Bescherming WO 1 erfgoedErkenning voor de sporen van de strijdKoen HimpeAfdeling inventariseren en beschermen1 maart 2012
Inhoudstafel        Aansturende inventarisaties WO 1 erfgoed        • Kort overzicht campagnes en –opdrachten binnen Vlaam...
Aansturendeinventarisaties WO 1
Inventarisatie van de WO 1 relicten in de  Westhoek (2002-2006)  Samenwerkingsverband Vlaamse Overheid en Provincie West-V...
Inventarisatie Duitse Militaire        begraafplaatsen in Vlaanderen (2006)        A. Freytag in opdracht van Onroerend Er...
Hooglede bloeiende dopheidebegroeiing    Herstelplan (Buro Bossaert)                              Heraanleg militaire begr...
Inventarisaties Zonnebeke (2008-2011)        Memorial Museum Passchendaele (MMP1917) en Hogeschool Gent        (Departemen...
Inventarisatie oorlogsrelicten WO 1 (2009-2011)  Onroerend Erfgoed  Opzet:  Aanvullende inventarisatie oorlogsrelicten WO ...
Consultaties, publicaties,… (vanaf 2006)                                                                 (…)1 maart 2012 —...
Chronologie van WO 1erfgoedbeschermingen
Voorafgaande beschermingsintenties (1922)  Voorstellen Ministerie van Defensie: de oorlogsoorden of zgn. ‘Sites de Guerre’...
Voorafgaande beschermingsintenties (1922)  Verder nog:         •   Koekelare geschutskanon Lange Max         •   Oostende ...
Eerste effectieve beschermingen  als landschap (1942-1959)  Harelbeke-Kortrijk beschermd landschap  Canadees Monument (KB ...
Eerste effectieve beschermingen (1942-1959)  Langemark Duits Erekerkhof (BSG 31/07/1943, opgeheven bij RB 11/12/1945)  Dui...
Een zoekende reeks van  monument-beschermingen (1980-2005)  Beschermingsinitiatieven vanuit verschillende invalshoeken  (b...
• Diksmuide Belgisch loopgravenstelsel IJzerdijk Dodengang (MB 02/06/1992)  • Boezinge Site John McCrae kazematten Kanaal ...
• Ramskapelle fabrieksschoorsteen als Belgische observatiepost (MB 18/07/1992)  • Kaaskerke IJzertorencomplex en Pax-poort...
• Ramskapelle Belgische observatiepost (MB 02/06/1992)  • Pervijze Belgische observatietoren (MB 06/09/2002)  • Zonnebeke ...
• Zandvoorde Duitse commandobunker (MB 19/04/1999)• Nieuwpoort-Diksmuide Frontzate (MB 10/06/1999)• Nieuwpoort Ganzepoot s...
Wijtschate Duitse militaire site Bayernwald (MB 05/03/2001)  • 2 Duitse Militaire begraafplaatsen        Vladslo + beelden...
• Koekelare geschutsbedding Lange max (MB 04/12/2003)  • Poperinge Talbot House met tuin en slessorium (MB 15/04/2004)  • ...
Thematische beschermingsinitiatieven  (vanaf 2008)  Sectorale benadering  selecties obv Decreet 03/03/1976 tot bescherming...
Militaire begraafplaatsen  Task-force: (externe) specialisten en betrokkenen  Aanbeveling:         •   exhaustieve aanpak ...
Militaire begraafplaatsen  Historische waarde           •    belang van de historische context (ligging + ontstaansgeschie...
Assebroek momument oorlogsslachtoffers                                                                            Gedenkte...
GedenktekensHistorische waarde                                                                   demarcatiepaal      •   B...
Bunkers en  schuilplaatsen                                                                                                ...
Bunkers en   schuilplaatsen    Mesen Britse constructie                                                                   ...
Bunkers en schuilplaatsen                                  Boezinge Goumier Farm   Oudekapelle Frans-Arabische bunker     ...
Divers oorlogserfgoed•   Voorbeelden van landschappelijke restanten (vb. oorlogslandschappen,    loopgraafstructuren, mijn...
Geluwe Duitse electriciteitspost   Klerken geschutsbedding kanon Predikboom                                               ...
