• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
De online erfgoedbibliotheek (1/3)
 

De online erfgoedbibliotheek (1/3)

on

  • 1,250 views

Deze presentatie behandelt wat er allemaal komt kijken bij het digitaliseren en online publiceren van erfgoedmateriaal, met de nadruk op bibliotheekerfgoed. En passant wordt ingegaan wat er in ...

Deze presentatie behandelt wat er allemaal komt kijken bij het digitaliseren en online publiceren van erfgoedmateriaal, met de nadruk op bibliotheekerfgoed. En passant wordt ingegaan wat er in Vlaanderen en België zoal beschikbaar is aan digitaal bibliotheekerfgoed. Bedoeling is een inleiding te geven en een theoretisch kader. Wie zelf wil digitaliseren vindt aan het begin van de presentatie enkele leestips.

PRESENTATIE 1 (van 3)
- Zelf digitaliseren
- De vzw Vlaamse Erfgoedbibliotheek
--- Erfgoedbibliotheken
- Wat is digitalisering?
- Digitalisering van ‘ingangen’ op collecties
--- Catalogi
--- Netwerkcatalogi, Union Catalogs
- Bibliografieën
--- Abraham, STCV
- Collectiebeschrijvingen
--- Collectieregisters

Statistics

Views

Total Views
1,250
Views on SlideShare
879
Embed Views
371

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

3 Embeds 371

http://www.heemkunde-vlaanderen.be 251
http://www.vlaamse-erfgoedbibliotheek.be 103
http://www.yawadde.be 17

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    De online erfgoedbibliotheek (1/3) De online erfgoedbibliotheek (1/3) Presentation Transcript

