Houtig erfgoed

1,291 views

Published on

Presentatie over het inventariseren, beschermen en beheren van houtig erfgoed voor professionele boomverzorgers.

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,291
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
17
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Houtig erfgoed

  1. 1. Inventarisatie, bescherming en beheer van houtig erfgoed Geert Van der Linden Koen Smets Sofie Duytschaever
  2. 2. Inventaris Onroerend Erfgoed Inventaris Houtige Beplantingen mét Erfgoedwaarde Geert Van der Linden
  3. 3. DOE MEE! Neem deel aan de erfgoedinventaris!
  4. 4. Inventarisatiefiche
  5. 5. Inhoudstafel 1 Visie en werkwijze 2 Typologie 3 Erfgoedwaarden
  6. 6. Visie en werkwijze
  7. 7. Beplantingen mét erfgoedwaarde • • • Beplantingen = het werk van de mens of van de natuur of van beiden samen. De actie. Het planten = een stuk grond met planten of gewassen bezetten Het resultaat. Beplantingen = de gewassen waarmee iets is beplant. • • • • • • Cultureel erfgoed = wat door vorige generaties is gebouwd of gemaakt. Relicten met monumentale of museale waarde. Geven ons een beeld van hoe vroeger geleefd werd. onroerend erfgoed (niet te verplaatsen ) roerend erfgoed (verplaatsbaar) immaterieel erfgoed (niet tastbaar)
  8. 8. Inventarisatie van Houtige Beplantingen mét Erfgoedwaarde Werkwijze: De eigenlijke inventarisatie bestaat uit 4 stappen: • Het veldwerk • De terreingegevens verwerken in een: – GIS-laag – Databestand – En het bijhouden van een Fototheek
  9. 9. A C B E E A A B C D A Hoekboom – opgaande boom B Gekandelaarde bomenrij C Erfafsluiting - kaphaag D Hoekboom – kapelboom – gekandelaarde boom E Gekandelaarde boom D
  10. 10. E Gekandelaarde boom - Zwarte populier
  11. 11. GIS-laag
  12. 12. Typologie
  13. 13. TYPOLOGISCHE INDELING HOUTIGE BEPLANTINGEN PUNTVORMIGE OBJECTEN LIJNVORMIGE OBJECTEN VLAKVORMIGE OBJECTEN
  14. 14. PUNTVORMIGE OBJECTEN BOOM OPGAANDE BOOM HEESTER KUNSTMATIG GEVORMDE BOOM NATUURLIJK GEVORMDE HEESTER KUNSTMATIGE GEVORMDE HEESTER KNOTBOMEN GESCHOREN HEESTER GEKANDELAARDE BOOM HAKHOUT LEIBOOM OP ENEN (STAM) GEZETTE HEESTER ETAGEBOOM GESCHOREN BOOM GESCHOREN STRUIKVORM HAKHOUT (STRUIKVORM)
  15. 15. LIJNVORMIGE OBJECTEN HOUTKANTEN EN HAGEN (HEGGEN) GESCHOREN GEKAPT BOMENRIJEN EN DREVEN OPGAANDE BOMENRIJ BOMENRIJ MET KUNSTMATIG GEVORMDE BOMEN
  16. 16. HOUTKANTEN EN HAGEN (HEGGEN) GESCHOREN GEKAPT ALS AFSLUITING VAN EEN ERF TUIN PARK MOESTUIN KAPHAAG WEERHAAG BIJ EEN WEIDE HUISWEIDE WEIDEBOOMGAARD HOUTKANT ALS SIEROBJECT
  17. 17. BOMEN, HEESTERRIJEN EN DREVEN OPGAANDE BOMENRIJ BOMENRIJ MET KUNSTMATIG GEVORMDE BOMEN HEESTERRIJ MET KUNSTMATIG GEVORMDE HEESTERS KNOTBOMENRIJ GESCHOREN HEESTERIJ GEKANDELAARDE BOMENRIJ RIJ VAN OP ENEN (STAM) GEZETTE HEESTERS ETAGEBOMENRIJ LEIBOMENRIJ GESCHOREN BOMENRIJ
  18. 18. VLAKVORMIGE OBJECTEN BOSPERCEEL HOOGHOUT met cultuurhistorische achtergrond MIDDELHOUT HAKHOUT BOOMGAARD
  19. 19. Erfgoedwaarden
  20. 20. Inventarisatie “Houtige Beplantingen mét erfgoedwaarde” ERFGOEDWAARDEN • • • • • artistiek wetenschappelijk (dendrologisch) historisch, cultuurhistorisch, volkskundig sociaal-cultureel esthetisch
  21. 21. Artistieke waarde • Structuurbepalende elementen van een (tuin) architecturaal ensemble. • Beeldbepalend onderdeel van een (tuin-) architecturaal concept.
  22. 22. Structuurbepalende elementen van een (tuin-) architecturaal ensemble. Zottegem (Leeuwergem) “het Lovertheater”
  23. 23. Heers (Heks) - kasteelpark
  24. 24. Beeldbepalend onderdeel van een (tuin-) architecturaal concept. Zottegem (Grotenberge) domein Breivelde - Tulpenboom
  25. 25. Wetenschappelijke (dendrologische) waarde • Bijzondere soort, variëteit of kloon. • Zuivere vertegenwoordiger van één soort (genenreservoir). • Bijzonder fruitras.