Pollinkhove Belgische militaire gaarkeuken                                             Roesbrugge kantonnement en Franse  ...
Handzame noodwoning type Jouret en Speltinckx   Wervik militair hospitaal   St.-Jan noodwoning K. Albertfonds             ...
Ruimtelijke verankeringWO 1 erfgoedlandschappen
Planologische beschermingsinitiatieven  (vanaf 2011)  Opzet:  Plaatsen van de WO 1 erfgoedrelicten in hun context         ...
Ankerplaatsen cf. Landschapsatlas   Frontkaart WO 1
Planologische beschermingsinitiatieven(vanaf 2011)Sectorale benadering:Aanduidingen obv Decreet 16 april 1996 betreffende ...
Tussentijds resultaat:Prioritaire aanduiding van de ankerplaatsen in de Zuidelijke Ieperboog:      • Clustering van 2 anke...
Prioritaire aanduiding van extra ankerplaatsen in de Noordelijke Ieperboog op basis van hun unieke waarde, in casu als sla...
Ankerplaatsen cf. Landschapsatlasen extra ankerplaatsen              Frontkaart WO 1
Eindresultaat: Ruimtelijke vertaling ankerplaatsen naar erfgoedlandschappen Verankering verloopt ten dele via het instrume...
Aanleidende waarden:       Natuurwetenschappelijk           sterke relaties tussen reliëf, hydrologie, bodem en (historisc...
Typebepalingen met betrekking tot erfgoedwaarden: RUP Buitengebied: basisbestemmingen          specifieke bestemmingen    ...
Besluit
Besluit   • interne en externe inventarisatiecampagnes Vlaamse Overheid (2002-2011)   hebben een zeer divers en gevoelig W...
Bescherming WOI-erfgoed: erkenning voor de sporen van de strijd (Koen Himpe, Onroerend Erfgoed)
Bescherming WOI-erfgoed: erkenning voor de sporen van de strijd (Koen Himpe, Onroerend Erfgoed)
Bescherming WOI-erfgoed: erkenning voor de sporen van de strijd (Koen Himpe, Onroerend Erfgoed)
Bescherming WOI-erfgoed: erkenning voor de sporen van de strijd (Koen Himpe, Onroerend Erfgoed)
Bescherming WOI-erfgoed: erkenning voor de sporen van de strijd (Koen Himpe, Onroerend Erfgoed)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Bescherming WOI-erfgoed: erkenning voor de sporen van de strijd (Koen Himpe, Onroerend Erfgoed)

1,402

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,402
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
44
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Bescherming WOI-erfgoed: erkenning voor de sporen van de strijd (Koen Himpe, Onroerend Erfgoed)

  1. 1. Bescherming WO 1 erfgoedErkenning voor de sporen van de strijdKoen HimpeAfdeling inventariseren en beschermen1 maart 2012
  2. 2. Inhoudstafel Aansturende inventarisaties WO 1 erfgoed • Kort overzicht campagnes en –opdrachten binnen Vlaamse Overheid Chronologie WO 1 erfgoedbeschermingen • Voorafgaande beschermingsintenties en –initiatieven (interbellum) • Eerste effectieve beschermingen (1942-1959) • Een zoekende reeks van monument-beschermingen (1980-2005) • Thematische beschermingsinitiatieven (vanaf 2008) Ruimtelijke verankering WO 1 erfgoedlandschappen • Planologische beschermingsinitiatieven (vanaf 2011)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  3. 3. Aansturendeinventarisaties WO 1
  4. 4. Inventarisatie van de WO 1 relicten in de Westhoek (2002-2006) Samenwerkingsverband Vlaamse Overheid en Provincie West-Vlaanderen Opzet: Snelinventaris van gedenktekens, begraafplaatsen en ereperken, bunkers en schuilplaatsen en divers oorlogserfgoed (loopgraven, mijnkraters, gaarkeukens, barakken, noodwoningen,…) Resultaat: Gegevens verwerkt in databank (ca. 1500 items) Ieder relict gekoppeld aan fotobestand en gelinkt aan GIS Toegankelijk via www.inventaris.vioe.be Gevolg: Geïntegreerd in DIBE-databank Selectie bouwkundig oorlogserfgoed vastgesteld (cf. lijst 9 november 2011)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  5. 