    • De onlineerfgoedbibliotheek (1)David CoppoolseStafmedewerker ontsluiting en digitaliseringVlaamse ErfgoedbibliotheekVormingsreeks ‘Van heemkundige collectie totonline erfgoedbibliotheek’Heemkunde Vlaanderen | november 2011
    • In deze presentaties Wat komt er allemaal kijken bij het digitaliseren en online publiceren van erfgoedmateriaal  Met de nadruk op bibliotheekerfgoed En passant: Wat is er in Vlaanderen / België zoal beschikbaar aan digitaal bibliotheekerfgoed? Inleiding en theoretisch kader  Niet: Zelf digitaliseren  Welk enkele leestips2011-11-30 2
    • Inhoud – Presentatie 1 Zelf digitaliseren De vzw Vlaamse Erfgoedbibliotheek  Erfgoedbibliotheken Wat is digitalisering? Digitalisering van ‘ingangen’ op collecties  Catalogi  Netwerkcatalogi, Union Catalogs  Bibliografieën  Abraham, STCV  Collectiebeschrijvingen  Collectieregisters2011-11-30 3
    • Inhoud – Presentatie 2 Digitalisering van publicaties  Wat zijn publicaties? Vroeger en nu  ‘Born-digital’ Waarom publicaties digitaliseren?  Conservering  Toegang erfgoedobjecten  Toegang informatie Hoe publicaties digitaliseren?  Digitale beelden maken  Optische tekenherkenning  Transcriberen2011-11-30 4
    • Inhoud – Presentatie 3 Stappen in het digitaliseringsproces 1. Materiaalanalyse 2. Metadatering Optische Materiaalanalyse Beeldbewerking 3. Rechten klaren tekstherkenning 4. Preservering 5. Beeldbewerking Metadatering Scanning Duurzame opslag 6. Scannen 7. OCR Rechten klaren Preserverende Online publicatie handelingen 8. Duurzame opslag 9. Online publicatie Digitaliseringsprojecten Vlaams bibliotheekerfgoed2011-11-30 5
    • Zelf digitaliseren?
    • Handboek digitaliseren  Handboek digitaliseren van documenten. Technische aspecten en kwaliteitseisen (FARO 2011)  116 pagina’s  Essentiële vertrekpunten voor kwaliteitsvolle digitalisering http://www.vlaamse-erfgoedbibliotheek.be/node/20522011-11-30 7
    • Handboek digitaliseren  1. Kwaliteitsniveaus  2. Soorten scanners  3. Werking scanner  4. Erfgoed veilig digitaliseren  5. De rasterafbeelding  6. Resolutie  7. Kleurmodus en bitdiepte  8. Kleurreproductie  9. Inrichting scanstudio  10. Beeldbewerking2011-11-30 8
    • Handboek digitaliseren  11. Tekstherkenning  12. Compressie  13. Bestandsformaten  14. Kwaliteitscontrole  15. Programmatuur  16. Bestandsnamen  17. Digitaliseren in de praktijk  18. Terminologie  19. Organisaties en projecten  Links, Bibliografie2011-11-30 9
    • CEST Cultureel ErfgoedStandaarden Toolbox  www.project-cest.be Overzicht van standaarden voor digitaal erfgoed  Standaard =  Erkende afspraken, specificaties, criteria  Over een product, dienst of methode In opbouw2011-11-30 10
    • CEST | Website2011-11-30 11
    • CEST CEST Richtlijnen  “Ik wil … doen”  Welke standaarden gebruik ik dan?2011-11-30 12
    • DEN Digitaal Erfgoed Nederland  Hoe goed digitaliseren?  http://www.den.nl/digitaliseren  Set van minimale eisen voor digitalisering van erfgoed  http://www.den.nl/debasis2011-11-30 13
    • DEN | Website2011-11-30 14
    • De vzwVlaamse Erfgoedbibliotheek
    • Netwerk van erfgoedbibliotheken Erfgoedbibliotheek Universiteits- Hendrik Conscience bibliotheek Openbare (Antwerpen) Antwerpen Bibliotheek Provinciale Brugge Bibliotheek Limburg (Hasselt) Universiteits- Universiteits- bibliotheek bibliotheek Gent Leuven2011-11-30 16
    • Opdracht (1) Ankerpunt voor de hele cultureel- erfgoedgemeenschap rond de geschreven, gedrukte en digitale erfgoedcollecties van bibliotheken  Aanspreekpunt  Samenwerking  Kennisdeling Maurits Sabbebibliotheek Leuven © Vlaamse Erfgoedbibliotheek. Foto: Stefan Tavernier2011-11-30 17
    • Opdracht (2) Opbouwen en ter beschikking stellen van expertise over:  Collectiebeleid  Bibliografische ontsluiting  Digitalisering  Duurzame bewaring en terbeschikkingstelling  Bewaring (preservering en conservering)  Culturele ontsluiting (publiekswerking en communicatie) Overzicht van lopende projecten en initiatieven:  http://www.vlaamse-erfgoedbibliotheek.be/activiteiten2011-11-30 18
