• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
RAZVOJ DRUŠTVA KROZ EPOHE
 

RAZVOJ DRUŠTVA KROZ EPOHE

on

  • 8,237 views

 

Statistics

Views

Total Views
8,237
Views on SlideShare
8,237
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
60
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    RAZVOJ DRUŠTVA KROZ EPOHE RAZVOJ DRUŠTVA KROZ EPOHE Document Transcript

    • VISOKA POSLOVNA ŠKOLASTRUKOVNIH STUDIJANOVI SAD RAZVOJ DRUŠTVA KROZ EPOHE SEMINARSKI RADMentor: Autor:Dc.dr Biljana Ratković Njegovan Branislav Milošević 137/07 TR Vuković Dragan 135/07 TR Novi Sad, 2008
    • SADRŽAJ1) Uvod2) Domen istorije i metod istorije3) Periodizacije istorije4) Kameno doba • Neolit5) Metalno doba6) Istorijsko doba7) Stari Egipat •Istorija •Ranodinastički period i stvaranje države •Staro carstvo •Sednje carstvo •Propast Starog Egipta •Piramide •Hijeroglifi8) Anttička Grčka •Uspon Grčke •Prevlast Atine •Prevlast Sparte i Tebe •Uspon Makedonaca •Osvajanje Aleksandra Velikog •Religija starih Grka •Starogrčka mitologija9) Antički Rim10) Srednji vek11) Renesansa12) Zaključak13) Literatura 2
    • 1. Uvod Doba prvobitnih ljudskih zajednica počinje pojavom čoveka (nekoliko stotinahiljada godina p.n.e) i traje do pojave prvog klasnog društva i države i do pojeve prvihpisanih spomenika (4000 – 3000 godina p.n.e). To je period prvog – besklasnog društva.Najveći deo prvobitne ljudske zajednice protekao je u razvoju čovekolig bića od tzv.kromanjonca, koje se smatra prvim razumnin ljudskim bićem koje je živelo 40.000godina pre našeg vremena. Prvobitna zajednica je bila najduži i najteži deo ljudske borbe u savlađivanjuprirode. Za izradu oruđa i oružja čovek je koristio kamen, drvo i kost, a tek pri kraju ovograzdoblja počeo je da koristi i metal. Čovek je živeo u surovoj klimi, okružen mnogobrojnim neprijateljima – divljinzverima. U borbi za goli fizički opstanak , on je bio prinuđen da se služi sa raznimpomoćnim predmetima, koje su nalazili gotove u prirodi (kamen,motka,....). U početku jeto korištenje predmeta bilo nagonsko, ali je kasnije postalo svesno. Praljudi počinju dapodešavaju te predmete da bi lakše rukovali njima, pa su tako nastala prva oruđa i oružja.Time se čovek odvojio od životinjskog carstva i postao razumno biće. Zato se slobodnomože reći: RAD JE STVORIO ČOVEKA!!! 3
    • 2. Domen istorije i metod istorije Istorija kao nauka o ljudskom društvu treba pre svega da sopštava događaje i datraži za njih obašnjenja. Prvi istoričari1 su skuplali uspomene ili porodična i mesnapredanja. Tome nepresušnom izvoru pamćenja potomci su mogli dodati istorijskuliteraturu (prepisana, skraćena ili proširena svedočanstva). Kritički duh, koji u poslednjevreme uzima sve više maha, upućuje istoričara da sumnja u takve literarne proizvode iusmena predanja, i primorava ga da se koristi čistim izvorima, kao što su stari zapisi,pergamenti, papirusi, natpisi na pločama i kamenju, čiji su tekstovi u svoje vreme imalivrednost zvaničnog dokumenta. Savremeni istoričar, koji se više ne interesuje samo zaone izvore od kojih, izgleda, zavisi tok događaja, i za vladajuće društvene slojeve,počinje da proučava narode kao celine i sve pojave njihovog duhovnog i materijalnogživota. Arheologija istovremeno rekonstruiše civilizacije daleke prošlosti, koje nisuostavile pisane spomenike. Današnji istoričar se više ne ograničava na vrme prvihčitljivih tekstova (oko 3000 p.n.e). On polae pravo na svaku epohu u koju mu materijaldobijen iskopavanjem dozvoljava da prodre ili da objasni razvitak neke civilizacijei njeneodnose sa drugim civilizaciijama. Prepuštajući potpuno stručnjaku za praistoriju duge imnogobrojne milenijume koji još uvek pripadaju praistoriji , istoričar, govoreći odogađajima u čovečanstvu, uzima na sebe da nas ukratko podseti na čevekovo poreklo.1 Iz enciklopedije Wikipedia 4
