksaanwijzing beschikbaar te stellen. Productveiligheid De Duitse productveiligheidseisen zijn grotendeels gelijk aan de Europese wetgeving. Het Bundesamt für Verbraucherschutz und Lebensmittelsicherheit, een federale instantie die zich bezighoudt met de bescherming van consumenten en de veiligheid van levens­ middelen, oefent samen met andere instanties het toezicht uit.
  • 33. 64 zakendoen met Duitsland 65 personeel Verzekeringen en belastingen Wonen uw werknemers in Nederland terwijl ze in Duitsland werken, dan zijn ze in principe verzekerd volgens de Duitse sociale verzekeringen. Het maakt daarbij niet uit of u als werkgever in Nederland of Duitsland bent gevestigd. Als zij volledig werkzaam zijn in Duitsland, zijn ze in dat land in principe ook inkomstenbelastingplichtig en worden ze automatisch aangeslagen voor de Duitse loonbelasting; dit is een voorheffing van de uiteindelijke inkomstenbelasting. “Je moet hier wel je plaats kennen binnen een organisatie. Er zijn uitzonderingen voor medewerkers die maximaal 24 maanden naar Duitsland worden uitgezonden door een onderneming waaraan Een chef is de baas, beslissingen worden via hem genomen ze normaal zijn verbonden. Zij kunnen in Nederland sociaal verzekerd en je slaat hem dus niet zomaar over. Het is een goed gebruik blijven. U heeft hiervoor wel een verklaring toepasselijke sociale verzekeringswetgeving (formulier A1) nodig. Deze kunt u aanvragen om mensen aan te spreken met ‘u’ en ze met respect te bij de Sociale Verzekeringsbank. behandelen. Persoonlijk vind ik dat wel fijn, het schept ook veel duidelijkheid.” Codema - Maarten de Jager
  • 34. 66 zakendoen met Duitsland personeel 67 Verschillen met Nederland “Als toetreder moet je je vooraf verdiepen in de regelgeving Het Duitse arbeidsrecht heeft in principe dezelfde uitgangspunten als rond Duits en Nederlands personeel. Er zijn namelijk het Nederlandse, maar er zijn ook verschillen, zoals: beperkingen bij de tewerkstelling. Alle kennis die van belang ▶▶ Het Duitse rechtsstelsel kent geen algemeen wettelijk minimumloon, maar er is wel een minimumloon voor bepaalde bedrijfstakken. is, hebben specifieke adviseurs en juristen in huis.” ▶▶ Het is niet wettelijk verplicht om vakantietoeslag te betalen. Partijen kunnen het wel afspreken in een arbeidsovereenkomst Henisol - Arie Bouma of cao. In dat geval bedraagt de toeslag meestal een half of heel bruto maandsalaris. ▶▶ Is uw werknemer arbeidsongeschikt, dan moet u zelf maximaal zes Soorten aanstellingen en ontslagbescherming weken het normale maandloon doorbetalen. Kleinere ondernemingen Op het gebied van ontslagbescherming in kleine ondernemingen is het kunnen een deel van de loondoorbetalingskosten vergoed krijgen Duitse arbeidsrecht flexibeler dan het Nederlandse. Tijdens de eerste als ze daarvoor een verzoek indienen bij de ziekte­ ostenverzekeraar k zes maanden van een dienstverband hebben werknemers in principe van de werknemer. geen algemene ontslagbescherming. Werknemers in een bedrijf van ▶▶ U heeft in Duitsland geen ontslagvergunning van het UWV nodig vijf tot tien mensen hebben ook daarna geen algemene ontslag­ en er is ook geen opzegverbod tijdens arbeidsongeschiktheid. bescherming. Zij kunnen wel bijzondere ontslagbescherming hebben. Werknemers met bijzondere ontslagbescherming kunnen echter pas worden ontslagen nadat de bevoegde instantie heeft De partijen die een arbeidscontract aangaan, kunnen kiezen tussen ingestemd. Denk hierbij aan werknemers met ouderschaps- een contract voor onbepaalde tijd (unbefristete Arbeitsverträge) of of zwangerschapsverlof en leden van een ondernemingsraad. bepaalde tijd (befristete Arbeitsverträge). Contracten voor bepaalde ▶▶ Als u werknemers tijdelijk naar Duitsland uitzendt, moet u de tijd moeten altijd schriftelijk worden aangegaan, anders gelden ze als bepalingen uit het Arbeitnehmer Entsendegesetz in acht nemen. een contract voor onbepaalde tijd. ▶▶ Uitzendwerkgevers die werknemers ter beschikking willen stellen, hebben een vergunning van het Duitse arbeidsbureau nodig. Als de partijen een arbeidscontract met een proeftijd van zes maanden overeenkomen, geldt een opzegtermijn van twee weken. Na afloop van de proeftijd wordt de opzegtermijn voor de werkgever langer “Wij hebben zo’n twintig Duitse personeelsleden. naarmate het dienstverband langer duurt. Bij het overeenkomen van Die zijn goed­ oper dan Nederlandse werknemers k een ontslagvergoeding wordt vaak een half bruto maandsalaris per jaar van het dienstverband als uitgangspunt genomen. en hun werkhouding is goed.” Henisol - Arie Bouma