    • Website | Voorpagina2011-11-30 19
    • Website | Activiteiten2011-11-30 20
    • Website | Documentatie Trefwoorden: Digitalisering Digitaal erfgoed Digitale duurzaamheid Standaarden2011-11-30 21
    • Website | Themapagina’s2011-11-30 22
    • Website | Themapagina’s2011-11-30 23
    • Erfgoedbibliotheken
    • Voorstelling erfgoedbibliotheekwww.youtube.com/watch?v=wVX2JbtsQJ42011-11-30 25
    • Basisfuncties erfgoedinstelling 1. Collectiebeleid, aankoop, 1. Verzamel- schenkingen, … functie 2. Bewaaromstandigheden, restauratie, calamiteiten- planning, … 4. 2. 3. Catalografie, collectie- enPublieks- Behoud en objectgeschiedenis,gerichte Collectie beheer- functie functie conservering, … 4. Tentoonstellingen, educatie, lezingen, website, … 3. Onderzoeks- functie 2011-11-30 26
    • ‘Erkende erfgoedbibliotheek’  Label Vlaamse overheid  Sinds 2008  Voor structurele, kwaliteitsvolle uitvoering basisfuncties erfgoedinstelling  Acht erkenningen  Partners Vlaamse Erfgoedbibliotheek  Bibliotheek KADOC – Leuven  Conservatoriumbibliotheek – Artesis Hogeschool Antwerpen2011-11-30 27
    • Types collecties Museum: Objecten  Schilderijen, archeologische vondsten, historische kostuums, … Archief: Archiefstukken  Documenten bijeengebracht door een specifieke persoon of organisatie in het kader van de eigen activiteiten2011-11-30 28
    • Erfgoedbibliotheekcollectie Erfgoedbibliotheek:  Publicaties  Geschreven en gedrukt  Gedigitaliseerd en elektronisch  Op andere dragers  Van cultureel of wetenschappelijk belang Bewaarcollectie is afgescheiden van de algemene bibliotheekcollectie2011-11-30 29
    • Erfgoedbibliotheekcollectie Manuscripten en historische fondsen (tot 1830)  Per definitie erfgoedcollectie Collecties uit de 19e - 21ste eeuw  Alleen erfgoedcollectie indien:  Duidelijk collectiedomein (thema, soort werk)  Nastreven van volledigheid  Erkend als belangrijke bron Utilitaire of algemene bibliotheekcollectie  Geen erfgoed2011-11-30 30
    • Digitalisering
    • Analoog  Digitaal Meer en meer:  ‘Wat niet op Internet (Google) staat, bestaat niet’  Analoge collecties raken uit het zicht van gebruikers Uitdaging voor erfgoedinstellingen:  Voldoende ‘representaties’ van ons erfgoed online brengen om te zorgen dat het blijft meetellen  Metadata of digitale versies  Zonder de fysieke objecten te verwaarlozen  Nieuwe, bijkomende taak voor bewaarinstellingen2011-11-30 32
    • Wat is digitalisering? 1. Omzetten van een analoge bron naar een digitale vorm  Papieren ‘ingangen’ op collecties  Papieren bronnen  Analoge elektronische bronnen  Objecten2011-11-30 33
    • Wat is digitalisering? 2. Ter beschikking stellen digitale formaten  Via een computer- toepassing  Via internet2011-11-30 34
    • Digitalisering van‘ingangen’ op collecties
    • Klassieke papieren ingangen Catalogi op steekkaarten  Hoofdwoorden (Titel)  Auteur  Trefwoorden- of Systematische catalogus2011-11-30 36
    • Klassieke papieren ingangen Repertoria Thematische bibliografieën2011-11-30 37
    • Moderne computeringangen Online publiekscatalogus (OPAC)  Generalistisch: alles wat een bibliotheek in huis heeft  Vrij te gebruiken  Vroeger:  Vanuit de leeszaal  Gericht zoeken (‘kaartcatalogus’)2011-11-30 38
    • Moderne computeringangen Online publiekscatalogus (OPAC)  Tegenwoordig:  Via internet  Grasduinen (‘boekwinkel’)2011-11-30 39
    • Netwerkcatalogus Groep van bibliotheken met één, gedeeld catalogussysteem  Wetenschappelijke bibs: Anet, LISIBnet, CaGeWeb, …  Openbare bibs: Provinciale bibliotheeknetwerken Voordelen  Eén systeem te onderhouden  ‘Shared cataloguing’  Elk werk maar één keer invoeren  Zoeken in de collecties van veel bibliotheken tegelijk2011-11-30 40
