• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Leren Veranderen
 

Leren Veranderen

on

  • 1,262 views

Presentatie van Léon de Caluwé, gehouden tijdens het congres 'Over rooie', december 2012

Presentatie van Léon de Caluwé, gehouden tijdens het congres 'Over rooie', december 2012

Statistics

Views

Total Views
1,262
Views on SlideShare
1,262
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
62
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as OpenOffice

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Leren Veranderen Leren Veranderen Presentation Transcript

    • VeranderkundeLeren veranderenLéon de Caluwé, Twynstra Gudde Organisatie: Partners: © Twynstra Gudde
    • VeranderkundeBij organisatieveranderingen zijn vijfmanieren van denken te onderkennen Denkwijze Er verandert iets als je:… Geeldruk De belangen van de belangrijkste spelers bij elkaar kunt brengen tot een consensus door middel van een onderhandelingsproces Blauwdruk Onderzoekt wat de beste oplossing is en die planmatig implementeert in een rationeel proces Rooddruk Mensen op de juiste manier prikkelt, zodat ze zich gewaardeerd en gezien voelen in een sociaal proces Groendruk Mensen in leersituaties brengt, ze bewuster en bekwamer maakt waardoor hun vermogens toenemen op het werk in een ontwikkelproces Witdruk Spontane evolutie een handje helpt door ruimte te geven waar energie zit en blokkades slecht in een dynamiserend proces© Twynstra Gudde 2
    • VeranderkundeDe vijf kleuren in één oogopslag Geeldruk Blauwdruk Rooddruk Groendruk witdrukEr verandert belangen bij elkaar eerst denkt en dan mensen op de juiste mensen in leersituaties ruimte maakt vooriets als je.... brengt (planmatig) doet manier prikkelt brengt spontane evolutiein een .... machtsspel rationeel proces ruilexercitie leerproces dynamiserend procesnaar.... een haalbare de beste oplossing, een een motiverende een oplossing die een oplossing die oplossing, maakbare wereld oplossing, de beste ´fit´ mensen samen vinden energie losmaakt win-winsituatieInterventies coalitievoming, projectmatig werken, beoordelen en gaming en coaching, open space meetings,zoals.... topstructurering strategische analyse belonen, open systems planning zelfsturende teams sociale bijeenkomstendoor een... procesbegeleider die inhoudelijk expert, een HRM-expert, een procesbegeleider die patroonduider die zijn macht gebruikt projectleider coachend manager mensen steunt zichzelf op het spel zetgericht op... posities en context kennis en resultaten procedures, inspiratie setting en complexiteit en en sfeer communicatie betekenissenHet resultaat onbekend en omschreven en bedacht, niet geschetst, niet onvoorspelbaaris... verschuivend gegarandeerd gegarandeerd gegarandeerdDe borging beleidsdocumenten en meten = weten, HRM-systemen, goede lerende organisatie zelforganisatie, kwaliteitschuilt in... machtsbalans, bijsturen verhoudingen, van dialoog loyaliteit communicatieDe valkuil luchtfietserij, negeren van externe en verstikkende systemen, niemand uitsluiten, oppervlakkig begrip,schuilt in... loose-loosesituatie irrationele aspecten zachte heelmeesters gebrek aan actie laissez-faire© Twynstra Gudde 3