    • 3. Periodizacija istorije Istraživanje prošlosti nije nimalo lak i jednostavan zadatak. Ljudi su oduveknailazili na teškoće kad su pokušali da na sveobuhvatan način spoznaju prošlost. Zato sudelili je na periode. Smatrali su da će je na taj način lakše izučiti i na osnovu toga svojeistraživačke rezultate na jasan, pregledan i sistematski način. U razvitku društva uočavajuse različiti periodi sa jasno izraženim privrednim, društvenim i kulturnim osobenostima.Međutim pri utvrđivanju i vremenskom određivanju pojedinih perioda istorijskograzvitka primenjivana su razna načela. Tako se periodizacija u staro doba zasnivala napodeli istorije na svetske imperije. Pojava hrišćanstva unela je verske motive uvremensku podelu istorije na epohe i razdoblja. Poznati italijanski pisac i mislilac NikoloMkijaveli2 (1469 – 1527) podelio je istoriju na staro doba (antički period, kad se govoriličistim latinskim jezikom), srednje doba (kad je taj jezik iskvaren) i novo doba (kad selatinski jezik obnovio). Tek je nenački istoričar Kristof Keler (1638 – 1707) konačnopodelio svetsku istoriju na stari, srednji i novi vek, i to na osnovu događaja pretežnoznačajnih za istoriju hrišćanstva. Kelerova periodizacija imala je velike nedostatke. Zatosu neki istoričari kao osnovu za podelu razvoja društva na periode počeli da uzimajuodređena društvena i ekonoska zbivanja, zajednička u prošlosti više ili svih naroda. Naosnovu toga nastalo je shvatanje o kružnom razviju svetske istorije, čije se karakteristikeponavljaju na određenim periodima.2 Iz enciklopedije Wikipedia 5
    • 4. Kameno doba Kameno doba3 se deli na paleolit (grč. palaios – stari, lithos – kameni) – starijekameno boba i neolit (grč. neos - novi, lithos – kameni) – mlađe kameno doba. Peleolitje trajao od postanka čoveka do XIII milenijuma p.n.e. a neolit od XIII do IV milenijumap.n.e. U stalnoj borbi sa silama prirode, nepogodam i divljim životinjama, čovekolikabića se postepeno i veoma sporo razvijaju. Najstarije ljudske zajednice su horde. Hordesu zajednice prvobitnih ljudi spontano nastale zbog odbrane od zveri i drugih neprilika izbog razmnožavanja. To su bile zajednice sakupljača plodova i lovaca. Paleoliski ljudi supravili svoje prvo oruđe i oružje od grubo klesanog kamena. Pored kamena,upotrebljavali su i drvo. Tokom vremena oruđa i oružja su usavršavana kako bi bilapodesnija za rukovanje. U starijem kamenon dobu ljudi nisu gradili stalna staništa, negosu lutali u potrazi za hranom i koristili prirodna skloništa – krošnje drveća i pećine. Ipak,u tom periodu čovek je bio društveno biće koje je ovladalo govorom i time se definitivnoodvojilo od životinjskog carstva. U poznom paleolitu se javljaju začetci likovneumetnosti, koja u početku ima magijski karakter. Po zidovima pećina ljudi su dosta vernoslikali konture životinja i scene iz lova. Izređuju i skulpture od kostiju, najčešće jelene ižene. U periodu kada je lov čoveku bio glavno zanimanje, pojavio se totemizam –obožavanje određene vrste životinja. U ovom periodu čovek je počeo da koristi vatru,koja mu je olakšala život u surovoj prirodi. Upotreba vatre predstavlja prekretnicu udaljem razvitku ljudskog roda.• Neolit Glačajući kame,ljudi su dobijali fine i oštre predmete kakve ranije nisu imali – sekire,strugove, svrdla, noževe, motike...Pored koplja, čovek je izradio luk i strelu, čime jeusavršio lov. Korišćenjem glačanog kamenog4 oružja i oruđa promenio se život ljudi.Pomoću oštre i izglačane sekire ljudi su počeli da krče šume, da se naseljavaju uz obale,jezera i reke gde se podižu stalna naselja. Gradili su zemunice – staništa koja su ukopanau zemlju, i sojenice – drvene kuće ili kuće od šiblja podignute iznad vode. Ljudi supripitomili neke životinje i počeli da se bave stočarstvom. Od stoke su prvo upotrebljavalimeso, a kasnije mleko za hranu, i kožu i dlaku za prevljenje odeće i obuće. Iz sakupljanjaplodova postepeno se razvila zemljoradnja. Prelaskom na zemljoradnju i stočarstvo javilase prva velika društvena podela rada i prva razmena proizvoda – između stočarskog izemljoradničkog stanovništva. Napredak u proizvodnji sredstava za život uslovi jepromene i u društvenom uređenju. Da bi se proizvodnja uspešno obavila bio je potrebanzajednički rad. Hordu postepeno zamenjuje rod – zajednica zasnovana na krvnomsrodstvu. Preovlađivao je tzv. matrijarhalni rod – matrijarhat (lat. mater – majka, grč.arhein – vladati), u kome starešinstvo pripada ženi. To je bilo uslovljeno ulogom žene uproizvodnji, koja je bila značajnija od uloge muškarca. U samom početku neolita razvilo3 Enciklopedija Wikipedie, Kameno doba4 Enciklopedija Wikipedia, Neolit 6
