Spreidingsbeleid Bibliotheken

896 views
838 views

Published on

Spreidingsbeleid Bibliotheken
Stefaan Froyman, Winob
Informatie aan Zee
11 september 2009
Kursaal Oostende
Ridderzaal

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
896
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
11
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Spreidingsbeleid Bibliotheken

  1. 1. Onderzoeksproject : Spreidingsbeleid van openbare bibliotheken VVBAD Informatie aan Zee 11 september 2009 Kursaal Oostende - Ridderzaal 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Stefaan Froyman [email_address]
  2. 2. Voorgeschiedenis 1 <ul><li>Maart 2007: Bibdag WINOB </li></ul><ul><li>Presentatie ‘Filiaal als maatwerk’ </li></ul><ul><li>Visie, probleemstelling, oplossing en 3 case-studies: </li></ul><ul><ul><li>Buurtbibliotheken in Brugge </li></ul></ul><ul><ul><li>Trefpunten in Middelkerke </li></ul></ul><ul><ul><li>Bibliobus in Beersel </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  3. 3. Voorgeschiedenis 2 <ul><li>September 2007: Nederland / Provincie Zeeland Landelijk Symposium – Bibliotheekwerk – Vitaal Platteland </li></ul><ul><li>Samenwerking met private en publieke partners staat centraal </li></ul><ul><li>Gekoppeld aan bibliobussendag </li></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  4. 4. Voorgeschiedenis 3 <ul><li>Januari 2008: Concrete vraag van Diksmuide en Houthulst Lo-Reninge om de leefbaarheid van bestaande uitleenposten te onderzoeken en te kijken welke alternatieven mogelijk zijn . </li></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  5. 5. Voorgeschiedenis 4 <ul><li>Maart 2008: Bibdag WINOB </li></ul><ul><li>Presentatie ‘ Bibliotheekwerk in kleine kernen’ (zowel platteland als stad) </li></ul><ul><li>3 nieuwe case-studies: </li></ul><ul><ul><li>Biblio(service)bus Zeeland </li></ul></ul><ul><ul><li>Mediamover / Biblioservice Gelderland </li></ul></ul><ul><ul><li>Promotiebus / ProBiblio </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  6. 6. Bibliotheekwerk in kleine kernen <ul><li>Heroriëntatie: Meewegende factoren: </li></ul><ul><ul><li>Demografisch (behoefteonderzoek) </li></ul></ul><ul><ul><li>Budget (financiële impact) </li></ul></ul><ul><ul><li>Werk (impact op personeel) </li></ul></ul><ul><ul><li>Socio-culturele omgevingsfactoren </li></ul></ul><ul><ul><li>Toekomstvisie (RFID, centralisatie) </li></ul></ul><ul><ul><li>Inspraak van de omgeving (betrokkenheid klant en vraaggericht werken) </li></ul></ul><ul><ul><li>Eventueel partnership (Loketfunctie) </li></ul></ul><ul><ul><li>Gemeenschapsvorming (Lokaal cultuurbeleid) via ontmoeting, participatie en diversiteit </li></ul></ul>24 september 2009 Dienst Cultuur - Steunpunt Streekgericht Bibliotheekbeleid
  7. 7. Bibliotheekwerk in kleine kernen <ul><li>RFID-model: volledig onafhankelijk filiaal zonder personeel </li></ul><ul><ul><li>Boekenkast – combinatie Bibliobus </li></ul></ul><ul><ul><li>Boekenautomaat: Mediamaat </li></ul></ul><ul><ul><li>Locker-systeem </li></ul></ul><ul><li>Biblio (service) busmodel </li></ul><ul><li>Geïntegreerde werking via </li></ul><ul><ul><li>buurthuis (Rollegem) </li></ul></ul><ul><ul><li>dorpshuis (Mechelen) </li></ul></ul><ul><ul><li>vrijetijdscentrum (Balen) </li></ul></ul><ul><ul><li>trefpunten (Middelkerke) </li></ul></ul><ul><li>Geïntegreerde werking via Kulturhus-concept </li></ul><ul><li>Buurtbibliotheken in netwerk (Brugge) </li></ul>24 september 2009 Dienst Cultuur - Steunpunt Streekgericht Bibliotheekbeleid