  26. 26. Zuivere vertegenwoordiger van één soort (genenreservoir). Brakel (Elst) Ter Walle. Zwarte populier.
  27. 27. Bijzondere soort, variëteit of kloon. Oudenaarde (Welden): Pastorietuin - Magnolia
  28. 28. Maarkedal (Etikhove) Hof te Kattebeke – Araucaria araucana
  29. 29. Bijzonder fruitras. Zwalm (Roborst) Herpelstraat. Gele Kornoelje.
  30. 30. Zwalm (Sint-Blasius-Boekel) Bosseveld - Zwarte Moerbei.
  31. 31. Historische, cultuurhistorische, volkskundige waarde • • • • • • • Herinnering aan historische gebeurtenis. (vrijheidsboom, vredesboom, herdenkingsboom, …) Herinnering aan plaats uit het verleden (gerechtsboom, boom bij vierschaar, …) Markering - vastleggen van kadastrale en administratieve grenzen. (grensboom, hoekboom, bakenboom) Welkomstboom, Mythologische betekenis (fetisjboom, …) Vormt historische eenheid met religieus bouwkundig element (kerkhofboom, kruisboom, kapelboom, …) Vormt historische eenheid met burgerlijk bouwkundig element (boerenerf, hofstede, kasteel, villa, …) • • Bijzondere groeivorm als gevolg van het menselijk ingrijpen. Bepaalde beheervorm uit het verleden. Houtige beplantingen werden geschoren, gekapt of geknot. Brandhout, ambachtshout, bouwhout, gerie fhout, loofvoedering of als kunstsnoeivorm. Beplantingen met een welbepaalde functie, zoals: - fruitproductie, honingproductie en theebereiding; - voorkomen van erosie, het vastleggen van taluds en waterlopen; - ontwatering, drainage; - afsluiting, veekering; - zonnescherm, windscherm, regenscherm.
  32. 32. Herinnering aan historische gebeurtenis. (vrijheidsboom, vredesboom, herdenkingsboom, …) Heist-op-den-Berg (Itegem) vrijheidsboom 1831 - Hollandse linde
  33. 33. Herinnering aan plaats uit het verleden (gerechtsboom, boom bij vierschaar, …) Zottegem (Strijpen): Vierschare - Gerechtsboom op de Vollanderkouter
  34. 34. Markering - vastleggen van kadastrale en administratieve grenzen. (grensboom, hoekboom, bakenboom, …) Lennik (Sint-Martens-Lennik) Tombergstraat. Eik. Hoekboom.
  35. 35. Zwalm (Sint-Denijs-Boekel) Moldergem.
  36. 36. Afweerboom, bomen aangeplant bij de inkom van het erf (welkomstboom) Zottegem (Velzeke) Schoolstraat – Geleide linden - Welkomstbomen
  37. 37. Vormt historische eenheid met religieus bouwkundig element (kerkhofboom, kruisboom, kapelboom, …) Hoegaarden (Meldert), Oude (>400 jaar) gekandelaarde winterlinde met veldkapel.
  38. 38. Bijzondere groeivorm als gevolg van het menselijk ingrijpen. Bepaalde beheervorm uit het verleden. Mol Achterbos – Etagelinde
  39. 39. De nuttigheid van hout heeft het uitzicht van ons traditioneel landschap in grote mate bepaald. Bomen en struiken verkregen hun typische beheervorm. Ze werd geknot, geschoren, gekandelaard, geleid en gekapt.
  40. 40. Er waren enorme hoeveelheden brandhout nodig.
  41. 41. Maarkedal (Etikhove) Onderbossenare - kaphaag
  42. 42. Herne (Herfelingen) Beeldekensstraat – Houtkant op talud – Ulmus x hollandica
  43. 43. Bomen en struiken waren bovendien geschikt als gerief, constructie- en timmerhout.
  44. 44. Bomen en struiken werden aangewend voor fruitproductie, honingproductie en theebereiding.
  45. 45. Bilzen (Rijkhoven) Alden-Biezen hoogstamboomgaard
  46. 46. Het afsluiten van het erf, tuin, moestuin, boomgaard en weide. Zwalm (Sint-Maria-Latem) Paulatemstraat.
  47. 47. Loker. Het Firmament. Kruishaag. 2 x Buxus op stam.
  48. 48. Heers (Veulen) - afsluitingshaag met vlechtwerk in kruismotief - Gele Kornoelje
  49. 49. Lierde - Holderbeke 21. Taxushaag met vlechtwerk
  50. 50. Als veekering. Zwalm (Sint-Denijs-Boekel) Franskouter - weerhaag Heuvelland (Loker). Zandberg. Gelegde meidoornhaag.
  51. 51. Als scherm tegen zon, regen en wind. Brakel (Nederbrakel) Geraardsbergsestraat
  52. 52. Zwalm (Hundelgem) - Pedesmolen – Schermbomen bij rad van watermolen.