  • 35. 68 zakendoen met Duitsland 69 belastingen Algemeen In Duitsland ligt de belastingdruk van vennootschapsbelasting op 15%. De inkomstenbelasting kan oplopen tot boven de 45%. Houd daarnaast rekening met de lokale bedrijvenbelasting die per gemeente verschilt. Gemiddeld bedraagt deze Gewerbesteuer ongeveer 14%. Daarnaast kent Duitsland de solidariteitstoeslag ter financiering van de ontwikkeling van voormalig Oost-Duitsland. belastingplichtige eenheden behandeld. Deze moeten Belastingjaar Körperschaftsteuer (vennootschapsbelasting), Solidaritätszuschlag Belastingen worden in Duitsland doorgaans op jaarbasis geheven. (solidariteitstoeslag) en op gemeenteniveau Gewerbesteuer Als het boekjaar van de onderneming niet gelijkloopt met het kalender­ (bedrijfsbelasting) betalen. jaar, bent u belasting verschuldigd in het kalenderjaar waarin het boekjaar afloopt. Btw-belasting wordt altijd per kalenderjaar geheven, Personenvennootschappen in overeenstemming met de Europese regels hiervoor. Personenvennootschappen worden anders behandeld, omdat zij fiscaal transparant zijn en het inkomen op vennootschapsniveau Kapitaalvennootschappen wordt toegewezen aan de individuele vennoten. In hun persoonlijke De fiscale status van uw onderneming wordt in eerste instantie bepaald belastingaangifte geven de vennoten ieder hun eigen deel van de door de vraag of deze wel of geen rechtspersoon is. Het gaat dan om winst of het verlies van de vennootschap op. De vennootschap zelf kapitaalvennootschappen zoals een GmbH (vergelijkbaar met een bv) vult alleen ter informatie een belastingformulier in, maar krijgt wel of een AG (vergelijkbaar met een nv). Rechtspersonen worden als een aanslag voor Gewerbesteuer.
  • 36. 70 zakendoen met Duitsland belastingen 71 Vennootschapsbelasting In Duitsland gevestigde vennootschappen op aandelen (AG en KGaA) Voor de berekening van de bedrijfsbelasting vallen onder en vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid (GmbH) moeten financieringskosten ook: belasting betalen over hun wereldwijde inkomsten (onbeperkte belastingplicht). Is uw onderneming niet in Duitsland gevestigd, ▶▶ annuïteiten; dan moet u belasting betalen over de winsten die u in Duitsland ▶▶ winstdeling met stille vennoten; heeft verdiend (beperkte belastingplicht). ▶▶ 20% van de leasekosten van roerende goederen; ▶▶ 50% van de huur van vastgoed. Een rechtspersoon wordt geacht in Duitsland gevestigd te zijn als de zetel zich in Duitsland bevindt, of de plaats van de leiding. Dat wil De Gewerbesteuer is wettelijk geregeld op nationaal niveau, maar zeggen: als de belangrijke beslissingen gewoonlijk in Duitsland worden wordt door lokale overheden geheven. De voorlopige aanslag wordt genomen. Het belastbare inkomen wordt doorgaans berekend op berekend op basis van de winst uit onderneming. Eerst wordt een basis van de winst uit onderneming, volgens de boekhoudregels die grondslag berekend van 3,5% van de winst uit onderneming. Voor de in Duitsland gelden (HGB). Hierin staan enkele fiscale bijtellingen of aanslag wordt van dit bedrag - afhankelijk van de lokale omstandigheden - aftrekposten. De belangrijkste hiervan is de Zinsschranke 200 tot 490% genomen. Sinds 2008 is deze belasting niet meer als (financieringsaftrek). kostenpost aftrekbaar op de aangifte voor bedrijfsbelasting, inkomsten­ belasting of vennootschapsbelasting. Voor ondernemingen binnen een groep is de aftrekbaarheid van de netto rentelasten beperkt tot 30% van de brutowinst (Earnings Before Heeft u een eenmanszaak of personenvennootschap, dan hoeft u Interest, Taxes, Depreciation and Amortization - EBITDA). over de eerste 24.500 euro winst geen bedrijfsbelasting te betalen. Deze beperking geldt echter niet als de netto rentelasten onder de Met inachtneming van bepaalde regels, kunt u een groot deel van de 3 miljoen euro liggen. Financieringskosten die in het betreffende bedrijfsbelasting weer van uw inkomstenbelasting in hetzelfde belastingjaar niet voor aftrek