• Save
Het Zoete Land Conceptplan
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Het Zoete Land Conceptplan

on

  • 1,642 views

"Het Zoete Land" is an urban farming initiative in the city of Leiden, The Netherlands. This document describes the details of the plan: idea, incentive, stakeholders, benefits, design, founders, ...

"Het Zoete Land" is an urban farming initiative in the city of Leiden, The Netherlands. This document describes the details of the plan: idea, incentive, stakeholders, benefits, design, founders, preparation.

Statistics

Views

Total Views
1,642
Views on SlideShare
1,260
Embed Views
382

Actions

Likes
1
Downloads
0
Comments
0

10 Embeds 382

http://www.sleutelstad.nl 236
http://sleutelstad.nl 119
http://portal.leiden.nl 20
http://www.071.nl 1
http://www.sleutelstad.fm 1
http://1234.nl 1
http://123456789.nl 1
http://feedly.com 1
http://www.1234.nl 1
http://www.google.nl 1
More...

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Het Zoete Land Conceptplan Het Zoete Land Conceptplan Presentation Transcript

  • Conceptplan voor Stadslandbouw in Leiden 1 / 16
  • Inleiding Voor u ligt het plan voor de ontwikkeling van “Het Zoete land”, een tuinderij aan de rand van het toekomstige Singelpark. Het terrein naast de Trigon sportvelden wordt omgetoverd tot een eetbaar park. Biologisch groente, kruiden, bloemen en fruit zullen er verbouwd worden door vakkundige tuinders. Leidenaren kunnen participeren door mee te werken, afnemer te worden van producten of deel te nemen aan activiteiten. Er is verbinding met omliggende scholen om educatie over de herkomst van voedsel te stimuleren. Zo gaat in september het vak “voedselvaardigheden”van start op het Marecollege. Middelbare scholieren gaan hierbij voedsel verbouwen, oogsten, koken en verkopen in de schoolkantine. Verder zal het project zich sterk richten op groenrecreatie in de stad. We hebben regelmatig contact met Stichting Vrienden van het Singelpark. De locatie ligt aan bestaande recreatieve routes zoals de fietsroute naar het ommeland richting Zoeterwoude en twee vaarroutes. Ons einddoel is een aantrekkelijke plek waar mensen graag komen, te voet op de fiets of met een roeibootje. Plukken, een theeschenkerij, uitdagende speelmogelijkheden voor kinderen en wandelroutes met bankjes in de tuin maken deze plek tot een echte belevenis in eetbaar groen! Dit initiatief draagt bij aan een gezondere stedelijke voedselomgeving. 2 / 16
  • Idee en doel “een gezonde, groene en duurzame voedselomgeving in Leiden” Het Zoete Land is een initiatief van Jessica Zwartjes en Marijtje Mulder, die vanuit hun Stichting Leiden Oogst professionele stadslandbouw willen realiseren in Leiden. Doel van dit initiatief is het creëren van een gezonde, groene en duurzame voedselomgeving in de stad Leiden en lokaal geproduceerd voedsel meer op de kaart te zetten. Lokale productie van gezonde voeding als groenten en fruit stimuleert niet alleen een gezonde leefstijl van stedelingen maar ook de lokale economie: samenwerking met lokale ondernemers uit onder andere de Leidse horeca en boeren en tuinders uit de streek moet de relatie tussen stad en lokale en gezonde producten vergroten. De multifunctionele aanpak die we voor ogen hebben met stadslandbouw ‘Het Zoete Land’ op de locatie tussen Cronesteinkade en Zoeterwoudse Singel combineert groenrecreatie met het verbouwen van groente, fruit, kruiden en bloemen. Participatie van bezoekers, educatie en recreatie zijn de drie speerpunten van het Zoete Land. 3 / 16