    • VeranderkundeGeeldrukdenken Aannames IdealenAanpassenAkkoordAchterbanActorAfdwingenAftredenAgendaAlliantieEr verandert iets als je belangen bij elkaar - Democratische samenlevingBeslisserBesluitenCoalitieComitéCompromisConclaafDepolitiserenbrengt - Poldermodel van politieke coalities- van de sleutelfiguren - Haalbare oplossingDraagvlakDubbelrolGezichtsverliesIntentieMachtMandaatMedestaander- in een onderhandelings- en lobbyproces- om een consensus te vormen (win-win)OnderhandelingPartijPersPersberichtPettenprobleemPoliticusPolitiseren SchaduwkantenPressurecookerProcedureProcesontwerpPubliekSpelregelStakeholderCondities:- Achter gesloten deuren - Oppervlakkig geel: achterkamertjesgedoe, deStatusTegenstanderTijdsdrukUittredenVerklaringVervlechtenVrijheids-- Sense of urgency sterkste wint - Valkuilen: luchtfietsen, loose-loose strijd,graadWantrouwenWinwinAanpassenAkkoordAchterbanActorAfdwingenMotto: veranderen is een machtspel onbetrouwbaarheidAftredenAgendaAlliantieBeslisserBesluitenCoalitieComitéCompromis Traject - Allergieën: ideologen, details, gezichtsverliesInterventies:ConclaafDepolitiserenDraagvlakDubbelrolGezichtsverliesIntentieMacht-- Mediatie, alliantievorming, stemsessies VeranderaarMandaatMedestaanderOnderhandelingPartijPersPersberichtPettenpro-- Topstructurering, beleidsvormingDiagnosebrillen: Veranderaar: procesregisseur die zijn macht inzetbleemPoliticusPolitiserenPressurecookerProcedureProcesontwerpPu-- Krachtenveldanalyse, concurrentiestructuur - Politiek fingerspitzengefühl (posities en context)- Policy windows, besluitvormingsfuik - Besturen, beschouwen en conflicten hanterenbliekSpelregelStakeholderStatusTegenstanderTijdsdrukUittredenVer-Beheersbaarheid: - Onafhankelijk, beheerst en met goede- Onbekend en verschuivend resultaat netwerkenklaringVervlechtenVrijheidsgraadWantrouwenWinWinAanpassenAkkoord- Borging via contracten en machtsbalansAchterbanActorAfdwingenAftredenAgendaAlliantieBeslisserBesluiten Andere actoren: afgevaardigden, achterbannen, opinieleiders© Twynstra Gudde 4
    • VeranderkundeBlauwdrukdenken Aannames Idealen ActiviteitAfbakenenAfspraakArchiverenBeheersbaarBeslisdocumentEr verandert iets als je eerst denkt en dan - Maakbare en kenbare wereld BeslissenBesturingBevoegdheidBewakingBoeteBudgetCapaciteitCheckl(planmatig) doet - Orde, efficiëntie en voorspelbaarheid- onderzoek biedt objectieve antwoorden en richting - Beste concrete oplossing (harde organisatie--istControleDeelprojectDetaillerenDoelDoorlooptijdEfficiëntEisenFase oplossingen worden ontworpen (stappenplan) aspecten)- implementatie gaat planmatig en transparant GoedkeuringHiërarchieInformatiebewakingIngangscontrolIeinrichtingCondities: Schaduwkanten ISOKeuringKwaliteitscontroleMargesMiddelenMijlpaalOnderzoekOp-- Toereikend sponsorschap - Oppervlakkig blauw: mechanistisch, irrationele en-drachtgeverOpdrachtnemerPlannenPrestatieProjectProjectleiderRappor Sense of control, objectiviteit externe aspecten negeren - Valkuil: alles maakbaar verklaren, over mensen -tageReductieResultaatStapTaakTaakgeledingVoortgangWeerstandMotto: veranderen is een rationeel proces heen walsen, hired gun´ analyses Traject - Allergie: vage toestanden, emotionaliteit, ActiviteitAfbakenenAfspraakArchiverenBeheersbaarBeslisdocument ingebakken onzekerheid/ ambiguïteitInterventies:-BeslissenBesturingBevoegdheidBewakingBoeteBudgetCapaciteitCheckl ISO, BPR,ABC, PMW- Strategische analyse (SWOT, portfolio´s, e.d.) Veranderaar istControleDeelprojectDetaillerenDoelDoorlooptijdEfficiëntEisenFaseDiagnosebrillen: Veranderaar: expert, projectleider-GoedkeuringHiërarchieInformatiebewakingIngangscontrolIeinrichting Visgraatdiagrammen, portfolio-analyse - Inhoudelijke deskundigheid- Structuren, organisatieconfiguraties - Analyseren, structureren, presenteren, plannen ISOKeuringKwaliteitscontroleMargesMiddelenMijlpaalOnderzoekOp-Beheersbaarheid: - Prestatiegericht, accuraat, zelfstandig, rechtlijnig- Vooraf omschreven en gegarandeerd resulaat-drachtgeverOpdrachtnemerPlannenPrestatieProjectProjectleiderRappor Borging via ´meten = weten´, monitoringssystemen Andere actoren: opdrachtgevers, project- medewerkers, doelgroepen, (boze) buitenwereld -tageReductieResultaatStapTaakTaakgeledingVoortgangWeerstand© Twynstra Gudde 5
