• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Robert Gilesse; Digitaliseren van 2D materiaal
 

Robert Gilesse; Digitaliseren van 2D materiaal

on

  • 1,451 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,451
Views on SlideShare
996
Embed Views
455

Actions

Likes
0
Downloads
16
Comments
0

3 Embeds 455

http://www.vvbad.be 447
http://vvbad.wieni.be 5
http://oud.vvbad.be 3

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Robert Gilesse; Digitaliseren van 2D materiaal Robert Gilesse; Digitaliseren van 2D materiaal Presentation Transcript

    • Digitaliseren van 2D-materiaal
      Studiedag VVBAD 28 april 2011
      Robèrt Gillesse
      Digitaal Erfgoed Nederland
    • Digitaal Erfgoed Nederland (DEN)
      Bevordering en bewaking van de kwaliteit van digitalisering en digitale dienstverlening door de erfgoedsector. Streeft naar kennisontwikkeling op het gebied van open ICT-standaarden en andere landelijke kwaliteitsprincipes voor duurzame digitalisering.
      DEN maakt onderdeel uit van de basisinfrastructuur in de culturele sector, en wordt gefinancierd door het ministerie van OCW.
    • ICT-Register en DE BASIS
    • DE BASIS voor vervaardiging van beeld
    • Vlaanderen: CEST
    • Uw spreker
      • Senior medewerker kwaliteitszorg
      • Verantwoordelijk voor kennisvergaring en verspreiding over o.a. digitalisering, digitale duurzaamheid en kosten. Projectleider van DE BASIS.
      • Meegeschreven aan een aantal digitaliseringsrichtlijnen in Nederland waaronder die van het Geheugen van Nederland en Metamorfoze.
    • Deze lezing
      • Uitgangspunt: doelstellingen project en de originelen
      • Overzicht kwaliteitscriteria
      • Bestandsformaten, compressie
    • Pleidooi: niet beginnen bij technische kwaliteitseisen
      Denk na over wat je wilt bereiken, de randvoorwaarden, en analyseer te digitaliseren originelen
    • Doelstellingen
      Vervangen, beschikbaar stellen, registreren, print service, OCR etc
    • Randvoorwaarden
      Beleid, beschikbaar personeel, budget (incidenteel en structureel)
    • Te digitaliseren materiaal
      Neem de tijd voor een grondige materiaalanalyse
    • Materiaalanalyse
      Beredeneerde schattingen hoeveelheden, diversiteit, materiële staat. Maak inschatting detaillering, heldersheidswaarden, kleurgebruik.
    • Materiële zaken die reproductieproces kunnen bemoeilijken
      A0+ originelen, strak ingebonden boekwerken, nietjes, paperclips, onduidelijke volgorde, moeilijk te hanteren originelen etc
    • Bron: Stadsarchief Amsterdam https://stadsarchief.amsterdam.nl/archieven/archiefbank/indexen/tewerkgestelden/voorbeeld/index.nl.html

