sessie 39 ppt superdiversiteit
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

sessie 39 ppt superdiversiteit

on

  • 277 views

 

Statistics

Views

Total Views
277
Views on SlideShare
272
Embed Views
5

Actions

Likes
0
Downloads
3
Comments
0

1 Embed 5

http://www.slideee.com 5

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

sessie 39 ppt superdiversiteit sessie 39 ppt superdiversiteit Presentation Transcript

  • Superdiversiteit als uitdaging voor de samenleving en voor jeugdwerk Dirk Geldof Socioloog & Lector Faculteit Ontwerpwetenschappen UA Sociaal Werk Karel de Grote-Hogeschool & Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Vereniging Vlaamse Jeugddiensten 13 maart 2014 1
  • Waarom spreken we vandaag van superdiversiteit • Op amper een halve eeuw van een samenleving met beperkte etnisch-culturele diversiteit naar een migratiesamenleving • Superdiversiteit als nieuwe fase – Term Steven Vertovec (2007) – Zie ook Jan Blommaert, Maurice Crul • Om vandaag te begrijpen, moeten we de geschiedenis van deze migraties kennen 2
  • Onze migratiegeschiedenis in een notedop • 1945: aantrekken contingenten Polen en Italianen voor de heropbouw • 1956-1969: golden sixties, tekort aan arbeidskrachten – Actief aantrekken gastarbeiders • Italië, Spanje & Griekenland in jaren ‘50 • Marokko & Turkije in jaren ’60 3
  • De eerste economische crisis in de jaren ’70 & de migratiestop • 1973: olie- & economische crisis • 1974: ‘immigratiestop’ – poort voor arbeidsmigratie van buiten EU (deels) gesloten – Verschuiving naar • Gezinshereniging • asiel • Jaren ’70-80: ondanks de ‘tijdelijkheidsgedachte’ worden vele gastarbeiders migranten – Maar geen écht beleid… 4
  • De jaren 1990: Scharnier- moment naar superdiversiteit • Sterke stijging instroom in jaren ’90 • én groeiende diversiteit van landen van oorsprong: – Verdere gezinshereniging – Globalisering – asielaanvragen • Crisissen Bosnië en Kosovo, • eerste Golfoorlog (Irak/Koeweit) – En vooral 1989: Val IJzeren Gordijn • migratie uit Oost-Europa • Uitbreiding EU met nieuwe lidstaten 5
  • Na-oorlogse migratiegeschiedenis: immigratie én emigratie 6
  • De superdiversiteit van de 21ste eeuw • resultaat van deze opeen- volgende migratiegolven is een veel complexere sociale realiteit, zeker in onze steden. • Superdiversiteit wijst op kwantitatieve en kwalitatieve verschillen tegenover de migratie in de 20ste eeuw 7
  • Superdiversiteit vooral – maar niet alleen – in de grote steden 8
  • Een kwantitieve breuk: majority-minority cities • ‘majority-minority cities’: – steden waar de meerderheid van de bewoners uit een brede waaier van minderheden bestaat. • Wereldsteden als New York, Sao Paolo, Toronto of Sydney • Vandaag ook Brussel, Rotterdam & Amsterdam • morgen ook Antwerpen • Overmorgen in Gent, Leuven, … 9
  • Kinderen kleuren de steden Antwerpen, aandeel allochtonen per leeftijdsgroep 2013 • 42% bewoners van allochtone origine > 50% bij -40-ers > 60% bij kinderen • herkomst ouders inbegrepen => Ook zonder nieuwe migratie wordt Antwerpen een majority-minority- city 10
  • Personen van vreemde herkomst in het Vlaamse Gewest (links), per urbanisatiegraad (midden) en per centrumstad (rechts), in % van de bevolking, 2011. Bron: Lodewijckx, 2013, p. 21, op basis van Rijksregister 2011, SVR-bewerking. - p.11 0 10 20 30 40 50 VG GS SB CS KP SS OG GR PL RS An Gt Gk M L T S H O K Aa B R %personenvanvreemdeherkomst niet-westerse herkomst westerse herkomst
  • Superdiversiteit: een kwalitatieve breuk • basispatroon van migratie veranderde – van mensen uit een klein aantal landen van herkomst naar een klein aantal gastlanden – naar mensen uit een zeer groot aantal landen van herkomst naar zeer groot aantal gastlanden => diversiteit in de diversiteit 12