  8. 8. Tijd voor actie <ul><li>Eind 2008 / begin 2009: </li></ul><ul><ul><li>Oplijsten spreidingsaanbod </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>zie lijst SBB VlaamsBrabant / Probiblio </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Opstart onderzoeksproject spreiding bibliotheekwerking </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Aanpak niet zo evident </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Interne informatievoorziening: </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>West-Vlaanderen Economisch </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Sociale situatieschets West-Vlaanderen (welzijn) </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Rapport grensoverschrijdende bezoeksstromen (economie). </li></ul></ul></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  9. 9. Verzamelen van studies en informatie <ul><ul><li>1994 Hoe ver is de klant bereid te reizen / Filialenbeleid en de theorie van Christaller door de bib van Tilburg </li></ul></ul><ul><ul><li>1997 Leefbaarheidsonderzoek in de Plattelandskernen van de Westhoek / Sofie Vandelannoote </li></ul></ul><ul><ul><li>2003 VVBAD studiedag publieksbereik , vooral doelgroepgericht (eerste tekenen van benadering marktsegmentatie) </li></ul></ul><ul><ul><li>2004 Een toekomst voor filialen en uitleenposten , een praktische gids voor opwaardering en/of sluiting / Sara van Lier </li></ul></ul><ul><ul><li>2007 Ook de plaats is een waarheid / Openbare bibliotheken en GIS, de openbare bibliotheek van Gent als casestudy </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  10. 10. Zoeken naar een benadering 1 <ul><li>Verder werken op casestudy Gent </li></ul><ul><li>Methodiekontwikkeling centraal / streven naar gefundeerde beleidsinstrumenten </li></ul><ul><li>Streven naar structurele ondersteuning / meerwaarde van de Provinciale aanpak: </li></ul><ul><ul><li>Overstijgen van gemeentegrenzen </li></ul></ul><ul><ul><li>Ruimer bekijken dan culturele infrastructuur </li></ul></ul><ul><ul><li>Koppeling aan het Provinciaal Bibliotheeksysteem </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  11. 11. Zoeken naar een benadering 2 <ul><li>Afbakening scoop van het onderzoek / normen en doelstellingen </li></ul><ul><li>Samenwerking met de dienst datawarehousing / GIS als eerste stap </li></ul><ul><li>Koppeling met andere databanken uit welzijn of economie voor een volgende fase </li></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  12. 12. Het proces <ul><li>Het proces: </li></ul><ul><ul><li>datastromen binnen de provincie in kaart brengen </li></ul></ul><ul><ul><li>koppeling aan bevolkingsgegevens/kadaster/geografische databanken </li></ul></ul><ul><ul><li>randvoorwaarden: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>defenities & normen </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>dataclearing (opkuisen, aanpak en niet uitvoering) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>datamining (bevragen) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>updating </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>metadata </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>know-how </li></ul></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  13. 13. Ontwikkelen plan van aanpak <ul><li>Plan van Aanpak met daarin projectomschrijving & scoop, timing en architectuur van de databank. </li></ul><ul><ul><li>Segmentering van de vragen in grote blokken via algemene vragen met daaronder concrete vragen waar het model antwoord moet kunnen op bieden. </li></ul></ul><ul><ul><li>Succesfactoren bepalen voor het inplanten van bibliotheekpunten, dit kan eventueel door scores toe te kennen aan bepaalde mogelijke locaties </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  14. 14. Doelstelling van het project <ul><li>Antwoord bieden op volgende vragen: </li></ul><ul><ul><li>Hoe ziet het huidige spreidingsbeleid er uit? </li></ul></ul><ul><ul><li>Waar zitten de mogelijke knelpunten bij het behouden van het huidige beleid of bij veranderingen ervan? </li></ul></ul><ul><ul><li>Welke omgevingsfactoren kunnen hierbij een rol spelen? </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Aanwezigheid culturele infrastructuur </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Demografische spreiding van de bibliotheekvestigingen </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Socio-demografische gegevens </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Bereikbaarheid van de verschillende vestigingen te voet, met de fiets, met de wagen of met het openbaar vervoer </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Sportvoorzieningen </li></ul></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  15. 