Marka ve şirketler için “Sosyal Medya” Kullanım Kılavuzu
1

beta
Bu kılavuz Sosyal Medya’nın ruhuna uygun bir şekilde “Beta”dır.
Gelişmeleri hAp://www.mienotes.com adresinden veya kaynaklarda belirGlen
bloglar listesinden takip edebilirsiniz...
2

Sosyal
Reklam
içindekier Tanımlar
Markalı
Pla8ormlar
Twi<er
Facebook
Sosyal Ağlar
Linkedin
Sosyal
medyada
pazarlama Ping.fm
ileLşim
stratejisi
Kurumsal
blog
Giriş Dinleme Bloglar
yöntemleri Halkla ilişkiler için
Blog
Ajans seçimi
Blog
Kaynaklar
önerileri
3

Pazarlama ileLşimi sosyal ağların ve interakLf pla8ormların etkisiyle hızlı bir dönüşüm geçiriyor. Yeni
mecralar, yöntemler ve ölçümlerden oluşan gündem hızla daha fazla kişiyi etkisi alVna alıyor.
Tüm bu heyecanlı gündemin arasında markalar henüz kullanım alanı tanımlanma aşamasında olan ve
deneysel uygulamalar olarak görülen bu karanlık sularda el yordamı ile yollarını bulmaya çalışıyor.
Micheal Stelzner’ın Mart 2009’da yayınladığı Sosyal Medya Sektör Raporu pazarlama uzmanlarının bu
konuda en çok merak eZği 10 soru ve bu yeni mecranın kullanım amaçları ile ilgili enteresan veriler
ortaya koydu.
Giriş
Rapora göre uzmanların en çok merak eJği üç soru;
‐ Sosyal medyada kullanılması gereken en iyi takLkler neler?
‐ Sosyal medya etkinliğini nasıl ölçebilirim?
‐ Nereden başlamalıyım?
Diğer önemli sorulardan biri ise “Sosyal medya etkinliklerimi nasıl somut faydalara dönüştürebilirim?”
olmuş.
Bu sorulara detaylı bir şekilde eğilmeden önce işe bazı kavramları tanımlamak ve gelişmeleri
değerlendirmek ile başlayalım.
4

Sosyal medya nedir?
Kullanıcıların etkileşimi ve kaVlımı ile değer kazanan websitesi veya uygulamalar genel olarak Sosyal
Medya olarak tanımlanabilir. Bu tanımı biraz açmak gerekirse, bir websitesi veya uygulamanın
sosyal medya olarak tanımlanabilmesi için;
1. Yayıncıdan bağımsız kullanıcıları/üyeleri olması
Tanımlar
2. Kullanıcı kaynaklı içeriğe imkan vermesi
3. Kullanıcılar arasında etkileşim sağlaması gerekir.
Rakamlarla sosyal medya:
Nielsen Online’ın yürü<üğü araşVrmaya göre bloglar ve sosyal ağlar çevrimiçi dünyada gerçekleşen
en popüler akLviteler arasında dördüncü sırada geliyor. Çevrimiçi nüfusun %67’si bu ağları düzenli
olarak ziyaret ediyor ve bu ağlarda geçirdikleri süre internet kullanımının üç kaV oranında arVş
gösteriyor.
Üstelik sosyal medya kullanıcılarının demografikleri de hızla değişiyor. Bir zamanlar sadece
gençlerin arenası olarak görülen sosyal ağlar hızla yaş ve konumdan bağımsız ağlara dönüşüyor.
Nielsen’in Mart 2009’da yayınladığı rapora göre Facebook’un hızlı büyümesinin ardında 35‐49 yaş
grubunun kaVlımı ve 18 yaşa oranla iki kat daha fazla arVş gösteren 50 – 64 yaş grubu var.
Bu veriler sosyal medyanın sadece gençlere yönelik markalar için bir deneysel bir mecra olarak
değerlendirilmemesi gerekLğini gösteriyor.
5

Öte yandan geleneksel mecralara olan ilgi ve güvenin de azalması bu alanın çok daha etkin değerlendirilmesi
ve bütünleşik pazarlama ileLşimi planına mutlaka dahil edilmesi gerekliliğini pekişLriyor. Sosyal medya
pla8ormlarında geçirilen süre ve etkileşim miktarı incelendiğinde yeni tükeLcinin medya tükeLm
alışkanlıkları net bir şekilde görülebiliyor:
Tanımlar
5 milyar: Tüm üyelerinin Facebook’ta 1 günde harcadığı toplam dakika.
13 milyon: Wikipedia’daki yer alan tanımlı konu başlığı sayısı
3 milyon: 1 günde Twi<er’a gönderilen post sayısı
3.6 milyar: Flickr arşivindeki resim sayısı
412.3 yıl: YouTube’taki videoların tamamını izlemek için gerekli olan yaklaşık süre
100 milyon: YouTube’ta 1 günde izlenen video sayısı
Nereden çıkX bu Sosyal Medya?
Çevrimiçi dünyanın evrimi oldukça dinamik. Pazarlama dünyasını etkisi alVna alan gelişmelerin tarihine
bakVğımızda çok değil 9 ‐10 yıl geriye gitmemiz gerekiyor. 1997 yılında kurulan Six Degrees adlı siteyi
çevrimiçi sosyal ağların atası olarak gösterebiliriz. Bu sosyal ağın geLrdiği yenilik flört sitelerinde hali hazırda
bulunan üye profili özelliğini bir adım ileriye taşıyarak anlık mesajlaşma sistemlerinde yer alan arkadaş listesi
özelliği ile birleşLrmesiydi. Arkadaş listesi aracılığıyla ilk topluluk haritaları oluşmaya başladı ve arkadaşlar
arasındaki bağlanVlar ortaya çıkV.
2002 yılında kurulan ve sosyal ağların biraz daha yaygınlaşmasını sağlayan Friendster blog yazarları,
eşcinseller ve Burning Man sanat fesLvali kaVlımcılarından oluşan 3 ana grubun dikkaLni çekerek hızla
büyüdü. Kuruluşundan bir yıl sonra 300.000 kullanıcısı ile basının ilgisini çekmeye başladı.
6

Basının sosyal ağlara olan ilgisinin artması yaVrımcıların da bu konuyla ilgilenmesini sağladı. Friendster’ın
Tanımlar
ardından kurulan sosyal ağlar farklı ilgi alanları ve kategorilere odaklanarak hızlı bir büyüme elde eZ. Köpek
severlere odaklanan Dogster, dini temalı gruplar kuran MyChurch ve benzerleri ardı ardına kuruldu ve ilgi
görmeye başladı.
2004 yılında Harvard öğrencileri için kurulan Facebook’un 2006 yılı iLbarıyla yakaladığı 80 milyon üzerinde
üye kazanması da bu akımın geçici bir heves olmadığını kanıtladı.
2007 yılında Facebook’un altyapısını programcılara açarak ortak aplikasyon pla8ormu oluşturması ise bu
akımın hızla genele yayılmasını sağladı.
Bu arada YouTube ve Flickr gibi paylaşım sitelerinin de hızla ilgi görmesi ve milyonlara ulaşması akımın
gelişmesini ve şirketler tarasndan daha ciddi değerlendirilmesini sağladı.
7