    • Bron: Stadsarchief Amsterdam
    • In welke mate moet de digitale reproductie het origineel weerspiegelen?
    • Wat zijn de essentiële eigenschappen van het origineel die ik in de digitale reproductie wil terugzien?
    • Detaillering, helderheidswaarden, kleur
      Echter niet vergeten: volledigheid en volgorde
    • Detaillering
      Wat is het kleinste betekenisvolle detail?
    • Helderheidswaarden
      In hoeverre wil je alle stapjes tussen de donkere en lichte partijen in het origineel waarheidsgetrouw in de digitale reproductie terugzien?
    • Bron: Geheugen van Nederland. Collecties Rademaker Collectie en NAGO.
    • Bron: KB Historische kranten: http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010340569%3Ampeg21%3Ap002%3Aa0067/layout/fullscreen
    • Bron: KB Historische kranten: http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010018133%3Ampeg21%3Ap007%3Aa0136/layout/fullscreen
    • Kleur
      In welke mate van betrouwbaarheid wil je de kleurinformatie in de digitale reproductie bewaren?
    • Bron: Geheugen van Nederland. Collectie Mauritshuis: http://www.geheugenvannederland.nl/?/nl/items/MAU01:0670
    • Bron: KB Historische kranten: http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010340569%3Ampeg21%3Ap002%3Aa0067/layout/fullscreen
    • Bron: KB Historische kranten: http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010018133%3Ampeg21%3Ap007%3Aa0136/layout/fullscreen
    • Waarschuwing!
    • Vanaf nu…
    • Wordt het technisch….
      Jargon, getallen, testkaarten, meten
    • Vrees niet!
    • Techniek is niet leidend, maar dienend
      Blijf uitgaan van de originelen en onthoud de doelstellingen van het project
    • Edoch, enige kennisontwikkeling kan geen kwaad
      …al is het maar om een gesprek te kunnen voeren met de leveranciers en zelf te kunnen controleren
    • Vertaling te reproduceren eigenschappen origineel in technische kwaliteitseisen
    • Resolutie
      Resolutie = oplossend/scheidend vermogen van een optisch apparaat. Voor scanners en digitale camera’s dit uitgedrukt in pixels per inch (ppi). In theorie: hoe hoger de resolutie, des te meer detail wordt er waargenomen.
    • Resolutie scanner
      De aantallen samples die de scanner per inch in de lengterichting produceert. 300 ppi zijn dus 300 samples per inch.
    • Resolutie camera
      Een digitale camera produceert over algemeen een vaste hoeveelheid pixels: megapixels. Door de camera op een bepaalde hoogte te fixeren wordt de resolutie ten opzichte van het opnamevlak bepaald. Hoe hoger de camera hangt, des te lager de resolutie.
    • Koppelen detaillering aan resolutie
      Bron: Aanbevelingen voor digitalisering van tekstdocumenten ten behoeve van het concern Amsterdam http://stadsarchief.amsterdam.nl/stadsarchief/e-depot/downloads_en_links/digitalisering_tekstdocumenten.pdf
    • Koppelen resolutie aan afdrukgrootte
      Waar kleinste betekenisvolle detail moeilijk vast te stellen en/of afdrukken een belangrijke rol speelt wordt soms gekozen voor koppeling afdrukgrootte aan resolutie. Bijv 300 ppi A4 of A3. DE BASIS: <A5 600 ppi, >A2 150 ppi.
    • Resolutie en bestandsgrootte
      De resolutie bepaalt deels de bestandsgrootte. Naarmate resolutie oploopt, neemt de bestandsgrootte exponentieel toe.
    • Grote originelen en resolutie
      Grote originelen met veel detaillering als bouwtekeningen of kaarten hebben hoge resolutie nodig, dus grote bestanden. Bestandsgrootte te temperen door toepassing compressie.
    • Bron: Fries Scheepvaartmuseum, http://fsm.pictura-dp.nl/nl/zoeken-in-de-collectie/indeling/detail/start/725/trefwoord/Subcategorie/bouwtekeningen%20gebouwen
    • Resolutie geen sluitend kwaliteitscriterium betreft detail reproductie
      Scherptemeting middels fotografische testkaarten en software geeft pas echt indicatie waargenomen detail
    • Dit is 300 ppi
    • Dit is ook 300 ppi
    • Helderheidswaarden
      Gekoppeld aan kwaliteitscriteria bitdiepte en de tonale weergave
    • Eerste keuze: bitdiepte.
      Hoeveelheid helderheids- of kleurwaarden per pixel
    • Bitonaal, in grijswaarden of in kleur reproduceren
    • 1 bit bitonaal: de pixel is exclusief zwart of wit
      Bron: KB Historische kranten: http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010018133%3Ampeg21%3Ap007%3Aa0136/layout/fullscreen
    • 8 bits grijswaarden: de pixel heeft de keus tussen 256 grijswaarden
      Bron: KB Historische kranten: http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010340569%3Ampeg21%3Ap002%3Aa0067/layout/fullscreen