5. Inventarisatie Duitse Militaire begraafplaatsen in Vlaanderen (2006) A. Freytag in opdracht van Onroerend Erfgoed Resultaat: specifiek archiefonderzoek (Pérenchies, Brussel, Kassel en Zürich) 209 archiefbeelden (planarchiv VDK) relevante aansturing beheer Samenvatting uitgegeven in Relicta 7 Esen Friedhof Roggeveld Vladslo Duitse militaire begraafplaats1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  6. 6. Hooglede bloeiende dopheidebegroeiing Herstelplan (Buro Bossaert) Heraanleg militaire begraafplaats 2011 (restauratiepremie)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  7. 7. Inventarisaties Zonnebeke (2008-2011) Memorial Museum Passchendaele (MMP1917) en Hogeschool Gent (Departement Biowetenschappen en Landschapsarchitectuur) in opdracht van Onroerend Erfgoed Opzet: Proefproject rond opmaak van een geïntegreerde inventaris WO 1 erfgoed Resultaat: Inventaris grondgebied Zonnebeke Gegevens verwerkt in GIS databank (ca. 1020 items) Aanvullende karakterisering en waardering van het landschap vanuit erfgoedperspectief Toepassing waarderingsmethodiek casus Zonnebeke-Passendale: • cultuur-historische waarderingskaart • historisch-archeologische indicatiekaart opzet van een beleid rond beheer en ontsluiting van oorlogslandschappen Samenvatting in Relicta in voorbereiding1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  8. 8. Inventarisatie oorlogsrelicten WO 1 (2009-2011) Onroerend Erfgoed Opzet: Aanvullende inventarisatie oorlogsrelicten WO 1 met klemtoon op landschappen en archeologie, als basis voor bescherming / planologische verankering van het oorlogserfgoed Finaliteit landschapsonderzoek: Hoe was de totaliteit van het oorlogslandschap opgebouwd, welke rol heeft het landschap in de oorlog gespeeld, wat kunnen/moeten we daarvan nog bewaren, hoe moet dit ruimtelijk worden vertaald? Finaliteit archeologisch onderzoek: Waarderend onderzoek: kwaliteit van bewaring van archeologische resten in de bodem; evaluatie1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  9. 9. Consultaties, publicaties,… (vanaf 2006) (…)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  10. 10. Chronologie van WO 1erfgoedbeschermingen
  11. 11. Voorafgaande beschermingsintenties (1922) Voorstellen Ministerie van Defensie: de oorlogsoorden of zgn. ‘Sites de Guerre’ selectie 25-tal sites, merendeel operatiegebieden van het Belgische leger hoofdzakelijk in de sector van het IJzerfront: Recent literatuuronderzoek J. Vaesen (VUB) onder meer: • Nieuwpoort zgn. Grand Redan • Pervijze Belgische observatie- en gevechtsposten langsheen de Frontzate Nieuwpoort-Diksmuide • Stuivekenskerke torenruïne OLV kerk Oud Stuivekenskerke • Kaaskerke Dodengang • Diksmuide zgn. Minoterie • St.-Jacobskapelle redoutes Albert-Elizabeth • Merkem schuilplaatsen nabij De Kippe1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  12. 12. Voorafgaande beschermingsintenties (1922) Verder nog: • Koekelare geschutskanon Lange Max • Oostende Tirpitz batterie • Bredene Deutschland batterie • Zeebrugge geschutskanonnen • Knokke Batterie Wilhelm II Doelstelling: inrichting educatieve openluchtmusea gericht op oorlogstoerisme1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  13. 13. Eerste effectieve beschermingen als landschap (1942-1959) Harelbeke-Kortrijk beschermd landschap Canadees Monument (KB 23/12/1942) Newfoundland Memorial opgetrokken in 1924 1 van de 5 ‘Caribou Memorials’, verder ook in Marcoign Masnières, Guedecourt, Monchy-Le-Preux en Beaumont-Hamel (Fr.) herdenkt het bevrijdingsoffensief van oktober 1918 markeert de oversteekplaats van het regiment aan de Leie1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  14. 