Sosyal Medya Pazarlama İleGşimi nedir?
Tanımlar
Hedeflerine çeşitli sosyal medya pla8ormlarında iki yönlü diyaloğa izin veren bir kaVlım göstererek ulaşmayı
amaçlayan çevrimiçi pazarlama yöntemidir.
Bu tanımı biraz açmak gerekirse, çevrimiçi bir pazarlama akLvitesinin sosyal medya ileLşimi olarak
tanımlanabilmesi için;
1. Hedeflerini net ve ölçümlenebilir bir şekilde tanımlamış olması
2. Çevrimiçi sosyal medya pla8ormlarını kullanması
3. İki yönlü (ha<a çok yönlü) diyaloğa izin vermesi
4. KaVldığı topluluğun kurallarına uygun kaVlım göstermesi gerekir
Sosyal medya pla[ormu nedir?
Bireylerin ortak ilgi alanları veya akLvitleri gibi konularda biribirleri ile bağlanV ve ileLşim kurmalarını
sağlayan Internet tabanlı bir hizmeZr.
8

Neden Sosyal Medya’yı Pazarlama İleGşimime katmalıyım?
Bu sorunun cevabı “herkes orada” olmamalı. Markaların bu alanı kendi hedefleri doğrultusunda
Tanımlar
şekillendirmeleri ve değerlendirmeleri gerekir. Genel olarak bazı faydaları;
Marka erişimini arVrması
Markanın insani bir dokunuş kazanması
TükeLcileri ile daha yakın ve etkin ileLşim kurması
Toplulukların beyin gücünden faydalanması olarak listelenebilir.
Bu listenin markaların spesifik hedefleri doğrultusunda çeşitlenebileceği ve belirlenen ileLşim sorunlarının
çözümlenmesi için de kullanılabileceğini eklemek gerekir.
Sosyal medya ileGşiminin farkı ne?
Çevrimiçi reklamcılığın tümü doğası nedeniyle interakLf olmasına rağmen, Sosyal Medya pla8ormları
kullanıcı kontrolüne ve kaVlımına dayandığı için çok daha etkin ve interakLf bir ileLşim sağlar.
Hedeflenen tükeLciyi önceden hazırlanan içeriklerden oluşan bir alana davet etmek yerine bulundukları
yerde, etkileşimde bulundukları şekilde ileLşim kurmayı temel alır. Bu, markaların tükeLcileriyle daha doğal,
samimi ve etkin bir ileLşim kurmalarını sağlar.
Aradaki fark, en temel anlamıyla ileLşimin yönü ve içeriğindedir. Tek yönlü ve sınırları belirlenen bir alandan
çıkıp, çok yönlü ve sınırları süreç içerisinde oluşan bir alana geçiş yapVğımız söylenebilir.
9

Yöntemler
Sosyal medyada ileGşim yöntemleri
Sosyal medyada markaların yer alabileceği birçok farklı yöntem ve uygulama var. Bunları genel olarak
kategorilendirmek gerekirse;
1. Sosyal reklam
2. Markalı pla8ormlar
3. Sosyal ağlar
10

Sosyal reklam
Sosyal reklam
IAB’nin Mayıs 2009’da yayınladığı “Sosyal Reklam: En iyi Uygulamalar” raporunda yayınlanan tanıma göre;
Sosyal reklam: Kullanıcı izniyle kullanıcının etkileşimde bulunduğu pla8ormda reklam mesajını kullanıcının
bilgisi ile birlikte teşhir eden ve paylaşan reklam formudur. Kullanıcı bilgileriyle (fotoğraf ve/veya isim)
kişiselleşen reklam kullanıcının sosyal çevresinde yayınlanır.
1. Sosyal reklamlarda kullanılan veriler:
1) isim, beğeni, grup veya yüklenmiş olan uygulamalar gibi profil bilgileri
2) bireyler arasındaki ilişkiler gibi sosyal veriler
3) çevrimiçi bağlanVlar (arkadaşlar) gibi etkileşim bilgileri.
2. Sosyal reklam içeriği:
Reklam içeriği: Sosyal reklamlar reklam mesajı içerisinde profil ve/veya sosyal veriler gibi bilgileri kullanarak
mesajlarını kişiselleşLrebilir ve etkileşim sağlayabilir.
Hedefleme: Sosyal reklamlar profil veya sosyal bilgilerini kullanarak etkin hedefleme yapabilir.
İşlevsellik: Sosyal reklamlar reklam mesajı içerisinde veya yönlendirme sayfasında arkadaşla paylaşma,
yorum yapma, filtreleme gibi sosyal etkileşimler kullanabilir.
11

Sosyal reklam
Sosyal reklam örnekleri
Resim 1’de yer alan sosyal reklam kullanıcının onayı ile
profilinde fotoğrasnı, ismini ve reklam konusu marka ile
ilişkisini açıklayan bir mesaj eşliğinde arkadaşlarıyla
paylaşmasını sağlıyor.
Sosyal reklamları markanızın bilinirliğini arVrmak için
kullanabileceğiniz gibi çevrimiçi topluluklarınızı tanıtmak
için de kullanabilirsiniz
Resim 2’de yer alan sosyal reklam kullanıcının bir ankete
cevap vermesini sağlayarak etkileşim kuruyor. Ankete yanıt
verildikten sonra reklam kullanıcının cevabı ile birlikte
kullanıcının arkadaşları ile paylaşılıyor.
12

2. Markalı pla[ormlar
Markalı pla[orm Nielsen Global Online TükeLci araşVrmasına göre alışveriş kararında 10 tükeLciden 9’u tanıdıklarının
yorumlarına, %70’i ise çevrimiçi dostlarına ve markaların kurumsal websitelerine güveniyor.
Markalar mevcut sosyal ağların yanı sıra kendi oluşturdukları topluluk pla8ormları ile de tükeLcilerine
ulaşabiliyor. Starbucks ve Dell mevcut ağlar dışında kendi kurdukları topluluk pla8ormları ile tükeLcileri ile
ileLşim kurmayı tercih eden markalara örnek olarak gösterilebilir.
Starbucks ‐ MyStarbucksidea
Starbucks Mart 2008’de başlazğı MyStarbucksidea.com fikir paylaşma pla8ormu ile markasına dair
şimdiden 70.000’in üzerinde fikir elde eZ. Üyelerin marka için önerilerini gönderebildiği ve diğer
üyelerin önerilerini değerlendirebildiği pla8ormda yapılan önerilerin bazıları da şimdiden hayata
geçL.
Pla8orm aracılığıyla gönderilerek hayata geçen fikirlerden bazıları;
Gold kart üyelerinin doğumgünlerinde ücretsiz kahve ikramı
Starbucks VIP karV
Çekirdek kahve ile birlikte ücretsiz bir bardak kahve
13

