Pijn in het kader van een Somatoforme stoornis      Anton van Rhijn        GGZ-NHN
Inhoud• Somatoforme stoornis• Pijn als neuronaal netwerk• Behandeling
Lichamelijke klachten• 85 % van de bevolking had de afgelopen 2 weken  een onbegrepen lichamelijke klacht• Continuüm gedac...
SOLK• We spreken van Somatisch Onvoldoende  verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK) bij  lichamelijke klachten die langer ...
epidemiologie• 30-50% van de patiënten bij de huisarts heeft  SOLK waarvan 25% een somatoforme stoornis  ontwikkeld.• 25-6...
Somatoforme Stoornis• We spreken van een somatoforme stoornis bij  somatisch onvoldoende verklaarde  lichamelijke klachten...
DSM 4•   Somatisatie stoornis•   Ongedifferentieerde somatoforme stoornis (•   Pijn stoornis•   Conversie stoornis•   Stoo...
DSM 5• Complex Somatic Symptom Disorder• Simple Somatic Symptom Disorder• Illness Anxiety Disorder• Coversion disorder• Ps...
Co morbiditeit• Angst stoornis en/of depressie (30 % in de  eerste lijn)• Persoonlijkheidsstoornissen 30 % in de  tweede l...
Somatische Syndromen•   Chronisch buikpijn bij vrouwen (gynaecologie)•   Dysmenorroe (gynaecologie)•   Whiplash (neurologi...
Onderliggende mechanismen• Stress ( HPA as en CZS)• Neuro-immunologie• Neuronaal netwerk
Definitie van pijn (IASP)• Pijn is een onaangename zintuiglijke en  emotionele ervaring met acute of potentiële  weefselbe...
Pijnbanen•   Perifeer afferent neuron•   Spinale ganglion•   Dorsale hoorn van het ruggenmerg•   Tractus spinothalamicus: ...
Nociceptie + emotie=pijn
Pijn in het Brein• Verhoogde gevoeligheid (perifeer) is bijna altijd oorzakelijk  voor chronische pijn.• Pijn is een waars...
sensitisatie• Sensitisatie van primair afferent neuron• Sensitisatie van secundair afferent neuron=  segmentale sensitisat...
Suprasegmentale sensitisatie• Verandering in de somatosensorische cortex (  sensorische onderscheiding –vervagen van de  h...
Supra segmentale sensitisatie                vervolg• Periaquaductale grijs (PAG) zorg voor activatie  van het autonome ze...
Pijn en depressie• 65 % van de mensen met een depressie heeft  pijn• Mensen met een depressie die geen pijn  hebben, hebbe...
Endogene opiaten• Placebo effect van pijn loopt via endogene opiaat  productie en kan ongedaan gemaakt worden  door Naltre...
Brain-gut axis
Het brein en de buik• Er zijn tweerichtings banen tussen het centraal  zenuwstelsel en het enterisch zenuwstel.  (parasymp...
BehandelingPsychoeducatie•Mindfulness•Ontspanningstherapie•Cognitieve gedragstherapie (gevolgen model)•ACT (Acceptance en ...
Multidiscipliniar•   Psycholoog•   Mindfulness trainer•   Psychomotore therapeut•   Systeem therapeut•   Psychiater•   Maa...
Pijnstilling• Perifeer werkende middelen( NSAID, Aspirine,  lidocaïne)• Centraal werkende medicatie (SNRI ,  Pregabaline, ...
Gevolgen Model• Onderhoudende factoren in kaart brengen en  de vicieuze cirkel stoppen om het lichaam in  staat te stellen...
ACT• Toegewijd handelen (gedragsactivatie)• Waarde gebieden (wat zegt het hart)• In het hier en nu (mindfulness)• Ongedaan...
Inzichtgevende therapie• Werken middels visualisatie van het innerlijk  kind• Veranderen van coping strategieën• Mentalise...
Algemene tips1 geef uitleg aan patiënt en de partner. Meer kennis geeft meer regie.2 Blijf bewegen maar ga niet door de pi...
Afsluiting• Pijn en emotie zijn hogere uitdrukkingen van  bioregulatie en homeostase.• Pijn is een neurobiologisch problee...
Pijn in het kader van een somatoforme stoornis
Pijn in het kader van een somatoforme stoornis
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Pijn in het kader van een somatoforme stoornis

2,526

Published on

De bekkenbodemgroep Westfriesland hield op 1 november 2012 het symposium:"Functionele pijnklachten in multidisciplinair perspectief".

