De online erfgoedbibliotheek (3/3)

  • 862 views
Uploaded on

Deze presentatie behandelt wat er allemaal komt kijken bij het digitaliseren en online publiceren van erfgoedmateriaal, met de nadruk op bibliotheekerfgoed. En passant wordt ingegaan wat er in …

Deze presentatie behandelt wat er allemaal komt kijken bij het digitaliseren en online publiceren van erfgoedmateriaal, met de nadruk op bibliotheekerfgoed. En passant wordt ingegaan wat er in Vlaanderen en België zoal beschikbaar is aan digitaal bibliotheekerfgoed. Bedoeling is een inleiding te geven en een theoretisch kader. Wie zelf wil digitaliseren vindt aan het begin van de presentatie enkele leestips.

PRESENTATIE 3 (van 3)
- Stappen in het digitaliseringsproces
--- 1. Materiaalanalyse
--- 2. Metadatering
--- 3. Rechten klaren
--- 4. Preservering
--- 5. Beeldbewerking
--- 6. Scannen
--- 7. OCR
--- 8. Duurzame opslag
--- 9. Online publicatie
- Digitaliseringsprojecten Vlaams bibliotheekerfgoed

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
862
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. De onlineerfgoedbibliotheek (3)David CoppoolseStafmedewerker ontsluiting en digitaliseringVlaamse ErfgoedbibliotheekVormingsreeks ‘Van heemkundige collectie totonline erfgoedbibliotheek’Heemkunde Vlaanderen | november 2011
  • 2. Wat vooraf ging in presentatie 2 Digitalisering van publicaties  Wat zijn publicaties? Vroeger en nu  ‘Born-digital’ Waarom publicaties digitaliseren?  Conservering  Toegang erfgoedobjecten  Toegang informatie Hoe publicaties digitaliseren?  Digitale beelden maken  Optische tekenherkenning  Transcriberen2011-11-30 2
  • 3. Stappen in hetdigitaliseringsprocesvan publicaties OptischeMateriaalanalyse Beeldbewerking tekstherkenning Metadatering Scanning Duurzame opslag PreserverendeRechten klaren Online publicatie handelingen
  • 4. Digitaliseren ≠ Scannen Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 4
  • 5. Digitaliseren ≠ Scannen Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 5
  • 6. Digitaliseren ≠ Een scanner kopenMensen Systemen • Catalograaf • Catalogus • Magazijnier • Scanatelier • Scanoperator • Digitaal depot • Digitaal archivaris (opslag) • Systeembeheerder • Internetsite • Software- • Netwerk ontwikkelaar • … • Projectmanager • …2011-11-30 6
  • 7. Stappen in het digitaliseringsproces Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 7
  • 8. 1. MateriaalanalyseMateriaaltypes? Hoeveelheden? Staat?Formaten? Reeds Metadata? gedigitaliseerd?2011-11-30 8
  • 9. Stappen in het digitaliseringsproces Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 9
  • 10. 2. Metadatering Meestal op twee niveau’s:  Catalogus  Bibliografische gegevens  Inhoudelijke ontsluiting (trefwoorden)  Link naar digitaal object  Digitaal depot (Repository, Digitaal archief, e-Depot)  Administratieve metadata  Structurele metadata  Technische metadata2011-11-30 10
  • 11. Metadatering2011-11-30 11
  • 12. Stappen in het digitaliseringsproces Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 12
  • 13. 3. Rechten klaren Werken van vóór Auteurs- recht tot 70 [ jaar? ] mag men Werk geschreven jaar na overlijden ongevraagd op 20 jaar oud digitaliseren en op Overleden Internet publiceren op 90 jaar Evt. eerder mits onderzoek naar vervaldatum 140 jaar auteursrecht 18712011-11-30 13
  • 14. Zwarte gat van de 20e eeuw Erfgoedinstellingen schuwen 20e-eeuws materiaal bij digitalisering Klaren van auteursrechten is duur  Tijdsintensieve zoektocht  Licenties betalen Problematiek van  ‘Out of print’-publicaties  Verweesde werken2011-11-30 14
  • 15. Creative Commons2011-11-03 15
  • 16. Creative Commons Rechthebbende bepaalt vooraf wat er met zijn werk mag gebeuren Binnen die bepalingen hoeft geen toestemming te worden gevraagd2011-11-03 16
  • 17. Voorbeeld: Teksten op website2011-11-03 17
  • 18. Voorbeeld: Foto op Flickr2011-11-03 18
  • 19. Stappen in het digitaliseringsproces Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 19
  • 20. Stappen in het digitaliseringsproces Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 20
  • 21. Stappen in het digitaliseringsproces Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 21