14. Eerste effectieve beschermingen (1942-1959) Langemark Duits Erekerkhof (BSG 31/07/1943, opgeheven bij RB 11/12/1945) Duitse militaire begraafplaats Langemark of het mythische Studentenfriedhof ingewijd in 1932, incorporatie van de bunkerlinie (Wilhelm-stellung) (Wilhelm-stellung) toevoeging van het massagraf in 1955, beeldengroep van E. Krieger opnieuw beschermd als monument (MB 06/09/2002) Oud Stuivekenskerke (KB 05/05/1959) puin van de beschoten kerktoren, de omgeving van het oud kerkhof, herinneringskapel kerktoren, kerkhof, ter ere van OLV van Victorie, een tweetal gedenkstenen en de paalsteen van de Belgische Touringclub Aanvullend beschermd als dorpsgezicht en monument (MB 16/07/1993 en 06/09/2002)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  15. 15. Een zoekende reeks van monument-beschermingen (1980-2005) Beschermingsinitiatieven vanuit verschillende invalshoeken (bvb. vestingbouwkundig, industrieel-archeologisch,…) • vaak monumenten met een hoge symboolwaarde • vanuit een verscheiden motiveringsgrond • 1 uitzonderlijk Westvlaams thematisch beschermingspakket WO 1 (1992) • soms begrepen in een geografisch beschermingspakket • toevallig geïnitieerd vanuit inrichtingsprojecten, concrete bedreigingen • … Enkele voorbeelden: Ieperse Vestingen met Menenpoort met Ramparts cemetery (Lille Gate) bij Rijselpoort (MB 22/10/1986)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  16. 16. • Diksmuide Belgisch loopgravenstelsel IJzerdijk Dodengang (MB 02/06/1992) • Boezinge Site John McCrae kazematten Kanaal Ieper-IJzer (MB 02/06/1992) • Zillebeke enkele frontlandschappen bij Sanctuary Wood, kazematten bij Lankhof farm (MB 02/06/1992) • Wijtschate Spanbroekmolentrechter, mijnkrater zgn. ‘Pool of Peace’ (MB 02/06/1992)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  17. 17. • Ramskapelle fabrieksschoorsteen als Belgische observatiepost (MB 18/07/1992) • Kaaskerke IJzertorencomplex en Pax-poort met bedevaartsweide (MB 10/11/1992) • Stuivekenskerke torenruïne OLV Hoekje Oud Stuivekens (MB 16/07/1993) • Leuven Martelarenplein gedenkteken voor de oorlogsslachtoffers (MB 23/10/1997) • Klerken molenruïne (MB 01/04/1999)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  18. 18. • Ramskapelle Belgische observatiepost (MB 02/06/1992) • Pervijze Belgische observatietoren (MB 06/09/2002) • Zonnebeke Bremen Redoubt (MB 14/01/1994 opgeheven 14/03/2000) constructie door ontgronding verloren gegaan1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  19. 19. • Zandvoorde Duitse commandobunker (MB 19/04/1999)• Nieuwpoort-Diksmuide Frontzate (MB 10/06/1999)• Nieuwpoort Ganzepoot sluizencomplex met monumenten en gedenktekens en Kon. Albert I monument (MB 17/12/1999)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  20. 20. Wijtschate Duitse militaire site Bayernwald (MB 05/03/2001) • 2 Duitse Militaire begraafplaatsen Vladslo + beeldengroep K. Kollwitz (MB 18/03/1997) Langemark + massagraf en beeldengroep E. Krieger (MB 06/09/2002) • 2 Britse Militaire begraafplaatsen Zillebeke Bedford House cemetery (06/09/2002) Passendale Tyne Cot New Britisch cemetery (MB 19/02/2003)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  21. 21. • Koekelare geschutsbedding Lange max (MB 04/12/2003) • Poperinge Talbot House met tuin en slessorium (MB 15/04/2004) • Reninge noodwoning (semi-permanent) (MB 27/05/2005)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  22. 22. Thematische beschermingsinitiatieven (vanaf 2008) Sectorale benadering selecties obv Decreet 03/03/1976 tot bescherming monumenten, stads- en dorpsgezichten Algemeen belang: vnl. sociaal-culturele inslag Waarden: getoetst aan volgende criteria: Artistiek contextwaarde (zowel chronologisch als ruimtelijk) Wetenschappelijk ensemblewaarde Historisch zeldzaamheid Volkskundig gaafheid en authenticiteit industrieel-archeologisch representativiteit Sociaal-cultureel1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  23. 