• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Yacht Horyzon congreskrant
 

Yacht Horyzon congreskrant

on

  • 558 views

 

Statistics

Views

Total Views
558
Views on SlideShare
558
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Yacht Horyzon congreskrant Yacht Horyzon congreskrant Document Transcript

    • Een goed Ben Noteboom: Ben Tiggelaar: 3 ondernemer het gaat slecht, veranderen gebruikt maar verder is als de crisis gaat het goed gooien om nieuwe met ballen producten te op de ontwikkelen, Plannen zijn kermis 2 5 7 vindt oud-premier nutteloos, planning Balkenende is essentieel – Best practices Vooruitdenken in een onvoorspelbare wereld Voorjaarscongres Yacht, 22 maart 2012, Amersfoort Modellen showen een nieuw model Foto: Getty Images van Volvo op een autobeurs in Shanghai. Het van oorsprong Zweedse automerk, dat tien jaar lang Amerikaans eigendom was, werd in 2010 overgenomen door de Chinese autofabrikant Geely.Wat gebeurt er morgen?Veel dingen die we niet voor mogelijk als we deze zo slecht kunnen voorspellen? keren.’ Yacht gelooft in wendbaarheid alshadden gehouden zijn allang gebeurd. Het eerste lentecongres van Yacht, dat tegenbeweging. ‘We zijn ervan overtuigdDe Berlijnse muur is gevallen, de apartheid met vijfhonderd bezoekers volledig was dat organisaties structureel wendbaarafgeschaft en de olieprijs is gestegen tot volgeboekt, besteedde aandacht aan deze moeten worden.’ Om die reden doet Yachtruim boven de honderd dollar per vat. vragen, onder de noemer: vooruitdenken continu onderzoek naar wendbaarheid bijOndertussen is Europa in het nauw in een onvoorspelbare wereld. Nederlandse organisaties, om te zien hoegekomen, zijn banken genationaliseerd en ‘Vooruitdenken is nog nooit zo lastig ons land er op dat punt voor staat en tespelen de Chinezen een hoofdrol in de geweest’, zei algemeen directeur Peter helpen bij het doorvoeren vanwereldeconomie. Hulsbos, ‘en nog nooit zo belangrijk. Onze verbeteringen. ‘Wendbaarheid vergrotenWat betekenen deze veranderingen? concurrentiekracht wordt bedreigd. We is de missie van onze onderneming.’En hoe krijgen we greep op de toekomst weten en voelen dat we het tij moeten 1
    • Een crisis biedt kansen,vindt Jan Peter BalkenendeAls geen ander weet hij hoe je moetomgaan met scenarioplanning.In zijn acht jaar als minister-president moest Jan PeterBalkenende veel beslissingennemen op basis van toekomst-projecties. Helderziend hoef jedaarvoor niet te zijn. Wel kan Jan Peter Balkenende:het helpen om verschillende ‘Wie had kunnen voorspellen dat China de wereldeconomie op sleeptouw zou nemen?’scenario’s te onderzoeken.‘Never waste a good crisis’In de afgelopen eeuwen wisselden periodes a good crisis.’ Een goed voorbeeld is volgens weet zeker dat de keuze voor sustainabilityvan welvaart en depressie elkaar continu af, hem Apple. ‘Ruim tien jaar geleden, aan zich gaat vertalen in hoger rendement.’vertelde oud-premier Balkenende. ‘Steden de vooravond van een economische crisis,werden vernietigd en weer opgebouwd, introduceerde Apple een nieuwe mp3- Grip op de realiteitvoormalige koloniën werden leidende speler: de iPod. Hoe goed je je ook voorbereidt, er kunneneconomieën. Wie had zestig jaar geleden In de jaren daarna volgde de ene crisis op altijd onverwachte dingen gebeuren, diekunnen voorspellen dat de Koude Oorlog de andere, maar Apple groeide explosief veel invloed hebben. Balkenende verweeszou eindigen, dat commerciële banken en bleef innoverende producten ontwik- naar schrijver Malcolm Gladwell, die spreektmassaal zouden worden genationaliseerd kelen. Daar plukken ze tot op de dag van van ‘The Tipping Point’: een gebeurtenisen dat China de wereldeconomie op vandaag de vruchten van.’ verspreidt zich razendsnel als een virus en issleeptouw zou nemen?’ Van recenter datum is het voorbeeld van niet meer te stoppen. Een goed voorbeeld General Motors, een bedrijf dat in 2008 is de Arabische Lente. Mede dankzij socialeProfiteren van onzekerheid enorm in de problemen zat. In plaats van media ging in zeventien dagen het systeem Tegenwoordig is er onzekerheid op allerlei in paniek te raken ontwikkelde het bedrijf onderuit. Machthebbers verloren hun niveaus, vond Balkenende, momenteel een elektrische auto, de Chevrolet Volt positie door een ware revolutie. partner bij Ernst & Young en hoogleraar (hier bekend als de Opel Ampera), die is Governance, Institutions and Internationa- uitgeroepen tot Auto van het Jaar 2012. lisation aan de Erasmus Universiteit in ‘Het feit dat je voor duurzaamheid kiest ‘Het feit dat je voor Rotterdam. om uit de problemen te komen, zegt iets duurzaamheid kiest om‘Laten we eerlijk zijn: we weten niet wat over ondernemerschap.’ de toekomst gaat brengen. Maar als je uit de problemen te met die onzekerheid leert omgaan, kun Veilige haven je er ook je voordeel mee doen. Goede Dichter bij huis noemde Balkenende het komen, zegt iets over ondernemers gebruiken een crisis om voorbeeld van de Rotterdamse haven, ondernemerschap’ nieuwe producten, diensten en werk- een wereldspeler in een zeer competitieve methoden te ontwikkelen. Never waste markt. ‘Ze hebben te maken met mondiale concurrentie en verschuivende economische De meest voor de hand liggende reacties patronen. Te midden van al die onzeker­ op dit soort invloeden van buitenaf zijn heden hebben zij zichzelf gepositioneerd ontkenning en verlamming. ‘Bij als duurzame haven. Die keuze maakten ze ontkenning probeer je de werkelijkheid te op basis van uitgebreide scenarioplanning.’ simplificeren en geef je jezelf en anderen Cruciaal volgens Balkenende is dat de haven vals vertrouwen, onder het mom dat het een keuze heeft gemaakt. ‘Ze hebben een allemaal zo’n vaart niet loopt. Maar het is beeld van de toekomst geschetst, een stip natuurlijk buitengewoon riskant om zo je aan de horizon gezet en gezegd: we gaan verantwoordelijkheden te ontlopen. ervoor. Nu zijn ze misschien strenger in Lees verder... hun eisen dan andere havens, maar ik 2
    • Vervolg ...‘Never waste a good crisis’Verlamming treedt op wanneer er zo veel ‘Ontwikkel verschillende scenario’sop je afkomt dat je niet meer weet wat je door te registreren wat er gaande is enmoet doen. Je gaat eindeloos onderzoeken, te analyseren welke gevolgen dat kanmaakt geen keuzes en probeert de rust te hebben voor de toekomst. Uiteindelijkbewaren door alles te laten zoals het is. komt scenarioplanning neer opOok hiermee los je niets op, de problemen gecalculeerde risico’s nemen en gripstapelen zich op.’ krijgen op de werkelijkheid. Verlies daarbij nooit uit het oog waar jeExtreme verhalen zelf voor staat en wat je wilt bereiken.Beter is het om toch te proberen bepaalde Bepaal een punt op de horizon en garichtingen te voorzien, met behulp van ervoor. Als je dat consequent doet,scenarioplanning. Een scenario geeft een ben je wendbaarder en beter in staatbeeld van