Alzheimer
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Alzheimer

on

  • 267 views

 

Statistics

Views

Total Views
267
Views on SlideShare
267
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
2
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Alzheimer Document Transcript

  • 1. Alzheimer’s Disease เรียบเรียงโดย นศ.ภ.นัทธพงศ ประจักษจิตร ตรวจสอบโดย ภญ.จีรนันท ปากองวัน รศ.ดร.สุระรอง ชินวงศ โรคอัลไซเมอร [ Alzheimer’s Disease (AD) ] หรือ Dementia of Alzheimer’s type (DAT) เปนโรคที่ ทําใหเกิดกลุมอาการทางสมองเสื่อมในผูสูงอายุที่พบบอยที่สุดในโลกทางตะวันตก ในประเทศไทยเชื่อวาโรคนี้ สามารถพบไดเชนกัน โรคนี้นับวันจะเปนปญหาเพิ่มขึ้น เพราะเปนโรคที่พบในประชากรที่มีอายุมาก และ ประชากรผูสูงอายุ จะมีมากขึ้นในทุกประเทศ รวมทั้งประเทศไทยดวย ในปจจุบันไดมีความเจริญกาวหนาใน การวิจัยโรคอัลไซเมอรมากขึ้น ทําใหแนวทางในการดูแลรักษาโรคนี้ดีขึ้น และแมวายังไมสามารถรักษาใหหาย ขาด หรือหาวิธีปองกันไดในปจจุบัน แตก็มีแนวโนมวาการรักษาและปองกันนาจะทําไดดีขึ้น ลักษณะอาการของผูปวยอัลไซเมอร อาการเดนของโรคอัลไซเมอร คือ ความจําเสื่อม หรือหลงลืม เรื่องที่ลืมมักจะเปนเรื่องที่เกิดขึ้นใหม ๆ ในชีวิตประจําวัน เชน ลืมปดเตารีด ลืมกินยา หรือ ใครมาพบวันนี้ ลืมชื่อคน ลืมของ หาของใชสวนตัวไมพบ ชอบพูดซ้ํา ถามคําถามซ้ํา เพราะจําคําตอบไมได มีปญหาเรื่องการพูดและการใชภาษา คือจะคิดคําศัพทบางคําไม ออก ใชคําใกลเคียงแทน สติปญญาความเฉลียวฉลาดลดลง ทักษะตาง ๆ จะเริ่มสูญไป อารมณหงุดหงิด และอาจ ทอแท เพราะอาการดังกลาว สาเหตุของโรค 1. จากความผิดปกติในเนื้อสมองจะพบลักษณะที่สําคัญสองอยางคือ กลุมใยประสาทที่พันกัน neurofibrillary tangles และมีสาร beta amyloid ในสมอง ใยสมองที่พันกันทําใหสารอาหารไมสามารถไปเลี้ยงสมอง การที่ สมองมีคราบ beta amyloid หุมทําใหระดับ acetylcholine ซึ่งมีสวนสําคัญในเรื่องการเรียนรูและความจําใน สมองลดลง 2. การอักเสบ inflammatory สาร amyloid เมื่อสลายจะใหสารอนุมูลอิสระออกมา อนุมูลนี้จะทําใหเกิดการ อักเสบของเซลสมอง 3. กรรมพันธุ ถามีบุคคลในครอบครัวปวยดวยโรคอัลไซเมอร โอกาสที่จะเปนก็จะมากขึ้น 4. อายุ ยิ่งอายุมากขึ้นก็ยิ่งมีโอกาสเปนมาก พบวารอยละ 25 ของผูปวยอายุ85 ปเปนโรคนี้ 5. โรคความดันโลหิตสูงเรื้อรัง โรคความดันโลหิตสูงทําใหผูปวยสูญเสียความจํา การรักษาความดัน จะทําให ความจําดีขึ้น