Markalı pla[orm
14

Marka pla[ormlarının avantajları neler?
Markalı pla[orm 1. İçerik yöneGmi: Sosyal ağlarda gündemi ve içeriği yönetmeniz oldukça zordur. Ürün veya hizmeLnize
odaklı tarVşma grupları ve içerik paylaşımı organize etmek isLyorsanız markanıza özel bir pla8orm
yaratmanız faydalı olabilir. Bu pla8orm aracılığıyla hem düzenli içerik yöneLmi yapabilir hem de
tükeLcilerinizin markanız çerçevesinde diğer tükeLciler ile buluşmasını sağlayabilirsiniz.
2. AraşXrma: Markalara özel topluluk pla8ormlarının bir diğer işlevi de kanLtaLf araşVrmalara altyapı
sağlamakVr. Oluşturduğunuz marka topluluğuz için düzenleyeceğiniz anketler ile anlık geribildirimler alabilir
veya tarVşma grupları oluşturarak odak grup çalışmaları yürütebilirsiniz. Mektup veya mozaik resim
yarışmaları düzenleyerek daha detaylı projekLf tekniklerden de faydalanabilirsiniz.
3. Marka sadakaG ve topluluk duygusu: Marka toplulukları etrasnda kurulan dostluklar ve etkileşim
tükeLcilerinizin topluluk bilinci oluşturmasına yardımcı olur. Harley Davidson’un meşhur HOG topluluğu
marka sadakaLnin temellerini oluşturur. Siz de markanız etrasnda benzer topluluklar oluşturabilir ve
çevrimiçi ve dışı etkinliklerle bu toplululuk bilincini destekleyebilirsiniz. Burada göz önünde bulundurmanız
gereken kriter markanızın kimliği ve duruşunun topluluğun özünü oluşturmasını sağlamakVr. Ürün veya
hizmet odaklı bir yaklaşım tükeLcilerin özdeşleşebileceği bir kimlik yaratmaktan yoksun olduğu için yeterli
olmayacakVr.
15

Markalı pla[orm Marka pla[ormu oluştururken dikkat edilmesi gerekenler
1‐ Yatay olarak segmentasyon: Markanız farklı demografik ve psikografik değerlere sahip tükeLcilere çekici
gelebilir. Bu gibi durumlarda oluşturduğunuz pla8ormun farklı segmentlerin ilgi alanlarına uygun kategorilere
ayrılması genel tükeLci grubunuzu ve segmentlerinin ihLyaçlarını daha etkin bir şekilde
değerlendirebilmenize yardımcı olur.
2‐ İki yönlü değer paylaşımı: Marka pla8ormunuz sadece size değil oluşturduğu topluluğa da fayda
sağlamalıdır. Pla8ormun içeriğini ve yapısını oluştururken tükeLci açısından değerlendirmeniz oldukça
önemlidir. “Neden bu pla8orma kaVlmalıyım? Bilgilerimi neden paylaşmalıyım?” gibi sorulara mutlaka net
cevaplar vermelisiniz.
3‐ Kullanım kolaylığı: Pla8ormunuz üzerindeki ileLşimi sağlamak için tasarladığınız araçlar ve site haritanız
son derece basit olmalıdır. Üyeleriniz pla8orm üzerinde rahatlıkla ileLşim kuramazsa katkıda bulunamazlar.
Bu gibi özellikleri tasarlarken genel olarak tercih edilen pla8ormları incelemeniz faydalı olabilir.
4‐ Üye ilişkileri: Topluluğunuzda bulunan üyeler sadece sizinle değil birbiri ile de rahatça ileLşim
kurabilmelidir. Organik yolla büyüyen ilişkiler hem topluluğunuzun sadakaLni arVrır hem de site üzerinde
geçirilen süreyi arVrır. İlişkilerin kurulmasına yardımcı olun ve üyelerin birbiri ile olan etkileşimini arVracak
etkinlikler düzenleyin. Üyelerinizin de kendi etkinliklerini tasarlayıp duyurabilmeleri için altyapı sunun ve
teşvik edin.
5‐ Güvenilirlik: Topluluğunuzun size güvenmesi oldukça önemlidir. PaylaşVkları bilginin nasıl kullanılacağını
ve kimlerle paylaşılacağını net bir şekilde açıklayın. Kullanım koşulları ve Gizlilik Sözleşmeleri’ni okumalarını
beklemeyin. Koşullarınızı hukuk dilinden uzak ve basit bir şekilde açıklayın. Bu topluluğunuzun size
güvenmesini ve çok daha rahat bilgi paylaşmasını sağlar.
16

3. Sosyal Ağlar
Sosyal Ağlar
Ocak 2007’de yayınlanan Time dergisinin meşhur kapağından sonra yükselişe geçen sosyal medya
pla8ormları her geçen gün yenileri eklenerek gelişiyor. Sosyal medyanın göz bebeği Facebook ve Twi<er’ın
da katkılarıyla her gün yeniden tanımlanan bu dünya farklı kullanım şekilleriyle hem bireylerin hem de
markaların hayaVna yepyeni bir boyut kaVyor.
Kendi içlerinde yarazkları sosyal normlar, ileLşim jargonları ve yöntemleri ile yeni başlayanlara biraz
karmaşık gelen bu ağlar nice markaları vezir nicelerini de rezil eZ.
17

Öncelikle sosyal ağları kullanım alanlarına göre kategorilendirerek incelemeye başlamak faydalı olabilir;
1. Sosyal ağ siteleri: Kullanıcılarını benzer ilgi alanları, arkadaşlar veya mesleki gruplar gibi ortak bir payda
etrasnda birbirleyiyle bağlanV kurmalarını sağlayan sitelerdir. Örnek olarak; Facebook, Linkedin. MySpace
gösterilebilir.
2. Sosyal paylaşım siteleri: Video ve fotoğraf gibi paylaşımlara imkan veren sitelerdir. Örnek olarak YouTube,
Sosyal Ağlar
Vimeo ve Flickr gösterilebilir.
3. Sosyal haber siteleri: İsminden de anlaşılacağı gibi kullanıcıların haber paylaşmalarına, oylamalarına ve
yorumlamalarına imkan veren sitelerdir. Örnek olarak Digg, TechnoraL, ve Reddit gösterilebilir.
4. Sosyal link paylaşımı siteleri: Kullanıcıların arşivlemek istediği site linklerini paylaşmalarına izin veren
sitelerdir. Örnek olarak Delicious, Diggo, Blinklist ve Simpy gösterilebilir.
5. Sosyal yorum siteleri: Kullanıcıların ürün, hizmet veya şirketler hakkında yorumlarını paylaşmalarına
imkan veren sitelerdir. Örnek olarak Epinions, Viewpoints veYelp gösterilebilir.
Şimdi, kullanıcı rakamları ve sosyal medyanın tanımlanmasında olan etkileri açısından önemli görülen birkaç
sosyal ağ sitesini inceleyerek devam edelim;
18

