TCO: oude wijn in nieuwe zakken of nieuwe wijn in oude zakken?
Auteur: V. Weinschenk
Total Cost of Ownership is hot. Waar gebruikers van kapitaalgoederen zich in het verleden vooral
bekommerden over investeringskosten en kwaliteitsniveau, besteden bedrijven tegenwoordig juist meer
aandacht aan kosten die later binnen de productlevensduur optreden. Is het daarmee niet hetzelfde als Life
Cycle Costing? En in hoeverre is sprake van uitbesteding? Tenslotte wordt niet meer een machine aangeschaft
maar een functionaliteit met een gegarandeerde beschikbaarheid.
Vincent Weinschenk van Wherehows Logistics legt uit.
Werden producten in het verleden hoofdzakelijk gekocht op basis van prijsstelling, kwaliteit en
bedieningsgemak, sinds de komst van leasing werden naast afschrijvingskosten (o.b.v. investering en
restwaarde) ondermeer assurantie- en onderhoudskosten verdisconteerd in een maandelijks te betalen tarief.
Inmiddels heerst de gedachte dat op voorhand niet enkel naar deze directe vooraf te bepalen kosten wordt
gekeken maar ook naar relevante indirecte kosten. Door in de besluitvorming alle (relevante) kosten gedurende
de gebruiksduur danwel levensduur van het product of kapitaalsgoed mee te nemen krijgt een bedrijf een zo
helder mogelijk beeld.
Directe en indirecte kosten
Gesproken wordt van directe kosten wanneer een direct aanwijsbaar verband bestaat tussen kosten en het
product. Men spreekt van vaste of constante kosten wanneer kosten gelijk blijven bij wijziging van het
productieniveau. Onderscheid tussen direct en indirect en tussen vast en variabel is altijd eenduidig.
Zoals in de tabel aangegeven, worden bij directe kosten naast
de initiële aanschafkosten (inclusief kosten van in- en
uitbedrijfstelling, vervanging en sloop) ook kosten van
instandhouding, onderhoud, energie maar ook opslag- en
Vast
transportkosten (logistiek) berekend.
Bij indirecte kosten moet men denken aan vaste kosten
gerelateerd aan het gebruik van het product (training,
beheer) en aan variabele kosten tot het voorkomen van
Variabel
productiestilstand en het komen tot productiviteits- en/of
efficiencyverbetering. Overige indirecte kosten zoals
administratie en schoonmaak staan niet in het overzicht
genoemd omdat deze in alle vier kwadranten nodig zijn.
Tabel 1: Kostentoewijzing
Sourcing en outsourcing
De benadering is in feite tweeledig. Enerzijds dient de kostentoerekening een adequate selectie van producten
en haar leveranciers. Wat bij de aankoop (sourcing) op het eerste gezicht goedkoop lijkt kan op de langere
termijn duurkoop betekenen als gevolg van onvoorziene (indirecte) gevolgkosten. Anderzijds dient deze insteek
de ‘verdienstelijking' van producten. We kopen tegenwoordig geen kopieermachine, maar een ongestoorde
documentenstroom, we leasen geen heftrucks maar huren transportcapaciteit.
Door het kopen van een dienst, in plaats van een product, maak je de leverancier verantwoordelijk voor het
meenemen van (alle) directe en indirecte kosten in een tarief waar de gebruiker voor betaalt. Door niet meer
voor een product te betalen (en erin te investeren) maar te betalen voor een dienst (in de vorm van een tarief)
is in feite sprake van uitbesteding.
Wherehows Logistics / Heidijk 2B / 5251 BM / Vlijmen
Tel.: +31 (0)73 75 05 854 / E-mail: info@wherehows.com wherehows logistics
www.wherehows.com / ABN-Amro: 53.78.69.980
where to store, how to handle
BTW-nr: NL 1641.03.983.B01 / KVK-Brabant: 09180031

Kortom: door alle relevante directe en indirecte kosten mee te nemen in de kostentoerekening kunnen de
volgende beslissingen worden ondersteund:
• als evaluatie tool bij leveranciersselecties ten behoeve van sourcing (aankopen/investeren)
• als evaluatie tool bij Make/Buy beslissingen ten behoeve van outsourcing (uitbesteden)
Verschillende evaluatiemethoden zijn voorhanden om (out)sourcingsdiensten te (kunnen) selecteren en te
evalueren:
• life cycle costing;
• zero based pricing;
• all in costs;
• cost based supplier performance evaluation;
• total cost of ownership.