  • 2. ยารักษาโรคอัลไซเมอร ปจจุบันมีการนํายาใหมมาใชรักษาโรคสมองเสื่อมอัลไซเมอรหลายชนิด แมวาผลการรักษายังไมดีเทาที่ ควร แตสวนใหญแลวผูปวยที่มีอาการไมรุนแรงมากนัก มักจะพบวาอาการตางๆ ของโรคดีขึ้นเปนลําดับ ยาที่ใช มีดังนี้ 1. ยา Donepezil ใชในการรักษาโรคสมองเสื่อมอัลไซเมอรชนิดไมรุนแรง จัดอยูในกลุม anticholinesterase inhibitors ออกฤทธิ์โดยการเพิ่มระดับของสารเคมี acetylcholine ในสมอง ประสิทธิภาพของยานี้ที่ผานมา ชวยใหอาการหลงลืมของผูปวยดีขึ้น รวมทั้งความผิดปกติทั้งทางดานอารมณและการนึกคิด อยางไรก็ตามยัง ไมยาที่รักษาใหอาการสมองเสื่อมหายขาด ดังนั้นในผูปวยที่มีอาการรุนแรงหรือเปนมาก อาจไมไดผลใน การรักษาเทาที่ควร อีกประการหนึ่งจากการศึกษาวิจัยพบวาเมื่อหยุดยา อาการที่ดีขึ้นอาจกลับเลวลงได เนื่อง จากสมดุลของสารเคมีในสมอง และระบบประสาทสวนกลางกลับไปสูสภาพเดิมกอนการรักษา การใชยา ตองกินตอเนื่อง มักไมเห็นผลในเวลาอันรวดเร็ว ขอดีของยานี้คือไมมีผลขางเคียงตอตับ ไมตองตรวจเลือด เพื่อตรวจสอบการทํางานของตับ และเปนยาที่กินเพียงวันละหนึ่งครั้ง ตอนเย็นหรือกอนนอน ชวยใหเกิด ความสะดวกมากยี่งขึ้นในกลุมผูปวยอัลไซเมอร 2. ยา Galantamine เมื่อใชขนาด 8-146 mg วันละสองครั้ง พบวาไดผลดีพอสมควร จัดอยูในกลุม anticholinesterase inhibitors เชนกัน มีทั้งชนิดเม็ดและชนิดน้ํา ใชรับประทานวันละสองครั้ง เชา-เย็น พรอม อาหาร ชวยลดอาการระคายเคืองกระเพาะและลําไสได ขนาดยาที่นอยที่สุดคือ 4 mg วันละสองครั้ง ติดตอ กันอยางนอย 4 สัปดาห ตองระมัดระวังขนาดยาในผูปวยที่เปนโรคตับและโรคไต ไมควรใชเกินวันละ 16 mg 3. Rivastigmine เปนยาอีกชนิดหนึ่งที่ใชในการรักษาโรคอัลไซเมอร จัดอยูในกลุม anticholinesterase inhibitors จากการศึกษาพบวาในขนาดสูงวันละ 6-12 mg ไดผลดีกวาขนาด 1-4 mg ตอวัน รับประทานวัน ละสองครั้ง และไมควรทานพรอมอาหาร เนื่องจากการดูดซึมยาจะลดนอยลงไปมาก และกอใหเกิดอาการ คลื่นไสอาเจียนไดบอยกวา การใชยานี้นิยมใชวิธีเพิ่มขนาดยาทีละนอย โดยติดตามจากผลการรักษาเปนหลัก 4. ยา Tacrine เปนยาในกลุม cholinergic neurotransmitter replacement แนวโนมปจจุบันจะใชยานี้สูงขึ้นอาจ สูงถึงวันละ 120-160 mg บางการศึกษาใชรวมกับ lecithin (phosphatidylcholine) พบวาผลการรักษาดีขึ้น บาง แตยังไมมีความสําคัญทางสถิติ และตองการขอมูลเพิ่มเติมอีกบางสวน ยานี้ระคายกระเพาะคอนขางมาก