  53. 53. Naast nuttigheid was er ook ruimte voor sierlijkheid . Zwalm (Beerlegem) Hundelgemsesteenweg
  54. 54. Buggenhout (Opdorp) Houtenmolenstraat. Haag & topiary. Haan en kip.
  55. 55. Sociaal-culturele waarde • Geplant ter gelegenheid van een bepaalde gebeurtenis van lokaal belang (geboorteboom, herdenkingsboom, ….) • Vervult een bijzondere betekenis als ontmoetingsplaats
  56. 56. Vervult een bijzondere betekenis als ontmoetingsplaats Hilvarenbeek, Vrijthof
  57. 57. Esthetische waarde • Als beeldbepalend object (baken in het landschap, landmark, …). • De hoogste, dikste, oudste in de regio. • Bijzondere groeivorm als gevolg van natuurlijke oorzaken (tweestammig, meerstammig) • Heeft een mooie representatieve groeivorm
  58. 58. Beeldbepalend object (baken in het landschap, landmark, …). Zwalm (Munkzwalm) Ten Bergekouter – gekandelaarde linde
  59. 59. Herzele Groenlaan – pleinaanplanting met gekandelaarde platanen.
  60. 60. De hoogste, dikste, oudste in de regio. Veurne (Avekapelle) Kerkhofboom – Oude Linde
  61. 61. Bijzondere groeivorm als gevolg van natuurlijke oorzaken (tweestammig, meerstammig) Geraardsbergen – Abdijpark – Canada populier
  62. 62. Mooie representatieve groeivorm Heuvelland (Westouter) – Hellegatstraat. Opgaande eik.
  63. 63. Onroerend Erfgoed • Inventarisatie van houtig erfgoed • Bescherming van houtig erfgoed Koen Smets
  64. 64. Inhoudstafel 1 Inleiding 2 Inventarisatie • • • Inventaris Houtige Beplantingen met Erfgoedwaarde Inventaris Historische Tuinen en Parken Landschapsatlas 3 Bescherming • • • Monument Stads- en dorpsgezicht Landschap
  65. 65. Inleiding
  66. 66. Agentschap Onroerend Erfgoed (Vlaamse Overheid) Inventariseren ↓ selectie Beschermen ↓ vrijwaren Ondersteunen van beheer
  67. 67. Inventarisatie: Inventaris Houtige Beplantingen met Erfgoedwaarde IHBE
  68. 68. IHBE • Inventarisatie: houtig erfgoed in kaart brengen, erfgoedwaarden beschrijven • Toekomst – OE-decreet 2015: • wettelijke vaststelling van de inventaris door minister, cfr bouwkundig erfgoed • instandhoudingsplicht voor overheden • adviesplicht indien vergunning nodig
  69. 69. Inventarisatie: Historische Tuinen en Parken
  70. 70. Historische Tuinen en Parken • Boekenreeks M&L Cahier • Wordt sinds 2013 digitaal ontsloten, VlaamsBrabant al deels online • Bevat lijsten van merkwaardige en/of beeldbepalende bomen
  71. 71. Inventarisatie: Landschapsatlas
  72. 72. Landschapsatlas Gebiedsdekkende, wetenschappelijk onderbouwde inventaris van de waardevolle landschappen van Vlaanderen Samenhangend geheel van elementen • puntrelicten • lijnrelicten • relictzones • ankerplaatsen
  73. 73. Landschapsatlas: ankerplaatsen • complex van gevarieerde erfgoedelementen die een geheel vormen • meest waardevolle landschappelijke plaatsen • kunnen ‘aangeduid’ worden door minister • Erfgoedlandschap: ankerplaats, aangeduid in een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) of plan van aanleg (PA)
  74. 74. Beschermd erfgoed
  75. 75. Beschermd erfgoed: 3 beschermingsstatuten 1. Monument 2. Stads- en dorpsgezicht 3. Landschap
  76. 76. Beschermd erfgoed: 3 beschermingsstatuten 1. Monument: • monumentale gebouwen • monumentale bomen
  77. 77. Beschermd erfgoed: 3 beschermingsstatuten 1. Monument 2. Stads- en dorpsgezicht • groep van gebouwen en/of monumenten met omgeving (bv. bomen, vaart, bruggen, straat, plein, park …) • ensemblewaarde • beeldbepalend karakter
  78. 78. Beschermd erfgoed: 3 beschermingsstatuten 1. Monument 2. Stads- en dorpsgezicht
  79. 79. Beschermd erfgoed: 3 beschermingsstatuten 1. Monument 2. Stads- en dorpsgezicht Sint-Katelijne-Waver, kapel OLV ter Koorts
  80. 80. Beschermd erfgoed: 3 beschermingsstatuten 1. Monument 2. Stads- en dorpsgezicht 3. Landschap: • cultuurhistorisch landschap (park, gave vallei met erfgoedwaarde…) • vroeger ook individuele monumentale bomen
  81. 81. Beschermd landschap
  82. 82. Beschermd landschap Abdijdreef Tongerlo
  83. 83. Beschermd landschap Abdijdreef Tongerlo Beuk te Berchem
  84. 84. Beschermingsprocedure Beschermingsvoorstel Ministerieel besluit & afbakeningsplan Ontwerp van lijst Definitieve bescherming