Total Cost of Ownership
Total cost of ownership (TCO) betrekt alle kosten vanaf de aankoop tot en met de kosten die samenhangen met
het gebruik in de volledige waardeketen van de organisatie.
TCO heeft betrekking op alle kosten die voor het verkrijgen van een dienst of product nodig zijn en die in het
gebruik en onderhoud daarvan zich voordoen. TCO vergroot het begrip van de aankoopkosten door het te
combineren met de levenscycluskosten (LCC). Door aan te geven welke directe vaste kostencomponenten
onder LCC vallen en welke additionele (in)directe kostencompenten aan TCO kunnen worden toegekend
ontstaat een zo compleet mogelijk beeld.
In een levenscycluskosten analyse worden niet alleen de kosten van de investering meegenomen, maar tevens
de kosten van instandhouding, vervanging en sloop. Uit voorbeelden van bijvoorbeeld duurzame oplossingen
blijkt dat de LCC-kosten vaak aanzienlijk lager zijn dan van minder duurzame oplossingen.
Het is duidelijk (alle) directe kosten onderdeel uitmaken van de levenscyclus kosten, maar de vragen ontstaan
bij de indirecte kosten. Welke zijn dit überhaupt, wanneer treden ze op en hoe kunnen ze worden ‘'gevangen''.
Onderstaande formule laat zien hoe de TCO wordt berekend met hierin ook de LCC directe kostencomponent
opgenomen. Let wel: het voorbeeld is niet uitputtend en kan verschillen per investeringsgoed/-beslissing.
LCC = Cp +Cm + Cin + Cu + Cd + Cex + Ce + Cl TCO = LCC + (Co + Ct + Cr)
Figuur 1: Kostencomponenten van LCC en TCO
Wherehows Logistics / Heidijk 2B / 5251 BM / Vlijmen
Tel.: +31 (0)73 75 05 854 / E-mail: info@wherehows.com wherehows logistics
www.wherehows.com / ABN-Amro: 53.78.69.980
BTW-nr: NL 1641.03.983.B01 / KVK-Brabant: 09180031 where to store, how to handle

We merken hierbij op dat stilstandkosten moeten worden geïnterpreteerd als productieverlies ten gevolge van
te lage beschikbaarheid van het systeem/middel.
(Optimalisatie)kosten ten behoeve van efficiency- en/of productiviteitsverbeteringen worden niet meegenomen
in de formule. Ons inzien zijn deze geen onderdeel van de TCO. TCO heeft betrekking op beschikbaarheid van
het systeem/middel en niet op productiviteit en daarmee het prestatieniveau c.q. efficiencygraad. Dit is binnen
TCO een verantwoordelijkheid van de gebruiker. In de volgende paragraaf gaan we hier uitgebreider op in.
Beschikbaarheid en TCO
Op grond van de formule in voorgaande paragraaf moeten de volgende vragen beantwoord te worden:
• hoe worden de kosten per kostencomponent berekend;
• hoe worden directe kosten (investering, restwaarde, vervanging, afstoting e.d.) aan de gebruiker
berekend indien de levensduur van het systeem/middel langer is dan de gebruiksduur;
• hoe worden alle kostencomponenten (met toewijzing op verschillende momenten in de tijd) vertaald
naar één concreet meetpunt
In het kader van dit artikel voert het te ver om hierover uit te weiden. Wel kunnen we aangeven dat vanuit
oogpunt van gebruikers dit bij sourcing kan worden berekend op basis van de NCW-methodiek (netto contante
waarde). Bij outsourcing kunnen tariefstellingen (inclusief inhoud, contractuele (rand)voorwaarden en service
levels (SLA's) van aanbieders worden vergeleken.
Kijken we concreet naar de levenscycluskosten dan spreken we over het leveren van capaciteit. Een machine,
product wordt geleverd waarna de gebruiker deze capaciteit in kan zetten. Wat hij ermee kan en in hoeverre de
machine effectief is (beschikbaarheid) of efficiënt (productiviteit) wordt ingezet is niet aan de orde. Een
dergelijke wijze van inzicht is dan ook slechts bij sourcing aan de orde. Er is hoofdzakelijk sprake van het leveren
van een product.