  • Behoeften in de markt, maatschappij en Leiden “Met ruim 75% van de wereldbevolking in de stad, is de afstand tussen stad en platteland nog nooit zo groot geweest.” Stadslandbouw voldoet aan de vraag naar lokale, biologisch geproduceerde producten. De groei van de verkoop van biologisch voedsel en van Leidse horeca met biologische en lokale producten op de menukaart laat zien dat stadslandbouw past in huidige trends in de markt. In veel steden in Nederland is stadslandbouw in opkomst. Braakliggende terreinen, daken en lege kantoorpanden worden omgetoverd tot buurtmoestuinen of professionele landbouwondernemingen. Systeemcrises in de voedselketen zoals achteruitgang van de biodiversiteit, smaakvervlakking, grootschaligheid, voedselschandalen en -allergiëen zorgen ervoor dat de consument helderheid wil over de herkomst van voedsel. Daarnaast is er behoefte aan herstel van de relatie tussen boer en consument en zijn er steeds meer burgers die de smaak van echt vers voedsel op prijs stellen. Educatie over de herkomst van voedsel en zichtbaarheid van de voedselproductie is een opbrengst van de stadslandbouw die sterk door burgers wordt gewaardeerd. Uit diverse onderzoeken blijkt dat stadslandbouw, naast voedselproductie en educatie, kan voorzien in stedelijke behoeften als zorg, sociale cohesie, recreatie, werkgelegenheid en duurzaam groenbeheer. Uit het enthousiasme van stadsgenoten op het stadslandbouwinitiatief blijkt dat het een gewenste bijdrage kan leveren aan het bestaande groen in de stad. 4 / 16
  • Draagvlak Het Zoete Land richt zich op bewoners van Leiden met specifieke aandacht voor jonge gezinnen en ouderen uit de directe omgeving. Uit onderzoek blijken dit de voornaamste doelgroepen van stadslandbouw te zijn. In de buurt van de beoogde locatie voor Het Zoete Land zijn deze twee groepen bovengemiddeld vertegenwoordigd. Onderzoek onder de buurtgenoten toonde aan dat Het Zoete Land op voldoende draagvlak in de buurt kan rekenen. Educatie, buurtfunctie en recreatie (groen & rust) werden als belangrijkste waarden genoemd. De locatie heeft ook een bijzondere historische waarde, aangezien het reeds voor de aanleg van het park in 1835 in gebruik was als ‘Warmoesland’, waar aardappelen en groente werden verbouwd. Daarnaast kan vanwege de locatie aan het toekomstige Singelpark een wederzijdse uitwisseling plaatsvinden van bezoekers, hetgeen beide initiatieven versterkt. Naast inwoners van Leiden zijn dit ook toeristen die de stad Leiden bezoeken. Bezoekers kunnen op de tuin van het Zoete Land wandelen, picknicken, groenten, fruit en bloemen plukken, spelen en iets drinken en eten van een kleine kaart. In de directe omgeving van deze locatie aan het Plantsoen is dit een duidelijke aanvulling op het huidige aanbod. 5 / 16
  • Vruchtenplukkers Met verschillende betrokkenen is reeds contact geweest over het plan voor stadslandbouw, waaronder omwonenden van de locatie, stichting ‘Vrienden van het Singelpark’ en de Hortus. Hiernaast een globaal overzicht van groepen belanghebbenden (stakeholders) Vele partijen hebben een belang bij de realisatie van Het Zoete Land. De belangen hebben betrekking op verschillende aspecten van Het Zoete Land: de vormgeving van de locatie, de opbrengsten van het land, de te ondernemen activiteiten. In de eerste fase zullen we besprekingen voeren met de diverse belanghebbende partijen, waarbij we constructieve samenwerking en synergie zoeken. 6 / 16