  85. 85. Beschermingsprocedure Beschermingsvoorstel Ontwerp van lijst of voorlopige bescherming Betekening eigenaars, openbare besturen Publicatie in Belgisch Staatsblad Bezwaren eigenaars Openbaar onderzoek: - duur: 30 dagen - PV naar OE Advisering administratieve overheid Dossier beëindigd onderzoek (DBO) Advies K.C.M.L. Definitieve bescherming
  86. 86. Beschermingsprocedure Beschermingsvoorstel Ontwerp van lijst Definitieve bescherming Ministerieel besluit Betekening eigenaars, openbare besturen Publicatie in Belgisch Staatsblad
  87. 87. Beschermd houtig erfgoed Welke bomen worden beschermd? 1. ERFGOEDWAARDEN • • • • • artistiek wetenschappelijk (dendrologisch) historisch, cultuurhistorisch, volkskundig sociaal-cultureel esthetisch
  88. 88. Beschermd houtig erfgoed 2. SELECTIECRITERIA • • • • • zeldzaamheid gaafheid en authenticiteit representativiteit ensemblewaarde ruimtelijke contextwaarde
  89. 89. Beschermd houtig erfgoed Voor 2009: ad hoc beschermingen, beschermingsaanvragen, eve ntueel bij bedreiging Sinds 2009: thematische beschermingscampagne van ca. 250 locaties • Thematisch-typologisch evenwicht • Thematisch-geografisch evenwicht
  90. 90. Beschermd houtig erfgoed Beschermingscampagne 2009 op basis van: • Beschikbare inventarissen • IHBE • Kampioenenlijst (Belgische dendrologie) • Inventaris Autochtone Bomen en Struiken • Terreinkennis erfgoedconsulenten landschap OE
  91. 91. Beschermd houtig erfgoed Toekomstige beschermingscampagnes? • Bedreigd erfgoed, beschermingsaanvragen (ad hoc) • Thematisch: bv vrijheidsbomen
  92. 92. Beschermd houtig erfgoed Doel bescherming: • behoud van het beschermde erfgoeditem • behoud van erfgoedwaarden en -kenmerken Zowel bovengronds als ondergronds: • belang standplaats • stam of kroonprojectie + x meter worden beschermd
  93. 93. Beschermd houtig erfgoed Uitgangspunten bij afbakeningen (te bekijken in context, en evt. aan te passen): 1. Bomen: • • • • Snoeivorm: stam + 15m Solitaire boom in urbaan gebied: kroonprojectie + 20m Solitaire boom in agrarisch gebied: kroonprojectie +5m Boom in bosverband: stam + 20m 2. Hagen en houtkanten: item + 2,5m
  94. 94. Beschermd houtig erfgoed Beheer: • instandhoudingsplicht • eventueel: vervanging met zelfde plantmateriaal (ent, stek,…) • maatwerk! Beheersdoelstelling wordt vastgelegd bij (recente) bescherming
  95. 95. Beschermd houtig erfgoed - beheer Agentschap Onroerend Erfgoed is GEEN eigenaar of beheerder! Beheer wordt gepland in samenspraak door OE en eigenaar Rol professionele boomverzorgers: technisch advies en praktisch beheer!
  96. 96. BEHEER Sofie Duytschaever
  97. 97. Inhoudstafel 1 Beschermingsstatuten 2 Beheer in situ 3 Communicatie
  98. 98. Beschermingsstatuten
  99. 99. A. Bescherming als monument B. Bescherming als stads- of dorpsgezicht c. Bescherming als landschap Afhankelijk van beschermingsstatuut: Werkinstrument beheer en premiestelsel
  100. 100. Bescherming als monument • • • • Eigenaars/vruchtgebruikers plicht: in goede staat behouden en niet ontsieren, beschadigen of vernielen Uitvoeren werken => machtiging Machtiging: - stedenbouwkundige vergunning - machtiging van het Agentschap Onroerend Erfgoed Verboden werken en werkzaamheden (behoudens een schriftelijke vergunning): ‘1° Het uitvoeren van om het even welke ingreep op bomen en vegetatiecomplexen evenals op de betrokken wortelzones, zoals onder meer snoeien, ontwateren of grondverdichten; (…)’ * * Art. 4, eerste lid, van het Besluit van de Vlaamse Regering van 17 november 1993 tot bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van monumenten en stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij besluit(en) van de Vlaamse Regering van 23 juni 2006, 5 juni 2009, 4 december 2009, 10 juni 2011 en 22 juni 2012
  101. 101. Bescherming als monument Beschermd Monument: ‘Knoteik ‘ – Parike/ Brakel
  102. 102. Bescherming als stads- of dorpsgezicht • • • • Eigenaars/vruchtgebruikers plicht: in goede staat behouden en niet te ontsieren, te beschadigen of te vernielen Werken => melding of schriftelijke vergunning Verboden werken en werkzaamheden (behoudens melding of schriftelijke vergunning): ‘1° alle activiteiten die de verdwijning van bomen en struiken tot gevolg hebben, met uitzondering van normale, oordeelkundig uitgevoerde onderhoudswerken, zoals het kappen en snoeien van opgaande bomen, hakhout, knotbomen, leibomen en gekandelaarde bomen, en het scheren en snoeien van hagen en andere geschoren vormen; (…)’ * Mogelijkheid tot opstellen herwaarderingsplan * Art. 5, eerste lid, van het Besluit van de Vlaamse Regering van 17 november 1993 tot bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van monumenten en stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij besluit(en) van de Vlaamse Regering van 23 juni 2006, 5 juni 2009, 4 december 2009, 10 juni 2011 en 22 juni 2012