  • Diversiteit in de diversiteit: wat betekent dat? • een enorme hybriditeit in de achtergronden van migranten Meer nationaliteiten Meertaligheid Religieuze diversiteit groeit Diversiteit in migratiemotieven Diversiteit in verblijfsstatuten Diversiteit in sociaal- economische posities Diversiteit in & tussen gemeenschappen Meer transnationalisme 13
  • Superdiversiteit instroom 2009 naar landen van herkomst 14
  • De superdiverse realiteit als uitdaging • Onze samenleving verandert sneller dan onze manier van kijken & denken • Zoeken naar actuele denk- en beleidskaders • Boek vertrekt vanuit realiteit en nuance • Nu als prikkel 9 uitdagingen hyperkort in beeld 15
  • 1. Geraken we eindelijk voorbij het wij-zij-denken? • We blijven met zijn allen denken in wij-en-zij termen • ‘wij’ zowel als ‘zij’… • daardoor (h)erkennen we de complexe realiteit onvoldoende • nood aan een andere manier van kijken om superdiversiteit te begrijpen – voorbij dominante nationale blik – Met een kosmopolitische blik 16
  • 17 Een kosmopolitische blik: van of/of naar en/en-denken • Voorbij het wij-zij-denken: – Naar een ‘wij zowel als zij’ • Van of/of-denken – Of Belg of migrant • naar en/en-denken – Oog voor meer mengvormen en meervoudige identiteiten – Afnemende bruikbaarheid van nationaliteit – aandacht voor ambivalentie
  • 18 De kosmopolitische realiteit: meervoudige & gelaagde identiteiten • Tussen wij-en-zij groeit de werkelijkheid • Steeds meer landgenoten zijn Belg én hebben een migratie-achtergrond – Zoals Fatima, Meyrem, Imade, Mohammed, Karim, Pjotr, … – Zoals Vincent Kompany, Stromae, … – Ze combineren posities & identiteiten • Klassieke assimilatietheorie verwerpt dubbele etnische identiteit • Nochtans zien we toename van meervoudige en gelaagde identiteiten
  • 2. Erken toenemend belang van transnationale realiteiten • Migratie vandaag is fundamenteel veranderd door de ontwikkeling van – Communicatietechnologie • Gsm, internet, skype, satelliettelevisie – Snelle en relatief goedkope mobiliteitsmogelijkheden • Van (bijna) definitief afscheid naar blijvend contact • Van enkele reis naar pendelmigratie – Fysiek en/of mentaal • transnationaliteit als basiskenmerk van superdiversiteit in tijden van globalisering 19
  • 2. Erken toenemend belang van transnationale realiteiten • steeds meer mensen leven over grenzen • Transnationaliteit is – leven in één land én tegelijk ook elders – Waarbij mensen • intense contacten over grenzen heen onderhouden • Verschillende leefwerelden & culturen combineren • Indien mogelijk heen en weer reizen – Fysiek en/of mentaal. • Groei van wereldfamilies en transmigratie – Wat betekent het om in verschillende werelden over grenzen heen te leven? – Jongeren in en uit verschillende werelden 20
  • 3. Durf de gekleurde armoede (eindelijk) benoemen • Pas het laatste decennium harde cijfers – 12% autochtone Belgen onder armoedegrens – 52% bij Marokkaanse gezinnen – > 1/3 bij Turkse & Oost-Europese gezinnen – Ongekwalificeerde uitstroom en jeugdwerkloosheid • Amper maatschappelijke reactie. • nood aan diversiteitspact – Armoede-, onderwijs-, arbeidsmarktbeleid, … – interculturalisering van armenorganisaties – Dit vereist een sterker stedenbeleid 21
  • 4. Maak van integratie opnieuw een positief burgerschap-verhaal • Integratie in majority-minority-cities krijgt een ander karakter – Is er nog een meerderheidscultuur? – Diversiteit als basiskenmerk van stedelijkheid • Stop het open/verdoken assimilatie- beleid – Kan je integratie van bovenaf opleggen? – Is het niet vruchtbaarder positief te appeleren aan de dynamiek bij vele migranten? – Vertrek van en erken de pluriformiteit 22
  • 5. Stimuleer Nederlands vanuit erkenning van meertaligheid • We leven de facto in meertalige steden • Brussel: Van 72 talen in 2000 naar 104 in 2011 – Frans best gekend (89%) – Dan Engels (30%), Nederlands (23%) en Arabisch (18%) • Toename taalgemengde gezinnen – Ééntalig Franstalig of Nederlandstalig al minder dan 40% van de Brusselaars – Één op drie groeide op in gezin waar géén Nederlands of Frans werd gesproken – Een meertalig en-en-verhaal 23