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,526
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
23
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Pijn in het kader van een somatoforme stoornis

  1. 1. Pijn in het kader van een Somatoforme stoornis Anton van Rhijn GGZ-NHN
  2. 2. Inhoud• Somatoforme stoornis• Pijn als neuronaal netwerk• Behandeling
  3. 3. Lichamelijke klachten• 85 % van de bevolking had de afgelopen 2 weken een onbegrepen lichamelijke klacht• Continuüm gedachten• Lichamelijke klachten-Solk-Somatoforme stoornis• Somatisatie is een neiging lichamelijke klachten te ervaren en te uiten, deze toe te schrijven aan lichamelijke ziekte en er medische hulp voor te zoeken, terwijl er geen somatische pathologie gevonden wordt die de klachten voldoende verklaart (Lipowski, 1988).
  4. 4. SOLK• We spreken van Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK) bij lichamelijke klachten die langer dan enkele weken duren en waarbij bij adequaat medisch onderzoek geen somatische aandoening wordt gevonden die de klacht voldoende verklaart. (Multidisciplinaire richtlijn SOLK, Trimbos instituut)• Niet bekend waarom mensen SOLK ontwikkelen
  5. 5. epidemiologie• 30-50% van de patiënten bij de huisarts heeft SOLK waarvan 25% een somatoforme stoornis ontwikkeld.• 25-60 % van de patiënten bij de specialist heeft SOLK• Na 15 maanden is bij 75% de klacht afgenomen• 30% van de somatoforme stoornissen bij de huisarts heeft een co morbide angst stoornis• 60% van de somatoforme stoornissen bij de GGZ heeft een co morbide angststoornis
  6. 6. Somatoforme Stoornis• We spreken van een somatoforme stoornis bij somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten die voldoen aan de criteria van een van de somatoforme stoornissen volgens de DSM-IV-Text Revision (American Psychiatric Association, 2000).
  7. 7. DSM 4• Somatisatie stoornis• Ongedifferentieerde somatoforme stoornis (• Pijn stoornis• Conversie stoornis• Stoornis in de lichaamsbeleving• Hypochondrie• Somatoforme stoornis nao
  8. 8. DSM 5• Complex Somatic Symptom Disorder• Simple Somatic Symptom Disorder• Illness Anxiety Disorder• Coversion disorder• Psychological Factors Affecting Medical Condition• Other specified Somatic Symptom Disorder• Unspecified Somatic Symptom Disorder
  9. 9. Co morbiditeit• Angst stoornis en/of depressie (30 % in de eerste lijn)• Persoonlijkheidsstoornissen 30 % in de tweede lijn• Angststoornissen 60% in de tweede lijn
  10. 10. Somatische Syndromen• Chronisch buikpijn bij vrouwen (gynaecologie)• Dysmenorroe (gynaecologie)• Whiplash (neurologie)• Niet cardiale pijn op de borst (cardiologie)• ME (interne)• Globus gevoel (KNO)• Tinnitus (KNO)• Multipele chemical sensitivity (allergoloog)• Dyspepsie (MDL)• Fibromyalgie (reumatoloog)• IBS (MDL)• CRPS (revalidatie)
  11. 11. Onderliggende mechanismen• Stress ( HPA as en CZS)• Neuro-immunologie• Neuronaal netwerk
  12. 12. Definitie van pijn (IASP)• Pijn is een onaangename zintuiglijke en emotionele ervaring met acute of potentiële weefselbeschadiging of beschreven in termen van zo’n weefselbeschadiging.
  13. 13. Pijnbanen• Perifeer afferent neuron• Spinale ganglion• Dorsale hoorn van het ruggenmerg• Tractus spinothalamicus: laterale pijnsysteem=sensorisch discriminatief• Tractus reticularis• Tractus spinomesencephalicus: mediaal pijn systeem= affectief/motivationeel• Prefontale cortex• Dalende banen naar het dorsale hoorn
  14. 14. Nociceptie + emotie=pijn
  15. 15. Pijn in het Brein• Verhoogde gevoeligheid (perifeer) is bijna altijd oorzakelijk voor chronische pijn.• Pijn is een waarschuwingsysteem.• Pijn in het brein is het gevolg van sensitisatie van alle betrokken kernen in de hersenen. (toename van sensoren en activiteit)• Het activeert dalende modulerende banen naar het ruggenmerg.• Het activeert het autonome zenuwstel, het immuunsysteem en het motorische systeem• Alles bij mekaar wordt het wel een neuronaal netwerk van pijn genoemd
  16. 16. sensitisatie• Sensitisatie van primair afferent neuron• Sensitisatie van secundair afferent neuron= segmentale sensitisatie• Sensitisatie van projectie gebieden van de hersenen=suprasegementale sensitisatie• Dalende pijn modulerende banen