  103. 103. Bescherming als stads- of dorpsgezicht • Herwaarderingsplan: – – Bepalen van onderhouds- en herwaarderingswerkzaamheden, alsook de uitvoeringsvoorwaarden Doelstelling: de instandhouding, het onderhoud, herstellen of verbeteren van de waarden van het geheel of gedeelte van stads- of dorpsgezicht Beschermd Dorpsgezicht: ‘Dorpskom van Hansbeke ‘ – Kerkplein
  104. 104. Bescherming als landschap • • ‘ (…) 6° beheer: het geheel van de in de beschermings- en toelatingsbesluiten vermelde maatregelen, werken en handelingen die erop gericht zijn de natuurwetenschappelijke, historische, esthetische of andere sociaal-culturele waarden van het beschermde landschap in relatie tot de andere functies van het betrokken landschap in stand te houden, te verbeteren of te herstellen; (…)’ * Alle vergunningsaanvragen en werken/handelingen strijdig met het besluit van de Vlaamse Regering van 3/06/1997 houdende de algemene beschermingsvoorschriften (…) en de bescherming, en niet vergunningsplichtig => onderworpen aan toestemming, verleend door AOE – Vb: Eigenaars/erfpachthouders/opstalhouders/ vruchtgebruikers gehouden tot: het onderhouden en instandhouden van lijn- en puntvormige landschapselementen zoals poelen, houtkanten, houtwallen, bomen, bomenrijen en hagen; * Art. 3, van het Decreet van 16 april 1996 betreffende de landschapszorg, gewijzigd bij decreten van 18 mei 1999, 8 december 2000, 21 december 2001, 19 juli 2002, 13 februari 2004 en 10 maart 2006, 16 juni 2006 en 27 maart 2009
  105. 105. Bescherming als landschap • • Mogelijkheid tot oprichten beheerscommissie en opstellen beheerplan (ook voor een deel van de bescherming) Landschapsbeheerplan – – Bepalen van beheerswerkzaamheden en uitvoeringsvoorwaarden Doelstelling: de instandhouding, het onderhoud, herstellen of verbeteren van de waarden van het geheel of gedeelte van beschermd landschap Beschermd Landschap: ‘Kasteeldreef‘ – Lovendegem
  106. 106. Bescherming als landschap Beschermd Landschap: ‘Het geheel der oude abdij van Rozendaal‘ – Sint-Katelijne-Waver Landschapsbeheerplan: • Herstel oever van de omwallingsgracht • Herstel historische boomgaard • Ruïne kasteel • Beheer van bomen • …
  107. 107. Beschermingsstatuten STADS/DORPGEZICHT MONUMENT • • Wettekst: in goede staat behouden en niet ontsieren, beschadigen of vernielen Werken: stedenbouwkundige vergunning of machtiging • • • Wettekst: in goede staat behouden en niet ontsieren, beschadig en of vernielen Werken: melding of schriftelijke vergunning Herwaarderingsplan LANDSCHAP • • • Wettekst: beheer wordt beschreven Werken: stedenbouwkundige vergunning of toestemming Beheerscommissie en landschapsbeheerplan
  108. 108. Beheer in situ
  109. 109. * Beheer afhankelijk context en omgeving * Doelstelling: het object zo lang mogelijk bewaren in situ Beschermd Monument: ‘Oude linde‘ – Massemen/Wetteren
  110. 110. Beheer afhankelijk context en omgeving • Vooropgesteld eindbeeld? – – – – – • Opgaande boom Knotboom Gekandelaarde boom Kaphaag …. Beheer ifv behoud erfgoedwaarde/vooropgesteld eindbeeld – – Erfbomen bijna nooit opgaand, wel vb. kandelaar als eindbeeld >< parkbomen: snoeivorm => Traditioneel beheer verderzetten
  111. 111. Beheer afhankelijk context en omgeving • Juiste terminologie belangrijk! – – Kaphaag kan vandaag ervaren worden als knotbomenrij door uitval Kaphaag = haag van knotbomen, op zeer korte afstand van elkaar geplant die niet geschoren maar gekapt wordt => Kaphaag met uitval Kaphaag met op de achtergrond de woning <=
  112. 112. Zo lang mogelijk in situ bewaren • In situ bewaren in het in oorsprong bedoelde eindbeeld – • Omslagmomenten: dreven, solitaire bomen Ook als ruïne: – – Vb. oude linde op dorpsplein te Massemen, Gerechtsbomen Beveren Bij ziekte? Heraanplanten? => waarden en tradities ‘Gerechtsbomen’ – Beveren