    • VeranderkundeRooddrukdenken Aannames IdealenAandachtAangenaamArboregelingAssessmentBelangstellingBeloning Er verandert iets als je mensen op de juiste - Gemeenschap in harmonie, zorgzameBeoordelingBetrokkenBindingBonusCollega´sCompetentieCurriculum manier prikkelt samenleving - mensen (situationeel) straffen en belonen - Het beste uit mensen halen, de beste ´fit´ tussenvitaeFunctiebeschrijvingFunctionerenHeadhunterHuisstijlIdeeënbus - mensen verleiden en het ´wij´-gevoel versterken organisatie en individu vinden - aandacht, steun en erkenning bieden - Motiverende oplossingJuniorKwaliteitLief-en-leed-potLoopbaanMedewerkersborrelMediorOplei- SchaduwkantendenOutplacementOverlegPotentiePrikkelenProfielPromotieRegelingRui- Condities: - Respectvolle en zorgvuldige procedures - Oppervlakkig rood: verstikkende systemen, wollenlenSalarisSecundairevoorwaardenSeniorSfeervolSociaalStatusSteunen - Mensen zoeken elkaar op dekengedrag, onechte aandacht - Valkuilen: negeren van macht, zachte heel-StimulerenStrafTalentVaklunchVerlokkenWerkklimaatWerkomgevingZorg Motto: veranderen is een sociaal gebeuren meesters, conflictmijdingvuldigAandachtAangenaamArboregelingAssessmentBelangstellingBelo- Traject - Allergieën: solo- of macho-gedrag, onzorg- vuldigheid, problematiseren Interventies:ningBeoordelingBetrokkenBindingBonusCollega - Personeelsinstrumenten en sociale activiteiten Veranderaar´sCompetentieCurriculumvitaeFunctiebeschrijvingFunctionerenHeadhunte - Management by walking around en de zeepkist Diagnosebrillen: Veranderaar: coachende manager, HRM- ofrHuisstijlIdeeënbusJuniorKwaliteitLief-en-leed- - Motivatiefactoren, bronnen van weerstand communicatie-expert - Rollen in teams, situationeel leiderschap - Mensen-menspotLoopbaanMedewerkersborrelMediorOpleiden Beheersbaarheid: - Motiveren, verleiden, communiceren, samen- - Bedacht, maar niet gegarandeerd werkenOutplacementOverlegPotentiePrikkelenProfielPromotieRegelingRuilen - HRM-systemen, goede verhoudingen, - Sociaal, betrouwbaar, geïnteresseerdSalarisSecundairevoorwaardenSeniorSfeervolSociaalStatusSteunen communicatie Andere actoren: smaakmakers, teambuilders, rolmodellen, betrokkenenStimulerenStrafTalentVaklunchVerlokkenWerkklimaatWerkomgeving© Twynstra Gudde 6
    • VeranderkundeGroendrukdenken Aannames IdealenActionlearningAflerenBetekenisBewustonbekwaamBewustwordingClinic Er verandert iets als je mensen in leersituaties - Lerende organisatie: met iedereen, over alles,CoachenCorporatecurriculumDebriefingDenkbeeldDidactusEffectErvaring brengt altijd - bewust onbekwaam maken (spiegels en vensters) - Groeien en ontdekkenEvaluatieExperimentFacilitatorFeedbackGedragGroepslerenHouding - experimenten en exploreren van nieuwe - Oplossingen die mensen zelf vinden mogelijkhedenKennisKennisoverdrachtLeercyclusLeerdoelLeermanagerLeermiddelLeer - in een koerszoekend, collectief proces SchaduwkantensituatieLerenLerendeorganisatieMentaalmodelMotivatieOefenenOntwik- Condities: - (Net) genoeg veiligheid, rust en respect - Oppervlakkig groen: individueel leren los van hetkelingOpvoedingOrganisatieontwikkelingReflectieSpelSpiegelenStage - Sense of professionalism werk, gebrek aan actie - Valkuilen: belerend gedrag, niemand