in aanmerking komen, kunt u meenemen belastingjaar aftrekken. naar een volgend belastingjaar. Bedrijfsbelasting Alle ondernemingen die in Duitsland actief zijn, betalen bedrijfsbelasting “Op fiscaal gebied geldt hetzelfde: er valt prima te (Gewerbesteuer). Dit geldt ook voor ondernemingen die in buitenlandse ondernemen, maar schakel specialisten in. Wij werken met handen zijn. De grondslag voor deze bedrijfsbelasting wordt berekend op basis van de winst uit onderneming, na enkele aanpassingen. een Duitse boekhouder en een accountantskantoor dat De belangrijkste hiervan is de gedeeltelijke bijtelling van de lokaal de weg weet.” financieringskosten. Boven een vrije voet van 100.000 euro moet 25% van de financieringskosten bij de winst worden opgeteld. Henisol - Arie Bouma
  • 37. 72 zakendoen met Duitsland belastingen 73 Verliescompensatie Als ondernemer kunt u een verzoek indienen om voor de vennoot­ kan de bronbelasting lager uitvallen of zelfs op nul uitkomen als gevolg schapsbelasting (let op: niet voor de bedrijfsbelasting) verliezen uit van de moeder-­ ochterrichtlijn van de EU. Als moederbedrijf moet u d het lopende belastingjaar te verrekenen met de winst in het dan wel aan bepaalde voorwaarden voldoen ingevolge de wetgeving voorafgaande belastingjaar. Dit is mogelijk tot een bedrag van 511.500 tegen belastingontduiking. euro. Verliezen boven deze drempel kunt u verrekenen met winsten in toekomstige jaren. Deze voorwaartse verliescompensatie is echter Solidariteitstoeslag beperkt tot een bedrag van 1 miljoen euro, plus 60% van de overige Sinds 1995 kennen de vennootschaps- en inkomstenbelasting in winst per jaar. Deze beperking geldt voor de vennootschaps- en de Duitsland een Solidaritätszuschlag (solidariteitstoeslag). Deze toeslag bedrijfsbelasting. Zo worden winsten vanaf 1 miljoen euro per boek­ wordt geheven over voorlopige inkomsten- of vennootschaps­ elas­ b jaar voor tenminste 40% belast. tingaanslagen, vooruitbetaalde inkomsten- of vennootschaps­ elasting b en bronbelasting. Het tarief bedraagt 5,5%. Het vennootschapsbelasting­ Bronbelasting tarief verandert als gevolg van deze solidariteitstoeslag dus van 15% Als uw onderneming betalingen doet, moet u in bepaalde gevallen naar 15,825% (15% plus 5,5% van 15%). bronbelasting inhouden en deze afdragen aan de belastingdienst. Dit geldt voor alle ondernemingen die beperkt of onbeperkt Echter, als de bronbelasting op dividend als gevolg van een belasting­ belastingplichtig zijn in Duitsland, inclusief eenmansbedrijven en verdrag op nul uitkomt, dan kan hier geen solidariteitstoeslag over personenvennootschappen. Het gaat om: worden berekend. Bij de berekening van de belastingdruk is rekening gehouden met de solidariteitstoeslag. ▶▶ Lohnsteuer (loonbelasting), die door werkgevers wordt ingehouden en afgedragen; Belastingverdragen ▶▶ Een bronbelasting van 26,375% op (verkapt) dividend, Duitsland heeft met ruim 100 landen verdragen ter voorkoming van andere winstuitkeringen en inkomsten uit een stille dubbele belasting ondertekend. In de meeste gevallen wordt de vennootschap of winstdelende lening. buitenlandse belasting op dividend en rentebaten verrekend met de belasting die in Duitsland verschuldigd is. Een speciaal progressief Voor betalingen aan buitenlandse partijen kan een belastingvoordeel wordt verleend voor: ander bron­ elastingtarief gelden als gevolg van de b Doppelbesteuer­ ngsabkommen (DBA), een verdrag dat u ▶▶ inkomsten uit vastgoed; moet voorkomen dat u dubbel belasting betaalt. Voor ▶▶ winst uit onderneming; dividenduitkeringen van een dochter­ nderneming aan o ▶▶ inkomen uit arbeid. een moederbedrijf in een andere lidstaat van de EU,