  113. 113. Zo lang mogelijk in situ bewaren • Veteraanbomen vergen een aangepast beheer Beschermd Landschap: ‘Lindeboom op kerkhof’ – Avekapelle/Veurne
  114. 114. Communicatie
  115. 115. * Overleg tussen de erfgoedconsulenten en de boomverzorgers!! * Voorafgaand de geplande werkzaamheden doornemen met de consulenten * Erfgoedconsulenten adviseren aan de eigenaars van houtige beplanting met erfgoedwaarde om te werken met erkende Europese boomverzorgers bij werken aan monumentale bomen
  116. 116. Overleg Beschermd Monument: ‘Knotbomenrij’ (ook opgenomen in inventaris HE) – Elst/Brakel Drastische snoei na achterstallig beheer => zware snoeiwonden
  117. 117. FINANCIELE ASPECT Sofie Duytschaever
  118. 118. Inhoudstafel 1 Monument 2 Stads- of dorpsgezicht 3 Landschap/ Erfgoedlandschap
  119. 119. Beschermd monument
  120. 120. A. Onderhoudspremie B. Restauratiepremie
  121. 121. Onderhoudspremie • Besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2004 tot het vaststellen van een onderhoudspremie voor beschermde monumenten en stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij besluiten van de Vlaamse Regering van 23 juni 2006 en 19 oktober 2007, 4 december 2009, 19 november 2010 en 10 juni 2011. • Wat zijn onderhoudswerkzaamheden: – – – – • Duurzaam behoud en herwaardering Voorkomen van verval en ontwaarding Dringende instandhouding Inbegrip van werkzaamheden en diensten voor materiaaltechnische studies en stabiliteitsstudies, vereist voor de doelmatige en vakkundige uitvoering ervan Onderhoudspremie: - werkzaamheden mbt kenmerkende structuren, kleine landschapselementen, beplantingen op percelen met een houtige begroeiing, … – Snoeien, knotten, leiden en verzorgen van bomen, struiken en hagen; – Werkzaamheden en diensten voor materiaal-, technische en stabiliteitsstudies;
  122. 122. Onderhoudspremie • Aanvraag door premienemer indienen bij AOE • Onderhoudspremies worden toegekend door de minister of zijn gemachtigde • Werken mogen pas starten na de formele toekenning van de onderhoudspremie • Wordt berekend obv kostenraming, die min. 1.000 euro en max. 30.000 euro bedraagt => Onderhoudspremie bedraagt 40% van de kostenraming => ZEN : 80% (zonder economisch nut, voorwaarden aan verbonden) • Voorwaarden tot uitbetaling: – Werken dienen binnen een termijn van 2 jaar na datum van toekenning: • volledig uitgevoerd worden • voorlopig opgeleverd zijn • Uitbetaling dient aangevraagd te zijn bij het agentschap
  123. 123. Restauratiepremie • Besluit van de Vlaamse Regering van 14 december 2001 houdende vaststelling van het premiestelsel voor restauratiewerkzaamheden aan beschermde monumenten, gewijzigd bij besluiten van de Vlaamse Regering van 20 september 2002, 23 juni 2006 en 30 april 2009, 4 december 2009, 10 september 2010, 10 juni 2011 22 juli 2011 en 29 juni 2012. • Wat zijn restauratiewerkzaamheden: – – • Voor het behoud, de instandhouding of het herstel van een beschermd monument of van een gedeelte ervan, … Werkzaamheden en diensten, vereist voor de voorbereiding en uitvoering van de in litera a vermelde werkzaamheden of vereist voor het onderzoek, … Restauratiepremie: - Algemene bepalingen - Privé-sector Lokale en regionale besturen
  124. 124. Restauratiepremie • Aanvraag door premienemer indienen bij AOE • Restauratiepremies worden toegekend door de minister of zijn gemachtigde • Wordt berekend obv de door het agentschap aanvaarde kostenraming, offerte of inschrijving voor de beoogde restauratiewerkzaamheden, verhoogd met 10% als tussenkomst in de algemene kosten. => Geen premie lager dan 2500 euro • Samenstelling dossier: - bouwhistorische nota - inventaris en opmetingsplannen - diagnosenota - bestemmingsnota en –plan - verantwoordingsnota - restauratiedossier
  125. 125. Restauratiepremie • Restauratiewerkzaamheden starten pas NA toekenning restauratiepremie door minister • Bij gevaar of wegens dwingende noodzaak kan premienemer, op eigen risico, een gedeelte restauratiewerkzaamheden uitvoeren. Kostprijs hiervan mag niet meer bedragen dan 1/5 van de kostenraming die vooraf door het agentschap is aanvaard. • Voorwaarden tot uitbetaling: – • Werken dienen binnen een termijn van 5 jaar na datum van toekenning: • volledig uitgevoerd worden • voorlopig opgeleverd zijn • Uitbetaling dient aangevraagd te zijn bij het agentschap Voor de uitbetaling van de premie mogen op zijn verzoek voorschotten worden verstrekt aan de premienemer