Bij outsourcing is veel meer sprake van het leveren van een dienst (waarvan het product een onderdeel is) en
wordt de verantwoordelijkheid ten aanzien van beschikbaarheid van het systeem/middel bij de leverende partij
neergelegd. Als eerder gesteld zegt TCO in feite nog niets over de prestatie die het systeem levert. Enkel de
beschikbaarheid speelt een rol. Onder beschikbaarheid moet dan worden verstaan:
Aantal beschikbare uren per jaar
Beschikbaarheid = ---------------------------------------------
Aantal producti(ev)e uren per jaar
Productiviteit en Performance Based Logistics
De gebruiker zelf is verantwoordelijk voor
efficiënt gebruik van de capaciteit ervan en om
zorg te dragen dat vereiste effectiviteit behaald
wordt. Stel dat de overeengekomen
beschikbaarheid 95% is bij een gemiddelde
effectieve inzet van 60%. Het aantal pallets gereed
product is 10.000 en het aantal effectieve uren op
jaarbasis is 1.000 uren. De effectiviteit is dan 10
(10.000 : 1.000).
Stel dat effectiviteit als gevolg van snellere
machines, orderopvolging, aansturing e.d. wordt
verhoogd naar 65%. De inzet in uren is dan
(60%/65%) * 1.000 uren = 923 uren. Onder aan de
streep betekent dit dat minder draaiuren
Figuur 2: Reikwijdte van LCC, TCO en PBL benodigd zijn hetgeen kosten bespaart bij de
leverancier, maar mogelijk ook voor de gebruiker.
Wherehows Logistics / Heidijk 2B / 5251 BM / Vlijmen
Tel.: +31 (0)73 75 05 854 / E-mail: info@wherehows.com wherehows logistics
www.wherehows.com / ABN-Amro: 53.78.69.980
BTW-nr: NL 1641.03.983.B01 / KVK-Brabant: 09180031 where to store, how to handle

Indien met minder uren dezelfde output wordt gerealiseerd zijn minder arbeidsuren nodig en wordt daarmee de
productiviteit verhoogd. Naast de leverancier bespaart ook de gebruiker kosten waardoor sprake is van een
win/win situatie.
Hiermee willen we aangeven dat productiviteitsverhoging of -verlies geen onderdeel is van TCO maar een stap
verder gaat. We spreken hier van prestatiecontracten en daarmee van Performance Based Logistics (PBL). PBL
wordt omschreven als een strategie ten behoeve van systeemondersteuning.
Figuur 2 laat zien dat PBL zowel de inputzijde (machine/systeem) van het proces, naar de transformatie (het
proces zelf) als naar de output (resultaat/prestatie) ervan in ogenschouw neemt.
De essentie van PBL is dat aanbieders van logistieke diensten worden betaald voor de prestaties van hun
product en niet voor hun werkzaamheden aan het product. De leverancier dient te kunnen garanderen de
overeengekomen prestatie tegen lagere kosten uit te kunnen voeren. Daartegenover staat een hogere mate
van beheersing van het logistieke proces. Concreet houdt dit in dat de leverancier inzicht moet hebben in
productieplanning, processen, productiviteitscijfers zodat hierop kan worden gestuurd en geadviseerd.
Vier op een rij
In dit artikel staat kostentoewijzing aan een kapitaalgoed gedurende de levenscyclus centraal. We maken hierbij
onderscheid tussen enerzijds directe en indirecte kosten en anderzijds vaste en variabele kosten.
In een scenario waarbij alleen wordt gekeken naar directe vaste kosten is in feite geen sprake van 'vooruit
denken'. Directe vaste kosten zijn in principe voorafgaand aan een investeringsbeslissing aan te geven, daar
komt geen hogere wiskunde bij om de hoek kijken. Eenvoudig gezegd kunnen we hier spreken over lease
contracten met een full-service component.
Vervolgens kunnen variabele directe kosten inzichtelijk worden gemaakt binnen een LCC-benadering. TCO voegt
daar indirecte vaste kostencomponenten aan toe, door beschikbaarheid te garanderen. Tot slot is PBL de
toepassing waarbij naast genoemde kosten ook indirecte variabele kosten worden berekend (en verdisconteerd
in een huurtarief) om productiviteitsniveaus te garanderen en zelfs efficiency verbeterslagen te maken.