1. Sosyal Ağlar
Sosyal medyaya gözünü diken markaların en popüler duraklarından biri olan Twi<er Temmuz 2009 iLbariyle 25
milyon kullanıcıya sahip.
Rakamlarla TwiAer dünyası:
Twi<er 2009 yılında yayınlanan Nielsen Online verilerine göre % 1382 büyüme göstererek sadece ABD’de 7 milyon
kullanıcıya ulaşV. Diğer ülkelerdeki kullanıcı sayısını da hızla arVrıyor.
Fakat büyümenin ne kadarının verimli olduğu tarVşma konusu. Harvard Business School’da MBA öğrencisi olan Bill
Heil’in Mayıs 2009 tarihinde yürü<üğü araşVrmaya göre örneklem dahilinde (300,542 kullanıcı) kullanıcıların
%80’inin sadece bir takipçisi vardı veya bir kişiyi takip ediyordu. Ve üreLlen içeriğin %90’ını kullanıcıların %10’u
oluşturuyordu.
TwiAer
Bu rakamlar Lpik bir sosyal ağdan oldukça farklı. Diğer sosyal ağlarda içeriğin %30’u kullanıcıların %10’u tarasndan
oluşturuluyor.
Twi<er'ın kullanım modeli de oldukça farklı. Tipik bir Twi<er kullanıcısı çok nadir kaVlım gösteriyor. Twi<er
kullanıcılarının yarısından fazlası 74 günde bir içeriğe tek bir mesaj ile katkıda bulunuyor.
Nedir?
En basit tanımı ile birbirini takip eden kullanıcıların 140 karakter sınırlaması ile ileLşim kurabilmesini sağlayan sosyal
bir ağ.
19

Nasıl kullanılır?
1. Profil oluşturmak: Profil oluştururken vermeniz gereken önemli kararlardan biri şirkeL logosu ve kurumsal
bilgileri ile mi yoksa hesabı yönetecek kişinin fotoğras ve bilgileri ile mi sergileyeceğinizdir. Bireysel
fotoğraflar ve bilgilerle birlikte açılan şirket hesapları şirkete insancıl bir duruş kazandırır ve somut bir
ilişkinin temelini kurar.
Öte yandan logo kullanımı ve kurumsal bilgilerin yer alması da ileLşim sürecinde isLkrarın sağlanması ve
gerekli olan durumlarda marka bilinirliğinin artması için faydalı olabilir.
Tercihi pazarlama ileLşimi amaçlarınıza göre yapmanızı tasviye ederim.
2. Takip: Kullanıcı hesabı açar açmaz elinize geçen bir liste veya gelişigüzel bir takip listesi oluşturmak yerine
öncelikle anahtar kelimeler aracılığıyla bu ortamı dinlemenizi ve markanız veya kategorinizle ilgilenen
TwiAer
kişilerle temasa geçmenizi öneririm.
3. İçerik: Şirket hesabınız ile ne amaçladığınıza karar vermeden gelişigüzel bir paylaşıma girmeniz sizi kendi
rızasıyla takip etmeye karar vermiş kullanıcılarınızın bir anda yokolmasına neden olabilir.
Takip aşamasında başlazğınız dinleme araçları takipçilerinizin sizden ne beklediğine dair önemli ipuçları
verecekLr.
20

TükeLci soru ve ihLyaçlarına karşılık vermenin yanı sıra promosyon duyuruları, anlık yarışmalar gibi
ödüllendirici duyurular yapmayı da tercih edebilirsiniz. Önerim duyurular ve promosyonlar için bir hesap,
müşteri ilişkileri, teknik veya ürün desteği gibi konular için ayrı bir hesap açmanız olur. Böylece sizi takip
edenlerin baştan kabul eZği ve beklediği bir içerik sunabilirsiniz.
Twi<er jargonu:
RT (ReTweet): Bir kullanıcının paylaşVğı içeriği tekrar kullanıcı ismi ile birlikte kendi takipçilerinizle paylaşmak
için mesajın önüne RT:kullanıcı ismi koyabilirsiniz. Böylece alınV yapVğınız kullanıcıyı da haberdar etmiş
olursunuz.
Hashtag #: Anahtar kelimeler aracılığıyla paylaşVğınız içerikler bu konuyla ilgilenen kullanıcıların takibini
kolaylaşVrır ve bu kodu kullanarak paylaşılan tüm içeriği görmenizi sağlar.
Örnek: German BND denies magzn reports, says Iran iMANY YEARS away from nuke. Who gave that story to
TwiAer
mags, why? #iranelecGon
@: Bir kullanıcıya cevap vermek veya sadece ona özgü bir içerik paylaşımında bulunmak için mesajınızın
önüne @kullanıcıismi koymanız gerekir.
4. İçerik yöneGmi: Marka hesabınızın kimin yöneLminde olacağı vermeniz gereken en önemli kararlardan
biridir. Eğer yeni işe başlayan, bu işlerden anlayan stajyerinize veya dijital ajansınıza devretmeyi
düşünüyorsanız hemen vazgeçin.
21

Önerim, pazarlama ileLşimi planınızın önceliklerine hakim, bir kriz durumunda şirkeLn harekete geçmesini
sağlayabilecek ve ileLşimi etkin bir şekilde yürütebilecek ve tükeLci sorun ve şikayetleri için etkin çözümler
üretebilecek yetkiye sahip birkaç kişiden oluşan
bir takım kurmanızdır.
Böylelikle markanızın tükeLci ile en interakLf ileLşim kurabileceği ve zamanla bir “yüze” sahip olacağı bir
alanda tüm kontrolü şirkeLnizde geleceği belli olmayan tek bir personele atamamış olursunuz.
Eğer şirkeLnizin basın toplanVsını veya sorunlu tükeLci haznı stajyerlere devretmiyorsanız bu alanı da
devretmemelisiniz.
TwiAer
22

Pazarlama İleGşimi için nasıl kullanırım?
1. İçerik paylaşımı: Ürün hakkında gelişmeleri, promosyonları ve kullanım önerilerini ilgili kitleye duyurabilir,
websitenizde veya blogunuzda yayınladığınız içeriği paylaşabilirsiniz.
2. Anlık haberler: Ürün gelişmelerini, anlık promosyonlarınızı, ödüllü yarışma ve sorularınızı duyurabilir veya
kriz durumunda ilgili kitleyle gerekli bilgileri paylaşabilirsiniz.
3. Müşteri ilişkileri: TükeLcilerinizin sorularını cevaplayabilir, şikayetlerini ilgili departmanların da kaVlımı ile
anında çözümleyebilir veya destek haznıza ek olarak kullanabilirsiniz.
Comcast ve Zappos müşteri ilişkilerini Twi<er’da başarıyla uygulayan iki marka olarak örnek gösterilebilir.
Zappos CEO’sunun da bulunduğu geniş bir ekip ile tükeLci sorularını ve şikayetlerini anında cevaplıyor.
Comcast ise tek bir hesap üzerinde devriye usülü hizmet veren bir kadrosu ile müşteri ilişkilerini yöneLyor.
Oluşturdukları soru cevap bilgi bankası sayesinde etkin bir şekilde hizmet verebiliyorlar.
TwiAer
Dell de @delloutlet hesabıyla Twi<er’ı akLf bir şekilde kullanan markalardan biri. 650.000’den daha fazla
takipçiye ulaşarak Mayıs 2009 iLbariyle üç milyon dolardan daha fazla saVş yapmayı başardılar.
4. AraşXrma/Dinleme: Mevcut veya potansiyel müşterilerinizin ürün veya hizmeLniz hakkında neler
düşündüğünü öğrenebilir, yorumlarını takip ederek soruları olduğu takdirde cevap verebilirsiniz.
5. Trend takibi: Ürün veya hizmet kategorinizdeki gelişmeleri veya tükeLci trendlerini takip ederek gündem
doğrultusunda iyileşLrmeler veya gelişLrmeler yapabilirsiniz.
23