  • 22. Digitale duurzaamheid(1) Uitdagingen
  • 23. Verdwijnende hardware2011-11-30 23
  • 24. Verdwijnende software2011-11-30 24
  • 25. Verdwijnende opslagmedia2011-11-30 25
  • 26. Verandering van opslagmedia2011-11-30 26
  • 27. Veelheid aan hardwareformaten2011-11-30 27
  • 28. Verval van opslagmedia2011-11-30 28
  • 29. Veranderende software2011-11-30 29
  • 30. Veelheid aan bestandsformatenArghosReader DjVu EPUB (IDPF) FictionBook HTML Microsoft Multimedia Kindle Mobipocket eReader Reader EBook Portable Plain text Plucker Document PostScript Repligo Format Hét e-boek bestaat niet… TealDoc Tome Raider2011-11-30 30
  • 31. Veranderende bestandsformatenWord for DOS Word for Windows 1 and 2 Word 4 and 5 for Mac Word 6 and Word 95 for Windows Word 6 for Mac Word 97, 2000, 2002 and 2003 for Windows Word 98, 2001, X, and 2004 for Mac Word 2007 and 2010 for Windows Word 2008 and 2011 for Mac2011-11-30 31
  • 32. Groeiende opslagcapaciteit2011-11-30 32
  • 33. Vluchtigheid van online publicaties2011-11-30 33
  • 34. Fabrikanteigen ‘standaarden’ Hard- ware Soft- ware Bestands- formaten2011-11-30 34
  • 35. Digitale duurzaamheid(2) Oplossingen
  • 36. Open standaarden Technische afspraken vastgesteld op basis van een open beslissingsprocedure Technische details zijn openbaar Geen beperkende voorwaarden (kosten, licenties) omtrent het hergebruik van een standaard  Oók nog Breed ondersteund bruikbaar in de Gekende werking verre toekomst2011-11-30 36
  • 37. Voorbeeld: Open formatenType bestand Gesloten standaard Open standaard HTML Microsoft Office platte tekst (‘plain text’)Tekst WordPerfect PDF/A Open Document Format (ODF) GIF Portable Network Graphics (PNG)Rasterafbeelding BMP JPEG Adobe Illustrator (AI)Vectorafbeelding Scalable Vector Graphics (SVG) Windows Metafile (WMF) Windows Media Audio (WMA) Ogg VorbisAudio MP3 Free Lossless Audio Codec (FLAC) RealVideo (RM) TheoraVideo QuickTime (MOV) H.264/AVC/MPEG-4 part 102011-11-30 37
  • 38. Conversie Omzetten van  Risico op informatieverlies  Oude  Data  Opmaak  Fabrikanteigen  Functionaliteit formaten naar  Dubbele opslag  Nieuwe  Bronbestanden worden beter  Open behouden zodat conversie formaten kan worden heruitgevoerd indien nodig Beter: Gebruik open formaten als bronbestand en voorkom daarmee (zo veel mogelijk) conversies2011-11-30 38
  • 39. Emulatie Nabootsen oud systeem of software op een nieuw computersysteem Oude programma’s op nieuwe systemen gebruiken  En de bijbehorende bestanden weer leesbaar maken Gebruikt voor o.a.  Complexe documenten (bijv. CAD-tekeningen)  Multimedia  Computergames  Databasetoepassingen2011-11-30 39
  • 40. Voorbeeld Emulatie2011-11-30 40
  • 41. Digitaal depot Omgeving waarin bestanden duurzaam worden opgeslagen, met garantie van:  Authenticiteit (gekende herkomst)  Betrouwbaarheid (accurate weergave)  Integriteit (geen ongeautoriseerde veranderingen)  Bruikbaarheid (vindbaar, raadpleegbaar en begrijpelijk binnen de oorspronkelijke context) van elk bestand Lastig, want digitaal materiaal is ‘vluchtig’2011-11-30 41
  • 42. Digitale depots  OAIS = model voor een duurzaam digitaal depot  Digitale depots zijn complex en duur  Alleen door grote organisaties of samenwerkings- verbanden te realiseren2011-11-30 42
  • 43. Digitale depots in Vlaanderen Stadsarchief Antwerpen K.U.Leuven (LIAS) Archipel-project  Proefopstelling Vlaams Instituut voor de Archivering van het Audiovisueel erfgoed (VIAA)  In oprichting2011-11-30 43
  • 44. Stappen in het digitaliseringsproces Materiaal- Optische Beeldbewerking analyse tekstherkenning Duurzame Metadatering Scanning opslag Preserverende Online Rechten klaren handelingen publicatie2011-11-30 44
  • 45. OntsluitingAggregatiePortaalsites
  • 46. Ontsluiting digitaal materiaal Op instellingsniveau  Via de catalogus  Evt. filteren/zoeken specifiek op digitale publicaties  Via het digitaal depot2011-11-30 46
  • 47. Problemen ontsluiting Catalogus is vaak niet uitnodigend Specifiek gedigitaliseerd  Oplossing: (erfgoed)materiaal vaak Een eigen/lokaal moeilijk te vinden tussen erfgoedportaal! ‘gewone’ catalogusfiches  Maar wie weet Zoekmachines kunnen dat te vinden? catalogi en repositories vaak niet (goed) indexeren2011-11-30 47
