Palliatieve zorg bij mensen met een                    dementie     Prof. dr. Raymond        Koopmans,        hoogleraarou...
Onderwerpen van de presentatie• De laatste fase van dementie• Waar gaan mensen met een dementie aan dood?• Lijden bij deme...
Wat is de laatste fase van dementie?• Artikel van EDCON consensus
Welk percentage van de mensen met dementie komt in de laatste fase?
Onderzoek bij 890 verpleeghuispatiënten  met een dementie, allen gevolgd tot               overlijden 14% (1 op de 7) bere...
Dementie is een dodelijke ziekte net zoals         kanker (Murray, 2005)!                              •Progressieve      ...
Wat zijn de doodsoorzaken?
DoodsoorzakenCause of death                      %Cachexie/dehydratie                 35.2Cardio-vasculaire aandoeningen  ...
Verschil in doodsoorzaken tussen mensen die   wel of niet overleven tot de laatste fase  Doodsoorzaak (%)      Overleving ...
Vier belangrijkste aspecten van palliatieve            zorg bij dementie  • Pro-actief medisch beleid (advance care planni...
Lijden bij dementie  • Een groot literatuuronderzoek met een selectie van       artikelen vanuit het perspectief van de pe...
Lijden bij dementie: hoe te herkennen?• Discomfort Scale Dementia of the Alzheimer Type  (DS-DAT)
DS-DAT• Hoorbaar/luidruchtig ademhalen• Negatief stemgebruik• Tevreden gelaatsuitdrukking• Bedroefde gelaatsuitdrukking• A...
Hoe meten we pijn bij mensen met           dementie?• Numerieke schaal• PACSLAC-D• PAINAD• REPOS
Resultaten• Van de 117 onderzochten mensen met een dementie, had 47% aanwijzingen voor pijn gemeten met de PACSLAC-D
Problemen met eten en drinkenMet afweergedrag wordt hier bedoeld „elk gedrag van een persoon met dementie dat eten of drin...
Onderzoek naar het niet instellen van kunstmatige vocht- en voedseltoediening• 190 dementiepatiënten (meestal gevorderde  ...
Belangrijkste redenen voor SO’s om niet te    starten met kunstmatige vocht of            voedseltoediening
Beloop van onwelbevinden                            •   Bij het moment van de                                besluitvormin...
Wel of geen sondevoeding?
Resultaten• 7 onderzoeken in de literatuur• De meesten hebben gekeken naar sterfte en    voedingsparameters, geen enkele n...
• Het niet instellen van kunstmatige vocht- en    voedseltoediening wordt foutief geïnterpreteerd als    geen eten en drin...
Tot slot              www.pallialine.nlUniversitair Kennisnetwerk Ouderenzorg Nijmegen
2012 verpleegkundig vizier raymond koopmans
2012 verpleegkundig vizier raymond koopmans
2012 verpleegkundig vizier raymond koopmans
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

2012 verpleegkundig vizier raymond koopmans

1,280 views
1,039 views

Published on

2012 verpleegkundig vizier raymond koopmans

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,280
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