    • Union Catalogue Gegevens van afzonderlijke online catalogi via één zoekinterface  Wetenschappelijke bibs in België: UniCat.be  Oók veel erfgoedbibliotheken  Openbare bibs in Vlaanderen: zoeken.bibliotheek.be  Wereldwijde union catalogue: WorldCat.org2011-11-30 41
    • Union Catalogue2011-11-30 42
    • Union Catalogue2011-11-30 43
    • Conversie van catalogi Vanaf jaren 1980:  Invoer in computercatalogi Nieuwe mogelijkheden  Meer informatie op een fiche  Meer ingangen mogelijk op materiaal (bijv. uitgever) Probleem  Bestaande kaartenbakken converteren  Focus in eerste plaats op aanwinsten2011-11-30 44
    • Retrocatalografie Manuele invoer in de online catalogus Methoden: 1. Overtypen steekkaarten  Bestaande fouten overgenomen (en nieuwe geïntroduceerd!)  Geen verrijking van fiches 2. Opnieuw beschrijven materialen  Kost zéér veel tijd2011-11-30 45
    • Géén conversie kaartcatalogus Collectie te omvangrijk of personeelstekort  Soms oplopende achterstand door schenkingen  Sommige collecties helemaal niet ontsloten, ook niet op steekkaarten Let op! Veelvoorkomende situatie!  50% van de instellingen met een online catalogus heeft minder dan de helft van hun erfgoedcollecties online ontsloten (Sam Capiau, Onderzoek masterplan Ontsluiting & Digitalisering, Universiteit Antwerpen, ongepubliceerd)2011-11-30 46
    • Digitaliseren catalogusfiches2011-11-30 47
    • Digitaliseren catalogusfiches Optische herkenning = foutgevoelig Gestructureerde conversie = quasi onmogelijk  Wat is titel, auteur, trefwoord, etc. Tussenoplossing:  Fiches zélf digitaal ter beschikking stellen (UGent)2011-11-30 48
    • 2011-11-30 49
    • 2011-11-30 50
    • Alternatief voor online catalogus? Beschrijvingen op collectieniveau  De collectie als geheel beschrijven i.p.v. alle individuele objecten  Als een (online) catalogus niet direct een optie is Voordelen:  Niet digitaal ontsloten collectie-onderdelen online kenbaar maken  Relatief snel uit te voeren  Eenvoudig te publiceren op internet  Database, webpagina’s2011-11-30 51
    • Cometa  Cometa. Een model voor het maken van beschrijvingen op collectieniveau (FARO, PACKED, Vlaamse Erfgoedbibliotheek 2011) http://www.cometamodel.be2011-11-30 52
    • Cometa Model voor maken collectiebeschrijvingen Naam, beschrijving, materialen, herkomst, … Inhoud: Trefwoorden Ontsluitingsinformatie  Hoeveel is gecatalogiseerd?  Op welke manier? (kaartenbak, online catalogus, anders?)  Hoe kun je de catalogus/collectie raadplegen?2011-11-30 53
    • Online collectieregisters Archiefbank Vlaanderen www.archiefbank.be Collectiewijzer Erfgoedbibliotheken www.collectiewijzer.be Verborgen schatten. Repertorium van lokale erfgoedhouders in de provincie Antwerpen www.lokaalerfgoed.be Muziekbank Vlaanderen www.muziekbankvlaanderen.be2011-11-30 54
    • 2011-11-30 55
    • 2011-11-30 56
    • Collectiewijzer Erfgoedbibliotheken2011-11-30 57
    • 2011-11-30 58
    • 2011-11-30 59
    • 2011-11-30 60
    • 2011-11-30 61
    • 2011-11-30 62
    • 2011-11-30 63
    • 2011-11-30 64
    • 2011-11-30 65
    • Moderne computeringangen Bibliografische databanken  Specialistisch  Beschrijvingen van specifieke publicaties  Rond een thema / in een vakgebied  Bepaald soort materiaal (kranten, oude drukken)  Vaak met samenvattingen (abstracts)  Productie vaak commercieel  Toegang dan alleen tegen betaling  Of vanuit de leeszaal van een (daarvoor betalende) bibliotheek2011-11-30 66
    • Conversie van bibliografieën Bestaande papieren bibliografieën en repertoria worden gebruikt als input of als naslagwerken bij het opstellen van geautomatiseerde bibliografieën2011-11-30 67
    • Bibliografische databanken www.stcv.be2011-11-30 68
    • STCV | Bereik In Vlaanderen (incl. Brussel) gedrukte boek Tot 1801, ‘handgedrukt’ Uit de collecties van Vlaamse erfgoedbibliotheken Digitalisering  Titelpagina’s  Basis van de beschrijvingen in STCV  Momenteel (nog) geen links naar digitale exemplaren  Te vinden de catalogi van de deelnemende bibliotheken2011-11-30 69