15. Doelstelling van het project <ul><ul><ul><li>Voorzieningen openbaar vervoer </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Postpunten, buurtwinkels </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Welke andere factoren kunnen hierbij een rol spelen? </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Beschikbare middelen (infrastructuur, personeel en middelen) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Aansluiting op andere voorzieningen voor kleine kernen op het gebied van welzijn etc. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Openingsuren </li></ul></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  16. 16. Stappenplan <ul><li>1. Verzamelen gegevens   </li></ul><ul><li>2. Overzicht huidige bibliotheekvoorziening en formuleren uitgangspunten voor de toekomstige voorziening </li></ul><ul><li>3. Bewerkingen uitvoeren op de verzamelde gegevens op basis van 10 onderzoeksvragen </li></ul><ul><li>4. Analyse naar ideale locaties </li></ul><ul><li>5. Voorselectie maken van mogelijke scenario’s voor de toekomstige bibliotheekvoorziening </li></ul><ul><li>6. Rapportering </li></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  17. 17. 1. Verzamelen gegevens 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB <ul><li>Bevolkingsgegevens (bevolkingskubus) </li></ul><ul><li>Ledenbestand bibliotheek (bibliotheekkubus?) </li></ul><ul><li>Andere gegevens </li></ul>Databankstructuur & Architectuur Reeds aanwezig Nog aan te leveren Lenersgegevens (leeftijd, adres, geslacht) (cluster 7) Uitleen (aantal) – Collectie (aard van het werk, materiaal, genre) Adresgegevens bibliotheek Implanting Filialen en uitleenposten Toegankelijkheidsgraad Openingsuren Andere culturele instellingen (SOKA) Bevolkingsgegevens Hoeveelheid personeel? Sportinfrastructuur Lener-Locatie
  18. 18. 2. Overzicht huidige bibliotheekvoorziening en formuleren uitgangspunten voor de toekomstige voorziening <ul><li>Generieke analyse </li></ul><ul><ul><li>Bevolking </li></ul></ul><ul><ul><li>3 groepen (jongeren, actieve bevolking, senioren) </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  19. 19. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Bevolkingsdensiteit als rasterbeeld van de gemeenten Houthulst en Lo-Reninge
  20. 20. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Spreiding en socio-culturele context Houthulst Klerken Merkem Reninge Lo
  21. 21. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Verhouding ontleners/bevolking : groen = hoog ontlenerscoefficiënt rood = laag ontlenerscoefficiënt
  22. 22. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Verhouding ontleners/bevolking : groen = hoog ontlenerscoefficiënt rood = laag ontlenerscoefficiënt
  23. 23. 2. Overzicht huidige bibliotheekvoorziening en formuleren uitgangspunten voor de toekomstige voorziening <ul><li>Spreiding van de ‘service points’ </li></ul><ul><ul><li>Alle bibliothekenvestigingen in kaart brengen </li></ul></ul><ul><ul><li>De relatie tussen ‘service points’ en klanten in beeld brengen </li></ul></ul><ul><ul><li>Analyse bij welk ‘service point’ de ontlener klant is </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  24. 24. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Per woonblok met aanduiding bij welk filiaal de ontleners klant zijn
  25. 25. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Spider diagram van de leden per ‘service point’
  26. 26. 2. Overzicht huidige bibliotheekvoorziening en formuleren uitgangspunten voor de toekomstige voorziening <ul><li>Toegankelijkheid van de ‘service points’ </li></ul><ul><ul><li>Afbakening van zones en bereikbaarheid </li></ul></ul><ul><ul><li>Afbakening van zones met openingstijden </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  27. 27. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB ’ 10-minuten’ zones afgebakend rond de filialen van deze bibliotheek