2012 verpleegkundig vizier raymond koopmans

  1. 1. Palliatieve zorg bij mensen met een dementie Prof. dr. Raymond Koopmans, hoogleraarouderengeneeskunde, in hetbijzonder de langdurige zorg
  2. 2. Onderwerpen van de presentatie• De laatste fase van dementie• Waar gaan mensen met een dementie aan dood?• Lijden bij dementie en hoe te meten?• Pijn bij dementie• Problemen met eten en drinken• Tot slot
  3. 3. Wat is de laatste fase van dementie?• Artikel van EDCON consensus
  4. 4. Welk percentage van de mensen met dementie komt in de laatste fase?
  5. 5. Onderzoek bij 890 verpleeghuispatiënten met een dementie, allen gevolgd tot overlijden 14% (1 op de 7) bereikt de laatste fase van dementie!! De rest overlijdt tevoren!
  6. 6. Dementie is een dodelijke ziekte net zoals kanker (Murray, 2005)! •Progressieve dementie •Eet problemen •Dehydratie en cachexie •Progressieve dementie •Slikstoornissen •Aspiratie pneumonieMurray, 2005
  7. 7. Wat zijn de doodsoorzaken?
  8. 8. DoodsoorzakenCause of death %Cachexie/dehydratie 35.2Cardio-vasculaire aandoeningen 20.9Acute longziekten (pneumonie) 20.1Acute dood zonder bekende oorzaak 8.9Ziekten van de urinewegen 3.1Ziekten van het maag-darmstelsel 2.6Andere longziekten 2.5Infectiezieketen 1.1kanker 1.1Overige 4.5
  9. 9. Verschil in doodsoorzaken tussen mensen die wel of niet overleven tot de laatste fase Doodsoorzaak (%) Overleving tot Overleden voor de laatste laatste fase(n=764)) fase(n=126) Cardiovasculaire 13.5 22.1 aandoeninh Acute longziekte 12.7 21.3 Cachexie/dehydratie 53.2 32.2 Overige 20.6 24.3
  10. 10. Vier belangrijkste aspecten van palliatieve zorg bij dementie • Pro-actief medisch beleid (advance care planning) • Voorkomen van agressieve, belastende behandelingen • Behandeling van veelvoorkomende gezondheidsproblemen en symptomen zoals pijn, angst, benauwdheid, eet- en drinkproblemen en pneumonie • Palliatieve sedatie en euthanasie
  11. 11. Lijden bij dementie • Een groot literatuuronderzoek met een selectie van artikelen vanuit het perspectief van de persoon met dementie zelf, liet zien dat er geen solide onderbouwing te vinden is dat dementie noodzakelijkerwijs resulteert in ondraaglijk lijden • Hoewel men natuurlijk niet kan ontkennen dat (lijden aan) dementie een grote impact heeft op de kwaliteit van leven en dat de verlieservaringen in veel negatieve emoties kunnen resulteren, hebben mensen met dementie toch hun eigen manieren ontwikkeld om met de dementie om te gaan en de ziekte een plaats te geven in hun leven.De Boer ME, Hertogh CM, Droes RM, Riphagen, II, Jonker, C, Eefsting JA. Suffering from dementia - the patientsperspective: a review of the literature. International Psychogeriatrics 2007; 19: 1021-1039.
  12. 12. Lijden bij dementie: hoe te herkennen?• Discomfort Scale Dementia of the Alzheimer Type (DS-DAT)
  13. 13. DS-DAT• Hoorbaar/luidruchtig ademhalen• Negatief stemgebruik• Tevreden gelaatsuitdrukking• Bedroefde gelaatsuitdrukking• Angstige gelaatsuitdrukking• Gefronst gelaat• Ontspannen lichaamstaal• Gespannen lichaamstaal• Zenuwachtige bewegingen/bewegingsonrust
  14. 14. Hoe meten we pijn bij mensen met dementie?• Numerieke schaal• PACSLAC-D• PAINAD• REPOS
  15. 15. Resultaten• Van de 117 onderzochten mensen met een dementie, had 47% aanwijzingen voor pijn gemeten met de PACSLAC-D
  16. 16. Problemen met eten en drinkenMet afweergedrag wordt hier bedoeld „elk gedrag van een persoon met dementie dat eten of drinken bemoeilijkt of verhindert‟•het niet kunnen eten en drinken•het niet willen eten en drinken•het niet begrijpen hoe of waarom te eten en drinken.
  17. 17. Onderzoek naar het niet instellen van kunstmatige vocht- en voedseltoediening• 190 dementiepatiënten (meestal gevorderde dementie)• 32 verpleeghuizen• Bij 178 was kunstmatige vocht en voedseltoediening niet gestart, bij 12 wel
  18. 18. Belangrijkste redenen voor SO’s om niet te starten met kunstmatige vocht of voedseltoediening
  19. 19. Beloop van onwelbevinden • Bij het moment van de besluitvorming was de mate van onwelbevinden het grootst, maar deze daalde in de loop van de dagen daarna • Er waren erg grote verschillen tussen de patiëntenPasman, 2005
  20. 20. Wel of geen sondevoeding?
  21. 21. Resultaten• 7 onderzoeken in de literatuur• De meesten hebben gekeken naar sterfte en voedingsparameters, geen enkele naar kwaliteit van leven• Belangrijkste resultaten: o Geen effect op overleving o Geen effect op voedingsparameters o Geen effect op decubitus
  22. 22. • Het niet instellen van kunstmatige vocht- en voedseltoediening wordt foutief geïnterpreteerd als geen eten en drinken meer geven• Intrductie van het begrip “Comfort voeding” : eten en drinken alleen maar om het welzijn/comfort te beïnvloeden// warme zorg ?
  23. 23. Tot slot www.pallialine.nlUniversitair Kennisnetwerk Ouderenzorg Nijmegen

×