Nelere dikkat etmeliyim?
1. Takip: Twi<er’da en çok arkadaşı olan kazanmıyor. Niceliğe takılmayın. Sizi gerçekten dinlemek isteyenleri
bulun. Ve unutmayın takip karşılıklı olmak zorunda değil.
Fakat Twi<er’ın bireysel hesaplar şu an için 2000 sınırı var. Eğer 2000 kişiden fazla kişiyi takip etmek
isLyorsanız takip eZkleriniz ve takipçilerinizin arasındaki fark %10’dan fazla olmamalı. Twi<er bu sistem
sayesinde kullanıcıların geniş kitlelere “spam” mesaj göndermesini engellemeyi amaçlıyor. Veya ücret
karşılığında kurumsal hesaplar için sunduğu farklı önerileri de değerlendirebilirsiniz.
2. İçerik: Twi<er geleneksel mecralar gibi tek yönlü haberlerinizi yayınlayacağınız bir mecra değil. Unutmayın
burada ilgi çekici bir içerik formaV veya bilgi paylaşımı sunmazsanız takipçileriniz hızla azalır. Twi<er
kullanma amacınız pazarlama ileLşim planınıza hizmet eZği kadar takipçilerinize de hizmet etmek
durumunda.
Öte yandan paylaşVğınız her içeriğin takipçileriniz tarasdan dikkatle okunmasını da beklemeyin. Eş zamanlı
TwiAer
veri akışı özelliği kullanıcıların içeriğini takip etmesini zorlaşVrıyor. Bu yüzden farklı saatlerde azğınız
mesajların etkinliğini ölçerek ideal zaman aralığını bulabilir veya mesajınızı tekrar edebilirsiniz.
3. Topluluk kuralları: Kimseyi tanımadığınız bir parLde masanın üstüne çıkıp kartviziLnizi dağıtmıyorsanız bu
ortamda da bunu yapmayın. Buraya kimse sizin ürünlerinizi dinlemek, basın bültenlerinizi okumak için
gelmiyor.
Geleneksel pazarlama şapkanızı kapıda bırakın.
24

Nasıl ölçerim?
Etkin bir ölçüm yapabilmek için öncelikle hedeflerinizi belirlemelisiniz. Twi<er hesabı açarak ne elde etmeyi
amaçlamışVnız?
Hedefleriniz ile birlikte Twi<er akLvitenizin etkinliğini ölçmek için kullanabileceğiniz bazı değerler;
Takipçiler: Twi<er’da sizi kendi rızasıyla takip etmeyi kabul etmiş takipçileriniz size markanızla ilgilenen
topluluk hakkında genel bir bilgi verebilir. Takipçi sayısını düzenli olarak değerlendirin. ArVyor mu? Azalıyor
mu? Sizi takip edenlerin yüzde kaçı içeriğinize karşılık veriyor? Soru soruyor? Mesajlarınızı RT aracılığıyla
kendi takipçileri ile paylaşıyor?
Algı yöneGmi: Geleneksel marka iLbarı yöneLminin yanı sıra bu alanda da marka iLbarınızı takip
edebilirsiniz. Eğer etkin bir şekilde dinlemeyi başardıysanız tükeLcilerinizin markanız hakkındaki görüşlerini
biliyorsunuz demekLr. Olumsuz görüşleri değişLrebildiniz mi? Şikayetçi olan müşterilerinize yardımcı
TwiAer
olabildiniz mi?
SaXş ve yönlendirme: Sadece bu alan üzerinden verdiğiniz promosyonlar tasarlarsanız bu alanın etkinliğini
daha net ölçebilirsiniz. Özel bir kod veya kupon sistemi ile bu alandaki takipçilerinizin ne kadarının sizi
gerçekten takip edip, içeriğiniz veya ürününüzle ilgilendiğini net bir şekilde görebilirsiniz. Bu uygulama, bu
alandaki akLvitenizi daha net ölçümlemenizi ve yapmanız gereken gelişLrmeler varsa yapabilmenizi sağlar.
25

Facebook her geçen gün artan kullanıcı rakamları ile sosyal ağların göz bebeği. Gerçek isim ve soyad
kullanmayı teşvik ederek yarazğı ortam sayesinde çok daha geniş kitlelere ulaşmayı ve her yaş grubundan
bireyin ilgisini çekmeyi başardı.
4 Şubat 2004 tarihinde Harvard Üniversitesi öğrencisi Mark Zuckerberg tarasndan kurulan Facebook,
öncelikle Harvard öğrencileri için kurulmuştu. Daha sonra Boston civarındaki okulları ve iki ay içerisindeki Ivy
Ligi okullarının tamamını kapsadı. İlk sene içerisinde de; Amerika Birleşik Devletleri'ndeki tüm okullar
Facebook'da mevcu<u.
facebook
Üyeler önceleri sadece söz konusu okulun e‐mail adresiyle (.edu, .ac.uk, vb.) üye olabildiği için gerçek isim,
soyad ve ileLşim bilgilerinin girilmesi akımını başlatabildi. Daha sonrasında da ağ içine liseler ve bazı büyük
şirketler de kaVldı.
11 Eylül 2006 tarihinde ise facebook tüm e‐mail adreslerine, bazı yaş sınırlandırmalarıyla açıldı. Kullanıcılar
diledikleri ağlara; liseleri, çalışma yerleri ya da yaşadığı yerler iLbarıyla kaVlım gösterebiliyordu.
26

Rakamlarla Facebook
Facebook 2009 iLbariyle 250 milyondan fazla akLf kullanıcıya sahip. Kullanıcıların 120 milyondan fazlası
günde en az bir kere sayfalarını ziyaret ediyor ve ortalama 120 arkadaşı var. 30 milyona yakın kullanıcı her
gün durumlarını güncelliyor ve 8 milyon kullanıcı her gün üye oldukları hayran sayfalarını ziyaret ediyor.
Üstelik Facebook sadece gençler için de değil. Facebook verilerine göre en hızlı artan demografi 35 yaş üstü.
25 – 34 yaş grubu ise 6 ayda bir ikiye katlanıyor. 55 yaş üstü de %194.3 oranında büyüme gösteriyor.
Nedir?
Facebook en basit tanımıyla profil bilgileri girerek üye olabildiğiniz ve arkadaşlarınızı bulmanıza ve
facebook
arkadaşların arkadaşları gibi özellikleri ile tüm sosyal ağınızı görebilmenizi ve ileLşim kurabilmenizi sağlayan
bir pla8ormdur.
Hayran sayfaları, aplikasyonları ve fotoğraf, yazı, video paylaşımı gibi özellikleriyle interakLf ve eğlenceli bir
ileLşim kurabilmenizi sağlar. Bu özellikler sayesinde sitede geçirilen süre ortalaması birçok benzer siteye göre
oldukça uzundur.
27