23. Militaire begraafplaatsen Task-force: (externe) specialisten en betrokkenen Aanbeveling: • exhaustieve aanpak met uitsluiting van ereperken (uitz. Zeebrugge en Zillebeke Churchyard) • aanpak uitbreiden tot gans Vlaanderen • evidente overlapping met WO 2 (7 in andere provincies) Heverlee, Leopoldsburg, Geel, Kasterlee, Adegem en Lommel (2) Resultaat: • 162 definitief beschermde militaire begraafplaatsen (monument), zowel aan geallieerde zijde als aan Duitse zijde1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  24. 24. Militaire begraafplaatsen Historische waarde • belang van de historische context (ligging + ontstaansgeschiedenis van de begraafplaats, bv. ontstaan bij medische posten, ontstaan als frontbegraafplaats, etc.) • militair-historische waarde (representatief voor bepaalde aspecten van oorlogsvoering vb. gasaanval, mijnenslag, luchtgevecht, zeegevecht,…) • architectuur-historische waarde (bijzonder ontwerp vb. van befaamd architect, innoverende aanleg) Artistieke waarde • kenmerken van aanleg, aanwezigheid kunstwerken, ligging en inplanting,… Andere overwegingen evt. onderkend als sociaal-culturele waarde (vb. internationaal aspect, Vlaamse kwestie, impact op burgerbevolking, andere,…) Zillebeke Sanctuary wood (tek. J. Geurst) Zonnebeke-Besleare Polygon wood cemetery en Buttes new cemetery1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  25. 25. Assebroek momument oorlogsslachtoffers Gedenktekens Selectie op basis van: • Artistieke betekenis • Link met belangrijk historisch feit uit WO-1 Resultaat: 117 definitief beschermde gedenktekens (monument) 23 voorlopig beschermde gedenktekens meerdere dossiers in voorbereiding Merkem monument A. Van Eecke Ter vergelijking West-Vlaanderen: ca. 900 gedenktekens, waarvan 600 in de Westhoek, resulteerde in 79 Westvlaamse beschermde objecten1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  26. 26. GedenktekensHistorische waarde demarcatiepaal • Belang van de historische context • Militair-historische waarde (herinnering aan militaire gebeurtenis, militaire eenheid of installatie,…) • Architectuur-historische waarde (bijzonder ontwerp vb. van gerenommeerd kunstenaar, representatief voor zijn/haar werk ) St.-Juliaan The brooding soldierArtistieke waarde • Kenmerken van ontwerp of aanleg (gebruikte techniek, concept en symbolentaal, aanwezigheid kunstwerken, ligging en inplanting,…) Andere overwegingen evt. ook onderkend als sociaal-culturele waarde (vb. internationaal aspect, Vlaamse kwestie, impact op burgerbevolking, herdenking collectief trauma, devotie, andere,…)1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  27. 27. Bunkers en schuilplaatsen Houthulst Duitse constructies Task-force (externe) specialisten en betrokkenen Vaststelling: • Frontstreek kent slechts 1 intacte linie (spoordijk Nieuwpoort-Diksmuide) • Overige linies sterk verstoord en/of compleet verdwenen • Typologisch representatieve voorbeelden weinig gestandaardiseerde types (uitz. Duitse constructies, Britse shelters) vaak geïmproviseerde types • Weinig voorafgaand onderzoek gebeurd, weinig precieze informatie beschikbaar, archiefmateriaal vaak in buitenland, veel recent bekende / recent verdwenen locaties • Selectie op basis van huidige beschikbare kennis en inzichten1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  28. 28. Bunkers en schuilplaatsen Mesen Britse constructie Boezinge Ziegler-bunkerResultaat: • 2 intacte linies definitief beschermd (Beveren deel Hollandstellung en Antwerpen uitbreidingen 19de E fortengordel) • 2 kustlocaties definitief beschermd (Oostende kustbatterij domein Raversijde en Adinkerke veldbatterij Cabour incl. WO 2) • 29 dossiers bunkers definitief beschermd (i.e. noordelijke Westhoek) • 13 dossiers bunkers/schuilplaatsen in procedure (i.e. noordelijke Westhoek) • 22 dossiers bunkers/schuilplaatsen (1e selectie) in opmaak (i.e. zuidelijke westhoek) 1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  29. 