  • Opbrengsten Participatie Buurtbewoners en stadsbewoners participeren door producten rechtstreeks van het land te kopen. Zelfpluk- en oogstmogelijkheden creëren een grote beleveniswaarde, evenals te ontwikkelen activiteiten gerelateerd aan groenbeleving en voedsel. Daarnaast biedt de locatie mogelijkheden mee te werken aan het onderhoud en deel te nemen aan activiteiten op de tuin. Educatie Er wordt verbinding gezocht met omliggende scholen om educatie over de herkomst en bereiding van gezond voedsel te stimuleren. In september 2013 gaat de pilot “Voedselvaardigheden” van voor Leiden en de Leidenaren start op het Marecollege. Middelbare scholieren gaan in lesvorm voedsel verbouwen, oogsten, koken en verkopen in de schoolkantine. Het stimuleren van een gezond en duurzaam voedingspatroon door het vergroten van voedselkennis en kookvaardigheden is hierbij het hoofddoel en heeft als verwacht resultaat het bevorderen van een gezonde en bewuste leefstijl. Het Zoete Land kan hierbij dienen als leeromgeving voor de scholieren. Groenrecreatie naar het ommeland richting Zoeterwoude en twee vaarroutes. We zoeken actief de verbinding met het toekomstige Singelpark en de historische Hortus om de inrichting van de groene ruimte in Leiden te versterken en te verbinden. Ons doel met Het Zoete Land is een aantrekkelijke plek te ontwikkelen waar mensen graag komen, te voet, op de fiets of met een bootje. Plukken, een theeschenkerij, uitdagende speelmogelijkheden voor kinderen en wandelroutes met bankjes in de tuin maken deze plek tot een belevenis in eetbaar groen. Verder zal het project zich sterk richten op groenrecreatie in de stad. De locatie ligt aan bestaande recreatieve routes zoals het toekomstige Singelpark, de fietsroute 7 / 16
  • Perspectief Veiligheid De locatie wordt momenteel onder andere gebruikt als hangplek voor daklozen en jongeren. Omwonenden ervaren overlast en laten hun kinderen hier niet graag spelen. Door het gebied te ontwikkelen met stadslandbouw krijgt het gebied een functie en identiteit. Er zijn mensen aanwezig op de tuin die zorgen voor beheer en onderhoud. Het hek wordt ’s nachts gesloten, wat de veiligheid ten goede komt. Leefbaarheid Momenteel is de locatie een grasveld. Stadslandbouw transformeert deze plek tot een aantrekkelijke groenlocatie waar biodiversiteit zorgt voor een zintuiglijk voor de gemeente Leiden spektakel van geuren, kleuren en smaken. De buurt krijgt hiermee een verbreding van het bestaande groen en lokale activiteiten. Onderhoud en beheer Professionele tuinders in dienst van Stichting ‘Leiden Oogst’ hebben de eindverantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van de locatie. Een groot deel wordt hiermee uit handen genomen van de gemeente. Duurzaamheidsagenda Met het realiseren van stadslandbouw in de gemeente Leiden wordt een ontwikkeling gevolgd die in andere (grote) steden al enige jaren zichtbaar is. Ook Leiden wil op het gebied van duurzaamheid sprongen voorwaarts maken. Stadslandbouw draagt hier aan bij door lokale en biologische productie van voedsel. Bodemvruchtbaarheid en biodiversiteit zijn opbrengsten die gerealiseerd worden en als voorbeeld kunnen dienen bij toekomstige invulling van grondgebruik in en om Leiden. Structuurvisie De locatie is gelegen aan fiets- wandelen vaarroutes en maakt deel uit van de groene verbinding tussen het centrum van Leiden en het ommeland, zoals de gemeente heeft vastgelegd in de structuurvisie. 8 / 16
  • Het ontwerp De inrichting past in de omgeving en zal parkachtig zijn. Het sluit aan bij de stijl van het Plantsoen, de late landschapsstijl. Deze kenmerkt zich door vloeiende lijnen en een afwisseling van bomen, struiken en plantvakken. Het voorste deel, dat al in gebruik is als park, zal een open karakter behouden met toevoeging van twee kleine aanlegsteigers, een vijver in het verlengde van de sloot (watercompensatie nieuwbouw Lorentzhof) een aantrekkelijke natuurspeelplek en een paviljoen. Door de zeshoekige en luchtige vorm, die verwijst naar de historische context en door het materiaalgebruik zal het bouwwerk goed passen in de omgeving. In dit deel komen boom- en plantgroepen die aansluiten bij de thema’s van de Bortus Botanicus, zoals theehortensia’s