Hc 2.2.12 'sportletsels thv het ol (deel 2)' aj 20102011
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Hc 2.2.12 'sportletsels thv het ol (deel 2)' aj 20102011

on

  • 5,613 views

beetje mbv

beetje mbv

Statistics

Views

Total Views
5,613
Views on SlideShare
5,613
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
21
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment
  • Densificatie van de calcaneaire apofyse, beschreven als ziekte van Sever, waarschijnlijk fysiologisch – diagnose is klinisch te stellen (Fabry pag 41)

Hc 2.2.12 'sportletsels thv het ol (deel 2)' aj 20102011 Hc 2.2.12 'sportletsels thv het ol (deel 2)' aj 20102011 Presentation Transcript

  • Kernblok 2.2a HC 2.2.08: Sportletsels thv het OL (deel 2) – Medische beeldvorming bij sportletsels thv het OL, een topografische benadering Academische bachelor in de kinesitherapie Academiejaar 2010-2011 © Frank Vandenabeele, M.D., PHD
  • MBV-technieken bij MSKA OL
  • MBV-technieken bij MSKA OL
      • Röntgenonderzoek (RX)
      • Computertomografie (CT)
      • Isotopenscan
      • Echografie
      • Nucleaire magnetische resonantie (NMR)
      • Artroscopie
      • Elektromyografie (EMG)
  • Röntgenonderzoek (RX) en computertomografie (CT)
    • Indicaties RX?
      • Vooral geschikt voor het visualiseren van fracturen, dislocaties en dysplastische letsels
      • opnamen in 2 loodrecht op elkaar staande richtingen
      • vergrotingsopnamen geven bijkomende informatie
      • mensicusletsels, bandletsels en kapselscheuren (opspuiten intra-articulaire contraststof)
    • Indicaties CT?
      • geeft uitstekend beeld van bot en weke-delenstructuren , in verschillende ruimtelijke vlakken (complexe acetabulumfracturen, wervelfracturen, letsels DIV, etc …)
      • meniscusscheuren, bandscheuren en kraakbeenbeschadiging (artro CT)
  • Isotopenscan
    • Indicaties ?
      • Vooral geschikt voor de vroegtijdige diagnose van stress-fracturen en periostitis (shin splints) - nog voor de RX-afwijkingen!
      • Minder geschikt voor weke-delenbeschadiging (tendinitis, fasciitis, myositis, bursitis)
      • Belangrijke indicatie = diagnose reflex-neuro-algodystrofie (staging indien ook vasculaire scan)
  • Echografie
    • Snelle en veilige techniek om musculo-tendineuze letsels te objectiveren + hun evolutie te volgen
    • Indicaties?
      • Letsels thv de spierbuik:
        • Spierscheuren (S T RAIN)
        • intra- of extramusculaire hematomen
        • Cicatriële letsels zoals calcificaties
        • posttraumatische cysten
        • myositis ossificans
      • Peesletsels (S P RAIN):
        • Peesrupturen & chronische ontstekingsletsels (Achillespees, patellapees, Rotator Cuff-letsels)
      • Epicondylitis
  • Nucleaire magnetische resonantie (NMR)
    • voordelen:
      • zeer goede resolutie voor zachte weefsels
      • kan doorsneden maken in alle vlakken i/d ruimte (>< klassiek CT)
      • zeer veilige techniek (géén ioniserende straling!)
      • geen allergische reacties op gebruikte contrastmedia
    • nadelen:
      • nauwe buis  claustrofobie
      • lange onderzoekstijden
      • Cave: pacemaker, metalen prothesen of clips
    • bijzonder geschikt voor onderzoek v/d gewrichten en weke delen (spieren, ligamenten, …)
  • Elektromyografie (EMG)
  • Atroscopie
    • meest invasief: cave infecties!
    • diagnostische en therapeutische interventie in één
    • indicatie: intra-articulaire pathologie
  • Normale radio-anatomie v/h onderste lidmaat Een topografische benadering
  • Normale radio-anatomie v/d heup
  • Aangeboren (sub)luxatie congenitale heupluxatie
  • Coxa vara cervicodiafysaire hoek < 115°
  • Coxa valga cervicodiafysaire hoek > 135°
  • Normale radio-anatomie v/d knie
  • Genu valgum tibiofemorale hoek is verkleind bilaterale genua valga geven aanleiding tot X-benen
  • Genu varum tibiofemorale hoek is vergroot bilaterale genua vara geven aanleiding tot O-benen
  • Gonartrose
  • Normale radio-anatomie v/d enkel & voet
  • Normale radio-anatomie v/d enkel & voet
  • Normale radio-anatomie v/d enkel & voet
  • Pes equinovarus of klompvoet
  • Pes cavus of holvoet
  • Pes planovalgus of platvoet
  • Hallux valgus
  • Radio-anatomie bij sportletsels thv het onderste lidmaat Een topografische benadering
  • MBV bij sportletsels thv het OL, een topografische benadering
    • Bekkengordel
      • Gluteaal streek
      • Heup & liesstreek
    • Bovenbeen
    • Knie
    • Onderbeen
    • Spronggewrichten v/d enkel
    • Voet
  • Sportletsels thv de bekkengordel
    • Relatief weinig frequent (>< schoudergordel)
    • Cave : gerefereerde pijn en onderliggende coxartrose!