Nasıl kullanılır?
1. Profil: İsim, soyad, fotoğraf gibi temel bilgilerin yanı sıra ilgi alanları, sevdiğiniz müzik, film, kitap gibi daha
detaylı bilgiler de ekleyebileceğiniz profiliniz arama sonuçlarında bulunmanızı sağlıyor.
2. Aplikasyonlar: Site altyapısı ile çalışan ve kullanıcıların hazırlayabildiği bağımsız uygulamalar olarak
tanımlanan aplikasyonlar uygulamayı kurmayı kabul eden kullanıcılara çeşitli etkileşim imkanları sağlıyor.
Örnek olarak Türkiye’nin en meşhur uygulamalarından biri olan Rakı Sofrası gösterilebilir.
3. Arkadaşlar: Facebook arkadaşlık esasına dayanır. Arkadaşlarınızı gizlilik ayarlarına bağlı olarak izni ile veya
direkt olarak arkadaş ağınıza ekleyebilirsiniz.
facebook
4. Ana haber akışı: Ana sayfanızda görüntülenen haberler arkadaşlarınızın güncellemeleri, haber, fotoğraf ve
video paylaşımlarından oluşur. Profil sayfanızda yapVğınız güncellemeler ve aplikasyon ve kutular aracılığıyla
eklediğiniz bilgilerin arkadaşlarınızın haber akışında yer almasını istemiyorsanız gerekli düzenlemeleri gizlilik
ayarlarından yapabilirsiniz.
28

Pazarlama İleGşimi için nasıl kullanırım?
Facebook sadece bireyler için değil şirketler için de harika çözümler sunuyor. Bu ağı markanızın mevcut ve
potansiyel tükeLcileri ile buluşturmak için şu an için 3 farklı şekilde değerlendirebilirsiniz.
1. Profil sayfası: Eğer markanızın pazarlama ileLşiminde kullandığınız bir sözcüsü veya temsilcisi varsa bunu
bu ağa da taşımanız faydalı olabilir. Şirket sözcünüzün bireysel hesabından farklı olarak marka odaklı ileLşim
ve paylaşımları yürütebileceği bir profil oluşturmanız marka etkileşimini arVrır ve yeni bir bağlanV noktası
oluşturur.
2. Aplikasyonlar: Markanızın temel vaadine uygun bir aplikasyon gelişLrebilirsiniz. Bu aplikasyon sayesinde
hem markanızla ilgilenen tükeLcilerinizin paylaşmayı kabul eZği profil bilgilerine ulaşabilir hem de düzenli
olarak ileLşim kurabilirsiniz.
facebook
Başarılı aplikasyon uygulamalarına örnek olarak “CiGes I’ve visited” aplikasyonu gösterilebilir.
TripAdvisor.com bu aplikasyon sayesinde gündelik 85,635 , aylık 2,941,893 adet kullanıcısının bulunduğu,
giZği ve gitmek istediği şehirler hakkında bilgi sahibi olmanın yanı sıra şehirler hakkında paylaşVğı bilgiler ile
de kullanıcılarına önerilerde bulunabiliyor.
3. Hayran Sayfaları: Profil sayfalarından farklı olarak toplu mesaj gönderme, tarVşma panosu ve etkinlik
organize etme özelliği ile markalar için neredeyse bir mikro site görevi görüyor. Üstelik bu sayfaların mikro
sitelere oranla arama sonuçlarında çok daha iyi sonuçlar verdiğini de belirtmek gerekir.
TükeLcilerinizi marka sitenize çağırmak yerine onlarla oldukları yerde istedikleri şekilde bağlanV kurmak çok
daha etkilidir.
29

Hayran sayfanızı marka gelişmeleri hakkında bilgi vermek, etkinlik ve sponsorluklarınızı duyurmak, özel
promosyonlar ve yarışmalar düzenlemek için kullanabilirsiniz. Burada düşünmeniz gereken kaç kişiyi haran
sayfanıza çekebileceğinizden ziyade onlarla ne yapmak istediğiniz olmalı. Tıpkı Twi<er’da olduğu gibi
buradada kullanıcılarınız geldiği hızla gidebilir veya bir daha asla sayfanızı ziyaret etmeyebilir.
Başarılı fan sayfalarına örnek göstermek gerekirse;
En popüler 25 Facebook Fan sayfaları listesinde Temmuz 2009 iLbariyle 9547371 üyesi ile 1. Sırada Micheal
Jackson, 6461619 üyesiyle Barrack Obama 2. sırada, 3477210 üyesiyle Starbucks Coffe Company 11. sırada
ve 3502604 üyesiyle Coca Cola 12. sırada ve yer alıyor.
facebook
30

Nelere dikkat etmeliyim?
Facebook kullanıcıların arkadaşları ile bağlanVda kalması ve çevrelerinde olan biteni takip etmesi içindir.
Markaların basın bültenlerini okumak ve reklam mesajlarına maruz kalmak için değil. Hangi yöntemi
seçerseniz seçin kullanıcılarınıza nasıl bir “fayda” sunduğunuzu mutlaka değerlendirin.
Bu “fayda” sadece o pla8orma özel indirimler de olabilir, markanız hakkında “diğerlerinden” önce haberdar
olabileceği bir gelişme ile “statü” de olabilir.
Nasıl ölçerim?
Hedefi olmayan gemiye hiçbir rüzgar faydalı olmazmış. Öncelikle pazarlama ileLşimi hedeflerinizi bütünüyle
gözden geçirmeniz en doğru adım olur. Bunun dışında göz önünde bulundurabileceğiniz diğer ölçütler;
facebook
1. Hayran/Kullanıcı/Arkadaş: Nicelik tek başına bir başarı ölçütü olarak değerlendirilemez. Ama eğer
tasarladığınız aplikasyon veya hayran sayfanızın sadece 3 kullanıcısı varsa birşeyleri doğru yapmadığınız
söylenebilir. Öte yandan hayran sayfanızın 3 milyon üyesi sayfanızı sadece bir defa ziyaret edip hiçbir
paylaşımda bulunmadan çıkVysa bunu da başarısızlık olarak değerlendirmeniz gerekir. Burada önemli olan
hedeflediğiniz tükeLcilere ne kadar ulaşabildiğiniz ve ulaşVklarınızı ne kadar etkin değerlendirdiğinizi tespit
etmekLr.
2. Veriler: Aplikasyon veya hayran sayfası aracılığıyla elde eZğiniz verilerle ne yapıyorsunuz? Eğer bir sayfaya
listeleyip kenara koyduysanız emeğinizin yarısı çöpe giZ demekLr.
Bu verileri etkin bir CRM planı için kullanabilirsiniz. TükeLcileriniz çağırdığınız kapıdan içeri girdi. Önemli olan
buradan sonra onlarla ne yapacağınızı planlamak. Nelerden hoşlanıyorlar? En çok hangi dizileri izlemişler?
Hangi müzisyenleri seviyorlar? Bu aralar gündemlerinde ne var? Ürününüz hakkında ne düşünüyorlar?
31