  • 38. 74 zakendoen met Duitsland belastingen 75 Aangifte per maand of kwartaal De uitkomst hiervan is dat belastbaar inkomen in Duitsland wordt Als ondernemer in Duitsland moet u in de regel op een factuur belast tegen het tarief dat zou gelden als het wereldwijde inkomen in schrijven hoeveel omzetbelasting is verschuldigd voor de levering Duitsland belast werd. in kwestie. Vervolgens moet u deze belasting aan de belastingdienst afdragen. De meeste Duitse ondernemers zijn verplicht om maandelijks Omzetbelasting een btw-aangifte indienen. Kleine ondernemers hoeven dit maar eens Als u in Duitsland onderneemt, bent u Umsatzsteuer (omzet­ elasting) b per kwartaal te doen, en sommigen zelfs helemaal niet. verschuldigd wanneer u goederen of diensten levert tegen vergoeding in geld of natura. Bij invoer wordt - net als bij binnenlandse goederen Extra: jaarlijkse aangifte en diensten - omzetbelasting geheven, Einfuhrumsatzsteuer genaamd. Als ondernemer moet u ook voor het kalenderjaar als geheel een btw- aangifte doen. Hierin vat u de informatie samen die u in de maandelijkse Tarief voorlopige aangiften heeft verstrekt, inclusief eventuele correcties. Sinds 2007 geldt een omzetbelastingtarief van 19% voor de levering Deze jaarlijkse aangifte dient u uiterlijk 31 mei van het volgende van goederen en diensten in Duitsland. Daarnaast geldt een laag btw- belastingjaar in. Als een belastingadviseur uw aangifte verzorgt is dit tarief van 7% voor bepaalde goederen. Denk aan boeken, kranten, uiterlijk 31 december. voedingsmiddelen en (sinds 2010) accommodatiediensten. Betaling Vrijstelling Tegelijk met uw aangifte, moet u het netto btw-bedrag overmaken Voor bepaalde goederen en diensten geldt een omzetbelastingtarief aan de belastingdienst. Normaal moeten aangifte en betaling uiterlijk van 0%. Bijvoorbeeld voor goederen die worden geëxporteerd naar tien dagen na het einde van iedere kalendermaand plaatsvinden. landen binnen én buiten de EU. Andere goederen en diensten zijn De termijn voor aangifte en betaling kan permanent met één maand vrijgesteld van omzetbelasting, zoals geneeskundige diensten en worden verlengd als u een voorschot betaalt van 1/11e van de omzet­ levering van vastgoed. Voor deze laatste categorie is de aftrek van belasting die u in het vorige jaar was verschuldigd. voorbelasting niet toegestaan. Terugvordering Fiscaal nummer en btw-nummer Als Europese ondernemer kunt u uw Duitse voorbelasting terug­ Als in Duitsland geregistreerde ondernemer krijgt u doorgaans één vorderen via een digitaal aanvraagformulier, dat u vindt op fiscaal nummer voor alle belastingen, inclusief de omzetbelasting. belastingdienst.nl. U moet de bijbehorende facturen in dat geval Daarnaast krijgt u een btw-nummer van de Bundeszentralamt für óók digitaal aanleveren. Dit kan tot en met 30 september van het Steuern. jaar na de levering. U stuurt het aanvraagformulier naar een bevoegd belastingkantoor in Nederland. Dit belastingkantoor stuurt het aanvraag­ formulier door naar de Duitse belastingdienst. Deze zal bij eventuele vragen over het formulier rechtstreeks contact met u opnemen.
  • 39. 76 zakendoen met Duitsland 77 Advies Raadpleeg een belastingspecialist voor een maatwerkadvies voor uw onderneming. Hulp van HLB International Deze reisgids is geschreven met hulp van HLB International, een internationaal netwerk van accountants en belastingadviseurs. In Duitsland heeft HLB onder andere een kantoor in Düsseldorf. HLB Deutschland GmbH National Secretariat Steinstrasse 27 D- 40210 Düsseldorf Telefoon: +49 (0)211 323 91 93 E-mail: hlb@hlb-deutschland.de internettip Kijk op www.hlbi.com voor de contactgegevens van een kantoor bij u in de buurt.
  • 40. 78 zakendoen met Duitsland 79 betalingsverkeer Een bankrekening openen Als u zich in Duitsland als ondernemer vestigt (bijvoorbeeld via een GmbH), kunt u pas een bankrekening openen als u de bank een notarieel oprichtingsbewijs kunt overleggen. Bij het openen van een rekening gelden de algemene voorwaarden van de bank in kwestie en de bepalingen van het Bürgerliches Gesetzbuch, het Duitse burgerlijk wetboek. Betalingstermijnen en renterecht Nadat u een rekening heeft geopend en daarop het minimum start­ Volgens de meeste Nederlandse exporteurs houden Duitse kapitaal van 25.000 euro heeft gestort, doet de notaris de aanmelding ondernemingen zich goed aan de betalingstermijnen. Meestal liggen bij het Amtsgericht (kantongerecht) in de plaats waar uw bedrijf deze tussen de dertig en zestig dagen, maar dit verschilt per sector en statutair is gevestigd. contractomvang. Kortingen voor een snelle betaling zijn gebruikelijk. Sinds 2000 hebben Duitse bedrijven recht op rente bij een betalingsachterstand van hun klanten. Tenzij in het contract anders is overeengekomen, kan de rente dertig dagen na ontvangst van de factuur worden gevorderd zonder eerst een aanmaning te versturen.