    • Welke?
      • Gluteaalstreek
      • Heup en liesstreek
        • Acuut
        • Chronisch
  • Pijnklachten thv de gluteaal streek bij sporters Frequent Weinig frequent Niet te missen!
    • Gerefereerde pijn
      • LWZ
      • SIG
    Piriformis syndroom Strain m. piriformis
    • Sacroiliitis
      • SA (morbus Bechterew)
      • Reactieve artritis
        • Morbus Crohn
        • Colitis Ulcerosa
      • Psoriasis artritis
    Tendinopathie Origo Hamstrings Ischialgie (hernia nucleus pulposi) Maligniteit Bursitis ischioglutealis Chronisch compartiment syndroom achterzijde dij
    • Osteomyelitis
    • Septische Artritis
      • Art. coxa
      • SIG
    • (neuro)myofasciale pijn
      • m. gluteus medius
      • m. piriformis
    Stress fractuur sacrum Apofysitis/avulsiefractuur tuber ischiadicum
  • Acute pijnklachten thv de heup & liesstreek Frequent Weinig frequent Niet te missen! Strain m. adductor longus Strain m. Iliopsoas Epiphysiolysis capitis femoris Tendinopathie Origo m. adductor longus Bursitis trochanterica of ‘snapping hip’
    • Interne aandoeningen
      • Acute appendicitis
      • Acute prostatitis
      • Lage UWI
      • Adnexitis (ovariumkyste, …)
      • torsio testis
    • Traumatische Heupaandoeningen
      • Synovitis
      • Osteochondrale letsels
      • Labrum fractuur
    • Stress fractuur
      • Femurhals
      • Ramus ossis pubis
      • Acetabulum
    • Gerefereerde pijn
      • LWZ
      • SIG
    Osteomyelitis Strain m. rectus femoris
    • Avulsiefractuur/apofysitis
      • SIAS
      • SIAI
  • Traumatische heupaandoeningen
    • Acetabulumfracturen
      • Osteochondrale letsels
      • Labrum fractuur
    • Heupluxaties
    • Heupfracturen
    • Epiphysiolysis capitis femoris
  • Femurhalsfractuur
  • Epiphysiolysis capitis femoris kinderen tussen 10 - 15 jaar (jongens > meisjes); soms bilateraal
  • Bursitis trochanterica of ‘snapping hip’
    • ‘ snapping hip’
      • Vrij zeldzaam bij sporters
      • Vooral bij dansers
      • Tgv passage tractus iliotibialis over trochanter major
    • bursitis trochanterica
      • = ‘snapping hip’ + pijn!
  • Afrukkingsfracturen v/h bekken
    • Oorzaak?
      • Tgv zware krachttrainingen bij jonge, onvoorbereide sportbeoefenaars
      • Vooral bij voetballers, gymnasten en schaatsers
    • Welke botstructuur?
      • O m. Sartorius (SIAS)
      • O m. rectus femoris (SIAI)
      • O m. semimenbranosus/semitendinosus (tuber ischiadicum)
      • I m. iliopsoas (trochanter minor)
    • Klinisch beeld : Locale pijn; veregerend bij inspanning; wisselende functio leasa
    • Dx = RX
    • R/ rust (3 – 6 m); chirurgie (zelden); preventie
  • Strain graad 3 (ruptuur) v/d m. rectus femoris
    • Thv musculo-tendineuze overgang of thv aanhechting bovenrand patella
    • Meestal oudere sportlui (overbelastingsschade m. Quadriceps)
    • Kliniek
      • Acute pijn voorzijde bovenbeen
      • krachtsverlies en doorzakkingsgevoel
      • ‘ gezwel’ thv bovenbeen + distale inkeping
    • Dx = klinisch; echografie bij twijfel
    • R/
      • < 1 week: chirurgie (jonge leeftijd)
      • > 1 week: spierversterkende oefeningen Quadriceps
  • Chronische pijnklachten thv de heup & liesstreek CI = canalis inguinalis of lieskanaal AIP = anulus inguinalis profundus of binnenste liespoort AIS = anulus inguinalis superficialis of buitenste liespoort Frequent Weinig frequent Niet te missen!