    • se grnčarstvo. Čovek je bez grnčarskog kola izrađivao različito posuđe od gline koje muje služilo za spravljanje i čuvanje hrane. 5. Metalno doba Usavršavajući izradu oruđa i oružja,ljudi su krajem neolita pronašli metal ipočeli od njega da izrađuju oruđe i oružje. Tako je u razvoju prvobitne zajednice otpočelometalno doba, njen prvi period. Prvi pronađen metal5 bio je bakar, od koga su prvobitniljudi već u IV i III milenijumu p.n.e pravili oštrice za koplja, udice, noževe i sekire.Međutim, bakar nije bio dovoljno čvrst te su se bakarna oružja lako lomila. Ljudi su tadapočeli da mešaju bakar i kalaj i tako su dobili bronzu, a bronzana oružja su bila čvršća itrajnija od bakarnih. Zato je bronza bila pogodna za izradu oruđa – rala sa metalnimraonikom, sekire, motike kao i za izradu oružja – mača, koplja i štita. Veliki napredak uproizvodnji otpočeo je pronalaskom gvožđa, u poslednjim vekovima II milenijuma p.n.ejer su tada znatno usavršena sredstva za proizvodnju. U zemljoradnji je odpočelaupotreba rala sa gvozdenim raonikom i gvozdene motike, zatim se pojavila zaprega, kao ikola za prevoz tereta. Vezana je i pojava zanata- što je dovelo do druge velike podelerada, do odvajanja zanatstva od zemljoradnje i trgovine, sa kojom počinje i trećadruštvena podela rada. U metalno doba ljudi su živeli u naseljima. Ponekad su podizalinaselja na kolju – na rekama i jezerima. Takva naselja nazivaju se sojenice. Upotrevbakola i izrada većih lađa omogućuje prenos tereta i ljudi na veće daljine, tako da su vezeizmeđu udaljenih krajeva postale življe i redovitije. Ljudsko društvo u metalnom dobuprelazi iz prvobitne zajednice u civilizaciju i prva klasna društva.5 Enciklopedija Wikipedia, Metalno doba 7
    • 6. Istorijsko doba Istorijsko doba6 je opočelo pojavom pisanih spomenika, formiranjem klasa ipojavom prvih država, i traje do danas. Prava periodizacija istoriju moguća je samo kadase istraživanje prošlosti proširi na sve bitne odrednice sadržaja života ljudi i kada se tosve sagleda u celkini. Na osnovu toga razvoj društva delimo na nekoliko vremenskihrazdoblja, koje nazivamo društveno – ekonomske formacije (prvobitna formacija,robovlasnička, feudalna i kapitalistička), ali imajući uvek u vidu da je razvoj društva uAziji imao veoma izražene osobenosti i da nije tekao po potpuno podudrano sa razvojemdruštva u Evropi. Istorijsko doba se deli na: stari vek (od postanka prvih država – 3000 g.p.n.e do kraja V veka n.e.), srednji vek (od V do XV veka), novi vek (od XV do početkaXX veka) i savremeno doba (od početka XX veka do danas). ISTORIJAPERIOD TRAJANJEStari vek 4000 p.n.e – 476Srednji vek 476 – 1492Novi vek 1492 – 1914Savremeno doba 1914 - ........ OBLICI DRUŠTVENOG UREĐENJARodovsko – plemensko do 4000 p.n.eRobovlasničko 4000 p.n.e – 476Feudalizam 476 – 1789.Kapitalizam od 1789.6 Enciklopedija Wikipedie 8
    • 7. Stari Egipat Pod pojmom starog Egipta7 podrazumeva se egipatska država i civilizacija odpraistorije do rimskih osvajanja. Stari Egipat je po nekim naučnicima najveća ljudskacivilizacja., imajući u vidu vreme u kome je postojala, njena dostignuća i trajanje od3.000 godina. Egipatska civilizacija ja razvila specifično državno uređenje, religiju,arhitekturu, pismo i umtnost. Po društvenom uređenu, to je bila robovlasnička država,kao i sve ostale države straog bliskog istoka. U vreme najvećeg proširenja obuhvatala jeprostor od Nubije do južne Sirije, ali je središte same civilizacije uvek bilo u dolini Nila.Ova reka je bila od ključnog značaja za razvo Starog Egipta, što je ostavilo traga i ureligiji i u umetnosti. Među najznačajnijim civilizacijskim dostignućima koje se (kolikoje pozna) prvi put sreću u Egiptu su: pronalazak stakla, hartije, lana, mastila, kalendara,časovnika, geometrije i azbuke; popis stanovništva, pošta, osnovno i srednje obrazovanje,monoteizam, široko rasprostranjena monogamija i etička filozofija. Egipatska civilizacijaje dala veliki doprinos u unapređenju državne uprave, pisma, književnosti, nauke,medicine, arhitekture, vajarstva i dugih umetnosti.