  • 41. 80 zakendoen met Duitsland betalingsverkeer 81 Bancaire incasso (binnenlands betalingsverkeer) Hierbij geldt als basis het rentepercentage dat de Europese Centrale Duitsland kent twee vormen van een Lastschrift, ofwel het bancaire Bank toepast bij herfinancieringtransacties, plus 5%. Uit angst om de incasso. afnemer als klant te verliezen, maken crediteuren doorgaans weinig gebruik van dit recht. 1. Einzugsermächtigungsverfahren Hierbij heeft de betrokkene tot zes weken na de laatste rekening­ Betaalwijzen afsluiting van de bank het recht de afboeking te herroepen. Elektronisch bankieren is in Duitsland sterk in opkomst. Veruit de Dit betekent dat het geïncasseerde bedrag weer van de rekening kan meeste rekeningen worden betaald via een elektronische overschrijving. worden afgeschreven, zonder dat de rekeninghouder er invloed op heeft. Cheques worden nog maar weinig gebruikt. Internationale overboekingen lopen via de centrale banken, daarom duren ze vaak 2. Abbuchungsverfahren langer dan in Nederland. In dit geval moet de debiteur de afboeking binnen twee dagen na afschrijving tegenspreken. Als dit niet gebeurt, kan hij het bedrag niet Betalingsinstrumenten meer terugboeken. Deze incassovorm heeft de voorkeur, maar de Normale overboekingen aan begunstigden in binnen- en buitenland keuze van bancaire incasso verschilt per branche. De bank van de komen het meeste voor. Dit gebeurt meestal elektronisch, maar ook geïncasseerde kan ook van bovengenoemde rechten gebruikmaken. nog op papier. In het particuliere betalingsverkeer zijn betalingen met een pinpas en creditcards gebruikelijk. SEPA SEPA (Single Euro Payments Area) is een initiatief van de Europese EU-standaardbetalingen Unie en de gezamenlijke Europese banken uit de 27 EU-landen, Grensoverschrijdende betalingen tot 50.000 euro naar Noorwegen, Liechtenstein, IJsland en Zwitserland. Het doel ervan EU-landen moeten door de bank worden getarifeerd als een is harmonisatie van het eurobetalingsverkeer binnen Europa. Het gaat binnenlandse betaling. U biedt ze aan in een standaardvorm hierbij in eerste instantie om giraal betalingsverkeer en betalingen met volgens EC II-criteria, dus met een IBAN-nummer en de betaalkaarten en creditcards, en om de interbancaire betaalsystemen BIC-code van de bank. die deze betalingen mogelijk maken. Met SEPA wil men een concu­ ­ r rerende markt voor betalingsverkeer realiseren. Door de invoering van SEPA wordt het Europese betalingsverkeer overzichtelijker, goedkoper en sneller.
  • 42. 82 zakendoen met Duitsland 83 dit kan ABN AMRO voor u betekenen Hulp van een ervaren handelspartner Wanneer u zakendoet over de grens, krijgt u vroeg of laat met bank­ zaken te maken. Bijvoorbeeld omdat u: ▶▶ betalingen wilt doen naar of in het buitenland; ▶▶ betalingen van uw buitenlandse zakenpartners wilt ontvangen; ▶▶ met financieringsvraagstukken te maken krijgt; Betalingsverkeer via ABN AMRO ▶▶ risico’s wilt afdekken. Uw lokale betalingsverkeer regelen we via ons kantoor in Duitsland. Wij kunnen voor u: Dan is het prettig als u ondersteuning krijgt van een Nederlandse bank. Een bank die uw taal spreekt en handelsgeest deelt. ABN AMRO Rekeningen openen kan u op verschillende gebieden ondersteunen. Met onze producten Zoals een rekening-courant, zowel voor ingezeten als niet-ingezeten. en diensten, jarenlange internationale ervaring en handige internet­ Maar ook een eurorekening of rekeningen in belangrijke vreemde tools helpen wij u om efficiënt en succesvol in Duitsland zaken te doen. valuta. Betalingen doen Lokale en internationale (spoed)overboekingen en batchbetalingen.
