Spreidingsbeleid Bibliotheken

Onderzoeksproject : Spreidingsbeleid van openbare bibliotheken VVBAD Informatie aan Zee 11 september 2009 Kursaal Oostende - Ridderzaal 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Stefaan Froyman [email_address]

Voorgeschiedenis 1
Maart 2007: Bibdag WINOB
Presentatie ‘Filiaal als maatwerk’
Visie, probleemstelling, oplossing en 3 case-studies:
Buurtbibliotheken in Brugge
Trefpunten in Middelkerke
Bibliobus in Beersel
11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB

Voorgeschiedenis 2
September 2007: Nederland / Provincie Zeeland Landelijk Symposium – Bibliotheekwerk – Vitaal Platteland
Samenwerking met private en publieke partners staat centraal
Gekoppeld aan bibliobussendag

Voorgeschiedenis 3
Januari 2008: Concrete vraag van Diksmuide en Houthulst Lo-Reninge om de leefbaarheid van bestaande uitleenposten te onderzoeken en te kijken welke alternatieven mogelijk zijn .

Voorgeschiedenis 4
Maart 2008: Bibdag WINOB
Presentatie ‘ Bibliotheekwerk in kleine kernen’ (zowel platteland als stad)
3 nieuwe case-studies:
Biblio(service)bus Zeeland
Mediamover / Biblioservice Gelderland
Promotiebus / ProBiblio

Bibliotheekwerk in kleine kernen
Heroriëntatie: Meewegende factoren:
Demografisch (behoefteonderzoek)
Budget (financiële impact)
Werk (impact op personeel)
Socio-culturele omgevingsfactoren
Toekomstvisie (RFID, centralisatie)
Inspraak van de omgeving (betrokkenheid klant en vraaggericht werken)
Eventueel partnership (Loketfunctie)
Gemeenschapsvorming (Lokaal cultuurbeleid) via ontmoeting, participatie en diversiteit
24 september 2009 Dienst Cultuur - Steunpunt Streekgericht Bibliotheekbeleid

Bibliotheekwerk in kleine kernen
RFID-model: volledig onafhankelijk filiaal zonder personeel
Boekenkast – combinatie Bibliobus
Boekenautomaat: Mediamaat
Locker-systeem
Biblio (service) busmodel
Geïntegreerde werking via
buurthuis (Rollegem)
dorpshuis (Mechelen)
vrijetijdscentrum (Balen)
trefpunten (Middelkerke)
Geïntegreerde werking via Kulturhus-concept
Buurtbibliotheken in netwerk (Brugge)
24 september 2009 Dienst Cultuur - Steunpunt Streekgericht Bibliotheekbeleid

Tijd voor actie
Eind 2008 / begin 2009:
Oplijsten spreidingsaanbod
zie lijst SBB VlaamsBrabant / Probiblio
Opstart onderzoeksproject spreiding bibliotheekwerking
Aanpak niet zo evident
Interne informatievoorziening:
West-Vlaanderen Economisch
Sociale situatieschets West-Vlaanderen (welzijn)
Rapport grensoverschrijdende bezoeksstromen (economie).

Verzamelen van studies en informatie
1994 Hoe ver is de klant bereid te reizen / Filialenbeleid en de theorie van Christaller door de bib van Tilburg
1997 Leefbaarheidsonderzoek in de Plattelandskernen van de Westhoek / Sofie Vandelannoote
2003 VVBAD studiedag publieksbereik , vooral doelgroepgericht (eerste tekenen van benadering marktsegmentatie)
2004 Een toekomst voor filialen en uitleenposten , een praktische gids voor opwaardering en/of sluiting / Sara van Lier
2007 Ook de plaats is een waarheid / Openbare bibliotheken en GIS, de openbare bibliotheek van Gent als casestudy

Zoeken naar een benadering 1
Verder werken op casestudy Gent
Methodiekontwikkeling centraal / streven naar gefundeerde beleidsinstrumenten
Streven naar structurele ondersteuning / meerwaarde van de Provinciale aanpak:
Overstijgen van gemeentegrenzen
Ruimer bekijken dan culturele infrastructuur
Koppeling aan het Provinciaal Bibliotheeksysteem

Zoeken naar een benadering 2
Afbakening scoop van het onderzoek / normen en doelstellingen
Samenwerking met de dienst datawarehousing / GIS als eerste stap
Koppeling met andere databanken uit welzijn of economie voor een volgende fase

Het proces
Het proces:
datastromen binnen de provincie in kaart brengen
koppeling aan bevolkingsgegevens/kadaster/geografische databanken
randvoorwaarden:
defenities & normen
dataclearing (opkuisen, aanpak en niet uitvoering)
datamining (bevragen)
updating
metadata
know-how

Ontwikkelen plan van aanpak
Plan van Aanpak met daarin projectomschrijving & scoop, timing en architectuur van de databank.
Segmentering van de vragen in grote blokken via algemene vragen met daaronder concrete vragen waar het model antwoord moet kunnen op bieden.
Succesfactoren bepalen voor het inplanten van bibliotheekpunten, dit kan eventueel door scores toe te kennen aan bepaalde mogelijke locaties

Doelstelling van het project
Antwoord bieden op volgende vragen:
Hoe ziet het huidige spreidingsbeleid er uit?
Waar zitten de mogelijke knelpunten bij het behouden van het huidige beleid of bij veranderingen ervan?
Welke omgevingsfactoren kunnen hierbij een rol spelen?
Aanwezigheid culturele infrastructuur
Demografische spreiding van de bibliotheekvestigingen
Socio-demografische gegevens
Bereikbaarheid van de verschillende vestigingen te voet, met de fiets, met de wagen of met het openbaar vervoer
Sportvoorzieningen