  126. 126. Restauratiepremie • • Privé-sector: – Gewone restauratiepremie: - Vlaamse Gewest 25% (of 50% bepaalde voorwaarden) - Provincie en de gemeente elk 7,5% (of elk 15% bepaalde voorwaarden) – Bijzondere premie: (onderwijsgebouwen door een universiteit, Vl. Autonome hogeschool, ….) - Vlaamse Gewest 50% - Provincie en de gemeente elk 15% Lokale en regionale besturen: – Lokale besturen: - Vlaamse Gewest 60% - Provincie 20% - Lokaal bestuur 20% (dit kan ook opgesplitst worden in lb 10% en gemeente 10% bij andere dan gebouwen bestemd voor erkende eredienst, seminaries, …) – Regionale besturen: - Vlaamse Gewest 60% - Regionaal bestuur 40% (dit kan ook opgesplitst worden in rb 10% en provincie 30% bij andere dan gebouwen bestemd voor erkende eredienst, seminaries, …)
  127. 127. Beschermd stads- of dorpsgezicht
  128. 128. Onderhoudspremie • Besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2004 tot het vaststellen van een onderhoudspremie voor beschermde monumenten en stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij besluiten van de Vlaamse Regering van 23 juni 2006 en 19 oktober 2007, 4 december 2009, 19 november 2010 en 10 juni 2011. • Wat zijn onderhoudswerkzaamheden: – – – – • Duurzaam behoud en herwaardering Voorkomen van verval en ontwaarding Dringende instandhouding Inbegrip van werkzaamheden en diensten voor materiaaltechnische studies en stabiliteitsstudies, vereist voor de doelmatige en vakkundige uitvoering ervan ! Onderhoudspremie => erfgoedelementen en –kenmerken moeten vermeld zijn in een goedgekeurd herwaarderingsplan: - werkzaamheden mbt kenmerkende structuren, kleine landschapselementen, beplantingen op percelen met een houtige begroeiing, … – Snoeien, knotten, leiden en verzorgen van bomen, struiken en hagen; – Werkzaamheden en diensten voor materiaal-, technische en stabiliteitsstudies; – ….
  129. 129. Onderhoudspremie • Aanvraag voor onderhoudspremie cf. beschermd monument • VERSCHIL: GOEDGEKEURD HERWAARDERINGSPLAN • Herwaarderingsplan: – – – – Bepalen van onderhouds- en herwaarderingswerkzaamheden, alsook de uitvoeringsvoorwaarden Doelstelling: de instandhouding, het onderhoud, herstellen of verbeteren van de waarden van het geheel of gedeelte van stads- of dorpsgezicht Werkzaamheden mbt onderhoudspremie dienen hierin opgenomen te zijn! Geldigheidsduur van max. 10 jaar; erna evaluatie en actualisatie of de genomen opties worden geconfirmeerd
  130. 130. Beschermd landschap/ Erfgoedlandschap
  131. 131. A. Onderhoudspremie B. Landschapspremie
  132. 132. Onderhoudspremie • Besluit van de Vlaamse Regering van 4 april 2003 tot instelling van een premiestelsel voor beschermde landschappen, gewijzigd bij besluiten van de Vlaamse Regering van 23 juni 2006, 4 december 2009 en 10 juni 2011. • Wat zijn onderhouds- en instandhoudingswerkzaamheden: – – – • Voorkomen van ontwaarding Instandhouding en onderhoud Inbegrip van eventuele studies vereist voor de doelmatige en vakkundige uitvoering ervan, op voorwaarde dat gewaarborgd is dat werkzaamheden effectief kunnen uitgevoerd worden Onderhoudspremie - onderhoud en de instandhouding van kleine landschapselementen – Het snoeien, knotten, leiden en verzorgen van bomen, struiken en hagen; – …
  133. 133. Onderhoudspremie • Aanvraag door premienemer indienen bij AOE • Onderhoudspremies worden ontvankelijk verklaard en toegekend door de minister of zijn gemachtigde • vóór de toekenning geen werkzaamheden uitgevoerd >> uitz. : dwingende omstandigheden en mits AOE voorafgaandelijk toestemming heeft gegeven • Onderhoudspremie bedraagt 40% van de kostenraming (offerte of op forfaitaire basis). Max. onderhoudspremie = 20.000 euro • Voorwaarden tot uitbetaling: – Werken dienen binnen een termijn van 2 jaar na datum van toekenning: • volledig en integraal uitgevoerd worden • voorlopig opgeleverd zijn • Uitbetaling dient aangevraagd te zijn bij het agentschap • Per post gerelateerde eindafrekening van de kosten ingediend bij AOE • Verslag van de werkzaamheden en alle verantwoordingsstukken ingediend