uitsluiten,TrainerTrail-and-errorTweedehandslerenTweedeordelerenUitproberen Motto: veranderen is leren en ontwikkelen navelstarenUitwisselenVaardigheidVeiligheidZienswijzeActionlearningAflerenBeteke- Traject - Allergie: politieke spelletjes, mensen met een bord voor hun hoofd Interventies:nisBewustonbekwaamBewustwordingClinicCoachenCorporatecurriculum - Feedback, coaching opleiding, gaming VeranderaarDebriefingDenkbeeldDidactusEffectErvaringEvaluatieExperimentFacilita- - Organisatie-ontwikkeling, survey-feedback, communities of practice Veranderaar: procesbegeleider die mensen steunttorFeedbackGedragGroepslerenHoudingKennisKennisoverdrachtLeer- Diagnosebrillen: -´reflective practitioner´ als rolmodel - Johari window, leercurve, leerniveaus - Didactisch ontwerpen, faciliteren, spiegelen,cyclusLeerdoelLeermanagerLeermiddelLeersituatieLerenLerendeorgani- - Organisatie-ijsberg, systeemdenken coachen Beheersbaarheid: - Empathie, creativiteit, nieuwsgierigheidsatieMentaalmodelMotivatieOefenenOntwikkelingOpvoedingOrganisatie- - Geschetst, niet gegarandeerdontwikkelingReflectieSpelSpiegelenStage actoren: trekkers, coaches, meesters, - Borging via voortdurende reflectie Andere TrainerTrail-and-error deelnemers, beschermheren© Twynstra Gudde 7
    • VeranderkundeWitdrukdenken Aannames IdealenAdaptiefBeeldenBelevingBetekenisgevingBewegingBewustwordenBlok- Er verandert iets als je spontane evolutie een - Wonderlijk universum vol parallele werkelijkhedenkadeChaosComplexiteitCreativiteitCrisisDialoogDynamiekEcologie handje helpt - Zelfsturing in netwerken dwars door organisatie- - patroonduiding van wat mensen/ organisaties grenzenEnergieEvolutieFeedforwardGevoelGroeiHeldenHelenIdeeënIdentiteit beweegt - Zingeving, geëngageerde oplossingen, innovaties - ruimte bieden voor ondernemerschap enInnerlijkInnovatieKrachtLosmakenNatuurNon-interventieOntvouwenOpen dynamiek SchaduwkantenPatroonPilotRituelenRuimteStilteStromenSymboolToevalTransformatie - blokkades wegnemen en conflicten optimaliseren Condities: - Oppervlakkig wit: new age uiterlijkheden,UitdagingUitstralingVerbindingWaarnemenWilZelforganisatieZijnZinge- - Paradoxaal adviseren ´alles is goed´ - Sense of humor - Valkuilen: oppervlakkig begrip van drijvendevingAdaptiefBeeldenBelevingBetekenisgevingBewegingBewustworden Motto: veranderen gaat over energie/ vitaliteit krachten, laissez-faire, medewerkers opzadelenBlokkadeChaosComplexiteitCreativiteitCrisisDialoogDynamiekEcologie Traject met ´zelfsturing´ - Allergieën: saaiheid, middelmaat, regels, Interventies:EnergieEvolutieFeedforwardGevoelGroeiHeldenHelenIdeeënIdentiteit - Zelfsturende teams, zoekconferenties bevoogding, groepsdwang VeranderaarInnerlijkInnovatieKrachtLosmakenNatuurNon-interventieOntvouwenOpen - Appreciative inquiry, open space meetings Diagnosebrillen: Veranderaar: patroonduider die zichzelf op het spelPatroonPilotRituelenRuimteStilteStromenSymboolToevalTransformatie - Ontwikkelingspatronen van individuen, groepen zet e.d. - Florerend in complexiteit, spelend met mogelijkhedenUitdagingUitstralingVerbindingWaarnemenWilZelforganisatieZijnZinge- - Chaostheorie, megatrends, beelden van - Betekenis geven, stelling nemen, dialogiseren, organisaties ondernemenvingAdaptiefBeeldenBelevingBetekenisgevingBewegingBewustworden Beheersbaarheid: - Zelfbewust, authentiek, kwetsbaar, fantasierijk,BlokkadeChaosComplexiteitCreativiteitCrisisDialoogDynamiekEcologie - Moeilijk voorspelbaar (maar niet stuurloos) proces eigenwijs- Borging via zelforganisatie en kwaliteit van dialoog Andere actoren: intra-/ entrepreneurs, kiemen, sponsors, netwerken© Twynstra Gudde 8