mogelijke ontwikkelingen in om in te spelen op een veranderendeeen onderlinge samenhang. Het zijn werkelijkheid. Dat is een machtigeexterne realiteiten, extreme verhalen opdracht, waarbij ik u heel veel plezier,over de toekomst die helpen om out-of- stuurmanskunst en vooral geloof inthe-box te denken. eigen missie toewens.’Het gaatslecht, maarverder gaathet goedEen groot uitzendconcern alsRandstad is een barometer vande economie. Hoe ziet ceo BenNoteboom de dubbele dip waarNederland momenteel in zit. ‘Als ikde krant serieus zou nemen, lijkthet einde der tijden nabij. Maar 94procent van Nederland werkt Ben Noteboom: ‘Op de langere termijn krijgen we een schreeuwend tekort aan hoogopgeleiden.’gewoon en heeft een inkomen.’ Randstad heeft zo’n 4.700 vestigingen in altijd eerst naar West-Vlaanderen, en wel meevalt, wilde interviewer veertig landen. En bovendien ruim vijftig dan naar de rest van het continent.’ Maar Twan Huys weten. ‘Nee, het valt niet jaar ervaring. Als geen ander is het bedrijf dit keer gooide de euro roet in het eten. mee. Voor iedereen die ontslagen een thermometer voor de mondiale ‘In september 2009 zagen we eindelijk wordt, is het een persoonlijke ramp.’ economie. Waar is het koud, waar lauw de blue collars groeien in Amerika en en vooral: waar loopt de temperatuur vervolgens steeg ook de productie in Tip voor het Catshuis lekker op? Europa. Maar door de eurocrisis daalde Noteboom noemt zichzelf iemand met‘Normaal gesproken weten we vrij precies toen het vertrouwen. Daardoor hebben een eigen mening en weinig geduld – hoe het herstel verloopt’, vertelde we nooit de laatste twee fasen van de twee redenen waarom hij niet geschikt Ben Noteboom, ceo van Randstad. ‘Als in cyclus bereikt.’ zou zijn als politicus. Maar als hij toch in het zuidoosten van de VS de vraag naar Toch relativeert Noteboom de situatie. het Catshuis aan de onderhandelingstafel productiebanen toeneemt, volgen de Nederland heeft nog steeds de laagste moest aanschuiven, wat zou hij dan administratieve banen en professionals werkloosheid van Europa: 94 procent voorstellen? vanzelf. Vervolgens waait dat proces over van de beroepsbevolking heeft een Lees verder... naar Europa, om de een of andere reden baan.’ Suggereert hij dat het allemaal 3
    • Vervolg ... Vraag uit de zaal:Het gaat slecht, maar verder gaat het goed U zegt dat de lagere functies gaan verdwijnen en dat we hogere‘De economie moet op gang worden principe van field steering opereren. Net functies nodig hebben. Hoe gaat geholpen, maar besparingen zijn ook als bij Yacht hebben we teams die een Randstad daarmee om? nodig. Die balans is heel ingewikkeld. bepaald marktsegment bedienen en Kijk je op de langere termijn, dan krijgen waarvan we de beoogde productiviteit ‘We zijn een bedrijf met een we een schreeuwend tekort aan hoog­ - hebben vastgesteld. Bereik je dat niveau, maatschappelijke verantwoordelijkheid. opgeleiden en een overschot aan laag- dan voegen we mensen toe. Zit je eronder, Ik roep altijd: als je geld wilt verdienen, geschoolde mensen.’ dan moet je er minder hebben. Het kan moet je heroïne gaan verkopen. We zijn Ondertussen wordt de arbeidsmarkt in dus zijn dat je in de ene sector krimpt en in een grote werkgever voor mensen met hoog tempo geflexibiliseerd. Vrijwel de andere groeit.’ weinig opleiding. Als bedrijfstak brengen niemand krijgt nog een vast contract. Dat is ook de reden dat Noteboom weinig we honderdduizenden mensen vanuit Is dat niet een dramatische ontwikkeling? onder de indruk is van macrocijfers. ‘Als werkloosheid naar werk. Ook proberen‘Als de economie aantrekt, ontstaat er die zeggen dat de gezondheidszorgmarkt we samen met McKinsey uitval in het collectieve amnesie. Dan doen we weer terugloopt terwijl wij net een groot vmbo-onderwijs tegen te gaan. precies hetzelfde als voor de crisis, ziekenhuis als klant hebben, moet ik dan Gaat het om hoogopgeleiden, dan is de hooguit een beetje slimmer.’ gaan snijden? Lijkt me niet.’ verwachting dat we in 2050 in Europa 32 miljoen mensen tekort hebben op de Stel, Rutte vraagt raad arbeidsmarkt; in Nederland 1,4 miljoen. ‘Onzekerheid is slecht Nog één keer terug naar de politiek. Stel, Kijk je naar de kwaliteit die nodig is, dan voor de markten. Mark Rutte belt en vraagt om raad: ‘Ben, is die kloof nog veel groter: de meeste wat moet ik doen: het ontslagrecht banen worden steeds ingewikkelder. Pas als die weten waar versoepelen, de hypotheekrente En je hele populatie krijg je niet op een afschaffen of de pensioenleeftijd zo snel hoger niveau.’ ze aan toe zijn, mogelijk verhogen naar 67 jaar?’ kunnen ze reageren’ Volgens Noteboom is het vooral belangrijk Vraag via Twitter: dat er duidelijkheid komt. ‘Onzekerheid is Moet het ontslagrecht in NederlandStructurele flexibiliteit slecht voor de markten. Pas als die weten worden aangepast?Wat raadt Noteboom de aanwezigen aan, waar ze aan toe zijn, kunnen ze reageren.hoe moeten zij vooruitdenken in een Mijn antwoord zou zijn: neem op elk ‘Er wordt vaak gevraagd of versoepelingvolstrekt onvoorspelbaar Nederland? onderwerp een geloofwaardig standpunt van het ontslagrecht een bedreigingBedrijven moeten volgens hem structureel in en voer dat uit. En dan nog zijn we voor ons is. Dat valt mee. De hoogsteflexibiliteit inbouwen. ‘Je kunt alleen afhankelijk van grotere eenheden, zoals penetratie van uitzenden vind je inconcurrerend zijn als je op elk moment de de euro. Wat er écht met de economie Engeland, en dat is een zeer flexibelejuiste hoeveelheid en de juiste kwaliteit gebeurt, daar hebben we niet zo veel markt. Het gaat er niet zozeer om hoemensen hebt.’ invloed op.’ makkelijk je mensen kunt ontslaan. HetHeeft Randstad zijn zaakjes zelf eigenlijk gaat erom dat je flexibele arbeid nodigop orde? ‘Zeker, doordat we volgens het hebt om te kunnen concurreren.’ 4
    • Twan Huys, Ingrid Thijssen, Pieter Schoehuijs, Jan van Doggenaar, Mario van Rijn en Ewald Breunesse.Plannen zijn nutteloos, planning is essentieelEwald Breunesse (Shell) denkt na over kunnen we isoleren. En ongeveer drie keer Pakistan in 2010. Dan denken mensennoodzakelijke energievormen in 2060. per jaar breidt een storing zich als een olie- toch: Pakistan, terrorisme... PechtoldPieter Schoehuijs (AkzoNobel) over de vlek uit over het hele spoor. NS heeft zo’n twitterde na een paar dagen: ‘Zouden wecomplexe informatievraagstukken van dertienhonderd scenario’s klaarliggen. Pakistan niet eens gaan helpen?’ Toende grootste verfproducent ter wereld. Als we een probleemdag verwachten, kwam er alsnog een Giro 555-actie.’Jan van Doggenaar (Samenwerkende beslissen we van tevoren om het spoorHulporganisaties) moet beslissen hoe minder te belasten. Dan val je terug in Mario, nogmaals: wat moet je bij ditje de slachtoffers van een ramp helpt. de dienstregeling van tien jaar geleden.’ soort catastrofes doen?Schrijver, docent en strategisch adviseur ‘Dit zijn uiteraard extreme wild cardMario van Rijn (Avans Hogeschool) Over naar de expert. Mario, om welk scenario’s. Ligt er niet een oplossings-is expert in scenarioplanning en het scenario vraagt een probleem als dat scenario klaar, dan ben je te laat. Dergelijkemanagen van onzekerheid. En – hoe van de NS vandaag? rampen overkomen je. Maar uit dit soorttoepasselijk – de bestuursvoorzitter van ‘Het hangt ervan af wat je bedoelt met situaties komen vaak wel nieuweNS Reizigers had het bijna niet gehaald scenarioplanning. Wat NS vandaag is scenario’s voort. Jan noemde net al devanwege een massale treinstoring rond overkomen heet een wild card scenario. tsunami uit 2004. Ze zijn nu bezig metAmsterdam. Maar gelukkig was ook Ingrid Dat richt zich op één facet.’ een strategic early warning system:Thijssen aanwezig om uit te leggen hoe je sensoren op de bodem van de Indischevanuit verantwoordelijkheid omgaat met Jan, ergens in de wereld doet zich een Oceaan die trillingen registreren enonvoorspelbaarheid. ramp voor. Wat is jullie eerste reactie? direct waarschuwen bij gevaar.’ ‘De primaire vraag is hoe je alle hulp- Ingrid, we kunnen er niet omheen. organisaties op een rij krijgt en over Ewald, heeft Shell wel eens NS-momenten? De treinstoring van vandaag past perfect verschillende belangen heenstapt. Dat Iets wat eigenlijk niet valt uit te leggen? binnen het thema vooruitdenken in een is niet altijd gemakkelijk. Je weet nooit ‘Wij hebben natuurlijk ook onze portie onvoorspelbare wereld. Hoe gaan jullie wanneer een ramp zich gaat voordoen. gehad. Denk aan de aanslagen tegen met zoiets om? Je kunt dus maar beperkt vooruitplannen. ons in de jaren tachtig, ten tijde van het‘Dit was inderdaad een dag die het uiterste Bovendien spelen emotie en media een apartheidsregime. Of de vervuiling in van de hele organisatie heeft gevraagd, enorme rol. Neem de tsunami in 2004 en Nigeria. Zulke problemen kunnen heel ook qua flexibiliteit. We hebben jaarlijks de aardbeving in Haïti. Het was voor de lang duren. Ze overkomen je, terwijl we vijftigduizend storingen. Van verreweg hele wereld meteen duidelijk: hier moet constant bezig zijn met onvermijdelijkheden de meeste merkt niemand iets. Een stuk hulp komen. Maar soms twijfel je. en toekomstscenario’s. Lees verder... of vijfhonderd zijn er groot, maar ook die Bijvoorbeeld bij de overstroming in 5
    • Vervolg ...Plannen zijn nutteloos, planning is essentieelDenk aan thema’s als de wereldbevolking, beschikbaarheid en acceptatie van het gevaren van niet wendbaar zijn isurbanisatie en energiebehoefte. Je hoort publiek. Als we massaal zouden verstarring, dan verlies je talent. Verderwel dat de oil peak is bereikt, maar we overstappen naar biobrandstof, dan krijg moet je een road map hebben, dat geeftzitten op 250 miljoen vaten per dag en je opnieuw complexe vragen. Denk eens rust. Plans are useless, planning is essential.’China en India staan te trappelen om meer. aan de beschikbare landbouwgrond metDie groei is nauwelijks bij te houden. Er een wereldbevolking van negen miljard.’ Ingrid, de overheid legt veel verantwoor-komt dus een moment dat de vraag het delijkheid bij NS. Hoe plan je met gebrekaanbod overstijgt. Daarom besteden we Pieter, hoe wendbaar is een multinational aan financiële steun?veel aandacht aan energietransitie en als AkzoNobel? ‘Onze treinen gaan dertig tot veertig jaarsubstituten.’ ‘Op commercieel niveau vragen we ons mee. Hoe ziet onze dienstregeling er dan natuurlijk af welke producten we over uit, hoeveel treinen rijden er per uur op Haalt Shell dat, voordat de olie echt op is? een paar jaar kunnen en willen hebben. hoeveel corridors? Daar denken we nu‘Kijk je puur naar het aantal oliemoleculen Dat proces moet je tussentijds monitoren, al over na. Net als over het aantal nieuwe in de grond, dan is de voorraad eeuwig. je zult je stip op de horizon af en toe treinstellen dat we tegen die tijd nodig Het is de vraag of we het snel genoeg moeten bijkleuren. Daarnaast zijn we hebben. Dat gaat om miljardeninveste- uit de grond kunnen krijgen. Maar er continu met de toekomst bezig door ons ringen, dus ook de financierbaarheid zijn meer motieven om te kiezen voor op drie megatrends te richten: energie, is nu al een gespreksonderwerp.’ duurzaamheid, zoals betaalbaarheid, vervuiling en water. Een van de grootste 6
    • Ben Tiggelaar: ‘Zonder focus uit de startblokken komen is even zinloos als eindeloos theoretiseren over de beste koers.’‘95 procent van ons handelen gebeurt opde automatische piloot, en dat is prima’Waarschijnlijk was Horyzon 2012 het Automatische piloot Tijd voor actie Het overkomt buschauffeurs wel eens: ze Klinkt niet echt hoopgevend: alles wateerste congres over onzekerheid waar rijden in het weekend met hun eigen auto we doen, ligt voor 95 procent vast. En danhet publiek opgekikkerd de zaal door de stad en stoppen ineens bij een blijkt pijn ook nog eens de beste prikkelverliet. Ben Tiggelaar, onderzoeker, bushalte op hun doordeweekse route. Hoe om te veranderen. Zo lijkt elke poging kan dat, hebben ze hier geen invloed op? om een organisatie wendbaar te makenschrijver en trainer, inspireerde de Dat komt doordat onbewust automatisch gedoemd te mislukken. Hoe kunnen wezaal met verrassende voorbeelden gedrag het altijd wint van bewust, hiermee omgaan? Vijf tips:en toepasbare inzichten. Hieronder gecontroleerd gedrag. ‘We ontwikkelen tijdens ons leven bepaalde scenario’s in ons 1. Combineer richting met actieeen korte greep uit de stortvloed. hoofd. Door bepaalde prikkels en op basis ‘Je hebt twee dingen nodig voorDoe er uw voordeel mee. van verwachtingen, worden automatische verandering: richting en actie. Zonder reacties uitgelokt. Van het menselijk focus uit de startblokken komen is even In de VS wordt regelmatig berekend waar gedrag gebeurt 95 procent onbewust en zinloos als eindeloos theoretiseren over het meeste geld aan wordt besteed in dat is helemaal niet slecht. We vinden een de beste koers. Bepaal eerst waar je voor de zorg, vertelde Ben Tiggelaar, die aan staat, wat je sterke punten zijn en waar je de Vrije Universiteit promoveerde op naartoe wilt. Daarna is het tijd voor actie.‘gedragsgericht veranderen in organisaties’. Mensen willen best veranderen, maar ze Wat blijkt? Tachtig procent van alle kosten ‘Mensen willen hebben houvast nodig. Formuleer daarom is nodig om de gevolgen van modifiable best veranderen, concrete en praktische actiedoelen, en behaviour te herstellen. Gedrag dat we geef zelf het goede voorbeeld. Er bestaan zelf in de hand hebben: roken, verkeer, maar ze hebben verschillende technieken om nieuw gedrag beweging, stress, eten en drinken. houvast nodig’ te stimuleren. Gebruik deze om de sociale‘Als je bedenkt dat we in Nederland omgeving te motiveren en veranderen, de zeventig tot tachtig miljard euro aan fysieke omgeving aan te passen en bewust zorg besteden, betekent dat een gedrag bij te houden.’ potentiële meevaller van 56 tot 64 miljard zekere mate van voorspelbaarheid zelfs fijn; voor de staatskas. Alle problemen in het we hebben het nodig. Het spaart een hoop 2. Formeer strategisch een pilot-groep Catshuis zouden in één klap zijn opgelost. energie, die je kunt gebruiken voor andere ‘Vaak worden veranderingen opgelegd, en Waarom veranderen we ons gedrag dan dingen. Bijvoorbeeld om die vijf procent dan gelden ze ook nog eens voor iedereen niet? Omdat we dat niet zomaar kunnen.’ slim te benutten.’ en altijd. Lees verder... 7
    • Vervolg ...‘95 procent van onshandelen gebeurt opde automatische piloot,en dat is prima’Vind je het gek dat mensen daarniet warm voor lopen? Door eerst teexperimenteren met een kleine groepbespaar je tijd en geld. Bovendienverlaag je uiteindelijk de weerstand in deorganisatie. Onderzoek welke mensenbinnen jouw organisatie de meesteinvloed hebben. Naar wie gaan collega’svoor advies, wie vertrouwen ze? Je zultontdekken dat deze personen vaak nietde mensen zijn die het hoogst staan in maken, schieten de presteerders in de om met je eerste bal alle blikjes in één keerde bedrijfsstructuur. Maar het zijn wel stress: shit, we falen. Degenen die met om te gooien, maar gebruik hem om tede mensen die je nodig hebt bij een een leeropdracht op pad zijn gestuurd, zien hoe ver je ernaast zit. Daarna kun jeveranderingsproces. Zij trekken de kar.’ denken: mooi, dit gebeurt ons niet nog veel beter je richting bepalen.’ een keer. Je zult begrijpen welke groep 3. Maak ruimte voor experimenten het meest wendbaar is en uiteindelijk de 5. Zorg dat je weet wat mensen motiveert‘Zorg ervoor dat de experimentgroep de grootste vooruitgang boekt.’ ‘Wat motiveert hoogopgeleide werknemers ruimte heeft om te leren. Het is bekend het meest: geld, complimenten, steun of dat prestatiegroepen en leergroepen in 4. Wees niet bang om te missen status? Geen van alle. Het is vooruitgang.’ het begin van een veranderingsproces ‘Vergelijk het veranderingsproces met gelijk opgaan. Maar zodra ze fouten gaan ballen gooien op de kermis. Probeer niet ‘Een ongewone setting, mag je wel ex-politicus als Balkenende loskomt uit zijn als een detacheerder, gewoon een zeggen, in de positieve zin dan. De oude rol... Ik vond het een consistente dag, van de vele. Vandaag pakken ze hun sprekers hebben me echt aan het terwijl er toch veel verschillende aspecten maatschappelijke verantwoordelijkheid.’ denken gezet. Even terug naar nul, dat is aan bod kwamen. Het belangrijkste wat – Henk Bultje, DUO (Dienst Uitvoering verfrissend. Ben Tiggelaar bijvoorbeeld, ik van vandaag meeneem? Dat je dingen Onderwijs) die je laat inzien dat je moet denken in moet dóen.’ – Lise Lotte Dekker, gemeente leerdoelen in plaats van prestatiedoelen. Zuidplas ‘Het woord “plezier” viel vanuit Met dat inzicht kan ik morgen aan de de zaal. En dat is voor mij de kern. slag.’ – Almar Wimer Siebenga, ISZF ‘Yacht doet hier goed aan. Ik heb Het is ontzettend leuk om over nu een heel ander beeld van ze. Dit onvoorspelbaarheid na te denken.’ ‘Super-inspirerend! De diversiteit van onderwerp is namelijk van groot – Joost Vrancken Peeters, de sprekers vooral. Als je ziet hoe zo’n maatschappelijk belang. Ik zag ze altijd Kneppelhout & KorthalsVerslag: Congreskrant.nl i.s.m. Escobar (tekst), Co de Kruijf (fotografie) en Headline Integrated Communication (opmaak). 8