27-5-2011                                                                 Overzicht                                       ...
27-5-2011NSAID’s (Non Steroidal Anti Inflammatory Drugs)                 NSAID’s (2) • Diclofenac, Naproxen, Ibuprofen    ...
27-5-2011 Opiaten                                                                Bijwerkingen van opiaten• Endorfines zijn...
27-5-2011Fentanyl                                              Wanneer overleg verpleegkundige / arts?• Sterk werkzaam opi...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Voorjaar 2011 verpleegkundig vizier klaartje de kanter

354
-1

Published on

Voorjaar 2011 verpleegkundig vizier klaartje de kanter

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
354
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Voorjaar 2011 verpleegkundig vizier klaartje de kanter

  1. 1. 27-5-2011 Overzicht • Inleiding over pijnstillers bij ouderenFarmacologische interventies bij • Verschillende groepen pijnstillers ouderen met pijn • Hoe werken ze? 8e Verpleegkundig Vizier • Bijwerkingen 24 mei 2011 • Hoe geven bij ouderen? • Waar kunnen jullie op letten? Klaartje de Kanter Ziekenhuisapotheker / Klinisch Farmacoloog i.o. • ConclusiePijnstillers bij ouderen• Pijn bij ouderen komt veel voor• Niet-farmacologische interventies• Farmacologische interventies: pijnstillers• Mogelijke problemen met pijnstillers bij (kwetsbare) ouderen • Veranderde farmacokinetiek • Veranderde farmacodynamiek • Deze populatie vaak uitgesloten in onderzoeken • Polyfarmacie • Bijwerkingen Pharmaceutisch Weekblad, 2007Pijnladder WHO Paracetamol • 1 keus middel bij pijn, blijft doorgegeven als andere e middelen worden toegevoegd • Werkingsmechanisme: is nog (steeds) onduidelijk • Bijwerkingen: m.n. bij hogere doseringen kan lever overbelast raken • Dosering max 4 dd 1000mg • Farmacokinetiek bij ouderen lijkt onveranderd • Bij langdurig gebruik in ouderen max 3 dd 1000mg • Controle leverenzymen • Let op: combinatiepreparaten of ‘zelfzorg’medicatie 1
  2. 2. 27-5-2011NSAID’s (Non Steroidal Anti Inflammatory Drugs) NSAID’s (2) • Diclofenac, Naproxen, Ibuprofen • Bijwerkingen: • Werkingsmechanisme: • Prostaglandines hebben beschermende functie op • remmen het enzym Cyclo-Oxygenase (COX) maag-darmslijmvlies en nieren • COX speelt belangrijke rol bij aanmaak van • Bij remming van COX en dus minder prostaglandines: prostaglandines • Maagdarmklachten (vage maagklachten en dyspepsie • Prostaglandines hebben belangrijke functie bij t/m gastroduodenale ulceraties en bloedingen) opvang en geleiding van pijninformatie • Niertoxiciteit (voorkomen dehydratie en combinatie met ACE-remmers en diuretica vermijden) • NSAID’s remmen dus vorming van prostaglandines • Cardiovasculaire bijwerkingen (verergeren hartfalen) en daardoor vermindering van pijn • NSAID’s ook ontstekingsremmend CBO-richtlijn Preventie van maagschade bij NSAID gebruik • Toevoegen protonpompremmer (pantoprazol of omeprazol) • Ook bij rectaal toedienen van NSAID Selectieve COX-remmers NSAID s (3)• celecoxib (Celebrex ) en etoricoxib (Arcoxia ) ® ® • Bij ouderen erg voorzichtig met NSAID’s• 2 varianten van COX enzym (COX-1 en COX-2) • Wel wanneer pijn door ontsteking komt (bijv. reumatoïde• COX-1 artritis) • in constante hoeveelheden aanwezig • zorgt voor productie van prostaglandines met normale • Lage dosis en zo kort mogelijk behandelen huishoudfunctie (zoals gastroprotectie en nierperfusie) • Geven maagbescherming• COX-2 • Regelmatig monitoren en evalueren • Onder normale omstandigheden slecht beperkt aanwezig • Bij onstekingsprocessen stijgt concentratie met 10-80% 2