  • Overgang naar meertalige steden: Antwerpen • Geen taalbarometer • 37% van de kinderen in het lager onderwijs in Antwerpen sprak in 2011 thuis een andere taal dan het Nederlands • Meertaligheid noodzakelijk in sociaal werk, OCMW, … • Politiek zeer gevoelig… www.dirkgeldof.be
  • Stimuleer Nederlands vanuit erkenning van meertaligheid • In plaats van meertaligheid te koesteren & vanuit de erkenning ervan Nederlands aan te leren, kiezen we te vaak voor een scenario dat mensen wil dwingen – Wachtlijsten, te schoolse settings, verschuiving naar resultaatsverbintenissen – Taal steeds vaker een excuus voor uitsluiting i.p.v. een hefboom voor emancipatie 25
  • 6. Werk aan herverdeling én erkenning • Te vaak plaatsen we herverdeling en erkenning tegenover elkaar – Herverdeling = versterking sociaal- economische positie, vanuit een benadering van de andere als (potentieel) gelijk – Erkenning = waardering van verschil in (etnisch-) culturele posities, erkenning van fundamentele verschillen • Vb. holebirechten, hoofddoek, … • Omgaan met superdiversiteit is een en/en-verhaal 26
  • 27 7. Zet in op structuur én cultuur • Werken aan structuur – bestrijden van structurele achterstelling • armoede, arbeidsmarkt, onderwijs, racisme • én werken aan cultuur – Zonder te culturaliseren • Geen cultureel schuldmodel • Niet alles vanuit cultuur te ‘verklaren’ • Maar ook geen taboe rond cultuur – erken etnisch-culturele elementen • Als kracht, maar ook als drempel • Krachtgericht werken aan structurele achterstelling, met aandacht voor cultuur en leefwereld van mensen van andere etnisch-culturele origine – Van cultuur-sensitief naar divers- sensitief
  • 8. Interculturaliseer jeugdwerk • Sociaal werk in de 21ste eeuw is meer dan ooit werken in en met diversiteit • Nood aan (verdere) interculturalisering – Van interculturele communicatie tot intercultureel maatwerk & interculturalisering van opleidingen – Empowerend & divers-sensitief werken • Niet alleen jeugdwerk of sociaal werk, maar alle maatschappelijke sectoren – onderwijs, gezondheidszorg, arbeidsmarkt, beleid, … 28
  • 9. Superdiversiteit. Welke toekomstscenario’s? • Superdiversiteit is – een feitelijke ontwikkeling – Op zichzelf niet goed of slecht – hangt er van af hoe we er mee omgaan – Wel een scharniermoment • wat nieuwe vragen oproept • Of oude vragen over migratie en integratie in een nieuw context plaatst • Maurice Crul e.a. schetsen twee toekomstscenarios 29
  • Een scenario van angst en vernedering? • Waarin wij-zij-denken wederzijds dominant blijft • Met groeiende gekleurde armoede, werkloosheid en ongelijkheid – sociaal kapitaal van 2de en 3de generatie gaat deels verloren • Met wederzijdse polarisering – Rond symbooldossiers als het hoofddoekenverbod – Waarbij men racisme ‘relatief’ noemt – Van eigen volk tot eigen fundamentalisme eerst • Superdiversiteit als sociale tijdbom 30
  • Of een scenario van hoop en empowerment • Waar superdiversiteit uitgroeit tot een evidente realiteit • Met ruimte voor en erkenning van meervoudige identiteiten • Met ruimte voor emancipatie & sociale stijging – Een beleid dat hierop inzet – Dat emancipatie binnen gemeen- schappen ondersteunt & stimuleert – vanuit een beleid van herverdeling én erkenning – En vanuit een actief pluralisme 31
  • Besluit: Naar een scenario van hoop & empowerment… Want de toekomst van onze steden ligt niet in (verdere) polarisatie, maar in de mobilisatie van de superdiversiteit van alle bewoners. 32
  • Tijd voor vragen & debat Boek verkrijgbaar na de lezing aan 15 euro (i.p.v. 22 euro) Reacties ook welkom op dirk.geldof@kdg.be Zie ook www.dirkgeldof.be 33