Doelstelling van het project
Voorzieningen openbaar vervoer
Postpunten, buurtwinkels
Welke andere factoren kunnen hierbij een rol spelen?
Beschikbare middelen (infrastructuur, personeel en middelen)
Aansluiting op andere voorzieningen voor kleine kernen op het gebied van welzijn etc.
Openingsuren

Stappenplan
1. Verzamelen gegevens
2. Overzicht huidige bibliotheekvoorziening en formuleren uitgangspunten voor de toekomstige voorziening
3. Bewerkingen uitvoeren op de verzamelde gegevens op basis van 10 onderzoeksvragen
4. Analyse naar ideale locaties
5. Voorselectie maken van mogelijke scenario’s voor de toekomstige bibliotheekvoorziening
6. Rapportering

1. Verzamelen gegevens 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
Bevolkingsgegevens (bevolkingskubus)
Ledenbestand bibliotheek (bibliotheekkubus?)
Andere gegevens
Databankstructuur & Architectuur Reeds aanwezig Nog aan te leveren Lenersgegevens (leeftijd, adres, geslacht) (cluster 7) Uitleen (aantal) – Collectie (aard van het werk, materiaal, genre) Adresgegevens bibliotheek Implanting Filialen en uitleenposten Toegankelijkheidsgraad Openingsuren Andere culturele instellingen (SOKA) Bevolkingsgegevens Hoeveelheid personeel? Sportinfrastructuur Lener-Locatie

Generieke analyse
Bevolking
3 groepen (jongeren, actieve bevolking, senioren)

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Bevolkingsdensiteit als rasterbeeld van de gemeenten Houthulst en Lo-Reninge

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Spreiding en socio-culturele context Houthulst Klerken Merkem Reninge Lo

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Verhouding ontleners/bevolking : groen = hoog ontlenerscoefficiënt rood = laag ontlenerscoefficiënt

Spreiding van de ‘service points’
Alle bibliothekenvestigingen in kaart brengen
De relatie tussen ‘service points’ en klanten in beeld brengen
Analyse bij welk ‘service point’ de ontlener klant is

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Per woonblok met aanduiding bij welk filiaal de ontleners klant zijn

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Spider diagram van de leden per ‘service point’

Toegankelijkheid van de ‘service points’
Afbakening van zones en bereikbaarheid
Afbakening van zones met openingstijden

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB ’ 10-minuten’ zones afgebakend rond de filialen van deze bibliotheek

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB ‘ Toegankelijkheidscomfort’ in kaart gebracht – donkere zones hebben hoge graad van comfort

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB ‘ Toegankelijkheidscomfort’ in kaart gebracht – donkere zones hebben hoge graad van comfort + spreiding actieve ontleners

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Zones met het minst toegankelijkheidscomfort

Over de gemeentegrenzen heen

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Ontleners in naburige gemeenten ingekleurd volgens hun servicepoint De Panne Koksijde Nieuwpoort Veurne Westende (Middelkerke) Oostduinkerke Wulpen

3. Bewerkingen uitvoeren op de verzamelde gegevens op basis van 10 onderzoeksvragen
Doelgerichte analyse
Rekening houden met andere factoren:
Nieuwe geplande wijken
Infrastructuurwerken
Shopping-centra
Rusthuizen
Marktplaatsen
Door matrix komen tot scorekaart met prognose

4. Analyse naar ideale locaties
In Zwevegem werden de vooropgestelde stopplaatsen voor de bibliotheek afgewogen ten opzichte van een scorekaart op basis van bevolking, socioculturele infrastructuur, scholen en twee delen van de servicedriehoek (openingsuren, bereikbaarheid en aanbod)

5. Voorselectie maken van mogelijke scenario’s voor de toekomstige bibliotheekvoorziening 6. Rapportering 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB

SWOT-analyse van de methodiek
Sterktes en uitdagingen
PBS biedt een aantrekkelijk kader voor een bibliotheekkubus
Externe gegevensbronnen kunnen gekoppeld worden
Visualisatie versterkt cijfergegevens
Repititiviteit van de methodiek


SWOT-analyse van de methodiek
Zwaktes en beperkingen
Data is soms ontoereikbaar voor dergelijke analyses (vervuiling gegevens)
Het profiel van de ontlener of klant is vraag (‘field’onderzoek is een noodzakelijke aanvulling)
Collecties werden nog niet geïntegreerd


Een aantal besluiten:
Het uitbalanceren van de scorekaart gebeurt best in samenspraak met het lokaal bestuur, dit onderzoek met het bijpassende rapport is maatwerk op een generalistische basis
Databanken in de toekomst meer op elkaar afstemmen
Bibliotheekspreiding is een constante afweging tussen centralisatie en decentralisatie, beide modellen vallen te verdedigen
Pleidooi voor schaalvergroting op basis van de bibliotheekbewegingen over gemeentegrenzen heen.

11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Projectmanager: Stefaan Froyman [email_address] Projectmedewerker Datawarehousing / GIS: Nico Ulens [email_address] Projectmanager PBS: Klaar Leroy [email_address] Met dank aan de medewerking van de bibliotheken en lokale besturen van Houthulst Lo-Reninge en Zwevegem

http://www.vvbad.be	36
http://www.slideshare.net	4
http://oud.vvbad.be	1

Spreidingsbeleid Bibliotheken

by Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie vzw on Sep 24, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

3 Embeds 41

Statistics

Spreidingsbeleid Bibliotheken Presentation Transcript