  3. 3. 27-5-2011 Opiaten Bijwerkingen van opiaten• Endorfines zijn lichaamseigen stoffen die op de ‘opiaat’- • Ontwikkeling van tolerantie voor: receptoren aangrijpen • Misselijkheid (evt. anti-emeticum)• Aanmaak tijdens bevalling en duursporten enz. zodat je pijn • Sedatie kunt verdragen op het moment dat je het nodig hebt • Droge mond• Morfine, oxycodon, fentanyl etc. • Blijvende bijwerkingen:• Werking: • Obstipatie (mobiliseren, voldoende drinken en laxantia!) • Binden aan mu- en kappa-receptoren • Cognitieve stoornissen (verlagen dosering of • Zowel centraal als perifeer opiaatrotatie) • Blokkeren de transmissie van pijnprikkels • Ademhalingsdepressie (lage startdosering en langzaam• Start low, go slow opbouwen) • Starten met lage dosis en langzaam opbouwen • Urineretentie (mobiliseren of tamsulosine) • Titratie op basis van respons van patiënt • Jeuk (opiaatrotatie)Langwerkende en kortwerkende preparaten Vooroordelen over opiaten • Langwerkende preparaten als • ‘Laatste redmiddel voor terminale patiënten’ • onderhoudsdosering Kortwerkende erbij als • ‘Binnen enkele maanden treedt verslaving op’ ‘escape’ bij • ‘Je wordt er verschrikkelijk duf van; een soort kasplantje’ doorbraakpijn • ‘Communicatie met je partner en andere familie wordt • > 3 keer kortwerkend onmogelijk’ opiaat nodig, afvragen of onderhoudsdosering • Je zou je darmen uit je lijf spugen te laag is • Je kunt er dood aan gaan Vooroordelen over opiaten (2) Tramadol• Niets geven kan nog wel erger zijn • Zwakke µ-receptor-agonist • Zelfde bijwerkingen als andere opiaten, maar minder• Slaperigheid, misselijkheid en braken: als deze al optreden ernstig gaan ze binnen enkele dagen over • Obstipatie en ademhalingsdepressie zijn zeldzaam• Obstipatie: laxans is altijd geïndiceerd • Meest voorkomend zijn misselijkheid en duizeligheid• Ademhalingsdepressie: treedt niet op bij normaal gebruik • Uitgebreid bestudeerd in ouderen• Gewenning: lichamelijk afhankelijkheid, afbouwen en • Effectief en goed verdragen stoppen kan altijd. Indien effectieve dosering is bereikt, zijn • Geen veranderde farmacokinetiek meeste patiënten langdurig op stabiele dosering ingesteld • Bruikbaar middel voor ouderen• Maximale dosering: is er niet, bij bijwerkingen en • Na paracetamol• onvoldoende pijnstilling, opiaatrotatie Verslaving: is er niet bij patiënten met pijn • Indien meer potente opiaten niet worden verdragen 3
  4. 4. 27-5-2011Fentanyl Wanneer overleg verpleegkundige / arts?• Sterk werkzaam opiaat • Pijnscores vervolgen• Pleister, zuigtablet en neusspray• Pleister voor onderhoudsbehandeling • Indien patiënt onacceptabele pijn heeft • Niet doorknippen! • Indien medicatie volgens medicatie-opdracht niet het • Niet blootstellen aan warmtebronnen gewenste effect heeft • Werking pleister: begint na 6 - 12 uur• Zuigtablet / Neusspray voor doorbraakpijn • Ernstige bijwerkingen van pijnmedicatie optreden • Werking neusspray en zuigtablet: binnen enkele minutenConclusie• Verschillende groepen pijnstillers• Paracetamol• NSAID s • Maagbescherming? • Monitoren van nierfunctie Vragen? • Nog steeds nodig?• Opiaten • Vooroordelen • Laxans? • Hoeveelheid escape-medicatie? 4

×