29. Bunkers en schuilplaatsen Boezinge Goumier Farm Oudekapelle Frans-Arabische bunker Lo bunker ArtII Historische waarde • Belang van de historische context (inplanting van de constructie, ligging in het landschap, onderdeel stellingen, afstand tot front; ook tijdstip waarop constructie is opgericht,… • Militair-historische waarde (als plaats/getuige van een belangrijke historische gebeurtenis, als actor in het oorlogsgebeuren, als onderdeel van een militaire strategie, evt. inscriptie,…) • Architectuur-historische waarde (bijzonder ontwerp, constructieve eigenschap, innoverende aanleg vb. ‘omkering’, bijzondere vormentaal,…) Sociaal-culturele waarde • Als materiële getuige van WO-1 • Als stille getuige die deel uitmaakt van (front)landschap1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  30. 30. Divers oorlogserfgoed• Voorbeelden van landschappelijke restanten (vb. oorlogslandschappen, loopgraafstructuren, mijnschachten en –kraters,…),logistieke oorlogsinfrastructuur (vb. militaire keukens, barakken, watertoren,…),na-oorlogse infrastructuur in verwoeste gewesten (vb. noodwoningen, opvangtehuizen, hospitaalsites,…)• Vaak aspecten met een gevoelige archeologische component (stoffelijke resten, oorlogsmunitie,…)• Weinig voorafgaand onderzoek gebeurd, weinig precieze informatie beschikbaar, archiefmateriaal vaak in buitenland, veel recent bekende / recent verdwenen locaties• Selectie op basis van huidige beschikbare kennis en inzichten
  31. 31. Geluwe Duitse electriciteitspost Klerken geschutsbedding kanon Predikboom Zarren watertorenPoperinge legerbarak
  32. 32. Pollinkhove Belgische militaire gaarkeuken Roesbrugge kantonnement en Franse legerbarakken (archief A. Kahn – Parijs)Vlasdlo Duitse officiersmess
  33. 33. Handzame noodwoning type Jouret en Speltinckx Wervik militair hospitaal St.-Jan noodwoning K. Albertfonds Wulveringem schoolkolonie en kinderopvangplaats zgn. School van de Koningin
  34. 34. Ruimtelijke verankeringWO 1 erfgoedlandschappen
  35. 35. Planologische beschermingsinitiatieven (vanaf 2011) Opzet: Plaatsen van de WO 1 erfgoedrelicten in hun context = belang van de landschappelijke situering Selecties obv ankerplaatsen uit de Landschapsatlas (AROHM, Afdeling Monumenten en Landschappen, 2001), met inbegrip van de oorlogslandschappen Relicten van het traditionele landschap Landschappelijk meest waardevolle gebieden • Geheel van erfgoedelementen • Gaafheid, herkenbaarheid en samenhang WO 1 kreeg daarbinnen aandacht maar was niet bepalend voor de afbakening1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  36. 36. Ankerplaatsen cf. Landschapsatlas Frontkaart WO 1
  37. 37. Planologische beschermingsinitiatieven(vanaf 2011)Sectorale benadering:Aanduidingen obv Decreet 16 april 1996 betreffende de landschapzorgspecifiek het behoud van Erfgoedlandschappen (hoofdstuk IV)Relatief nieuwe vorm van bescherming, meer afgestemd met RORuimtelijke verankering via planologisch instrumentDoelstelling: goed beheer van waardevolle landschappen Ankerplaats uit de landschapsatlas Opmaak aanduidingsdossier Ministerieel besluit Voorlopige aanduiding als ankerplaats Advisering administratieve overheid en KCML Ministerieel besluit Definitieve aanduiding als ankerplaats Opmaak RUP of PA op 1 van de 3 planningsniveaus Erfgoedlandschap in een RUP of PA