uit Japan. De heestergroepen die nu het zicht naar het het veld erachter belemmeren, zullen deels vervangen worden door beplanting die past in de beschrijving ‘forest garden’, een natuurlijke beplanting met botanische en wilde eetbare soorten. Daarachter bevindt zich de feitelijke tuinderij. Door het gebruik van buxushagen en sierbloemen langs de randen van de teeltvakken zal het geheel aantrekkelijk zijn voor bezoekers. Zolang het licht is, zal ook dit deel van het terrein openbaar toegankelijk zijn. Bankjes maken het prettig om er als bezoeker even te verblijven. In het midden is een ronde bank onder een vijgeboom, een fijne plek voor werkoverleg of educatie. Het deel dat grenst aan de sloot bij de tuinen van de bewoners van de Zoeterwoudsesingel zal voorzien worden van een extra haag. Deze vormt de begrenzing van een kleine boomgaard. Hierdoor zullen de bewoners meer privacy ervaren dan nu het geval is (hondenuitlaat, parkeren, voetbal). 9 / 16
  • Initiatiefnemers Het idee voor stadslandbouw in Leiden is ontstaan vanuit een kruisbestuiving tussen de wens van initiatiefnemers Marijtje Mulder en Jessica Zwartjes om stadslandbouw op de Leidse kaart te zetten en de komst van het Leidse Singelpark. Stadslandbouw op de gewenste locatie geeft het Singelpark en Leiden als stad een hedendaagse invulling voor groen. Marijtje en Jessica hebben uiteenlopende achtergronden maar delen de ambities op het gebied van lokale en gezonde voedselvoorziening. Zij beschikken beiden over een breed netwerk. Marijtje Mulder Jessica Zwartjes Zij werkte tot 1 januari bij gemeente Haarlem aan projecten voor duurzaamheid en stadslandbouw, maar heeft deze functie opgezegd om zich volledig te wijden aan de praktijk van stadslandbouw en andere projecten. Het landschapsontwerp van natuurspeelterrein ‘de Dwarstuin’ in Leiderdorp is van haar hand. Daar is zij nog steeds betrokken als vrijwilliger en adviseur, nadat zij in de beginfase als voorzitter de realisatie begeleidde. Voorheen was zij biologisch groenteteler, coördinator bij een biologische groothandel en werkzaam bij foodwatch. Momenteel is zij werkzaam als assistentmanager in een natuurvoedingswinkel, geeft zij voedsellessen op het Marecollege in Leiden en is zij net afgestudeerd (natuur)voedingskundige/ diëtist. Door deze opgedane kennis en ervaringen is zij bekend met de hele (biologische) voedselketen, gezonde en duurzame voeding. Zowel op het gebied van uitvoerende werkzaamheden als het managen van een bedrijf heeft zij ervaring. Verder is zij lid van Slowfood, convivium Het Groene Hart en van volkstuinverenging OTV. 10 / 16
  • Organisatie Het Zoete Land wordt gerealiseerd vanuit Stichting Leiden Oogst i.o. Deze stichting stimuleert en voert activiteiten uit die gericht zijn op het versterken van de relatie tussen de stadsbewoners en lokaal, biologisch geproduceerd voedsel (en hun producenten) door in de stedelijke voedselomgeving de productie en herkomst zichtbaar te maken. doelgroepen op de tuin. Rondom de initiatiefnemers is een groeiend netwerk van vrijwilligers actief, die hun expertise gericht inzetten om Het Zoete Land verder vorm te geven en te realiseren. De Stichting heeft geen winstoogmerk: winst wordt ingezet ten gunste van de ontwikkeling van activiteiten die de Stichting uitvoert. In dienst van deze stichting zullen vakmensen worden aangenomen die Het Zoete Land professioneel inrichten, beheren en organiseren. Deze ‘managers’ begeleiden bezoekers, vrijwilligers en 11 / 16