Figuur 3: Kostentoewijzing en methodiek
Conclusie
Wordt gesproken over het toewijzen en/of berekenen van optredende directe en indirecte kosten gedurende
de productlevenscyclus, dan kunnen drie begrippen worden onderscheiden. Hiermee hebben LCC, TCO en PBL
overeenkomsten. Verschillen zitten vooral in reikwijdtes. LCC beperkt zich tot directe vaste kosten gedurende
de levenscyclus van de machine. TCO neemt naast deze kostencomponenten ook de beschikbaarheid van het
systeem mee. PBL ten slotte heeft ten doel een vooraf overeengekomen prestatie te leveren, niet alleen wat
betreft beschikbaarheid maar ook ten aanzien van productiviteit en efficiency van het systeem.
Wherehows Logistics / Heidijk 2B / 5251 BM / Vlijmen
Tel.: +31 (0)73 75 05 854 / E-mail: info@wherehows.com wherehows logistics
www.wherehows.com / ABN-Amro: 53.78.69.980
BTW-nr: NL 1641.03.983.B01 / KVK-Brabant: 09180031 where to store, how to handle

Naarmate reikwijdte van kostentoewijzing toeneemt neemt ook de ‘'verdienstelijking'' toe en wordt
uitbesteding daarmee interessanter en beter toepasbaar. PBL leent zich hier dan ook bij uitstek voor. Door
beheerste groei kan tot een verbeterd kostenmanagement worden gekomen. Raadzaam is te starten met
kostentoewijzing op basis van LCC, vervolgens door te groeien naar een toepassing met TCO en eventueel te
eindigen met volledige inzichtelijkheid met PBL. Doelstelling is en blijft een verbeterd inzicht in kosten zowel
initiële als die op de langere termijn gedurende de levens- of gebruiksduur.
Life Cycle Costing (LCC)
Life Cycle Costing is de methodiek die financiële afwegingen gedurende de levenscyclus mogelijk
maakt. Hiertoe worden investeringskosten, beheers- en onderhoudskosten en 'sloopkosten'
onderling vergelijkbaar gemaakt.
Binnen de methodiek die veelal voor Life Cycle Costing bekeningen gebruikt wordt, worden
geldontwaardings of inflatie invloeden buiten beschouwing gelaten. Voor de bepaling van de Life
Cycle Costing is de levensduur een zeer belangrijke parameter. Het bepalen van een realistische
(L
levensduur is binnen deze methodiek dan ook een belangrijk punt van discussie (vrij naar Wikepedia).
if e L
ip)
Cy CC
sh
cl Total Cost of Ownership (TCO)
e
er
Co
wn
st TCO is een berekeningsmethodiek, in 1987 ontwikkeld door Bill Kirwin, onderzoeksdirecteur bij
os TC O
)
fO
Gartner Inc., in opdracht van Microsoft. De reden hiervoor was om verbruikers te ondersteunen, alle
to
bijbehorende kosten van investeringsgoederen (in eerste instantie van hard- en software) in te
lC
kunnen schatten. Het idee is een berekening (te kunnen) maken waarin niet enkel aanschafkosten
ot a
(T
zijn meegenomen maar ook aspecten van toekomstig gebruik (energie, reparatie, onderhoud etc.).
Op deze manier kunnen naast vooraf bekende maar ook verdekte kostencomponenten reeds in het
voortraject worden blootgelegd. Belangrijk uitgangpspunt bij TCO is het onderscheid tussen directe
en indirecte kosten (vrij naar Wikepedia).
Performance Based Logistics (PBL)
Performance Based Logistics wordt omschrevden als strategie ten behoeve van
systeemondersteuning. In plaats van te betalen van een leverende partij voor goederen en/of
diensten wordt een leverancier betaald voor een gegarandeerd prestatieniveau en systeemcapaciteit
en –beschikbaarheid. De leverancier dient te kunnen garanderen de overeengekomen prestatie tegen
lagere kosten uit te kunnen voeren. Daartegenover staat een hogere mate van beheersing van het
logistieke proces (vrij naar Wikepedia).
Wherehows Logistics / Heidijk 2B / 5251 BM / Vlijmen
Tel.: +31 (0)73 75 05 854 / E-mail: info@wherehows.com wherehows logistics
www.wherehows.com / ABN-Amro: 53.78.69.980
BTW-nr: NL 1641.03.983.B01 / KVK-Brabant: 09180031 where to store, how to handle