    • MSKA gerelateerd aan de m. adductor longus
      • Tendinopathie Origo
      • (neuro)myofasciale pijn
    • MSKA art. coxae
      • Synovitis
      • Osteochondrale letsels
      • Labrum fractuur
      • Bursitis trochanterica of ‘snapping’ hip
    Epiphysiolysis capitis femoris
    • MSKA gerelateerd aan de m. Iliopsoas
      • Tendinopathie Insertie
      • (neuro)myofasciale pijn
      • Bursitis
    • Stress fractuur
      • Femurhals
      • Ramus ossis pubis
      • Acetabulum
    Osteonecrosis/avasculaire necrose caput femoris (volwassenen, kinderen)
    • MSKA gerelateerd aan de buikwand
      • Achterwand CI (fascia transversalis) + AIP
      • Dak CI (m. obliquus internus abdominis + m. transversus abdominis)
      • Voorwand CI (m. obliquus externus abdominis) + AIS
      • Tendinopathie m. rectus abdominis
    • Entrapment
      • N. Obturatorius
      • N. Ilioinguinalis
      • N. Genitofemoralis
    • Interne aandoeningen
      • Acute appendicitis
      • Acute prostatitis
      • Lage UWI
      • Adnexitis (ovariumkyste, …)
      • Torsio testis
    • MSKA gerelateerd aan het os pubicum
      • Mechanische ‘stress-reactie’
    • Gerefereerde pijn
      • LWZ
      • SIG
    Spondylartropathie (SA)
    • Avulsiefractuur/apofysitis
      • SIAS
      • SIAI
    • Maligniteiten
      • Testis CA
      • Osteoïd osteoom
  • Epiphysitis Synoniemen : osteochondrosis; ziekte van Legg-Calvé- Perthes; aseptische necrose
    • voorkeursleeftijd 5-6 jaar
    • ♂ > ♀
    • anamnese:
      • manken
      • veel zitten en liggen
      • pijn in de heupstreek
        • uitstralend naar knie
        • vaak gering, intermittent
    • DD: (in beginstadium) coxitis fugax
    • KO:
      • pijnlijke bewegingsbeperking (heup kan niet goed naar binnen worden gedraaid)
      • atrofie dijspieren
    Verloop van het röntgenbeeld > coxa plana
  • Epiphysitis Synoniemen : osteochondrosis; ziekte van Legg-Calvé- Perthes; aseptische necrose MRI (T2) MRI (T1) botscintigrafie
  • Chronische pijnklachten thv de liesstreek bij sporters
    • Epidemiologie
      • tot 30% van alle consultaties door sporters
        • Typisch voetballetsel!
        • Ook bij lopers, gymnasten, skiërs, schaatsers, rugby- en hockeyspelers, volleybalspelers, basketbalspelers, schermers en judoka’s
      • 90% bij mannen (20-24 j)
    • Terminologie
      • Vroeger:
        • Osteïtis pubica?
        • Pubalgie?
          • Vrij vage term voor ‘pijn i/d omgeving v/d pubisstreek’
      • Nu: Klinische entiteiten
        • (3) Holmich et al. , 2004
        • (4) Brukner & Khan, 2006
  • Chronische pijnklachten thv de liesstreek bij sporters
        • (etio)pathogenese
          • Discordantie tussen de werking v/d abdominale spieren & bovenbeenspieren (vnl adductoren)
      • Chronische microtraumata , door
        • geforceerde abducties (slidings)
        • frequente krachtige adducties
      • Microrupturen i/h collageen >> tenoperiostose !
      • Bevorderende factoren:
        • Droge bodem of harde sportvloer
        • Gebrek aan voorafgaande training of overtraining
        • Oververmoeidheid
        • Consitutionele afwijkingen (oa. hyperlordose, lengteverschil OL)
    • klinisch beeld
      • Pijnklachten thv boven-binnenzijde v/d dij; meestal unilateraal
        • meestal insidieus begin (einde training/match)
        • verdwijnend bij rust ; erger bij inspanning /bij de eerste beweging na het opstaan
      • Wisselende evolutie
          • Spontane verbetering is mogelijk
          • Frequente recidieven
          • Continue last in gevorderde gevallen (uitstralend naar abdomen, genitalia, bovenbeen + myctalgie & potentiestoornissen
    • Diagnose
      • KO
        • Pijn bij palpatie origo adductoren met heup in abductie & flexie (‘le pincement de la corde des adducteurs’)
        • Pijnprovocatie bij adductie bovenbeen tegen weerstand & druk/compressie thv symphysis pubis
      • RX bekken
        • Meestal negatief i/d beginfase
        • Periostale reactie symfyse/geodevorming/osteonecrose (later stadium)
    Chronische pijnklachten thv de liesstreek bij sporters
  • Chronische pijnklachten thv de liesstreek 4 klinische entiteiten (Brukner & Khan, 2006) 1 2 3 4
  • Chronische pijnklachten thv de liesstreek Overlap & multi-causaal verband v/d 4 klinische entiteiten 1. MSKA m. adductor 2. MSKA m. iliopsoas 3. MSKA buikwand 4. ‘stress-reactie’ os pubicum
  • Chronische pijnklachten thv de liesstreek Overlap & multi-causaal verband v/d 4 klinische entiteiten Overbelasting m. Adductor longus (1) Convergentie v/d krachtlijnen v/d romp en OL thv de symphysis pubis! Sprain canalis inguinalis tendinopathie m. Adductor longus tendinopathie m. iliopsoas Discordantie v/d krachtlijnen thv de symphysis pubis & overbelasting v/h lokaal stabiliserend systeem thv het bekken Overbelasting m. Iliopsoas (2) mechanische stress os pubicum