ควรกินกอนอาหารประมาณหนึ่งชั่วโมง และมีผลตอการทํางานของตับ จําเปนตองตรวจเลือดทุกสัปดาห หากพบวามีการเพิ่มขึ้นของเอนไซมตับ อาจตองหยุดยา หรือเปลี่ยนไปใชยาชนิดอื่นแทน 5. Memantine ยาตัวนี้เปนยาสําหรับรักษาสภาวะสมองเสื่อม (dementia) ในระดับ moderate to severe ที่เกิด จากโรคอัลไซเมอร เปนยาใชรับประทานโดยออกฤทธิ์ควบคุมการทําหนาที่ของ NMDA (N-methyl-D- aspartate) receptor โดยออกฤทธิ์แบบเลือกเฉพาะที่จะไปมีผลลดการนําสัญญาณประสาทเฉพาะสวนที่ผิด ปกติโดยไมไปรบกวนสัญญาณที่มีตามปกติ ชวยใหเซลลประสาทที่เสื่อมลงนั้นยังคงทําหนาที่ตอไปได โดย
  • 3. เริ่มดวยขนาด 5 mg วันละ 1 ครั้ง แลวจึงคอย ๆ เพิ่มขึ้นจนถึงขนาดที่แนะนําใหใช คือ วันละ 20 mg อาการ ไมพึงประสงคที่พบ เชน ออนเพลีย ปวดศรีษะ ความดันโลหิตสูง อาเจียน ทองผูก ปวดหลัง งวงซึม ผลิตภัณฑเสริมอาหาร นอกจากการใชยาในการรักษา ในปจจุบันไดมีการนําผลิตภัณฑเสริมอาหารเขามาชวยในการบํารุง สมอง ชวยการเพิ่มประสิทธิภาพการทํางานของสมองได รวมทั้งปองกันการเสื่อมของระบบการเรียนรู อยางไร ก็ตามควรตองระลึกเสมอวาผลิตภัณฑเสริมอาหารดังกลาวนี้ไมใชยา และไมไดมีการศึกษาวิจัยที่เขมงวด ที่จะได ผลที่เชื่อถือไดเหมือนการศึกษาวิจัยในยา 1. แปะกวย (Ginkgo biloba) ปจจุบันสารสกัดจากใบของแปะกวยถูกนํามาใชเปนยาและผลิตภัณฑเสริมอาหาร เพื่อเพิ่มการไหลเวียนของ โลหิตที่สมองและรางกาย และลดการถูกทําลายของเซลลประสาท โดยมักใชในการปองกันหรือรักษา อาการโลหิตไปเลี้ยงสมองไมเพียงพอ (cerebral insufficiency) โดยอาการดังกลาวมักประกอบดวย การไมมี สมาธิ ความจําเสื่อม งุนงง ไมมีแรง เหนื่อย สมรรถภาพทางกายลดลง อาการซึมเศรา วิตกกังวล มึนงง หูอื้อ และปวดศีรษะ นอกจากนี้ยังชวยปรับปรุงความจําและการทํางานของสมองในผูปวยความจําเสื่อม และ บําบัดปญหาเกี่ยวกับการไดยินและการมองเห็น ปริมาณแนะนํา วันละ 120-240 มิลลิกรัมตอวัน 2. เลซิติน (Lecithin) เลซิติน หรือ phosphatidylcholine เปนสารธรรมชาติที่พบไดมากในไขแดงและถั่วเหลือง ปจจุบันไดมีการ ผลิตเปนผลิตภัณฑเสริมอาหาร โดยสกัดมาจาดถั่วเหลือง จุดประสงคของการใชเลซิติน ก็เพื่อเปนการเสริม สารโคลีนใหรางกายนําไปใชประโยชน ซึ่งผลที่คาดหวังมากที่สุดก็คือการเพิ่มโคลีนใหสมองนําไปใชใน การสังเคราะหสารสื่อประสาทอะเซทิลโคลีนที่มีความสําคัญตอความจํา ดังที่ไดกลาวมาแลว อยางไรก็ตาม รายงานการศึกษาที่ใหผลคัดคานก็มีเชนกัน เชน