  • 1. Voorbereiding Voor de eerste fase, die het eerste half jaar zal beslaan, is het doel om een vliegende start maken met het initiatief: op korte termijn beginnen en snel zichtbaar worden. Hierdoor kan het netwerk uitgebreid worden en kunnen relevante partijen aanhaken bij Het Zoete Land. In deze fase werken we de plannen verder uit, zowel voor de teelt als voor de organisatie. Fysiek wordt het land voorbereid om te kunnen worden beplant. Op dit moment wordt in opdracht van de gemeente een bodemonderzoek uitgevoerd. Financiering voor deze snelle start verwachten we te realiseren door het aantrekken van fondsen en door middel van crowdfunding. Dit laatste vergroot tevens de betrokkenheid van deelnemers bij de verdere ontwikkeling van Het Zoete Land. Activiteiten • Fondsen werven/ subsidies • Draagvlak/ netwerk uitbreiden • Aanvragen vergunning nutsruimte • Teeltplanning • Arbeidsplanning • Afzetkanalen bevestigen • Website bouwen Publieksgerichte activiteiten • Aanplant fruitbomen (najaar 2013) • Actief op social media • Lancering website 12 / 16
  • 2. Uitvoering In de tweede fase gaan we de gemaakte plannen uitvoeren. De teeltplanning zal zijn afgestemd op beschikbare middelen. Bovendien is de planning zo ingericht, dat er verspreid door het seizoen opbrengsten van het land zullen zijn. Bij de realisatie van de plannen doet Het Zoete Land een beroep op de deelnemers en haar partnernetwerk. De betrokkenheid van de buurt wordt vergroot door inspirerende activiteiten, die de toegevoegde waarde van Het Zoete Land zichtbaar maken. Activiteiten • Feestelijke start 1e teeltjaar • Start pluk en verkoop va. april 2014 • Ontwikkelen workshops en andere activiteiten Publieksgerichte activiteiten (enkele voorbeelden) Mei 2014: • Officiële opening ‘Het Zoete Land’ • Bijenmarkt Tijdens het seizoen: • ‘Proef’dagen: publiek kan meewerken en proeven van het leven op de tuin. • Rondleidingen, Workshops etc. September 2014: • Oogstfeest/ culinaire streekmarkt November- februari 2014: • Snoeiactiviteiten 13 / 16
  • 3. Ontwikkeling In deze fase heeft Het Zoete Land zijn waarde voor Leiden en de buurt laten zien en groeit het door naar een volwaardige organisatie, die een belangrijke rol kan blijven spelen in Leiden. Er is een vaste kring van afnemers van de producten, bestaande uit zowel particulieren als de Leidse Horecaondernemers. Op gebied van educatie, recreatie en participatie onderneemt Het Zoete Land diverse activiteiten die de Leidenaren betrekken bij de lokale, biologische voedselproductie. Voor de bezoekers wordt Het Zoete Land in deze fase steeds aantrekkelijker, door uitbreiding van verkoop en activiteiten. Deze zorgen voor een gezond business model, waarmee Het Zoete Land ook in de toekomst zelfstandig kan opereren en zichzelf verder kan ontplooien. Activiteiten Op weg naar financiële zelfstandigheid door: • Uitbreiding verkoop: consumpties en streekproducten • Uitbreiden activiteiten naar buiten de tuin (scholen/ advisering) Publieksgerichte activiteiten Voortzetting en uitbreiding activiteiten uit fase 2 Tijdens het seizoen: • Terras met aanbod kleine kaart gebruik tuinproducten 14 / 16
  • Ondersteuning Wat hebben we nodig van de gemeente? Stap 1: Intentieverklaring Stap 2: Gebruiksovereenkomst Om de volgende stappen te kunnen zetten richting realisatie van de plannen van Het Zoete Land, is een intentieverklaring van de wethouder van belang. Hiermee kan Het Zoete Land rekenen op de medewerking van de betreffende ambtenaren, die nodig is om de afspraken over het gebruik van de grond verder vorm te geven. Hierin worden, in samenwerking met aangewezen projectleider vanuit de gemeente, afspraken vastgelegd over: • voorwaarden voor gebruik van het land. • Inbreng van stichting Leiden Oogst (onderhoud grond en groen, beheer en het realiseren van de doelstelling van “Het Zoete Land”). • Inbreng van de gemeente (aanleg en onderhoud paden, toegang en hekwerk). 15 / 16
  • © 2013, Leiden Oogst 16 / 16