  • Factors leadiçng to pubic bone overload (Brukner & Khan, 2006)
  • Sportletsels thv de knie
    • Tendinitiden
    • Prepatellaire bursitis
    • Baker-cyste
    • Ligamentaire letsels
    • Syndroom van Pellegrini-Stieda
    • Patella fractuur
    • Patellal(sub)uxatie
    • Tibio-femorale (fibulaire) luxatie
    • Plicae synoviales
    • Meniscusletsels
    • ‘ Ziekte’ van Osgood-Schlatter
    • ‘ Ziekte’ van Sinding-Larssen
    • Osteochondritis dissecans
    • Chondromalacia patellae
    • Fracturen v/h tibiaal plateau
  • Tendinitiden i/d omgeving v/d knie tendinitis pijnklachten sport Pes anserinus Mediale zijde knie - 2 vingers distaal v/d gewrichtsspleet, posterior tov tuberositas tibiae Tennis Werpers Skiërs Springers wielrenners m. Tensor fascia lata Laterale zijde knie - laterale femurepicondylus- Lopers m. Biceps femoris Laterale zijde knie - caput fibulae- fietsers Ligamentum patellae Onderpool (apex) patellae Skiërs Turnen Basketbal volleybal
  • Tendinitiden i/d omgeving v/d knie tendinitis pijnklachten sport Pes anserinus Mediale zijde knie - 2 vingers distaal v/d gewrichtsspleet, posterior tov tuberositas tibiae Tennis Werpers Skiërs Springers wielrenners m. Tensor fascia lata Laterale zijde knie - laterale femurepicondylus- Lopers m. Biceps femoris Laterale zijde knie - caput fibulae- fietsers Ligamentum patellae Onderpool (apex) patellae Skiërs Turnen Basketbal volleybal
  • Tendinitiden i/d omgeving v/d knie
    • Mediale zijde knie
    • Pes anserinus (superficialis)
    • Sartorius
    • Gracilis
    • Semitendinosus
  • Pes anserinus tendinitis/bursitis
  • Tendinitiden i/d omgeving v/d knie The Runners’ knee tendinitis pijnklachten sport Pes anserinus Mediale zijde knie - 2 vingers distaal v/d gewrichtsspleet, posterior tov tuberositas tibiae Tennis Werpers Skiërs Springers wielrenners m. Tensor fascia lata Laterale zijde knie - laterale femurepicondylus- Lopers m. Biceps femoris Laterale zijde knie - caput fibulae- fietsers Ligamentum patellae Onderpool (apex) patellae Skiërs Turnen Basketbal volleybal
  • Tendinitiden i/d omgeving v/d knie Insertie Biceps femoris Tractus iliotibialis Laterale zijde knie
  • Runners’ knee
    • Iliotibiaal frictiesyndroom
    • Pijnklachten thv breedste deel laterale femurepicondylus
    • Bij intensief sporten (hardlopen en fietsen), in combinatie met:
        • Prominerende laterale femurepicondylus
        • Strakke tractus iliotibialis
        • Uitgesproken genu varum
    • Klinische diagnose; MBV: weinig of geen afwijkingen
    • Behandeling :
      • rekoefeningen
      • infiltratie corticoïd
      • schoenaanpassing (laterale verhoging)
      • operatief (zelden)
  • Tendinitiden i/d omgeving v/d knie The Jumpers’ knee The Gymnast’s knee tendinitis pijnklachten sport Pes anserinus Mediale zijde knie - 2 vingers distaal v/d gewrichtsspleet, posterior tov tuberositas tibiae Tennis Werpers Skiërs Springers wielrenners m. Tensor fascia lata Laterale zijde knie - laterale femurepicondylus- Lopers m. Biceps femoris Laterale zijde knie - caput fibulae- fietsers Ligamentum patellae Onderpool (apex) patellae Skiërs Turnen Basketbal volleybal
  • Tendinitiden i/d omgeving v/d knie Ligamentum patellae voorzijde knie
  • Jumpers’ knee
    • Vnl bij sporten met veelvuldig springen en landen (Bv volleybal)
    • Ontsteking peesaanhechting (tendinopathie)
      • Meestal thv aanhechting patella (knie)pees
        • >> thv de onderpunt knieschijf ( apexitis patellae of Jumpers’ knee)
          • Lokale pijnklachten thv kniepeesinsertie aan de patella
            • Belastingsafhankelijk
            • vnl bij het begin v/d sportbelasting
            • verdwijnt soms na warming-up
            • Na het sporten komt de pijn terug, om na 24-36 u weer te verdwijnen
            • Ernstigere vorm: ook bij ADL, vnl bij gebogen belasting (traplopen, autorijden)
          • KO: drukpijn, lokale zwelling
          • MBV: MRI, echografie; ondersteunen vermoedelijke klinische diagnose; lokale zwelling + vochtcollectie
          • Behandeling: aanpassen belasting, excentrische oefentherapie, verhogen doorbloeding & stofwisseling peesinsertie; evt operatief
        • thv de tubersositas tibiae ( ‘ziekte’ van Osgood-Schlatter)
          • Avulsies KB-fragmenten apofyse tuberositas tibiae
          • Vnl bij jongens (14 jaar = tijdens de groei!)
          • Belastingsafhankelijke pijnklachten thv tubersositas tibiae
      • Thv aanhechting quadricepspees (bovenpunt knieschijf)
  • Jumpers’ knee - MRI
  • The Gymnast’s knee
  • The Gymnast’s knee
    • Patella subluxatie/dislocatie
    • Het Plica syndroom
  • Prepatellaire bursitis
  • Baker-cyste
    • weke, met gelatineus vocht gevulde zwelling,
    • palpabel tussen m. gastrocnemicus en m. semimembranosus
    • Oorzaak ?
      • Kinderen : primaire irritatieve bursitis
      • Volwassenen :
        • posterieure uitloper kniegewricht
        • secundair aan irritatieve synovitis
          • gonartrose
          • meniscusletsel
    • Dx: echografie, CT-artrografie of NMR
    • R/
      • chirurgie, indien volumineus
      • behandelen onderliggend letsel
  • Baker-cyste
  • Ligamentaire letsels v/d knie
  • Syndroom van Pelligrini-Stieda
    • Beenderige neerslag thv mediale femurcondyl
    • Tgv gedeeltelijke avulsie
      • proximale aanhechting LCM
      • insertie m. adductor longus
    • R/
      • RICE, NSAID
      • Verwijderen calcificatie
  • Patella fraktuur
  • patella(sub)luxatie acuut - recidiverend
  • Tibio-femorale (fibulaire) luxatie
    • Tibio-femorale luxatie
    • Tibio-fibulaire luxatie
  • Plica Syndroom
    • Plica suprapatellaris
    • Plica infrapatellaris
    • Plica mediopatellaris
    • Plica lateropatellaris
    • De meeste plicae veroorzaken slechts zelden klachten
    • De plica mediopatellaris kan pijnklachten veroorzaken thv de mediale gewrichtsspleet bij intensief sporten
    • Dx: artroscopie
    • R/ zelden nodig
  • Meniscusletsels
    • Osteochondronecrose tuberositas tibiae
    • Voorkeursleeftijd: 11 – 13 jaar
    • ♂ > ♀ (vnl. bij sporters!)
    • Kliniek
      • Normaal kniegewricht!
      • Pijn thv tuberositas tibiae
        • knielen op hard oppervlak
        • trappenlopen, fietsen
        • met rust verdwijnen de pijnklachten spontaan
      • Zwelling tuberositas tibiae; soms drukgevoelig
    • RX: verbrokkelde apofyse
    • Etiologie : mechansich irritatiesyndroom thv kraakbeen v/d apofyse (apophysitis) v/d tuberositas tibiae tijdens de groei (= zwakke schakel!)
    • Prognose & therapie :
      • Gunstige prognose, indien:
        • Rust tot pijnklachten verdwenen zijn!
        • Rekoefeningen voor de quadriceps
      • Evt chirurgie bij lokale pijnklachten tgv losse beweeglijke botkern
    ‘ ziekte’ van Osgood-Schlatter
  • Avulsiefractuur v/d tuberositas tibiae
  • ‘ Ziekte’ van Sinding-Larssen-(Johansson)
  • Osteochondritis dissecans
    • Gelocaliseerde subchondrale osteochondronecrose
    • 80% laterale zijde mediale condylus (thv aanhechting LCP!); 10% elleboog, 10% andere gewrichten
    • Meestal stress-fractuur door overbelasting
      • tijdens groeiperiode (voorkeursleeftijd: 20 jaar)
      • ♂ > ♀
    • Kliniek
      • Chronische pijnklachten mediale zijde knie
      • Soms hydrops (synovitis) >> artrosis deformans!
      • Blokkage, bij loskomen fragment (‘gewrichtsmuis’)
    • R/
      • Afhankelijk v/d sympomatologie
      • Meestal afwachtende houding
      • Chirurgie indien ‘gewrichtsmuis’
  • Chondromalacia patellae
    • Mucoïde degeneratie v/h retro-patellaire KB
    • Oorzaken ?
      • Primair (atleten) tgv acuut of repetitief trauma
      • Secundair aan intra-articulaire knieafwijking
      • Idiopatisch (ongunstige prognose!): obese ♀ + genu valgum, patella alta en/of recidiverende patella-(sub)luxaties ( ‘le genou douloureux de la jeune femme obèse’)
    • Diagnose
      • Kliniek: pijnklachten thv de knie
        • rond patella, achter patella, mediale rand patella
        • Belasten v/d knie in flexiestand (fietsen, trappen lopen, springen, …)
        • Lang zitten met gebogen knie (‘theaterknie’)
      • KO
        • Crepitaties bij aandrukken patella
        • Positieve ‘patellastijging-inhibitietest’
      • RX
  • Fracturen van het tibiaal plateau
  • Sportletsels thv onderbeen
    • Kuitspier-claquage (‘tennis leg’)
    • Voorste loge syndroom
    • Periostitis mediale tibiarand (‘shin splint’)
    • Stress fractuur proximale tibia
    • Tibia & fibula fracturen
  • Kuitspier-claquage of ‘tennis leg’ (1)
    • Typisch sportletsel v/h onderbeen
      • Tennis (‘tennisleg’), voetbal, atletiek (spurten, joggen)
      • Meestal ♂ sportbeoefenaars ± 40 jaar
      • Vnl sterk gespierde atleten + korte achillespezen
    • Sprain II letsel v/d m. gastrocnemicus
      • = biarticulaire spier (overbrugt de knie + art. tibio-tarsalis) !
    • Ontstaat door de spiercontractie zelf (‘zweepslag’) bij een korststondige brutale inspanning met knie in extensie en voet in dorsiflexie
    • Bevorderende factoren : gebrek aan training en opwarming, dehydratatie, overgewicht, gebruik anabolica, intervaltraining, vochtige koude atmosfeer, …
    • Klinisch beeld
      • Acute kortdurende hevige pijn mediale zijde onderbeen, als een ‘dolksteek’ of ‘zweepslag’; sterk uitgesproken functio laesa!