  134. 134. Landschapspremie • Besluit van de Vlaamse Regering van 4 april 2003 tot instelling van een premiestelsel voor beschermde landschappen, gewijzigd bij besluiten van de Vlaamse Regering van 23 juni 2006, 4 december 2009 en 10 juni 2011. • Toepasbaar voor: – – – – Opmaken van een landschapsbeheerplan Uitvoeren van instandhoudings- en onderhoudswerkzaamheden in een landschapsbeheerplan Uitvoeren van herstel- en verbeteringswerkzaamheden vermeld in een landschapsbeheerplan Ontsluitings-, onderzoeks- en voorlichtingswerkzaamheden vermeld in een landschapsbeheerplan • Afhankelijk waarvoor landschapspremie wordt aangevraagd => andere procedure • Landschapspremie: - – Opmaak landschapsbeheerplan: 80% Uitvoeren beheerswerkzaamheden: • • • • kan niet voor minder dan 500 euro worden toegekend Slechts 20% van de werken mag voor de toekenning uitgevoerd zijn (tenzij dwingende omstandigheden en mits voorafgaandelijke toestemming) 70% voor instandhoudings-, onderhouds-, herstel- en verbeteringswerkzaamheden 20% voor ontsluitings-, onderzoeks- en voorlichtingswerkzaamheden
  135. 135. Landschapspremie • Bedrag landschapspremie wordt toegekend obv de door het agentschap aanvaarde kostenraming voor de beoogde beheerswerkzaamheden, verhoogd met 10% als tegemoetkoming in de algemene kosten zoals werkingskosten. • Voorwaarden tot uitbetaling: – Werken dienen binnen een termijn van 3 jaar na datum van toekenning: • uitgevoerd worden • voorlopig opgeleverd zijn • Uitbetaling dient aangevraagd te zijn bij het agentschap • Per post gerelateerde eindafrekening van de kosten ingediend bij AOE • Verslag van de werkzaamheden en alle verantwoordingsstukken ingediend
  136. 136. Financiële aspect MONUMENT • • • Onderhoudspremie: onderhoudswerkzaamheden werken pas starten na toekenning min. 1 000euro max. 30 000euro 40% van de raming uitvoering binnen termijn van 2 jaar na toekenning Restauratiepremie: restauratiewerkzaamheden werken pas starten na toekenning (uitz. op) Dossiersamenstelling min. 2 500euro premie max. / + 10% voor kosten % afh. van premienemer uitvoering binnen termijn van 5 jaar na toekenning STADS/DORPGEZICHT Onderhoudspremie: goedgekeurd herwaarderingsplan nodig overeenstemming bepalingen met monument LANDSCHAP • • Onderhoudspremie: onderhouds- en instandhoudingswerkzaamheden starten na toekenning (uitz. op). min. / max. 20 000euro 40% van de raming uitvoering binnen termijn van 2 jaar na toekenning Landschapspremie: Opmaak landschapsbeheerplan beheerswerkzaamheden werken pas starten na toekenning (uitz. op) % afh. soort aanvraag uitvoering binnen termijn van 3 jaar na toekenning
  137. 137. Wetgeving • • • Premiemogelijkheden van toepassing binnen huidige wetgeving Nieuw onroerend erfgoed decreet gepland tegen 1 januari 2015 Vragen omtrent nieuwe decreet? => Uniek Loket
  138. 138. PRAKTISCH Sofie Duytschaever
  139. 139. Inhoudstafel 1 Vernieuwde website 2 Geoportaal 3 Contactgegevens buitendiensten
  140. 140. Vernieuwde website
  141. 141. https://www.onroerenderfgoed.be
  142. 142. • Links naar: • Inventaris Onroerend Erfgoed • Databank beschermingen • Publicaties • Beleid & regelgeving • Formulieren • Onderzoek • Vergunning • Premies • Diensten • Actueel • Geoportaal
  143. 143. Geoportaal
  144. 144. https://geo.onroerenderfgoed.be/
  145. 145. Contactgegevens buitendiensten
  146. 146. Algemene contactgegevens VAC’s • • Onroerend Erfgoed Antwerpen Lange Kievitstraat 111-113 , bus 53 2018 Antwerpen T. 03/224 62 10 | F. 03/224 62 23 antwerpen@onroerenderfgoed.be Onroerend Erfgoed Limburg Koningin Astridlaan 50, bus 1 3500 Hasselt T. 011/74 22 20 | F. 011/74 22 39 limburg@onroerenderfgoed.be • Onroerend Erfgoed Oost-Vlaanderen Gebroeders Van Eyckstraat 4-6 9000 Gent T. 09/265 46 18| F. 09/265 46 00 oostvlaanderen@onroerenderfgoed.be • ! Nieuw adres OE Oost-Vlaanderen vanaf 17 maart 2014: Koningin Maria Hendrikaplein 70 9000 Gent
  147. 147. Algemene contactgegevens VAC’s • • Onroerend Erfgoed Vlaams - Brabant Diestsepoort 6, bus 94 3000 Leuven T. 016/66 59 00 | F. 016/66 59 05 vlaams-brabant@onroerenderfgoed.be Onroerend Erfgoed West-Vlaanderen Koning Albert I-laan 1.2, bus 92 8200 Brugge (Sint-Michiels) T. 050/24 81 50 | F. 050/24 82 05 west-vlaanderen@onroerenderfgoed.be
  148. 148. Presentatie: http://www.slideshare.net/VIOE Vragen? geert.vanderlinden@rwo.vlaanderen.be koen.smets@rwo.vlaanderen.be sofie.duytschaever@rwo.vlaanderen.be

×