LinkedIn özellikle iş dünyasına odaklanan bir sosyal ağdır. İş çevresi, iş arkadaşları ve potansiyel yeni iş
bağlanVları kurma ve güncel bir özgeçmiş sergileme imkanı sunar.
Ortak arkadaşları keşfetme özelliği, ana haber akışı, grupları, soruları ve 2009 yılında başlazğı aplikasyonları
ile iş dünyası için interakLf bir ortamdır.
Rakamlarla LinkedIn
linkedIn
Yahoo!’nun eski yöneLcisi Jeff Weiner’ın CEO’luğunu yapVğı LinkedIn Mayıs 2009 iLbariyle 40 milyon kayıtlı
kullanıcıya ve 170’in üstünde sektöre ev sahipliği yapıyor.
Nedir?
LinkedIn ile detaylı bir özgeçmiş veya şirket sayfası oluşturarak iş bağlanVları kurabilir, mevcut ve geçmiş iş
arkadaşları ile bağlanVda kalabilir, potansiyel iş ortakları ile gruplar veya ortak bağlanVlar aracılığıyla ileLşim
kurabilirsiniz.
32

Nasıl kullanılır?
LinkedIn iş dünyasına dair birçok ipucu verebilir ve hem kendinizi hem de şirkeLnizi detaylı ve güncel bir
şekilde tanıtmanıza yardımcı olabilir.
Şirket sözcüsü, yöneLcisi veya yetkilisi olarak etkin bir profil oluşturabilmeniz için bazı öneriler;
1. İsim: İsim ve soyad bilgilerinizi tam girmeniz arama sonuçları açısından oldukça önemli.
2. Fotoğraf: Bireysel profillerde şirket logosu yerine profesyonel görünümlü bir fotoğraf kullanmak çok daha
olumlu sonuçlar almanızı sağlar. ŞirkeLn arkasındaki bireylerin bilinmesi şirkete insancıl bir duruş kazandırır.
3. Profesyonel tanım: (Professional headliner) Şirket içerisindeki görev tanımınızı net bir şekilde belirtmeniz
linkedIn
ilgili kişilerin sizi bulmasını kolaylaşVrır.
5. Özet ve Uzmanlık: (Summary/ SpecialLes) Özet bölümü hem şirkeLnizin müşterilerine ne sunduğunu
anlatmak hem de sizin görev tanımınızı net bir şekilde belirtebilmeniz için oldukça önemli bir alandır. Bu
alanı boş bırakmayın ve görev tanımınızı uluslararası standartlara uygun bir şekilde tanımlayın.
Fakat bir özgeçmişten farklı olarak bu alanı şirkeLnizin veya sizin başarı hikayenizi ve müşterilerinize nasıl
yardımcı olduğunuzu anlatmak için kullanmanız daha faydalı olur.
7. Websiteleri: ŞirkeLnizin hem kurumsal sitesini hem de varsa blogunu mutlaka belirLn. Sizi tanımak
isteyenlere daha detaylı bilgiye ulaşabilecekleri pla8ormlara yönlendirmeniz faydalı olur.
33

Bir ipucu: Eklerken diğer (other) seçeneğini Vklarsanız blogunuzun ismini girebilir ve profilinde Blogum (My
Blog) değil ismi ile yer almasını sağlayabilirsiniz. Bu, ilgilenen kişinin Vklamadan blogunuzun ne hakkında
olduğunu anlamasını sağlar. Örneğin: Mienotes on MarkeLng…
8. Profil URL: Profilinin URL’sini mutlaka isim, soyisim olarak ayarlamanızı tavsiye ederim. Böylece link
verdiğinde isim ve soyisim görünür.
9. Aplikasyonlar: Profil sayfanızda şirkeLnizi veya kendinizi daha detaylı tanıtabilmek için ekleyebileceğiniz
birçok aplikasyon seçeneği de var.
Slideshare ve Blog’u faydalı olan iki uygulama olarak gösterebilirim. SlideShare’de bir hesap açarak
şirkeLnizin hizmetleri hakkında bir sunum hazırlayarak bunu profilinizde paylaşabilirsiniz. Şirket veya kişisel
linkedIn
blogunuzu da bu pla8ormda tanıtmanız faydalı olacakVr.
10. Status: ŞirkeLniz veya bireysel kariyeriniz hakkındaki gelişmeleri bu alanda duyurabilir, bağlanVlarınızın iş
dünyasındaki gelişmelerini takip edebilirsiniz.
Önemli uyarı: LinkedIn’i direkt tükeLcilerinizle bağlanV kurmak için değil potansiyel işe alımları yönetmek, iş
ortakları ile etkin ileLşim kurmak, hissedarlar ve diğer finans çevreleri ile güncel bilgi paylaşmak için
kullanmanızı öneririm.
34

Pazarlama İleGşimi için nasıl kullanırım?
ŞirkeLniz gücünü çalışanlarından alır. İnsan kaynakları en önemli sermayenizdir. Bu pla8ormu etkin insan
kaynakları yöneLmi ve başarılı elemanların ilgisini çekmek ve şirkeLnize çekmek için kullanmanız oldukça
faydalı olacakVr.
Eleman alımı gerekLğinde telaşla ilanlar verip, özgeçmişleri değerlendirmeye çalışmak yerine başarılı eleman
avını şirkeLnizin iş akışının bir parçası olarak yöneLn. Sektörünüze yön verenleri, başarı grafiği yükselenleri
veya rakibinizin eleman alımlarını buradan takip edebilirsiniz.
Unutmayın rekabet analizinin bir öğesi de çalışan analizidir. Rakibinizin işe alımlarından nasıl bir yapılanmaya
giZğini öğrenebilir, değişim rüzgarları esLrip esLrmeyeceğini takip edebilirsiniz.
linkedIn
LinkedIn’in şirketlere sağladığı imkanlardan biri de şirket sayfaları. Bu sayfalar aracılığıyla hem rakibinizin
hem de potansiyel iş ortaklarınızın mevcut çalışanlarını, geçmiş çalışanlarını ve yeni alımlarını
öğrenebilirsiniz. Şirket genelinde eğiLm düzeyini ve görev dağılımını inceleyebilirsiniz.
Fakat unutmayın şirkeLniz için de aynı koşullar geçerli. Üstelik siz isteseniz de, istemeseniz de. Bu yüzden bu
sayfa aracılığıyla insan kaynaklarınızın etkinliğini de değerlendirmenizi ve sayfayı etkin bir şekilde
yönetmenizi tavsiye ederim.
35