      • marcheren (met de voet in lichte equinusstand) is vrij vlug terug mogelijk; dorsiflexie voet blijft pijnlijk
    • KO:
      • oedeem + diffuse drukgevoeligheid thv muskuloskeletale overgang (mediale zijde m gastrocnemicus)
      • Soms retractie spiervezels (voelbare inkeping; kuitspieratrofie)
    • Dx: Kliniek (DD: achillespeesruptuur, kuitkrampen, …) + Echografie
    • R/
      • Meestal conservatief (1° RICE, 2° massage, 3° spiertonificatie)
      • Zelden gipsimmobilisatie, chirurgie
    Kuitspier-claquage of ‘tennis leg’ (2)
  • Periostitis tibialis of ‘shin-splint’
    • Etiopathogenese
      • Tendo-periostose origo m. flexor digitorum longus & m. tibialis posterior
    • Kliniek
      • Pijnklachten onderste 1/3 mediale tibiarand ; 50% bilateraal
      • Spontaan, geleidelijk optredend; erger bij elk rechtstreeks contact
      • Zelden nachtelijke pijn!
    • KO
      • Pijn erger bij palpatie
      • Soms duidelijke lokale warmte, zelden zwelling
    • DX: RX (periostale reactie), isotopenscan, NMR
    • R/ Conservatief (strikte rust, anatalgische fysiotherapie, NSAID)
  • Voorste logesyndroom
  • Stress fractuur proximale tibia
  • Tibia en Fibula Fracturen
  • Sportletsels thv de sprongewrichten v/d enkel
    • Enkelcontusie
    • Enkeldistorsie & enkelbandrupturen
    • Enkelfracturen
    • Traumatische luxatie v/d peroneus-pezen
    • (‘osteo’)chondrale letsels v/d talus
    • Footballers’ ankle
  • Enkelcontusie
  • Enkeldistorsie en enkelbandrupturen (sprain)
    • 20 – 50% v/d enkeldistorsies: + enkelbandruptuur!
    • 20% van alle sportletsels [ voetbal 18% - volleybal 10% - gymnastiek 4% - andere zaalsportactiviteiten 11% ]
    • 85% Letsel laterale bandcomplex ( > inversietrauma; = meer gracieler)
      • Slechts in 2,5% zuiver letsel lig. Deltoideum
    • CAVE : chronische instabiliteit! >> preventie!
    • DX
      • Anamnese : Inversie- of eversietrauma? Zwelling direct na het ongeval of pas later?
      • KO : drukgevoeligheid? Instabiliteit? Stress testen?
      • RX : enkelfractuur? Osteochondrale fractuur? Stress-opnamen = controverse!
    • R/ (langdurige) gipsimmobilisatie = verlaten; RICE; functioneel + tape-bandages of bracing; proprioceptieve training; heelkunde
    Enkeldistorsie en enkelbandrupturen (sprain)
  • Enkeldistorsie en enkelbandrupturen (sprain)
  • Enkelfracturen
    • Ontstaan door dezelfde mechanismen als enkeldistorsies
    • Minder frequent als sportletsel (1/8)
    • Vnl bij gymnasten, tennisspelers, judoka’s, basket- en volleybalsspelers; minder frequent bij lopers
    • Classificatie enkelfracturen
      • Volgens Lauge-Hansen = vrij complex; weinig praktisch
      • Volgens Weber = voorkeur!
  • Enkelfracturen - classificatie
    • volgens Weber
    • Focus = lokalisatie # thv buitenenkel
    • volgens Lauge-Hansen
    • Focus = traumatisch mechanisme*
    SA = Supination + Adduction (stage 1-2) = Weber A SE = Supination + Exorotation (stage 1-4) = Weber B PE = Pronation + Exorotation (stage 1-4) = Weber C * positie v/d voet tijdens het trauma, ttz supinatie (80%) of pronatie (20%) richting v/d kracht thv de enkel tijdens het trauma, ttz exorotatie (80%) of adductie (20%)
  • Enkelfracturen
    • Type A (20-25%)
      • Distaal v/h lig. Tibiofibulare anterius
      • Ligamentaire structuren intact!
      • Meestal geen duidelijke dislocatie
      • Enkelstabiliteit bewaard!
    • Type B (60-70%)
      • Thv het lig. Tibiofibulare anterius
      • 75% sprain!
      • Steeds intra-articulair letsel!
      • Steeds dislocatie met verkorting fibula + lichte lateraalwaartse kanteling talus
    • Type C (20%)
      • Proximaal v/h lig. Tibiofibulare anterius
      • meestal ook sprain + (volledige) scheur v/d syndesmose
      • Meestal volledige tibio-talare luxatie; altijd aanzienlijke KB- en ligamentaire letsels; enkelinstabiliteit
    Classificatie v/d enkelfracturen volgens Weber
  • Enkelfracturen … the x-rays tell you what happened to the ligamentous and osseus structures …
  • Enkelfracturen - positie v/d voet
    • Staan, gaan/lopen
    • Exorotatie talus
    • Wanneer de voet de grond raakt tijdens het lopen:
    • endorotatie (malleolus lateralis) - exorotatie (talus)
    • >> fibula naar posterior + lateraal!