การศึกษาในผูปวยอัลไซเมอรระยะเริ่มแรก พบวาเลซิติน ขนาดสูง ๆ ไมมีผลในทางการรักษา นอกจากนี้การใหเลซิตินในขนาดสูงติดตอกันเปนระยะเวลานานยังอาจ กอใหเกิดผลเสียได โดยจะพบวาผูปวยมีอาการซึมเศรา และมีผลกระทบสารสื่อประสาทหลายระบบ เกิดผล เสียเกี่ยวกับทางเดินอาหาร มีเหงื่อและน้ําลายออกมาก และเบื่ออาหาร เปนตน 3. ฮิวเปอรซีน เอ (Huperzine A) ฮิวเปอรซีน เอ เปนโมเลกุลยอยของสมุนไพรจีนที่มีชื่อวา Huperzia serrata จะชวยยับยั้งการทํางานของ เอนไซมที่จะมีผลตอการทําลายสารอะซิทิลโคลีน ซึ่งมีสวนสําคัญตอการสงผานสัญญาณประสาท เปน ปจจัยสําคัญตอระบบความจําในระยะสั้น งานวิจัยโดยสถาบัน The National Institute on Aging พบวาการ ทดลองในระยะ 2 โดยการใหผูปวยโรคอัลไซเมอรบริโภคประมาณ 200-400 ไมโครกรัมตอวัน วันละ 2 เวลา จะมีอาการปวยของโรคนอยลง ซึ่งผลการทดลองดังกลาวนั้นสอดคลองกับ ผลการศึกษาโดย มหาวิทยาลัย The Georgetown University ในโครงการเพื่อศึกษาความผิดปกติของระบบความจํา 4. น้ํามันปลา (fish oil)
  • 4. จากการที่ทราบกันดีวาชวงที่สมองกําลังพัฒนาจะตองมีการใชกรดไขมันซึ่งเปนสวนประกอบที่สําคัญของ เยื่อหุมเซลลของเซลลประสาท ดังนั้นจึงไดมีผูสนใจศึกษาถึงผลของการใหอาหารเสริมที่มีสวนประกอบ ของโอเมกา-3 ซึ่งเปนกรดไขมันชนิดไมอิ่มตัว โดยนํามาศึกษาดูผลที่มีตอการทํางานของสิ่งมีชีวิตหลาย ๆ ระบบโดยเฉพาะที่เกี่ยวของกับเซลลประสาท น้ํามันปลานับวาเปนแหลงอาหารสําคัญที่ใหกรดไขมันชนิดไมอิ่มตัว ทั้งนี้น้ํามันปลาที่ไดจากปลาทะเล จะมีสวนประกอบของโอเมกา-3 สูงแตมีกรดไขมันโอเมกา-6 ต่ํากวาน้ํามันปลาที่ไดจากปลาน้ําจืด สารโอเม กา-3 ที่พบในน้ํามันปลาตัวสําคัญ ๆ ไดแก docosahexaenoic acid หรือ DHA และ eicosapentaenoid acid สวนกรดไขมันโอเมกา-6 ที่พบไดแก arachidonic acid ทั้งนี้สารดีเอชเอ และ arachinodic acid จะมีความ สําคัญในการพัฒนาของระบบประสาท และการทํางานของระบบประสาทตา 5. วิตามิน บี วิตามินกลุมนี้มีอยูหลายตัว ที่มีความสําคัญตอการทํางานของระบบประสาท เชน วิตามินบี1 บี6 บี12 กรด โฟลิค และ ไนอาซีน เปนตน การขาดวิตามินเหลานี้จะมีผลกระทบการทํางานของระบบประสาท ทําใหเกิด ปญหาเกี่ยวกับจิตประสาท มีอาการเครียด ปวดศีรษะ เสนประสาทอักเสบ และความคิดวุนวายสับสน 6. โคเอนไซมคิวเทน (Coenzyme Q10) โคเอนไซมคิวเทนจะชวยกระตุนการทํางานของสมองในสวนตาง ๆ ชวยเพิ่มพลังใหกับระบบความคิด การ บริโภคโคเอนไซมคิวเทนจะชวยรักษาอาการของโรคพารกินสันในระยะตนและปองกันการเสื่อมประสิทธิ ภาพของการเรียนรูโดยการเพิ่มระดับของสารโดพามีน (Dopamine) ในสมอง ปจจุบันยังไมทราบสาเหตุที่แนชัดที่ทําใหเปนโรคอัลไซเมอร ดังนั้นการรักษาสวนใหญจะเปนการ รักษาแบบประคับประคอง หรือชะลอการดําเนินไปของโรค โดยการใชยาเพื่อชวยในเรื่องของความทรงจํา แตยาอาจจะชวยไดเพียงระยะหนึ่งเทานั้น เมื่อถึงเวลาที่อาการรุนแรงเพิ่มมากขึ้นก็ไมสามารถจะควบคุมได ดังนั้นเมื่อพบความผิดปกติควรไปพบแพทย เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยวาเปนโรคสมองเสื่อมหรือไม นอกจากจะตองอาศัยการเขาใจอาการ และสภาวะของโรคของผูปวยแลว การดูแลในเรื่องใหผูปวยได รับสารอาหารครบถวนและดูแลสุขภาพโดยรวม ไมใหเปนโรคอื่น ๆ เชน ความดัน เบาหวาน หรือโรคติด เชื้ออื่น ๆ เพื่อบรรเทาความรุนแรงของโรค นอกจากนี้อีกวิธีที่เชื่อวาจะสามารถปองกันโรคอีกแนวทางหนึ่ง ที่สําคัญคือ การดูแลสภาพจิตใจ โดยการทําสมาธิ หรือโดยการฝกสติ ซึ่งสามารถทําไดในทุกอิริยาบถตาม สะดวก เอกสารอางอิง 1. มนัส ธัญญะกิจไพศาล. คูมือการดูแลผูปวยโรคอัลไซเมอร. โรงพยาบาลสมเด็จเจาพระยา กรมสุขภาพ จิต. 2544; พิมพครั้งที่ 1 : หนา192
  • 5. 2. ยารักษาโรค alzheimer [online]. Available from http://www.bangkokhealth.com/knowdrug_htdoc/drug_detail.asp?number=5 [accessed date 18/09/2005] 3. ผลิตภัณฑเสริมอาหาร [online]. Available from htttp://pcog.pharmacy.psu.ac.th/virtualClassroom/570-402/health%20food%20CVS.doc[accessed date 18/09/2005] 4. ผลิตภัณฑเสริมอาหารสําหรับสุขภาพที่ดีของสมอง [online] available from http://www.med.mykku.net/site_data/mykku_med/701000019/Health%20food%20for%20neurologic al%20enhancement.doc[accessed date 18/09/2005] 5. memantine [online] available from http://www.ramamental.com/gp/gp/5.pdf [accessed date18/09/2005] 6. Wang R, Tang XC. Neuroprotective effects of hyperzine A. A natural cholinesterase inhibitor for the treatment of Alzheimer’s disease. Neurosignals.2005;14(1-2):71-82 7. โรคอัลไซเมอร [online] available from http://www.siamhealth.net/Disease/neuro/alzheimers.htm [accessed date 18/09/2005] 8. alzheimer [online] available from http://www.manager.co.th/around/AroundShowWord.asp? wordday_id=110&Alphabet=a [accessed date 18/09/2005]