•Istorija Tragovi ljudsko prisustva su u egiptu još od starijeg paleolita. Prva upotrebapisma, koja označava početak istorijskog perioda datirana je u doba pre ujedinjenjaEgipta, u doba kulture Nakada II8. Prvo poznato sređivanje pisma i pisani izvori potiču iziz doba tzv. Nulte dinastije, u vreme ujedinjenja egipatske države. Istorija starog Egiptase proteže od 31. veka p.n.e do 30. godine p.n.e kada je definitivno prestala da budesamostalni državni entitet. Autohtona egipatska kultura održala se mnogo duže i nestaleje tek posle arapskih osvajanja u 7. veku n.e.•Rano dinastički period i stvaranje države U doba kulture Nakada9 (III) dolazi do stvaranja jedinstvene egipatske državeujedinjenjem najpre više političkih centara u gornjem Egiptu, a zatim i gornjeg i donjegEgipta. Iz ovog perida potiče i najstariji nalaz egipatskog pisma. Grad Memfis na severupostaje upravno središte, a Abidos uz druge gradove na jugu ostaje kulturno sedištedržave. Zatim u doba prve dinastije dolazi do stvaranja centralizovana državne uprave, ajača i egipatski uticaj na okolne kulture Nubije i Palestine. U to vreme pojavio sekalendar kao sistem merenja vremena, kočije sa konjima kao prevozno sredstvo, a BogSunca – Ra bio je vrhovni bog u egipatskoj religiji.7 Enciklopedija Wikipedia, Stari Egipat8 Wikipedia, Istorija Starog Egipta9 Wikipedia, Istorija Starog Egipta 9
    • •Staro carstvo Početag starog carstva10 nije određen nekom političkom prekretnicom, već senastavlja na tradiciju ranodinastičkog Egipta. Ovaj termin nastao je u hronologiji 19. vekai za početak je uzet početak 3. dinastije. Karakterišu ga velika centralizacija države,značajno unapređenje u državnoj upravi, administraciji i poreskom sistemu i velikigraditeljski poduhvati od kojih su najveći piramide, grobnice vladara 4. dinastije.Završava se raspadom Egipta na kraju 8. dinastije oko 2160.p.n.e.•Srednje carstvo Srednje carstvo je trajalo id 2050. do 1700. godine p.n.e. Egipat je ostaopodeljen još oko 200 godina. Na čelo pokreta za ujedinjenje 11 stali su Hijerakopolis iTeba. Posle duge borbe monarh Tebe je ujedinio Egipat i uspostavio jedinstven državu.Faraoni 12. dinastije su isli u pljačkaške pohode u Libiju i proširili granice Egipta dodruge katarakte. Za vreme 13. dinastije ponovo je počelo rasulo egipatske države. Robovisu dizali ustanke i ubijali bogataše. Ustanci su slabili moć državea što je omogućiloHiksima da osvoje Egipat.• Propast Starog Egipta Nakon mnogo propalih dinastija i preminulih velikih vladara, upravljanje i vlastnad Egiptom prešli su u ruke sveštenika i carstvo je počelo da propada, postajući takoslabo da ga je Aleksandat Veliki preuzeo bez ikakvog otpora Egipćana. Iako nije proveomnogo vemena u Egiptu12, Aleksandrija – novoustanovljeni glavni grad Egipta podvlašću Alekstandra Velikog – bio je i ostao velelepan i izuzetno razvijen. Svoje carstvo jeAleksandar Veliki kasnije podelio i predao vlast svojim generalima, a nešto kasnije vlastove grčke dinastije nad Egiptom okončana je sa vlašću Kleopatr VII. Ona je vladalazajedno sa svojim sinom iz palate u Aleksandriji, u Donjem Egiptu, koja je nedugo zatimpostala svetski centar grčke kulture. Nakon Kleopatre još preko 300 godina su faraonigrčkog porekla vladali Egiptom, a zatim je Egipat postao provincija Rimskog carstva.Mnoge strane države su tada preuzimale Egipat na kraće vreme. Nakon mnogo godinaratovanja i stradanja u svojoj dugoj istoriji, Egipat je konačno postao samostalna državau20. veku.10 Wikipedia, Istorija Starog Egipta11 Wikipedia, Istorija Starog Egipta12 Wikipedia, Propast Starog Egipta 10
