Depot-aan-Zee de bakens verzetten in de digitale wereld Hans Jansen Directeur e-Strategie, Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Oostende, 10 september 2009

Oostendse Compagnie vs Vereenigde Oostindische Compagnie Depot-aan-Zee

Galg bij de Vliet in Den Haag Depot-aan-Zee

De inhoud De uitdaging De oplossing De hangijzers Koninklijke Bibliotheek Den Haag Nederland Europa Depot-aan-Zee

De uitdaging

De oplossing

De hangijzers

Koninklijke Bibliotheek Den Haag

Nederland

Europa

De uitdaging Digitale informatie is alom vertegenwoordig Depot-aan-Zee

Digitale informatie is alom vertegenwoordig

De uitdaging Digitale informatie is alom vertegenwoordig Producenten: Wetenschap – Overheid – Cultuur - Bedrijfsleven STM: >15 miljoen wetenschappelijke artikelen (2009) CERN: >15 petabyte aan onderzoeksgegevens per jaar (2010) Nederlandse overheid: 75% van de dienstverlening via internet (2008) Google indexeert 1 triljoen unieke URLs (2008) Google Books: van 10 miljoen (2009) gedigitaliseerde boeken naar 20/30 miljoen (201?) Europeana: van 4,6 miljoen afbeeldingen (2009) naar 10 miljoen (2010) Depot-aan-Zee

Digitale informatie is alom vertegenwoordig

Producenten:

Wetenschap – Overheid – Cultuur - Bedrijfsleven

STM: >15 miljoen wetenschappelijke artikelen (2009)

CERN: >15 petabyte aan onderzoeksgegevens per jaar (2010)

Nederlandse overheid: 75% van de dienstverlening via internet (2008)

Google indexeert 1 triljoen unieke URLs (2008)

Google Books: van 10 miljoen (2009) gedigitaliseerde boeken naar 20/30 miljoen (201?)

Europeana: van 4,6 miljoen afbeeldingen (2009) naar 10 miljoen (2010)

De uitdaging Digitale informatie is alom vertegenwoordig Gebruikers: 89% van de studenten gebruikt als eerste een zoekmachine om informatie te vinden (en 93% is tevreden met het resultaat) Mobiele apparaten bieden tekst, beeld en geluid De e-books staan op punt van doorbreken [en uitgevers moeten naarstig op zoek naar nieuwe verdienmodellen op basis van digitale producten] Web 2.0 aanbod en gebruik blijft groeien Als de informatie niet digitaal is, bestaat ze niet Depot-aan-Zee

Digitale informatie is alom vertegenwoordig

Gebruikers:

89% van de studenten gebruikt als eerste een zoekmachine om informatie te vinden (en 93% is tevreden met het resultaat)

Mobiele apparaten bieden tekst, beeld en geluid

De e-books staan op punt van doorbreken [en uitgevers moeten naarstig op zoek naar nieuwe verdienmodellen op basis van digitale producten]

Web 2.0 aanbod en gebruik blijft groeien

Als de informatie niet digitaal is, bestaat ze niet

De uitdaging Digitale informatie is alom vertegenwoordig Digitale informatie is vaak waardevol, maar ook kwetsbaar Digitale informatiedragers verouderen snel Depot-aan-Zee

Digitale informatie is alom vertegenwoordig

Digitale informatie is vaak waardevol, maar ook kwetsbaar

Digitale informatiedragers verouderen snel

De uitdaging Depot-aan-Zee

De uitdaging Digitale informatie is alom vertegenwoordig Digitale informatie is vaak waardevol, maar ook kwetsbaar Digitale informatiedragers verouderen snel Digitale gegevens krijgen pas betekenis bij gebruikmaking van specifieke programmatuur en apparatuur Depot-aan-Zee

Digitale informatie is alom vertegenwoordig

Digitale informatie is vaak waardevol, maar ook kwetsbaar

Digitale informatiedragers verouderen snel

Digitale gegevens krijgen pas betekenis bij gebruikmaking van specifieke programmatuur en apparatuur

De uitdaging Digitale informatie is alom vertegenwoordig Digitale informatie is waardevol, maar kwetsbaar Digitale informatiedragers verouderen snel Digitale gegevens zijn nutteloos zonder bijbehorende programmatuur en apparatuur Hoe zorgen we voor duurzame toegang tot digitale informatie? Depot-aan-Zee

Digitale informatie is alom vertegenwoordig

Digitale informatie is waardevol, maar kwetsbaar

Digitale informatiedragers verouderen snel

Digitale gegevens zijn nutteloos zonder bijbehorende programmatuur en apparatuur

Hoe zorgen we voor duurzame toegang tot digitale informatie?

De oplossing We gaan aan digital preservation doen ! We gaan aan duurzame beschikbaarstelling doen ! Depot-aan-Zee

We gaan aan digital preservation doen !

We gaan aan duurzame beschikbaarstelling doen !