    • VeranderkundeVier praktische toepassingen – Communicatie: gemeenschappelijke taal om collectief te praten en beslissen over veranderen zonder ‘scholenstrijd’ … – Diagnose: meervoudig kijken naar mensen, organisaties, vraagstukken.…, vooral als het complex is – Strategie: situationele keus voor een kansrijke ‘kleur’ voor een veranderaanpak. Wat past bij vraagstuk, bij organisatie, bij …? – Veranderaar: besef van eigen voorkeursstijl, aannames, competenties, beperkingen…© Twynstra Gudde 9
    • VeranderkundeHet kleurendenken: model of taal?– Oplossen van vraagstukken – Hanteren van dilemma’s en en problemen ambiguïteit– Situationeel kiezen van beste – Omgaan met concurrerende aanpak en interpretatie werkelijkheden– Regie bij ontwerp en – Multi-actor productie en implementatie evaluatie– Constructie, creëren van – Deconstructie, ontsnappen nieuwe visies, daadkracht van ideeën, plek der moeite© Twynstra Gudde 10
    • VeranderkundeTypische vragen over vier toepassingen Diagnose Aanpak –Hoeveel kleuren heeft een organisatie –Werkt een regenboogaanpak? nodig? –Welk criterium is doorslaggevend bij –Moeten alle organisaties lerende het kiezen van een kleurenaanpak? organisaties worden? –Zijn alle kleuren even krachtig en –Begrijp je organisaties het beste door ze welke winnen als ze gaan vechten? te –Hoe introduceer je een nieuwe kleur bekijken in hun eigen kleur of juist niet? in –Kun je een meerkleurige diagnose in je een omgeving die daar haaks op eentje maken? staat? Veranderaar Communicatie –Kun je alle kleuren beheersen? –Hoe kun je nou het beste teams –Moet je leren geloven in de kleur waar je samenstellen: meerkleurig of niet? van nature goed in bent? Of andersom? –Kun je boven de kleuren staan? –Verschieten veranderaars van kleur in –Zijn de kleuren cultuurgebonden? hun –Hoe haal je het meeste uit het carrière? werken –Wat maakt je nou echt professioneel in met de kleuren? een complexe omgeving?© Twynstra Gudde 11
    • VeranderkundeMeer lezen… Er is veel gepubliceerd over het ‘kleuren’-concept, zowel in het Nederlands als in het Engels. Het concept is vertaald naar soorten interventies, diagnosemodellen, compe- tenties, taalgebruik, literatuurstromingen, therapiebenaderingen, communicatieprocessen, casestudies, e.d. Daarnaast is er gepubliceerd over de andere zes kennisgebieden binnen de veranderkunde. Enkele referenties: – L. de Caluwé, F. Que en H. Vermaak; “Denken over veranderen van mensen en organisaties”, M&O, 2001 – H. Vermaak; “Veranderkunde in zeven vragen”, Holland Management Review, 2002 – L. de Caluwé en H. Vermaak, “Learning to Change; A Guide for Organization Change Agents”, Sage Publications, 2003 (ISBN 0761927026) – L. de Caluwé, H. Vermaak; “Thinking about Change: Complexity and Multiplicity in Change Processes”, J. Boonstra (ed): Dynamics in Organizational Change and Learning, John Wiley and Sons, Chicester, England, 2004 (ISBN: 0471877379) – L. de Caluwé, H. Vermaak; “Change Paradigms: An Overview”, Organization Development Journal, 2004 – L. de Caluwé, H. Vermaak; “Leren veranderen; een handboek voor de veranderkundige’’, Kluwer, Deventer, 2006 (ISBN 9013016545)© Twynstra Gudde 12
    • VeranderkundeLéon de Caluwélca@tg.nlwww.twynstragudde.nlAlle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot dezepresentatie berusten bij Twynstra Gudde. Niets uit dezepresentatie mag worden verveelvoudigd of openbaargemaakt zonder schriftelijke toestemming van TwynstraGudde.© Twynstra Gudde 13