  • Enkelfracturen - exorotatie talus
  • Enkelfracturen ‘Pull-off’ of ‘push-off’? A: ‘push-off’ malleolus lateralis ~ exorotatie talus B: ‘pull-of’ malleolus medialis door lig. mediale (deltoideum) ~ pronatie/eversie ‘ Vertikale’ ‘push-off’ fractuur malleolus lateralis ‘ Schuine’ ‘push-off’ fractuur maleolus lateralis ‘ Pull-off’ fractuur malleolus medialis
  • Enkelfracturen Stabiliteit of instabiliteit? Stabiele Weber-type A enkelfractuur Onstabiele Weber-type B enkelfractuur
  • Traumatische luxatie v/d peroneus-pezen
    • Relatief zeldzaam letsel (1/300 enkelletsels)
      • vnl tijdens skiën en schaatsen
    • reflectoire contractie mm. peronei
      • plotselinge ruk v/d peronei
      • tijdens geforceerde dorsiflexie voet in inversiestand
      • avulsie of ruptuur retinaculum peroneorum
      • luxatie pezen naar lateraal & ventraal
    • KO
      • pijn thv malleolus lateralis
      • zwelling & hematoomvorming dorsaal v/d buitenenkel
    • RX: avulsiefractuur malleolus lateralis? (50%)
    • R/ RICE (acute luxatie); heelkunde (bij recidieven)
  • (‘Osteo’)chondrale letsels v/d talus
  • Footballers’ ankle
    • Repeterende, geforceerde bewegingen v/d enkel (voetballen)
      • Hyperplantaire of dorsale flexie, en supinatiebewegingen
      • Kraakbeenbeschadigingen
        • voorzijde v/d tibia
        • binnenzijde mediale malleolus
    • Pijnlijke dorsieflexie
      • Chronisch recidiverende synovitis,
      • Littekenvorming
      • Ostefytvorming
    • Behandeling : artroscopische verwijdering
    • van het littekenweefsel en osteofyten, mits intact gewrichtsKB
  • Sportletsels thv de voet
    • Achillespees-tendinitis
    • Achillespeesruptuur
    • Tendinitis v/d m. tibialis anterior & posterior
    • Fasciitis plantaris
    • Achillespees-bursitis
    • Apophysitis calcanei of ‘ziekte’ van Sever
    • Plantair neuroom (Morton’s teen)
    • Metatarsaalfracturen
    • Calcaneumfracturen
    • Ziekte van Köhler I of epiphysitis os naviculare pedis Ziekte van Köhler II of epiphysitis v/h kopje van metatarsus II
  • Achillespees-tendinitis
    • Overbelastingsletsel!
    • Hielpijn
      • Progressief vergerend
      • ‘ brandend’
      • Rust brengt verlichting
    • 4 stadia:
    stadium hielpijn 1 Enkel na inspanning Verdwijnt snel bij rust 2 Optredend bij het begin v/d training, tijdens opwarming, Verdwijnt progressief na de inspanning Opnieuw bij vermoeidheid 3 Continu tijdens elke sportinspanning Training & sportbeoefening worden onmogelijk Zelfs bij normaal marcheren en dragen van schoenen 4 Ruptuur (= eindstadium)
  • Achillespees-ruptuur partieel (a) of volledig (b)
  • Tendinitis m. tibialis anterior & posterior
  • Fasciitis plantaris
  • Fasciitis plantaris
  • Spina calcanei of calcaneumspoor
  • Osteochondronecrose Apofysitis calcanei (Ziekte van Sever)
    • Osteochondronecrose apofyse calcaneus
    • Voorkeursleeftijd: 10 j
    • ♂ > ♀
    • Vaak bilateraal
    • Kliniek:
      • Pijn i/d hiel, die verergert na inspanning
      • Insertie achillespees: drukgevoelig
      • rood inflammatoir letsel thv insertie achillespees
    • Therapie: Rust
  • Marsfractuur Stress fractuur metatarsaal 2
  • Calcaneum frakturen
  • Aseptische necrose Ziekte van Köhler I of epiphysitis os naviculare pedis Ziekte van Köhler II of epiphysitis v/h kopje van metatarsus II
    • Ziekte van Köhler I
    • Ziekte vn Köhler II
  • MSKA onderste lidmaat Dansletsels
  • Dansen
    • Grote bewegingsvrijheid = essentieel
      • Controle en coördinatie van mobiliteit
      • Vaak jarenlange intensieve training
    • Hypermobiliteit is een voordeel
    • Combinatie van flexibiliteit en kracht
      • centrum stabiel
      • onafhankelijke beweging van de ledematen
  • Attitude – op spitzen (full-point, sur-les-pointes) Maximale plantaire flexie in de enkel
  • ‘ Demi-plié’ en ‘grand plié’ Demi-plié : Maximale dorsiflexie i/d enkel
  • ‘ grand plié’ & m. Quadriceps
  • Dans(ballet)letsels: oorzaken en diagnose
    • Oorzaken
      • Meestal tgv techniekfout en
        • vaak door het (trachten te) compenseren van lichamelijke onvolkomenheden of fysieke beperkingen
        • preventie en begeleiding zijn essentieel (taak dansdocent)
      • Maar ook door :
        • pech
        • oververmoeidheid
        • stress
    • Diagnose
      • worden meestal in een vroeg stadium opgem erkt (vaak voor MBV!), hoewel dansers een hoge pijndrempel plegen te hebben
      • zorgvuldige anamnese en lichamelijk onderzoek!!
  • Dansletsels: algemene behandelingsprincipes
    • Bestaat nooit uit het advies om te stoppen met dansen !
    • Voldoende uitleg geven
      • zeer gemotiveerd om te dansen, maar ook om te genezen!
      • hebben een uitstekend lichaamsgevoel!