  38. 38. Tussentijds resultaat:Prioritaire aanduiding van de ankerplaatsen in de Zuidelijke Ieperboog: • Clustering van 2 ankerplaatsen rond Kemmelberg-Rodeberg-Vidaigneberg- Scherpenberg en Douvevallei (Ieper – Heuvelland – Poperinge) > AP Westvlaamse Heuvels voorlopig aangeduid (MB 27/02/2012) Loker Locre Hospice cemetry • Clustering van 3 ankerplaatsen rond Ieperse vesting, Verdronken weide, Gasthuisbossen, Heuvel Wijtschate-Mesen (Ieper – Heuvelland) > AP dossier in opmaak • Ankerplaats rond Polygoonbos en Reutelbeekvallei (Zonnebeke) > AP dossier in opmaak1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  39. 39. Prioritaire aanduiding van extra ankerplaatsen in de Noordelijke Ieperboog op basis van hun unieke waarde, in casu als slagveldlandschap (cf. beschermingskalender 2012-2013): • Ankerplaats Slagveld Passendale (Zonnebeke) > AP dossier aangekondigd • Ankerplaats Slagveld Pilkem-ridge (Ieper) > AP dossier aangekondigd St.-Jan Track X cemetery St.-Jan Ceasars Nose cemetery • Ankerplaats Kanaal Ieper-IJzer (Ieper-Langemark-Poelkapelle-Houthulst-Lo-Reninge) > AP dossier aangekondigd1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  40. 40. Ankerplaatsen cf. Landschapsatlasen extra ankerplaatsen Frontkaart WO 1
  41. 41. Eindresultaat: Ruimtelijke vertaling ankerplaatsen naar erfgoedlandschappen Verankering verloopt ten dele via het instrumentarium van de ruimtelijke planning Inpassing in het lopende AGNAS-proces oplevering in een gewestelijk RUP Ieperboog-zuid (voorzien eind 2012) AGNAS-proces laat toe dat RUP in overleg met alle betrokken partners (lokale besturen, sectoren, …) tot stand komt. Overleg resulteert in een geïntegreerde erfgoedvisie: • bescherming, waardering, valorisatie en ontsluiting oorlogserfgoed krijgen een prominente plaats • zonder afbreuk aan natuurlijke, landbouwkundige, economische, toeristische en woonkwaliteiten in de frontstreek.1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  42. 42. Aanleidende waarden: Natuurwetenschappelijk sterke relaties tussen reliëf, hydrologie, bodem en (historisch) grondgebruik Historisch oud bosrelicten, middeleeuwse abdijontginningen en nederzettingsrestanten, oorlogsrelicten sterke binding met herinneringsplaatsen of Lieux de mémoire (LDM) Esthetisch afwisseling van valleien en open ruggen, deels gecompartimenteerd door bossen bijzondere zichten, o.m. op stad Ieper sociaal-culturele waarde herinneringslandschap omwille van de oorlogserfenis huidig landschap als resultaat van de wederopbouw na WO 1 (1920-1924) ruimtelijk-structurerende waarde oriënterend overzicht op basis van een positief reliëf1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  43. 43. Typebepalingen met betrekking tot erfgoedwaarden: RUP Buitengebied: basisbestemmingen specifieke bestemmingen CH1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  44. 44. Besluit
  45. 45. Besluit • interne en externe inventarisatiecampagnes Vlaamse Overheid (2002-2011) hebben een zeer divers en gevoelig WO 1 erfgoed in beeld (kaart) gebracht • resultaten zijn bruikbaar voor het voeren van een sectoraal beschermingsbeleid maar blijven nadien ook nuttig voor het uitbouwen en begeleiden van een adequaat beheer van beschermd erfgoed • het sectoraal beschermingsbeleid (landschappen, monumenten, stads- en dorpsgezichten, ankerplaatsen/erfgoedlandschappen) kwam aarzelend en aanvankelijk weinig gestructureerd tot stand, maar werd gaandeweg meer verfijnd en thematisch uitgediept: - gefnuikte intenties rond 1922 en verrassende aanvang rond WO 2 - zoekende reeks tussen 1980-2005 - uitzonderlijk thematisch pakket rond 1992 - thematisch breder gestructureerd vanaf 2008 - planologisch verankerd binnen processen RO vanaf 2011 • sectorale en planologisch verankerde bescherming op gewestelijk niveau is een opstap voor de erkenning als UNESCO-werelderfgoed1 maart 2012 — Bescherming WO 1 erfgoed, erkenning voor de sporen van de strijd © Onroerend Erfgoed
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×