    • •Piramide Najimpresivnije građevine Egipta svakako su piramide koje su građene kaogrobnice faraona. Do sada je pronađeno ukupno 46 piramida 13, a prtpostavlja se da imajoš neotkrivenih pod nepreglednim peskom pustinja. U 27. veku p.n.e izgrađena je prvapiramida i od tada su one postale osnovni način shranjivanja vladara. Jedan od razloga štosu piramide toliko fascinantne je taj što su to bile prve velike građevine ikada sagrađenesamo slaganjem precizno isečenih ogromnih kamenih blokova jednih na druge. U razvojugrađevinarstva Egipat je tako bio neprikosnoveno carstvo više 0d 2.000 godina. Egipćanisu verovali da je preminulom i dalje potrebno njgovo telo i razne stvari koje susahranjivane uz telo kako bi preživeo u zagrobnom životu. Oni su znali da se u suvimpustinjama stvari veoma dobro čuvaju i birali su posebna mesta za sahranjivanje koja su idanas veoma dobro pčuvana. Uvaženi stanovnici Egipta toga doba bili su dovoljno bogatida izgrade velelepne grobnice i bogato ih opreme zlatom, dragim kamenjem, zapisima napapitusu, slikovnim prikazima i statuama. Jedan od najpoznatijih piramida je Velikapiramifa faraona Kufua – sagrađena od 2 miliona i 300 hiljada kamenih blokova, a svakiblok teži oko 2,5 tona.•Hijeroglifi Egipćani nisu slikali stvarne predstave iz života, već su njihove slike bile vrstadijagrama za koje se verovalo da imaju magičnu moć. Kako bi sačuvali magičnu moćsvoje umetnosti, umetnicu su precizno kopirali likovni stil svojih predaka, pa su tako sviumetnici starog Egipta slikali14 na isti način stvarajući veoma slične skilovne prikazre Ovi prikazi u grobnicama usko su vezani za egipatsko slikovno pismo ili hijeroglife zakoje se veruje da su nastali još pre oko 5.000 godina. 8. Antička Grčka Antička Grčka je naziva koji se koristi za opisivanje sveta u kojem se govorilogrčkim jezikom u antičkim vremenima. Taj naziva se ne odnosi samo na područjedanašnje grčke države, nego i na područja naseljena Grcima u antičkim vremenima:13 Wikipedia, Istorija Starog Egipta14 Wikipedia, Hijeoglifi 11
    • Kipar, egejska obala Male Azije (tada poznata kao Jonija, Dorida i Eolida), Sicilija ijužna Italija (poznata kao velika Grčka), te razbacana naselja na obalama današnjeAlbanije, Bugarske, južne Francuske, Dalmacije, Libije, Španije, kao i crnomorska obalau današnjoj Ukrajini i Rusiji. Antičku Grčku15 neki istoričari smatraju temeljom kulture zapadnoevropskecivilizacije. Grčka kultura je izvršila snažan uticaj na Rimsko carstvo, koje je prenelonjem oblik po mnogim delovima Evrope. Civilizacija Antičke Grčke je neizmetno uticalana jezik, politiku obrazovanje, filozofiju, umetnost i arhitekturu modernog sveta, posebnotokom renesanse u zapadnoj Evropi i ponovo tokom procvata neoklasicizma tokom 18. i19. veka u Evropi i obema Amerikama. Veruje se da su Grci, krećući se prema jugu, doselili na grčko poluostrvo unekoliko talasa pred kraj 3.000 godina p.n.e, a zadnja je bila navala Dorana. Razdoblje od1600. p.n.e. do oko 1100.p.n.e, je doba mikenske Grčke, a poznato je po vladaviniAgamemnona i ratovima protiv Troje kao što je prikazano u Homerovim epovima.Razdoblje od 1100.p.n.e. do 8. veka p.n.e naziva se "mračnim dobom" jer iz tog razdobljanema nikakvih zapisa, a arheološki dokazi su oskudni. Istoeija Antičke Grčke se završavavladavinom Aleksandra Velikog koji je umro 323.p.n.e. Sledeći događaji čine dobahelenističke Grčke. Grčki istoričari i poitički pisci koji su čija su dela preživela, a među kojima suposebno ugledni Herodot, Tukidid, Ksenofon, Demosten, Platon i Aristotel bili suuglavnom Atinjani ili njeni simpatizeri, a svi su bli politički konzervativci. Stoga znamo daleko više o istoriji i politici Atine od bilo kojegdrugog grada i njegove istorije. Štaviše. ovi su se pisci usredsredili gotovo samo nacelokunu političku, vojnu i diplomatsku istoriju, a zanemarili su ekonosku i socijalnu.Sva se istorija antičke Grčke mora boriti s tim prstranostima u svojim izvorima.• Uspon Grčke Grčka je u 8. veku pre Hrista počela izlaziti iz mračnog doba koje je sledilonakon propasti Mikenske civilizacije. Pismenost se izgubila i mikensko pismo je15 Wikipedia,Antička Grčka 12