    • Meestal advies om relatieve rust te nemen, waarbij alleen het geblesseerde lichaamsdeel wordt ontzien
    • Gericht oefenschema met geleidelijk toenemende belasting (overleg met dansdocent) is nuttig
    • Cave: ontstekingsremmende medicijnen
      • maskeren pijnwaarschuwingssignaal
      • neiging om zich te forceren!
    • Soms locale injectie met corticoïden
    • Slechts zelden chirurgie
  • Dans(ballet)letsels thv het onderste lidmaat
    • Thv de heup
    • Thv de knie
    • Thv de enkel
    • Thv de voet
  • Dansletsels thv de heup
    • Sartorius-enthesopathie
      • Overbelasting m. Sartorius tijdens de groei
      • Kliniek
        • Pijn bij het heffen v/h uitgedraaide been in rugligging
        • Ingedraaid heffen is pijnvrij
        • Drukpijn bij de origo aan de SIAS
    • Snapping hip
      • Treedt ook vaak op in de groei
      • Twee typen:
        • Type 1: tractus iliotibialis verspringt bij rotatiebewegingen over de trochanter major
          • Geen pijn; geruststelling voldoende
        • Type 2: psoaspees verspringt over de voorzijde v/h heupkapsel >> tendinitis en/of bursitis
          • Pijn bij zijdelings (‘a la seconde’) heffen v/h been
          • Vaak verminderde heupflexiekracht
          • Lokale drukpijn voorzijde heupgewricht
      • R/
        • Uitleg
        • Relatieve rust (vermijden pijnlijke beweging, uitdraai verminderen)
        • kineR/ indien mogelijk massage/fricties; versterking v/h centrum; gerichte spierversterking en vervolgens voorzichtig stretchen
        • injectie of operatie (zelden)
  • Dansletsels thv de knie
    • Na de enkel het meest geblesseerde gewricht bij dansers
      • Één v/d oorzaken is de torsiekracht waaraan de knieën onderworpen worden bij de uitgedraaide positie: in flexie kan de knie exoroteren, maar in extensie niet !
        • onbewust tijdens het dansen
        • tijdens het compenseren van onvoldoende heupuitdraai:
          • voeten in demi-plié in maximale uitgedraaide stand gefixeerd op de vloer
          • vervolgens worden de knieën gestrekt tot uitgedraaide eerste balletpositie.
      • Waardoor malalignement v/h patellofemoraal gewricht + hyperpronatie v/d voeten
        • = ‘screwing your knees’
    • Welke?
      • Patellofemorale klachten
        • Retropatellaire chondropathie
        • (laterale) patellaluxatie
      • Meniscusletsels
      • (kruis-)bandletsels
  • Dansletsels thv de enkel
    • Meest geblesseerde gewricht bij dansers
      • Extreme plantaire flexie (spitzen, …)
      • Extreme dorsiflexie
    • Welke?
      • Posterieur impingementsyndroom of ‘dansershiel’
        • Pijn bij plantaire flexie (‘strekken’)
        • 2 vormen :
          • Wekedelen- inklemming
          • Benige inklemming (os-trigonumsyndroom)
        • DD
          • enkel-McMurray-test (passieve maximale plantaire flexie)
          • MBV (os trigonum?)
      • Tendinitis of tendovaginitis v/d m. flexor hallucis longus
        • Meest voorkomende enkelklacht bij dansers! >> ‘ danserstendinitis’
        • Meest voorkomende operatie-indicatie!
      • Anterieur impingement
        • Osteofyten voorzijde distale tibia & talus
        • Dorsiflexie is belemmert en pijnlijk
        • R/ artroscopische verwijdering osteofyten
  • Tendinitis of tendovaginitis v/d m. flexor hallucis longus (‘danserstendinitis’)
    • Kliniek
      • Pijn i/d achillespees
      • Typische hevige drukpijn over de FHL-peesschede
      • Soms hallux pseudorigidus
        • onbeperkte dorsiflexie v/d hallux bij enkeldorsiflexie
        • obeperkte dorsiflexie v/d hallux bij plantaire flexie
      • Soms ‘trigger toe’ (‘knobbeltje’ i/d FHL-pees; blokkeert proximaal v/d peestunnel bij maximale plantaire flexie enkel & hallux)
      • Vaak ook entrapment n. tibia lis >> tarsale-tunnelsymptomen, met pijn en paresthesieën thv mediale bal v/d voet
    • R/
      • correctie sprongtechniek
      • gerichte stretch-adviezen
      • evt steunzolen (straatschoenen) + mediale voetboogsteun i/d balletschoen
      • locale injectie i/d peesschede (zelden)
      • operatieve release v/d tarsale tunnel bij persisterende klachten
    TP FDCFHL
  • Dansletsels thv de voet
    • De voet is het ‘instrument’ van de danser
      • Niet elke voetvorm is geschikt voor dans!
      • Best = rechte voet met gelijke lengte v/d 1 ste en 2 de straal
    • Vaak voorkomende voetklachten bij dansers:
      • Hallux valgus
        • Dansen = valgiserende stress op de hallux
        • Familiale predispositie
      • Hallux rigidus
        • Pijnlijke dorsiflexie
          • Degeneratief (oudere dansers): artrose MTP I
          • Juveniel (jonge dansers):
            • geen degeneratieve veranderingen
            • soms tgv indirect trauma
  •