  • 48. 2011-11-30 48
  • 49. Aggregatie Aggregeren = samenbrengen, combineren Op één plaats presenteren van inhoud uit meerdere online digitale depots of websites Voordelen  Gegevens van verschillende bronnen te vinden in één overzicht  Doorzoeken van deze gegevens via één zoekvraag2011-11-30 49
  • 50. Aggregatie2011-11-30 50
  • 51. Aggregatie Uitdagingen  Gegevens van digitale materialen moeten op (ongeveer) dezelfde manier zijn geregistreerd  Gelijksoortige metadataschema’s  De gegevenssets moeten op één plaats worden samengebracht en gepresenteerd  Iemand moet dit doen  Updates aan de bron moeten kunnen doorstromen naar de geaggregeerde dataset  Iemand moet dit blijven doen2011-11-30 51
  • 52. Europeana Het digitale erfgoedportaal van de Europese Unie Online sinds 2008 Gegevens van 20.000.000 erfgoedobjecten  Uit musea, archieven, bibliotheken in Europa Gedigitaliseerd of digitaal  Vrij online beschikbaar ‘Hoogste’ aggregatieniveau op Europees cultureel erfgoedvlak  Hier komt alles samen2011-11-30 52
  • 53. Europeana - Schermafbeelding2011-11-30 53
  • 54. 2011-11-30 54
  • 55. Europeana - Aggregatie2011-11-30 55
  • 56. 2011-11-30 56
  • 57. 2011-11-30 57
  • 58. 2011-11-30 58
  • 59. Nationale portaalsites2011-11-30 59
  • 60. 2011-11-30 60
  • 61. 2011-11-30 61
  • 62. 2011-11-30 62
  • 63. 2011-11-30 63
  • 64. Aggregatie Vlaams erfgoed Momenteel in Europeana o.a.  Universiteitsbibliotheek Gent  Erfgoedplus.be  Vlaamse Kunstcollectie  Stadsarchief Antwerpen  Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis  MOMU (ModeMuseum)  … Maar nog geen Vlaams / Belgisch erfgoedportaal of -aggregator  Wel: Erfgoedplus.be – Limburg, Vlaams-Brabant en Leuven2011-11-30 64
  • 65. 2011-11-30 65
  • 66. DigitaliseringsprojectenVlaams bibliotheekerfgoed
  • 67. UGent en Google Books Sinds 2007 Doel: 300.000 copyrightvrije boeken digitaliseren  Vóór 1871 Taakverdeling  Universiteitsbibliotheek:  Catalogusinvoer, preserverende handelingen, logistiek  Google:  Scanning en online terbeschikkingstelling2011-11-30 67
  • 68. UGent en Google Books Nu reeds 92.000 titels beschikbaar via  Eigen catalogus (lib.ugent.be)  Google Books (books.google.com)  Europeana (europeana.eu)2011-11-30 68
  • 69. 2011-11-30 69
  • 70. Flandrica.be  Project voor een virtuele Vlaamse erfgoedbibliotheek  Door partners Vlaamse Erfgoedbibliotheek  Apr 2011 – okt 2011: Ontwerp  Okt 2011 – mei 2012: Uitvoering  Juni 2012: Piloot  September 2012: Lancering Flandrica.be apr - okt okt - jun jun sep ONTWERP UITVOERING PILOOT LANCERING 2011-11-30 mei jun jul aug sep okt nov dec jan feb mrt apr mei jun jul 70 aug sep okt nov decapr 2011 jan 2013
  • 71. Omvang Begincorpus  575 geselecteerde werken  Tenminste 350 op de dag van de lancering Geen grootschalig aggregatieplatform  Focus op ‘etalage’  Bieden van context (achtergrondinformatie) Alle digitale materiaal van de deelnemende bibliotheken te vinden via de afzonderlijke websites2011-11-30 71
  • 72. Wat komt er in Flandrica.be? ?2011-11-30 Uit de collecties van de 72 Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience en de Universiteitsbibliotheek Gent
  • 73. Corpusdefinitie ‘Flandrica’  Geproduceerd in Vlaanderen, of  Handelend over Vlaanderen, of  Werken uit het Vlaams patrimonium die voor Vlaanderen van cultureel of wetenschappelijk belang zijn, of  Door Vlaanderen erkende topstukken Materiaaltypes  Typische bibliotheekmaterialen (handschriften, oude en moderne drukken, periodieken) > 80%  Grafisch en documentair materiaal (zoals prenten, kaarten, affiches, foto’s, brieven) < 20%2011-11-30 73
  • 74. Corpusdefinitie Hoogtepunten uit de collecties en Documenten die representatief of exemplarisch zijn voor de sociale en culturele geschiedenis Anthonius Magirus, Koock-boeck ofte Familieren kevken-boeck Antwerpen, Godtgaf i Verhulst, 1663 Exemplaar: Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, h 83740 [c2-555 i]2011-11-30 74
  • 75. Einde
  • 76. ContactgegevensDavid CoppoolseStafmedewerker Ontsluiting en Digitaliseringdavid@vlaamse-erfgoedbibliotheek.behttp://www.vlaamse-erfgoedbibliotheek.be