    • STCV | Trefwoorden2011-11-30 70
    • STCV2011-11-30 71
    • STCV2011-11-30 72
    • Bibliografische databanken www.abraham-online.be2011-11-30 73
    • Abraham Zoeken in 100 krantencollecties tegelijk Zoek op geografisch doelgebied  ≠ plaats van uitgave Let op: 1840 – 1950  Periode van slecht krantenpapier Bevat zelf geen gedigitaliseerde kranten  Wél links naar digitale kopieën elders  Waar mogelijk: rechtstreeks naar specifieke kranten  Anders: naar portaal, daar opnieuw zoeken2011-11-30 74
    • Abraham2011-11-30 75
    • 2011-11-30 76
    • Abraham2011-11-30 77
    • 2011-11-30 78
    • 2011-11-30 79
    • 2011-11-30 80
    • 2011-11-30 81
    • 2011-11-30 82
    • Abraham – Digitale kranten Vinden via…  Snelzoeken  Filteren na zoeken  Geavanceerd zoeken  Filteren vóór zoeken  Resultaatlijsten  Annotatie  Krantenfiche  Link2011-11-30 83
    • 2011-11-30 84
    • Online krantencollecties http://www.vlaamse- erfgoedbibliotheek.be/kranten/online/vlaanderen2011-11-30 85
    • Bibliografische databanken Artikeldatabank Heemkunde West-Vlaanderen2011-11-30 86
    • Bibliografische databanken Artikeldatabase Geert Hoornaert  Roeselare – Beveren – Rumbeke – Oekene – Hooglede – Gits – Ardooie – Koolskamp – Kachtem – Oostnieuwkerke – Moorslede - Passendale2011-11-30 87
    • Bibliografische databanken In onderzoek:  Artikeldatabank heemkundige tijdschriften in Vlaanderen  Heemkunde Vlaanderen + provinciale koepels + Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience Voordelen:  Eén systeem te onderhouden, aan te bieden als service  Zoeken in één databank  Met behoud van zoeken binnen ‘eigen’ materiaal  Zichtbaarheid heemkundige publicaties verhogen  Breed inzicht in publicatiegedrag (wie, waar, wanneer, waarover)  Integreerbaar met digitaal depot voor elektronische artikelen2011-11-30 88
    • Metadata
    • Wat is/zijn metadata? Metadata = gegevens over gegevens Kenmerken van een informatiedrager of -eenheid Een soort bijsluiter  Om wat voor informatie gaat het?  Waar bevindt die zich? Wie kan toegang helpen verschaffen?  Wie mag de informatie gebruiken? Onder welke voorwaarden?2011-11-30 90
    • Waar zouden we zijn zonder… De catalogus = Metadata Metadata maken = kerntaak bibliotheek2011-11-30 91
    • Waar zouden we zijn zonder… De catalogus = Metadata Metadata maken = kerntaak bibliotheek2011-11-30 92
    • Soorten metadata Formele metadata  Beschrijft het uiterlijk van  Het informatie-object  De gegevensdrager  Bijvoorbeeld:  Naam: Titel  Maker: Auteur, illustrator, drukker  Herkomst: Plaats van uitgave, publicatiedatum, jaar  Unieke identificatie: ISBN, URL, kastnummer  Omvang: Pagina’s, bestandsgrootte2011-11-30 93
    • Soorten metadata Inhoudelijke metadata  Beschrijft waar de informatie over gaat  Bijvoorbeeld:  Trefwoorden  Samenvatting Administratieve metadata Structurele metadata Technische metadata Conserveringsmetadata2011-11-30 94
    • Digitale informatie Nood aan metadata nog groter2011-11-30 95
    • Conclusie Metadata is een absolute noodzakelijkheid om grote hoeveelheden digitale informatie goed te kunnen bewaren en toegankelijk te houden Systematisch digitaliseren omvat altijd het toekennen en bijhouden van metagegevens  Wat is gedigitaliseerd?  Waar is het te vinden?2011-11-30 96
    • Vervolg in presentatie 2 Digitalisering van publicaties  Wat zijn publicaties? Vroeger en nu  ‘Born-digital’ Waarom publicaties digitaliseren?  Conservering  Toegang erfgoedobjecten  Toegang informatie Hoe publicaties digitaliseren?  Digitale beelden maken  Optische tekenherkenning  Transcriberen2011-11-30 97
    • ContactgegevensDavid CoppoolseStafmedewerker Ontsluiting en Digitaliseringdavid@vlaamse-erfgoedbibliotheek.behttp://www.vlaamse-erfgoedbibliotheek.be