  17. 17. Suprasegmentale sensitisatie• Verandering in de somatosensorische cortex ( sensorische onderscheiding –vervagen van de homunculus)• Veranderingen in het limbische systeem ( angst, conditionering, verslaving)• Veranderingen in de ACC (aandacht, anticipatie, motivatie, gedrag)• Cerebellum ( beweging en cognitie)• Insula (interoceptieve cortex)
  18. 18. Supra segmentale sensitisatie vervolg• Periaquaductale grijs (PAG) zorg voor activatie van het autonome zenuwstelsel.• Veranderingen in de formatie reticularis ( arousal)• Veranderingen in de prefontale cortex ( integratie van sensorisch-discriminatief en affectief- motivatieneel met geheugen en zintuigelijke informatie ) Hier ontstaat de pijn beleving.
  19. 19. Pijn en depressie• 65 % van de mensen met een depressie heeft pijn• Mensen met een depressie die geen pijn hebben, hebben wel een verlaagde pijndrempel• Er is een neurobiologische link tussen emotie en pijn ( sociale afwijzing en empathie activeren dezelfde structuren als pijn)
  20. 20. Endogene opiaten• Placebo effect van pijn loopt via endogene opiaat productie en kan ongedaan gemaakt worden door Naltrexon• Nocebo van pijn loopt via Cholecystokinine• Endogene opiaat productie is afhankelijk van de gemoedsrust. Minder endogene opiaat productie als mensen droef zijn en nog minder als ze depressief zijn• Endogene opiaten werken voor een belangrijk deel via de dalende banen naar het ruggenmerg
  21. 21. Brain-gut axis
  22. 22. Het brein en de buik• Er zijn tweerichtings banen tussen het centraal zenuwstelsel en het enterisch zenuwstel. (parasympthische en ortosympathisch)• PAG-amandelkern-locuscoeruleus=EMS• CRF activeert het enterisch zenuwstelsel en verklaart de comorbiditeit van angst en maagdarmstoornissen.• Er bestaat een tweeweginteractie tussen het centraal zenuwstelsel en het immuunsysteem (Gut associated lymfoid Tissue)
  23. 23. BehandelingPsychoeducatie•Mindfulness•Ontspanningstherapie•Cognitieve gedragstherapie (gevolgen model)•ACT (Acceptance en Commitment Therapie)•Inzichtgevende therapie (mentaliseren)•Behandeling van de co morbide stoornissen•Bij trauma (whiplash) en sommige pijn stoornissen (fantoompijn en chronische hoofdpijn) moet EMDR overwogen worden.
  24. 24. Multidiscipliniar• Psycholoog• Mindfulness trainer• Psychomotore therapeut• Systeem therapeut• Psychiater• Maatschappelijk werk• (Psychosomatisch) fysiotherapeut
  25. 25. Pijnstilling• Perifeer werkende middelen( NSAID, Aspirine, lidocaïne)• Centraal werkende medicatie (SNRI , Pregabaline, Ketamine, Tramadol, Opiaten, Paracetamol)• Placebo ( via de dalende banen naar het ruggenmerg)• Cannabis
  26. 26. Gevolgen Model• Onderhoudende factoren in kaart brengen en de vicieuze cirkel stoppen om het lichaam in staat te stellen om geheel of gedeeltelijk te herstellen.• Specifieke interventies• Patiënt accepteert het aanbod en behoudt de controle• Er is spraken van gedragsveranderingen
  27. 27. ACT• Toegewijd handelen (gedragsactivatie)• Waarde gebieden (wat zegt het hart)• In het hier en nu (mindfulness)• Ongedaan maken van gedachten constructen (defusie)• Experientiele vermijding doorbreken ( voelen)• Ongedaan maken van het zelf als construct (context)
  28. 28. Inzichtgevende therapie• Werken middels visualisatie van het innerlijk kind• Veranderen van coping strategieën• Mentaliseren in plaats van somatiseren• Progressie in plaats van regressie
  29. 29. Algemene tips1 geef uitleg aan patiënt en de partner. Meer kennis geeft meer regie.2 Blijf bewegen maar ga niet door de pijn heen. Bewegen helpt bij gewrichtspijnen maar niet bij neuropathische pijnen3 Behandel de onderhoudende factoren4 Behandel de comorbiditeit5 Herstel de slaap6 Vermoeidheid en pijn hebben een cross-sensitisatie. Behandel vermoeidheid en conditie verlies.7 Werk toe naar acceptatie van de pijn
  30. 30. Afsluiting• Pijn en emotie zijn hogere uitdrukkingen van bioregulatie en homeostase.• Pijn is een neurobiologisch probleem en de behandeling is biopsychosociaal met de nadruk op psychologisch.
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×