De oplossing Wat is digital preservation ? ‘ series of managed activities necessary to ensure continued access to digital materials for as long as necessary ’ Handbook / Digital Preservation Coalition (UK) Depot-aan-Zee

Wat is digital preservation ?

‘ series of managed activities necessary to ensure continued access to digital materials for as long as necessary ’

Handbook / Digital Preservation Coalition (UK)

De oplossing Hoe lang is nodig ? ‘ series of managed activities necessary to ensure continued access to digital materials for as long as necessary’ ‘ long-term preservation: continued access to digital materials, or at least to the information contained in them, indefinitely’ Handbook / Digital Preservation Coalition (UK) Depot-aan-Zee

Hoe lang is nodig ?

‘ series of managed activities necessary to ensure continued access to digital materials for as long as necessary’

‘ long-term preservation: continued access to digital materials, or at least to the information contained in them, indefinitely’

Handbook / Digital Preservation Coalition (UK)

De oplossing Wat is nodig voor duurzame beschikbaarstelling? Techniek + Depot-aan-Zee

Wat is nodig voor duurzame beschikbaarstelling?

Techniek +

De oplossing Wat is nodig voor duurzame beschikbaarstelling? Techniek + Beleid & Organisatie + Depot-aan-Zee

Wat is nodig voor duurzame beschikbaarstelling?

Techniek + Beleid & Organisatie +

De oplossing Wat is nodig voor duurzame beschikbaarstelling? Techniek + Beleid & Organisatie + Structurele Financiering Depot-aan-Zee

Wat is nodig voor duurzame beschikbaarstelling?

Techniek + Beleid & Organisatie + Structurele Financiering

De hangijzers Depot-aan-Zee

De hangijzers Bewustzijn Bij de producenten, hoeders, gebruikers, politiek… Depot-aan-Zee

Bewustzijn

Bij de producenten, hoeders, gebruikers, politiek…

De hangijzers Bewustzijn Selectie Wat moeten we bewaren en wat niet? (Bestaande) richtlijnen, wettelijke kaders? Depot-aan-Zee

Bewustzijn

Selectie

Wat moeten we bewaren en wat niet?

(Bestaande) richtlijnen, wettelijke kaders?

De hangijzers Bewustzijn Selectie Verantwoordelijkheden Wie moet de duurzame toegang garanderen? Depot-aan-Zee

Bewustzijn

Selectie

Verantwoordelijkheden

Wie moet de duurzame toegang garanderen?

De hangijzers Bewustzijn Selectie Verantwoordelijkheden Kosten Wat gaat dat allemaal kosten? Depot-aan-Zee

Bewustzijn

Selectie

Verantwoordelijkheden

Kosten

Wat gaat dat allemaal kosten?

De hangijzers Bewustzijn Selectie Verantwoordelijkheden Kosten Toetsing Certificering, accreditatie Depot-aan-Zee

Bewustzijn

Selectie

Verantwoordelijkheden

Kosten

Toetsing

Certificering, accreditatie

Intermezzo Depot-aan-Zee

Intermezzo Depot-aan-Zee

Intermezzo Depot-aan-Zee

Intermezzo Depot-aan-Zee

De hangijzers Bewustzijn Selectie Verantwoordelijkheden Kosten Toetsing Onderzoek en ontwikkeling Structureel investeren in vernieuwing ! Steeds nieuwe oplossingen nodig voor behoud van nieuwe vormen van digitale informatie Depot-aan-Zee

Bewustzijn

Selectie

Verantwoordelijkheden

Kosten

Toetsing

Onderzoek en ontwikkeling

Structureel investeren in vernieuwing !

Steeds nieuwe oplossingen nodig voor behoud van nieuwe vormen van digitale informatie

De hangijzers Bewustzijn Selectie Verantwoordelijkheden Kosten Toetsing Onderzoek en ontwikkeling Planning, toepassingen, raamwerk, onderhoud Depot-aan-Zee

Bewustzijn

Selectie

Verantwoordelijkheden

Kosten

Toetsing

Onderzoek en ontwikkeling

Planning, toepassingen, raamwerk, onderhoud

De hangijzers Bewustzijn Selectie Verantwoordelijkheden Kosten Toetsing Onderzoek en ontwikkeling Europese onderzoeksprojecten Planets, KEEP, Parse … Depot-aan-Zee

Bewustzijn

Selectie

Verantwoordelijkheden

Kosten

Toetsing

Onderzoek en ontwikkeling

Europese onderzoeksprojecten

Planets, KEEP, Parse …

Koninklijke Bibliotheek (KB) Depot-aan-Zee

e-Depot: de kalender 1994: beleid: ook digitale werken in de depotcollectie 1995-2000: experimenteren met technische oplossingen draagvlak overheid: financiering inrichten van de organisatie 2000-2002: ontwikkeling e-Depot systeem (DIAS) 2002: archiefovereenkomsten met uitgevers 2003: start met operationeel systeem 2008: start ontwikkeling volgende generatie 2013: nieuw e-Depot operationeel Depot-aan-Zee