    • zaboravljeno, pa su Grci prilagodili feničansko pismo grčkome i od oko 8. veka počinjuse pojavljivati pisani zapisi. Grčka je bila podeljena namnogo malih zajednica, polisa. Dok se Grčka ekonoski oporavljala16, njeno se stanovništvo povećalo više negošto je bilo obradive zemlje. Zbog toga su Grci oko 750. p.n.e. započeli širenje koje jepotrajalo 250 godina, naseljavajući kolonije u svim pravcima. Do 6. veka p.n.e Helada (kako Grci nazivaju svoju zemlju) je postala kulturno ijezičko područje mnogo veće od geografskog područja Grčke. Grčki gradovi nisupolitički nadzirali kolonije koje su osnivali, ali su često ostali povezani s njima u religiji itrgovini.•Prevlast Atine Grčko – persijski ratovi su najavili vek atinske prevlsti u grčkim poslovima.Atina je bila ne izazvan gospodar mora i takođe vodeća trgovačka sila, iako je Korintostao njen ozbiljni protivnik. Vodeći državnik tog perida bio je Perikle koji je iskoristioporez koji su plaćali članovi Dolskog saveza za izgradnju Partenona i ostalih velikihspomenika klasične Atine. Do sredine 5. veka Savez je preimenovan u Atinsko carstvo, asimbolizujući prenos zajedničke riznice s Dela na Prtenon 454. p.n.e. Bogatstvo Atine je privlačilo mnoge talentovane ljude iz svih deolva Grčke, teje stvorilo bogati besposleni sloj koji su postali zaštitinici umetnosti. Atinsk jedržavapodupirala i nauku i umetnost, a naročito arhitekturu. Atina je postala centar Grčkeknjiževnosti, filozofije i umetnosti. Neka od najvećih imena 17 zapadnoevropske kulture iintelektualne istorije živela su u Atini tokom toga perioda: dramatičar Eshil, Aristofan,Euripid i Sofoklo, filozofi Aristotel, Platon i Sokrat, istoričari Herodot, Tukidi iKsenofon, pesnici Simonid i kipar Fidija. Grad je postao po Periklovim rečima "školaHelade" Ostale grčke države u početku su prihvatile Atinsko vođstvu u nastavku rataprotiv Persijanaca, ali nakon pada konzervativnog političata Kimona 461.p.n.e Atina jepostala sve izraženija imperijalistička sila, Nakon grčke pobede u bitci kod Eurimedonta466. p.n.e, Persijanci više nisu bili pretnja, pa su neke države, poput Naksosa, pokušaleistupiti iz Saveza,ili su bili prisiljeni da se pokore. Nove Atinske vođe Perikle i Efijat,pustili su da se odnosi između Atine i Sparta pogoršaju, pa je 458. p.n.e izbio rat. Nakonnekoliko godina beskrajnog rata potpisan je 30 – godišnji mir između Delskog iPeloponeskog saveza (Sparta i njeni saveznice). To se podudarilo sa pomorskom bitkomkod Slamine na Kipru, zadnjom bitkom između Grka i Persijanaca, a nako toga jezaključen Kalijin mir (450. p.n.e) između Grka i Persijanaca.•Prevlast Sparte i Tebe16 Wikipedia, Uspon Grčke17 Wikipedia, Uspon Grčke 13
    • Kraj Peloponeskog rata učinio je Spartu gospodarom cele Grčke, ali uskividokrug spartanskih elitnih ratnika nije se prilagodio toj ulozi. U nekoliko godinaDemokratska stranka je povratila vlast u Atini i ostalim gradovima. 395. p.n.e. spartanskevođe su oduzale službu Lisandu18, pa je Sparta izgubila pomorsku nadmoć. 387. p.n.eSprta je sablaznila grčko mišljene zaključivši sporazum sa Persijom koji su Persijanciokružili grčke gradove u Joniji i na Kipru, tako izvrgavajući sto godina grčkih pobedanad Persijom. Sparta je tada pokušala oslebeti moć svoje bivše saveznice Tebe, što jedovelo do rata u kojem je Teba sklopila savezništvo sa starim nepijateljem Atinom.Tebanske vojskovođe Epaminonda i Pelopida izvojevali su odlučujući podedu u bitci kodLeuktre (371.p.n.e). Posledica te pbede bila je kraj spartanske i uspostavljanje tebanske nadmoći.Takođe je i Atina obnovila veliki deo svoje pređašne snage. Prevast Tebe bila je kratkogaveka. Epaminondinom smrti kod Mantineje (362.p.n.e) grad je izgubio svojeg najvećegvođu, a njegovi naslednici učinili su veliku greški započevši desetogodišnji rat sFokidom. 346 p.n.e Tebanci su pozvali Filipa II Makedoskog da im pompgne protivFokiđana, te su tako po prvi put uveli Makedonce u grčke poslove.•Uspon Makedonaca Kraljevstvo Makedonacastvorno je u 7. veku p.n.e. Neki Grci su smatraliMakedonce varvarima, ali bez obzira na njihove etničko preklo, oni su od 5. veka p.n.e.govorili grčkim jezikom i bili delom grčke kulture. Makedonci su imali neznatnu ulogu ugrčkoj politici prepočetka 4. veka p.n.e., te je Filip II, preduzumljiv čovek koji seškolovao u Tebi, hteo imati veću ulogu. Naročito je hteo biti prihvaćen za novog grčkogvođu u vraćanju slobode u grčkim gradovima u Aziji koji su bili pod persijskokm vlašću.Zauzevši grčke gradove Amfipol, Metonu i Potideju, stekao je upravu nad makedonskimrudnicima zlata i srebra. To mu je dalo izvore da ostvari svoje nemere. Filip je uspostavio makedosnku prevlst nad Tesalijom (352. p.n.e) i Trakijom, aod 348. p.n.e., je nadzirao sve severnije od Termopolja. Koristio je svoje veliko bogatstvoda potkupi grče političare i stvori "makedosnku stranku" u svakom grčkom gradu. 