  • 43. 84 zakendoen met Duitsland dit kan ABN AMRO voor u betekenen 85 Online inzicht en controle Soepel Europees betaalverkeer met SEPA Digitaal betaalsysteem Access Online geeft u altijd en overal inzicht in SEPA (Single Euro Payments Area) is een initiatief van de Europese en controle over al uw betaalstromen. Met Access Online kunt u al uw Unie en de gezamenlijke Europese banken uit de 27 EU-landen, bankrekeningen aansturen. Zowel nationaal als internationaal en van Noorwegen, Liechtenstein, IJsland en Zwitserland. Zij ontwikkelden andere banken. Meer informatie vindt u op: abnamro.nl/accessonline. samen uniforme betaalproducten, waarmee u in deze landen een stuk eenvoudiger zakendoet. De belangrijkste voordelen van SEPA op een rij: Cash Pooling Door het samenvoegen van saldi kunt u uw liquiditeit eenvoudiger Overzichtelijk beheren. U kunt het saldo van uw rekeningen in Frankrijk en andere Dezelfde voorwaarden, rechten en plichten in alle SEPA-landen. landen automatisch overboeken naar uw ABN AMRO rekening(en) in Nederland. Cash Pooling is een verzamelnaam voor verschillende Goedkoper oplossingen voor het handig omgaan met uw betaalrekeningen, Lagere kosten door geautomatiseerde verwerking. zowel binnen als buiten Nederland. Sneller Rapportages leveren Kortere verwerkingstijd van betaalopdrachten. Intradag en elektronische einde dag-informatie over mutaties op rekeningen, ook van andere banken. SEPA biedt u mogelijkheden om alle betalingen binnen Europa uit te voeren vanuit één rekening. Zo kunt u vanaf uw Nederlandse rekening gelden incasseren van uw afnemers binnen heel Europa. Bovendien worden betalingsgegevens meegestuurd tijdens het volledige betalingsproces. Dit maakt betalingen ontvangen en verwerken veel eenvoudiger. internettip Op abnamro.nl/sepa ziet u welke SEPA-betaalmiddelen ABN AMRO op dit moment aanbiedt en hoe u hiervan gebruik kunt maken. Ook vindt u hier uitgebreide informatie over welke stappen u moet nemen om klaar te zijn voor SEPA.
  • 44. 86 zakendoen met Duitsland dit kan ABN AMRO voor u betekenen 87 Internationale groei financieren Betalingsrisico’s beperken In aanvulling op reguliere financieringsvormen, is lease of factoring in Internationaal zakendoen kan betekenen dat u met relatief onbekende veel gevallen een passende manier om uw internationale activiteiten handelspartners of economisch minder stabiele landen te maken krijgt. te laten groeien. Via onze dochtermaatschappijen kunnen we u hier­ Maar ook in de westerse zakenwereld kunt u voor onaangename ver­ mee helpen in uw financieringsbehoefte te voorzien. We adviseren u rassingen komen te staan. Bijvoorbeeld doordat uw inkopen niet gele­ bijvoorbeeld over de mogelijkheden om uw export naar of bedrijfs­ verd of uw leveringen niet betaald worden. Door duidelijke afspraken middelen in Duitsland te financieren. te maken over zowel levering als betaling, beperkt u de risico’s van buitenlandse handel tot een minimum. Lease Via ABN AMRO Lease kunt u bedrijfsmiddelen financieren in Duitsland. Er zijn drie mogelijkheden om uw betalingsrisico’s af te dekken: Onze leaseoplossingen zijn toegespitst op lokale wet- en regelgeving. De voordelen van leasen zijn: 1. Documentair krediet: zekerheid voor de im- en exporteur Hiermee verplicht de bank van de importeur zich tot betaling van het ▶▶ financiering tot 100% van de aanschafwaarde is mogelijk; afgesproken bedrag en schakelt voor de naleving van de transactie de ▶▶ de aflossing wordt afgestemd op de economische levensduur bank van de exporteur in. van het object; ▶▶ uw maandelijkse lasten staan vast; 2. Documentair Incasso: leveren na betaling ▶▶ u hoeft niet onnodig beslag te leggen op uw werkkapitaal. Biedt de exporteur de zekerheid dat de importeur pas over de han­ delsdocumenten kan beschikken als deze heeft betaald. Factoring ABN AMRO Commercial Finance in Duitsland kan op basis van uw 3. Bankgarantie: zekerheid en vertrouwen handelsstromen de cashflow van uw onderneming optimaliseren door U verkleint het risico van uw klanten op niet-betalen of niet-leveren. de inzet van uiteenlopende creditmanagementdiensten. ABN AMRO stelt zich garant. Zo wordt u een aantrekkelijke partij voor relaties in binnen- en buitenland. Grip op risico’s In het buitenland liggen mogelijkheden, maar ook bedreigingen. Als u op de kansen let, dan bewaken wij de risico’s. Terwijl u op de kansen let, werken onze verzekerings-, treasury- en trade-specialisten nauw samen om de risico’s die u loopt in kaart te brengen, ook in het buiten­ land. Zo kunt u onnodige risico’s vermijden en andere indekken of verzekeren.