1994: beleid: ook digitale werken in de depotcollectie

1995-2000:

experimenteren met technische oplossingen

draagvlak overheid: financiering

inrichten van de organisatie

2000-2002: ontwikkeling e-Depot systeem (DIAS)

2002: archiefovereenkomsten met uitgevers

2003: start met operationeel systeem

2008: start ontwikkeling volgende generatie

2013: nieuw e-Depot operationeel

e-Depot: de inhoud in 2013 Depot-aan-Zee digitale masters (275 Tb)

e-Depot: de organisatie Depot-aan-Zee

e-Depot: de organisatie Depot-aan-Zee

e-Depot: de kosten Gemiddeld per jaar (K€) Personeel Operatie 500 Onderzoek 1500 Beheer 250 Materieel Hosting & back-up 1500 LTP applicatie 1000 Applicatie ontwikkeling 1000 Reservering Preservation acties 250 Totaal 6000 Depot-aan-Zee

Gemiddeld per jaar (K€)

Personeel

Operatie 500

Onderzoek 1500

Beheer 250

Materieel

Hosting & back-up 1500

LTP applicatie 1000

Applicatie ontwikkeling 1000

Reservering Preservation acties 250

Totaal 6000

e-Depot: de lessen na zeven jaar Het laden van digitale objecten ( ingest ) blijft de grootste uitdaging dus meer standaardisatie en losse componenten Het opschalen van het verwerkingsproces is lastig meer van hetzelfde en/of andere formaten Er zijn nog geen kant-en-klare oplossingen voor het garanderen van duurzaamheid samenwerken in R&D en in exploitatie van resultaten De markt is nog klein, dus er zijn weinig aanbieders samenwerken in vraag Depot-aan-Zee

Het laden van digitale objecten ( ingest ) blijft de grootste uitdaging

dus meer standaardisatie en losse componenten

Het opschalen van het verwerkingsproces is lastig

meer van hetzelfde en/of andere formaten

Er zijn nog geen kant-en-klare oplossingen voor het garanderen van duurzaamheid

samenwerken in R&D en in exploitatie van resultaten

De markt is nog klein, dus er zijn weinig aanbieders

samenwerken in vraag

Nederland Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid (NCDD) ‘ ervoor zorgen dat er binnen 5 jaar in Nederland een stabiele organisatorische en technische infrastructuur bestaat die de duurzame toegankelijkheid tot digitale informatie garandeert’ Opgericht door belanghebbenden: bibliotheken, archieven, onderzoeksinstellingen Naar voorbeeld: DPC (UK - 2001) en nestor (D - 2003) Depot-aan-Zee

Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid (NCDD)

‘ ervoor zorgen dat er binnen 5 jaar in Nederland een stabiele organisatorische en technische infrastructuur bestaat die de duurzame toegankelijkheid tot digitale informatie garandeert’

Opgericht door belanghebbenden: bibliotheken, archieven, onderzoeksinstellingen

Naar voorbeeld: DPC (UK - 2001) en nestor (D - 2003)

NCDD Verkenning: Wie bewaart Wat en Hoe? Wetenschap Overheid Cultuur Depot-aan-Zee

Wetenschap

Overheid

Cultuur

NCDD Verkenning Probleembewustzijn Rollen en verantwoordelijkheden Faciliteiten voor opslag en duurzaam beheer Diensten en gereedschappen Structurele financiering Selectie Kennis en expertise Volgende stappen: strategie / plan van aanpak Depot-aan-Zee

Probleembewustzijn

Rollen en verantwoordelijkheden

Faciliteiten voor opslag en duurzaam beheer

Diensten en gereedschappen

Structurele financiering

Selectie

Kennis en expertise

Volgende stappen: strategie / plan van aanpak

Europa Depot-aan-Zee

‘ The [European] Alliance aims to develop a shared vision and framework for a sustainable organisational infrastructure for permanent access to scientific information’ Opgericht door belanghebbenden: onderzoeksinstellingen, bibliotheken, archieven, uitgevers Betreft ‘alleen’ wetenschappelijke informatie (onderzoeksgegevens en –publicaties) Depot-aan-Zee

‘ The [European] Alliance aims to develop a shared vision and framework for a sustainable organisational infrastructure for permanent access to scientific information’

Opgericht door belanghebbenden: onderzoeksinstellingen, bibliotheken, archieven, uitgevers

Betreft ‘alleen’ wetenschappelijke informatie (onderzoeksgegevens en –publicaties)

Gezamenlijke agenda voor onderzoek -> EU Gemeenschappelijke voorzieningen Certificering / accreditatie Organisatie per wetenschapsgebied Depot-aan-Zee

Gezamenlijke agenda voor onderzoek -> EU

Gemeenschappelijke voorzieningen

Certificering / accreditatie

Organisatie per wetenschapsgebied

De bakens verzetten in de digitale wereld Depot-aan-Zee

Depot-aan-Zee [email_address] www.kb.nl www.ncdd.nl www.alliancepermanentaccess.eu