339.p.n.e Teba, Atina, Sprta i ostale grčke države stvorile su savezništvo, da seodupru Filipu i da ga izbace iz grčkih gradova koje je zauzeo na severu. Međutim Filip jenapao prvi, napredujući po grčkoj gde je kod Heronej porazio združene grčke gradove338. p.n.e. Taj događaj tradicionalno označava kraj ere grčkih gradova – država kaosamostalnih političkih jedinica iako su Atina i ostali grdovi preživeli kao samostalnedržave sve do rimskih vremena. Filip je pokušao pobediti Atinu19 dodvoravanjem i darovima, ali nije uspeo.Organizovao je gradove u Korintski savez i proglasio da će vodita napad na Persiju kakobi oslobodio grčke gradove i osvetio persijske invazije u prethodnom veku. Ubijen je336. p.n.e.18 Wikipedia,Prevlast Sparte i Tebe19 Wikipedia, Uspon Makedonaca 14
    • •Osvajanje Aleksanrda Velikog Filipa je nasledio 20 – godišnji sin Aleksandar20 koji je odmah nastaviosprovoditi očeve planove. Otputovao je u Korint gde su ga okupljeni grčki gradovipriznali za vođu Grka. Nakon toga krenuo je na sever da skupi vojsku. Vojska kojom jenapao Persijsko Carstvo je uglavnom bila sastavljena od Makedonaca. Dok je Aleksandarratovao u Trkiji, čuo je da su se grčki gradovi pobunili. Pojurio je ponovo na jug, osvojioi razorio Tebu do temelja kao upozorenje svim grčkim gradovima ako bi se oduprelinjegovoj snazi. 334p.n.e, Aleksanrad je krenuo u Aziju gde je pobedio Persijance na reciGranik. Time je stekao kontrolu nad Jonskom obalom, te je napravio pobedničku povorkukroz oslobođene grčke gradove. Nakon toga je dogovorio poslove u Anatoliji nastavio jenapredovanje južno kroz Kilikiju do Sirije gde je porazio Darija III kod Isa. Onda jenastavio kroz Fenikiju do Egipta kojeg je osvojio bez ikakvog otpora Darije je sada bio spreman da sklopi mir, gde bi se Aleksandar pobedničkivratio kući, ali Aleksandar je odlučio da osvoji Persiju i postavi sebe za vladara čitavogsveta. Napredovao je severoistočno kroz Istoeiju i Mesopotamiju, te je opet porazioDarije kod Gugamele. Darije je krenuo u beg, ali su ga ubili sopstveni vojnici.Aleksandar se proglasio gospodarm Persijskog Carstva, zauzevši Suzu i Persepolis bezotpora. Aleksandar se žurio napredujući kroz današnji Afganistan i Pakistan do dolinereke Ind, mogao je tako napredovati i do Ganga i Bengla ali je njegova vojska odbila daide dalje. Umro je od groznice u Vavilonu 323. p.n.e.•Religija starih Grka Iako je obožavanje boga neba Zevsa počelo već u 2. milenijumu p.n.e ,grčkareligija u užem smislu reči javila se pre oko 750. p.n.e i trajala oko hiljadu godina, širećiuticaj po mediteranskom svetu, a i dalje. Grci su imali mnogo bogova koji su upravljaliraznim prirodnim ili društvenim silama (npr. Posejdon morem,Demetra žetvom, Herabrakom). Na raznim mestima poštovana su razna božanstva, ali su Homerovi epovidoprineli da se stvori jedinstvena religija, u kojoj se za glavne bogove verovalo da žive naplanini Olimp21 pod vlašću Zevsa. Klanjali su se i herojima iz prošlosti kao što su,Herkules i Eskulap. Smtr je smatana dostjna prezira. Mrtvi su živeli u Hadovom kraljevstvu, a samosu heroji živeli u Eliziji.•Starogrčka mitologija20 Wikipedia, Osvajanja Aleksandra Velikog21 Wikipedia, Religija starih Grka 15
    • Grčka mitologija predstavlja usmena i pismena predanja starih Grka o njihovimbogovima i herojima i prirodi i istoriji. Za grčke legende 22 i mitove danas se prvenstvenozna iz grčke književnosti, uključukući i takva klasična dela kao što su Homerova Ilijada iOdiseja, Hesidovi "Poslovi i dani" i "Teogonija", Ovidijeva "Metarmofoza" i drameEshila,Sofokla i Euripida. Mitovi se bave stvaranjem bogova i sveta, borbom za prevlastmeđu bogovima i pebedu Zevsa, ljubavne veze i svađe među bogovima i posledicenjihovih pustolovina i moći koje se osećaju u svetu smrtnika, uključujući njihovupovezanost sa prirodnim pojavama kao što su grmljavina ili godišnja doba i njihovu vezusa kultnim mestima i ritualima. Tu spadaju priče o Trojanskom ratu, lutanima Odiseja,Jasonovaoj potrazi za zltnim runom, Herkulovim podvizima, Tezejevim avanturama iEdipovoj tragediji. 9. Antički Rim Antički Rim je bio civilizacija koja je nastala od grada – džave osnovanog naApeninskom poluostruvu po trediciji koju nam prenosi Livije 753.p.n.e do ogromnogcarstva koje je okružilo Sredozemno more. Tokom svog 12 – sto vekovnog postojanja,rimska civilizacija je prešla put od monarhije, republike sa kombinacijom oligarhije i22 Wikipedia, Starogrčka mitologija 16