  • 45. 88 zakendoen met Duitsland 89 nuttige adressen Buitenlandse plannen? Oriënteer u online Vlekkeloos betalingsverkeer, financieringen of risicobeperking. Voor elk aspect van internationaal zakendoen bieden wij oplossingen die aansluiten bij uw specifieke situatie en plannen. Daarnaast adviseren wij u op vele gebieden: zowel over kansen en ontwikkelingen als over praktische zaken in het buitenland. Op abnamro.nl/internationaal vindt u meer informatie. 1. Algemeen www.xing.de In Duitsland is XING (spreek uit: crossing) het meest gebruikte online platform voor zakelijke contacten. LinkedIn kennen veel Duitsers helemaal niet, maar beide diensten hebben veel gemeen. XING wordt veel gebruikt om te netwerken en in toenemende Zakendoen in Duitsland? Uw relatiemanager helpt u op weg mate voor actieve carrièreplanning en recruitment. Het is niet meer weg te denken uit In Nederland is uw relatiemanager uw vaste aanspreekpunt, ook voor uw financiële zaken in Duitsland. de dagelijkse communicatie in het Duitse bedrijfsleven. XING is ook in het Nederlands Hij of zij zorgt ervoor dat uw zaken wereldwijd geregeld worden en schakelt waar nodig specialisten voor u in, beschikbaar en heeft wereldwijd meer dan 10 miljoen leden. hier of in Duitsland. Onze relatiemanagers hebben veel ervaring met internationaal zakendoen en kennen de weg in het buitenland. Zij kunnen u dus goed op weg helpen. www.dnhk.org De vereniging Nederlands-Duitse Handelskamer begeleidt vanuit vestigingen in Den Haag, Berlijn en Düsseldorf ondernemers met zakendoen in het buurland. Tot de dienstverlening behoort marktonderzoek, fiscale vertegenwoordiging, salarisadministratie in Duitsland, personeelsbemiddeling en juridisch advies - vooral gericht op het Duitse arbeids- en vennootschapsrecht. Praktische vragen? Stel ze aan onze International Desk Nederlands-Duitse Handelskamer Ook de adviseurs van onze International Desk Netherlands staan voor u klaar. Zij adviseren u bij het Nassauplein 30 zakendoen over de grens en adviseren u uitgebreid over - onder andere - lokale vestigingseisen, wetgeving 2585 EC Den Haag en financieringsmogelijkheden. Neem voor meer informatie contact op per e-mail: Telefoon: 070-3114-100 international.desk.netherlands@nl.abnamro.com, of bel (020) 629 55 92. Telefax: 070-3114-199 E-mail: info@dnhk.org www.dnhk.org
  • 46. 90 zakendoen met Duitsland nuttige adressen 91 www.exportduitsland.nl Netherlands Business Support Office (NBSO) Gateway to Germany adviseert en begeleidt Nederlandse mkb-bedrijven Friedrich Ebert Anlage 36 bij het opzetten van commerciële activiteiten op de Duitse markt. 60325 Frankfurt am Main Deutschland Kantoor Utrecht Kantoor München Telefoon: +49 69 244 333 133 Gateway to Germany BV Gateway to Germany BV E-mail: info@nbso-frankfurt.de Museumlaan 2 Theresienstrasse 6-8 www.nbso-frankfurt.de/ 3581 HK Utrecht D - 80333 München E-mail: utrecht@exportduitsland.nl E-mail: muenchen@exportduitsland.nl Stadthausbrücke 1-3 Telefoon: +31 30 252 66 40 Telefoon: +49 89 288 90 436 20355 Hamburg Deutschland www.ixpos.de Telefoon: +49 40 37644 458 Het iXPOS German Business Portal is een centraal platform dat al E-mail: info@nbso-hamburg.de uw vragen over zakendoen in Duitsland naar de juiste kanalen stuurt. www.nbso-hamburg.de/ Het doel van deze organisatie is om de Duitse markt transparanter te maken voor buitenlandse bedrijven die zich in willen vestigen Nikolaistrasse 6-10 in Duitsland. D-04109 Leipzig Deutschland www.bfai.de Telefoon: +49 341 1298 370 Germany Trade & Invest biedt u veel nuttige informatie over zakelijke E-mail: info@nbso.leipzig.de mogelijkheden. Ze kunnen u helpen als u zakelijke relaties met www.nbso-leipzig.de Duitse bedrijven wilt aangaan. Met de gratis internetdienst kunnen buitenlandse en Duitse bedrijven hun commerciële interesses snel Friedrichstrasse 15 en gemakkelijk publiceren. D-70174 Stuttgart Deutschland Telefoon: +49 711 4903 9830 E-mail: info@nbso-stuttgart.de www.nbso-stuttgart.de