  28. 28. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB ‘ Toegankelijkheidscomfort’ in kaart gebracht – donkere zones hebben hoge graad van comfort
  29. 29. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB ‘ Toegankelijkheidscomfort’ in kaart gebracht – donkere zones hebben hoge graad van comfort + spreiding actieve ontleners
  30. 30. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Zones met het minst toegankelijkheidscomfort
  31. 31. 2. Overzicht huidige bibliotheekvoorziening en formuleren uitgangspunten voor de toekomstige voorziening <ul><li>Over de gemeentegrenzen heen </li></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  32. 32. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Ontleners in naburige gemeenten ingekleurd volgens hun servicepoint De Panne Koksijde Nieuwpoort Veurne Westende (Middelkerke) Oostduinkerke Wulpen
  33. 33. 3. Bewerkingen uitvoeren op de verzamelde gegevens op basis van 10 onderzoeksvragen <ul><li>Doelgerichte analyse </li></ul><ul><li>Rekening houden met andere factoren: </li></ul><ul><ul><li>Nieuwe geplande wijken </li></ul></ul><ul><ul><li>Infrastructuurwerken </li></ul></ul><ul><ul><li>Shopping-centra </li></ul></ul><ul><ul><li>Rusthuizen </li></ul></ul><ul><ul><li>Marktplaatsen </li></ul></ul><ul><li>Door matrix komen tot scorekaart met prognose </li></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  34. 34. 4. Analyse naar ideale locaties <ul><li>In Zwevegem werden de vooropgestelde stopplaatsen voor de bibliotheek afgewogen ten opzichte van een scorekaart op basis van bevolking, socioculturele infrastructuur, scholen en twee delen van de servicedriehoek (openingsuren, bereikbaarheid en aanbod) </li></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  35. 35. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  36. 36. 5. Voorselectie maken van mogelijke scenario’s voor de toekomstige bibliotheekvoorziening 6. Rapportering 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  37. 37. SWOT-analyse van de methodiek <ul><li>Sterktes en uitdagingen </li></ul><ul><ul><li>PBS biedt een aantrekkelijk kader voor een bibliotheekkubus </li></ul></ul><ul><ul><li>Externe gegevensbronnen kunnen gekoppeld worden </li></ul></ul><ul><ul><li>Visualisatie versterkt cijfergegevens </li></ul></ul><ul><ul><li>Repititiviteit van de methodiek </li></ul></ul><ul><ul><li>  </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  38. 38. SWOT-analyse van de methodiek <ul><li>Zwaktes en beperkingen </li></ul><ul><ul><li>Data is soms ontoereikbaar voor dergelijke analyses (vervuiling gegevens) </li></ul></ul><ul><ul><li>Het profiel van de ontlener of klant is vraag (‘field’onderzoek is een noodzakelijke aanvulling) </li></ul></ul><ul><ul><li>Collecties werden nog niet geïntegreerd </li></ul></ul><ul><ul><li>  </li></ul></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  39. 39. Een aantal besluiten: <ul><li>Het uitbalanceren van de scorekaart gebeurt best in samenspraak met het lokaal bestuur, dit onderzoek met het bijpassende rapport is maatwerk op een generalistische basis </li></ul><ul><li>Databanken in de toekomst meer op elkaar afstemmen </li></ul><ul><li>Bibliotheekspreiding is een constante afweging tussen centralisatie en decentralisatie, beide modellen vallen te verdedigen </li></ul><ul><li>Pleidooi voor schaalvergroting op basis van de bibliotheekbewegingen over gemeentegrenzen heen. </li></ul>11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB
  40. 40. 11-9-2009 Dienst Cultuur - Streekgericht Bibliotheekbeleid - WINOB Projectmanager: Stefaan Froyman [email_address] Projectmedewerker Datawarehousing / GIS: Nico Ulens [email_address] Projectmanager PBS: Klaar Leroy [email_address] Met dank aan de medewerking van de bibliotheken en lokale besturen van Houthulst Lo-Reninge en Zwevegem

×