    • demokratije, do autokratskog carstva. Rimska civilizacija je dominirala zapadnomEvropom i područjima oko Sredozemnog mora putem osvajanja i asimilacije. Ipak, Rimsko carstvo23 je na kraju doživelo pad. Zapadni deo carstva,uključujuči Hispaniju, Gliju i Itliju su u V veku raspao u nazavisne kraljevine. Istočnocarstvo, čiji jejcentar bio Konstantinopolj, se naziva Vizantija nakon 476. tradicionalnogdatupa pada Rima i početka ranog srednjeg veka, takodje znanog kao Mračni vek. Rimska civilizacija se često svrstava u "klasičnu antiku" sa antičkom Grčom,civilizacijom koja je inspirisala veliki deo kulture antičkog Rima. Rim je značajnodoprineo razvoju prava, ratne veštine, književnosti, arhitekture, tehnologije, i jezika uzapadnom svetu, a njegova istorija još uvek ima uticaj na današnji svet. 10. Srednji vek Srednji vek je deo istorije od V do XV veka nove ere, tačnije 476. godine , kadaje germanski kralj Odoakar zbacio poslednjeg rimskog cara Ramula Avgusta pa do 1492.godine kada je Kristifor Kolumbo otkrio Ameriku. Neki istoričari njegovo trajanjepovezuju sa trajanjem Vizantijskog carstva. Pogled srednjovekovog čoveka na svet23 Wikipedia, Antički Rim 17
    • gotovo je posve oblikovalo hrišćanstvo, dok su viši staleži imali i viteštvo kao skupetičkih pravila. Deli se na: - Rani srednji vek od V do XI veka - Razvijeni srednji vek od XII do xv veka - Kasni srednji vek od XIV do XV veka Srednji vek, pogotovo rani srednji vek, još se i naziva i mračnim dobom zbogkontrasta u odnosu na visoko razvijene civilizacije starog Rima pre njega i renesanseposle njega. Ipak poslednjih se decenija naučnici i humanisti kao Johan Hucinga i Žak leGog te pre svih Ernst Robert Kutrijus otkrili civilizaciju srednjeg veka, koja je sasvimrazličita od spomenutih ali jednako složena i vredna. Srednji vek na zapadu24 je obeležila prevlast katoličke Crkve, te se ona urazdoblju srednjeg veka pokušava suprotstaviti sve moćnijem građanstvu te zadržatiprevlast nad svojtom vladara.Dolazilo je i do sukoba s Crkvom te osnivanja mnogihsmerova koji su uopšteno nazivani katari koji su tražili čišćenje pred Bogom. Zbogsuprotstavljanja crkvi ona je vodila i krstaške ratove te osuđivala jeres osnivanjeminkvizicija, najpoznatija Španska inkvizicija. 11. Renesansa Renesansa (fr. renaissance – ponovo rođenje) je kulturno – istorijski pjam kojeje najpre označavao doba od 1350. do 16. veka u kome je došlo do ponovnoginteresovanja za klasičnu antiku i procvat umetnosti, da bi se zatim ovim pojmom24 Wikipedia, Srednji vek 18
    • označavalo kulturno stanje prelaznog doba25 od srednjeg veka do novog doba, narčito uItaliji. Pojam renesansa je u uzajamnom odnosu sa pojmom humanizma. Humanizamse odnosio na naučno – duhovni sardžaj ovog razdoblja, a renesansa na celokupnu kulturutog vremena. Renesansna zanimanjem za prirodu kod čoveka ponovo oživljava antiku, kojojje u središtu pažnje takođe bio čovek. Posle humanizma, koji je oživeo antičkuknjiževnost, poćetkom 15. veka dolazi do obnove te tadicije i u likovnoj umetnosti.Renesansa se najintenzivinje razvija u Italiji, Nemačkoj i Holandiji. 12. Zaključak U ovom radu smo mogli videti sve stadijum razvoja ljudskog bića a i njegovogdruštva. Moglo se promeniti da je njegov razvoj išao polako, sa mnogo uspona i padova.Non stop je kratao iz početka. Istina je da je čovek napredovao daleko u tehnološkpm imaterijalnom smislu, ali je i dalje ona ista životinja gonjena nogonoma i instinktima.25 Wikipedia, Renesansa 19
    • 13. LiteraturaWikipedia : - Kameno doba - Neolit - Metalno doba 20
    • - Istorijsko doba- Antička Grčka- Uspon Grčke- Uspon Makedonaca- Antički Rim- Srednji vek- Reneansa 21