  • 47. 92 zakendoen met Duitsland nuttige adressen 93 2. Nederlandse overheid 3. De Duitse overheid in Nederland agentschapnl.nl Duitse ambassade in Den Haag Agentschap NL is gespecialiseerd in duurzaamheid, innovatie, samen­ Groot Hertoginnelaan 18-20 werking en internationaal ondernemen. Ondernemers, kennisinstellingen 2517 EG Den Haag en overheden kunnen er terecht voor informatie, advies, financiering Telefoon: 070 - 342 0600 en netwerken. Bij de divisie NL EVD Internationaal kunt u terecht voor Website: www.duitse-ambassade.nl uitgebreide landenrapportages, informatie over subsidie, seminars en handelsmissies of om een zakenpartner te vinden. 4. Douanezaken internationaalondernemen.nl www.douane.nl Uitgebreide informatie over internationaal ondernemen en een over­ De Douane is een onderdeel van de Belastingdienst. De Douane heeft zicht van activiteiten die door verschillende partijen in Nederland 3 kerntaken: goederen stoppen, toepassing van wet- en regelgeving worden georganiseerd. bewaken, en belastingen heffen en innen. Hier vindt u informatie over alle regelgeving en documenten m.b.t. internationaal ondernemen. syntens.nl Agentschap van het ministerie van Economische Zaken op het gebied www.zollamt.de van innovatie. De Duitse douanedienst: Bundesministerium der Finanzen is onder meer verantwoordelijk voor realisatie van het in- en uitvoerbeleid. minbuza.nl Ministerie van Buitenlandse Zaken. 5. Belastingen / fiscale zaken De Nederlandse ambassade en consulaten in Duitsland www.hlb-deutschland.de Deze reisgids is geschreven met hulp van HLB International, een inter­ niederlandeweb.de nationaal netwerk van accountants en belastingadviseurs. In Duitsland Nederlandse ambassade in Berlijn en Nederlands consulaat-generaal heeft HLB onder andere een kantoor in Düsseldorf. in Düsseldorf en München. HLB Deutschland GmbH Netherlands Business Support Offices (NBSO’s) National Secretariat Een NBSO is een steunpunt van de Nederlandse overheid waar Steinstrasse 27 u terecht kunt voor praktische ondersteuning bij uw activiteiten D- 40210 Düsseldorf in Duitsland. U vindt ze in te Frankfurt am Main, Hamburg, Stuttgart Telefoon: +49 (0)211 323 91 93 en Leipzig. E-mail: hlb@hlb-deutschland.de
  • 48. 94 zakendoen met Duitsland 95 www.strick.de vormt als onafhankelijke federatie van ruim 35 bilaterale landencentra, Strick advocaten is gespecialiseerd in Nederlands-Duitse betrekkingen ook wel bekend als business councils, hét platform voor ondernemers Strick - Rechtsawälte Wirtschaftsprüfer Steuerberater in Kleve biedt die internationaal actief zijn. Nederlandse ondernemers die in Duitsland zaken (willen) doen of een dochteronderneming willen opstarten, alomvattend juridisch en fiscaal Vanuit de landencentra initieert en organiseert het NCH talloze advies. Zij doen aanbevelingen in samenwerking met uw Nederlandse activiteiten om u als ondernemer te ondersteunen bij uw stappen adviseurs die uw bedrijfsstructuren goed kennen. op bekende en onbekende buitenlandse markten. Postfach 1961 7. Geraadpleegde bronnen D - 47517 Kleve Telefoon: + 49-2821-72220 ▶▶ Anwaltskanzlei Strick E-mail: kanzlei@strick.de ▶▶ CIA factbook ▶▶ Gateway to Germany 6. Nuttige organisaties in Nederland ▶▶ HLBI ▶▶ Medewerkers van de Nederlandse ambassade www.kvk.nl/internationale_handel en de Nederlandse consulaten-generaal in Duitsland De Kamer van Koophandel in uw regio kan u adviseren over export­ ▶▶ Nederlands-Duitse Kamer van Koophandel documenten, heffingen en subsidiemogelijkheden. ▶▶ NL EVD Internationaal (Agentschap van het ministerie van Economische Zaken) www.fenedex.nl Fenedex is een vereniging van Nederlandse exporteurs en andere internationaal opererende ondernemingen. Fenedex brengt kennis en ervaring bij elkaar en verrijkt die. Zo stelt Fenedex haar leden in staat om succesvol te ondernemen op buitenlandse markten. www.nch.nl De stichting Nederlands Centrum voor Handelsbevordering (het NCH)
  • 49. 96 zakendoen met Duitsland 97 naar Duitsland Ondanks nieuwe technologieën waarmee zakendoen in het buitenland velen malen gemakkelijker is geworden, blijft fysiek contact met lokale leveranciers, afnemers en partners vaak toch nog noodzakelijk. Veel landen en steden die interessant zijn voor Nederlandse ondernemers, zijn bereikbaar met KLM. KLM biedt gunstige vertrektijden en vele vluchten per dag naar talloze bestemmingen in Duitsland. Waaronder 6 vluchten per dag naar Frankfurt. Ga naar klm.nl voor het actuele vluchtschema en tarieven.
  • 50. 98 zakendoen met Duitsland Colofon Deze publicatie is een uitgave van ABN AMRO en is onderdeel van de serie Zakelijke Reisgidsen. Een serie gidsen over internationaal zakendoen. Contact: ABN AMRO International Desk Netherlands: Telefoon: +31 (0)20 - 629 55 92 E-mail: international.desk.netherlands@nl.abnamro.com Distributie: U kunt de serie zakelijke reisgidsen vinden op: www.abnamro.nl/internationaal © ABN AMRO, mei 2012 Deze publicatie is alleen bedoeld voor eigen gebruik. Verveelvoudiging en/of openbaarmaking van deze publicatie is niet toegestaan, behalve indien hiervoor schriftelijk toestemming is gekregen van ABN AMRO Bank. Teksten zijn afgesloten op 9 mei 2012.
  • 51. abnamro.nl/internationaal