    • 24 bits RGB (Red, Green, Blue): de pixel heeft de keus tussen 16.7 miljoen kleurwaarden
      Bron: KB Historische kranten: http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010340569%3Ampeg21%3Ap002%3Aa0067/layout/fullscreen
    • Bitonale scanning
      Alleen te overwegen voor niet vergeeld drukwerk met duidelijke drukletter. Voor gemiddeld archiefmateriaal dus minder geschikt. Ook minder geschikt voor OCR.
    • Bitdiepte en bestandsgrootte
      Bitdiepte bepaalt mede bestandsgrootte:
      8 bits 8 maal zo groot als 1 bit, en 24 bits 3 maal zo groot als 8 bits.
    • Tweede: bepalen kwaliteit van de tonale weergave
      Kwaliteit van de gereproduceerde helderheidswaarden. In hoeverre moet het hele spectrum tussen de donkere en lichte partijen (=de tonale weergave) in het origineel in de digitale reproductie terugkeren?
    • Eisen aan tonale weergave
      • Eis bij bitonale scanning: wordt de drempel tussen zwart en wit op een juiste manier bepaald?
      • Eis grijswaarden en kleurenscanning: Minimale aanbeveling: voorkomen overbelichting.
      • Verdergaand: vaststellen juiste belichting en contrastoverdracht (Metamorfoze richtlijnen).
    • Optische testkaart: grijstrap
    • Kleurweergave
      In hoeverre moet de kleurinformatie van het origineel terugkeren in de digitale reproductie?
    • Kleurbetrouwbaarheid
      In drie stappen van toenemende betrouwbaarheid en complexiteit:
      Visuele controle
      Vaststellen kleurzweem
      Vaststellen delta E waardes (kleurmanagement)
    • Optische testkaart: GretagMacbeth
    • Kleurruimte
      • Mathematisch driedimensionaal model dat kleur op numerieke manier beschrijft.
      • Elke scanner of camera werkt intern met een eigen unieke kleurruimte.
      • Vertalen naar een gestandaardiseerde kleurruimte die los staat van de hardware.
      • Keuze kleurruimte is belangrijk voor duurzame toegankelijkheid.
    • Aanbevolen kleurruimtes
      • AdobeRGB
      • ECI-RGBv2
      • sRGB
    • Bestandsformaten
      Algemeen uitgangspunt: open standaarden, veel gebruikt.
    • Bestandsformaten voor 2d afbeeldingen
      • TIFF en JPEG meest voor de hand liggende formaten
      • JPEG2000 in mindere mate
      • PDF/A kan worden gebruikt voor gedigitaliseerde tekstdocumenten
    • Compressie
      Slim hergroeperen (encoderen) van computerdata waardoor het bestand in omvang afneemt. Dit kan op een lossless of lossy manier.
    • Bestandsformaten en compressie
      • TIFF veelal ongecomprimeerd
      • JPEG variabele lossy compressie
      • JPEG2000 lossless en variabele lossy compressie
      • PDF/A ondersteunt verschillende compressietechnieken
    • Compressie en bestandsgrootte
      • JPEG2000 lossless compressie levert hoogstens 50% opslagwinst op
      • JPEG lossy compressie kan tot 90% opslagwinst opleveren zonder verlies beeldkwaliteit
      • JPEG2000 lossy compressie 95%
      • Wanneer enig verlies van kwaliteit aanvaardbaar is, kan nog veel meer opslagwinst worden behaald
    • Veel discussie over toepassen van compressie
      Ter relativering: hele reproductieproces is een vorm van “compressie” ten opzichte van het origineel
    • Nadelen compressie
      • Kwetsbaarder voor omvallen bits
      • Complexiteit bestand zou duurzaamheid kunnen schaden
      • Verlies van beeldkwaliteit (bij lossy compressie)
    • Voordelen compressie
      • Lagere kosten opslag
      • Eenvoudiger redundant op te slaan
      • Geen verschil tussen offline (master) en online (access) bestand
    • Pragmatisch gebruik compressie
      Bulkdigitalisering: voor gemiddeld archiefdocument gebruik lossy compressie geen enkel probleem. Zeker voor grotere originelen – bouwtekeningen – stevige lossy compressie aanbevolen.
    • Aangaande discussie compressie
      Lees: Marc Holtman, Digitalisering ontrafeld, Stadsarchief Amsterdam, 2006.
    • Samenvattend: bestandsgrootte
      Bestandsgrootte wordt bepaald door 4 factoren, waarvan de laatste 3 variabel:
      Afmeting origineel
      Resolutie
      Bitdiepte
      Al dan niet gebruik compressie
    • Kwaliteitscontrole
      • Technische kwaliteitscriteria (met behulp testkaarten)
      • Volledigheid
      • Volgorde
      • Metadata
    • Ten einde raad?
      Lees verder:
      • eDavid richtlijnen
      • Use cases CEST
      • Metamorfoze richtlijnen, KB
      • DE BASIS richtlijn voor vervaardiging van beeld, DEN
      • Foto´s: Digitisationof PhotographicalMaterialsGuidelines, Nationaal Archief, Den Haag