Diğer kullanım önerileri;
1. Sorular/Anketler: Ürün veya hizmeLniz hakkında görüşlerini almak istediğiniz kişilere tek bir mesaj ile
soru sorabilir, fikir alabilirsiniz.
2. Gruplar: Ürün veya hizmet kategoriniz hakkında oluşturulan gruplara kaVlarak sektör gündemini takip
edebilir veya yeni bir grup başlatarak fikir liderliği görevini üstlenebilirsiniz.
Nelere dikkat etmeliyim?
Aslında bu sorunun cevabı çok basit. İş dünyasına ait bir toplanV veya seminere giZğinizde ne yapıyorsanız
burada da aynısı geçerli. Tanımadığınız kişilerle ileLşim kurarken nasıl kendinizi nasıl tanıVyorsanız burada da
öyle tanıVn. OtomaLk mesajlara bırakmayın işinizi.
linkedIn
Nasıl ölçerim?
ŞirkeLnizin iş dünyasındaki iLbarını yönetmek oldukça önemlidir. Bu ağ sayesinde hem iLbar yöneLminizi
yürütebilir hem de potansiyel eleman alımları için etkin bir araşVrma yapabilirsiniz.
Hedefleriniz doğrultusunda düzenli olarak değerlendirme yapmanız faydalı olacakVr.
36

Sosyal ağlarda hedef kitlenizle buluşmak genellikle birden çok kanalı yönetmenizi gerekLrir. Bu kanalların
hepsinde gerekli güncellemeleri yapmak ve içeriği yönetmek zorlu bir sürece dönüşebilir.
Sosyal ağlarda yöneZğiniz tüm kullanıcı hesaplarınızı tek bir yerden kontrol etmek ve topluluğunuzun
içeriğini takip edebilmek için Ping.fm gibi agregatör pla8ormlardan faydalanabilirsiniz.
Ping.fm şu anda cep telefonu, anlık mesajlaşma ve pla8orm üzerinden güncelleme yapma imkanı ile 40 farklı
sosyal ağ için destek hizmeL sunuyor.
Ping.fm
37

2. Sosyal paylaşım siteleri:
YouTube ve Flickr gibi sosyal paylaşım siteleri sosyal medya pla8ormları arasında en çok ve en sık kullanıcı
çeken sitelerdir. 2005 yılında kurulan ve kurulduktan bir yıl sonra Google tarasndan $1.65 milyara saVn
alınan YouTube Alexa verilerine göre en sık ziyaret edilen siteler arasında üçüncü sırada yer alıyor ve günde
ortalama 22.5 dakika kullanılıyor. 22 dile çevrilen YouTube’un Temmuz 2009 iLbariyle günde ortalama 15.32
sayfası görüntüleniyor.
Sosyal ağlar..
Universal McCann’in 29 ülkede 17.000 internet kullanıcısı ile yürü<üğü çevrimiçi kullanım alışlanlıkları
araşVrmasında fotoğraf ve video içeriği üretenler %16 oranında.
38

Fakat tükeLm oranları çok daha yüksek. Örneğin Türkiye çevrimiçi video tükeLminde % 93.4 ile dördüncü
sırada.
Sosyal paylaşım sitelerini pazarlama ileLşimim için nasıl kullanabilirim?
Video ve fotoğraf gibi dinamik içerikler marka algı yöneLminde oldukça etkilidir. Bu kanallara özel içerik
üretmeniz ve tükeLcilerinizin kaVlımını teşvik etmeniz çevrimiçi ileLşiminizin hem etkileşim düzeyini hem de
Sosyal ağlar..
görünürlüğünü arVrır.
Reklam filmlerinizin ve ürün demo görüntülerinizin katma değerini değerlendirmelisiniz. Çevrimiçi dünyada
paylaşılan her video veya her fotoğrasn viral olarak yayılma imkanı yoktur. Bu tür içerikleri tasarlarken
tükeLcinizin bu ortamdan beklenLlerini araşVrmak ve bu doğrultuda içerik hazırlamakta fayda var.
39

3. Sosyal haber siteleri:
Sosyal haber sitelerini basın ilişkilerinizi yönetmek ve tükeLcilerinizin markanız ile ilgili haberlere kolayca
ulaşmasını sağlamak için kullanabilirsiniz.
4. Sosyal link paylaşımı siteleri:
Sosyal haber sitelerine benzer bir şekilde sosyal link paylaşımı sitelerini de markanızla ilgili haberleri
paylaşmak için kullanabilirsiniz. Bununla birlikte çok daha geniş çapta değerlendirebilir ve çevrimiçi dünyada
hakkınızda yer alan diğer tüm içerikleri de bir noktada toparlamak için kullanabilirsiniz.
Sosyal ağlar..
5. Sosyal yorum siteleri:
Sosyal yorum siteleri alışveriş kararını yönlendiren temel bilgi kaynaklarından biridir. Bu konuda yapılan
araşVrmaların sonuçlarına göre;
‐ Sosyal yorum sitelerine yorum ve mesaj ekleyen kullanıcılar kaVlım göstermeyenlere oranla bu tür siteleri
dokuz kat daha sık ziyaret ediyor. KaVlımcılar aynı zamanda iki kat daha fazla alışveriş yapıyor. (McKinsey &
Co./Jupiter Media Metrix araşVrması, Ocak 2002)
‐ Sosyal yorum sitelerinde yorumları okuyan kullanıcılar bu tür içeriklere profesyonellerce sağlanan
içeriklerden daha fazla güveniyor. (comScore/The Kelsey Group, Ekim 2007)
‐ Çevrimiçi yorumlar saVn alma kararında kişisel tavsiyeden sonra ikinci güvenilir kaynak olarak etkili oluyor.
Kullanıcı yorumları üçüncü parL yorumlarından daha fazla etkili oluyor. ("Web users and web community,"
Rubicon ConsulLng, Ekim 2008)
‐ TükeLcilerin %86’sı saVn alma kararı vermeden önce çevrimiçi yorumları okuyor ve okuyanların %90’ı bu
yorumlara güveniyor. (Kudzu.com, Aralık 2008)
40

Bu tür pla8ormlarda ürünleriniz hakkında doğru ve güncel bilgi bulunması oldukça önemlidir. Markanız ve
ürün kategorinizle ilgili bir arama yaparak nerelerde yer aldığınızı değerlendirebilir ve içerik
güncellemelerinde katkıda bulunabilirsiniz. Fakat yorumların içeriğini yönlendirmeye çalışmamanızı tavsiye
ederim. Çevrimiçi dünyada sahte yorum skandalları hızla yayılır ve tükeLcilerinizin güvenini tümüyle
kaybetmenize neden olur. Olumsuz yorumları markanızı gelişLrmek için veri olarak değerlendirin ve
gelişmeleri gerçekleşLrdikten sonra ilgili sitelerde duyurun veya olumsuz yorum sahipleri ile temasa geçerek
Sosyal ağlar..
güncel bilgilerinizi paylaşın.
41

Bloglar, markalara sunulan sosyal medya önerilerinin vazgeçilmez bir parçası haline geldi. PR şirketeri blog
yazarları aracılığıyla hizmet verdikleri markaları duyurmak için yöntemler keşfetmeye, şirketler de bu
dünyada nasıl yer almaları gerekLğini çözmeye çalışıyor.
Diğer sosyal medya araçları ve pla8ormları gibi bloglarda etkin kullanılmadığında ve topluluk normlarını
bilmeden harekete geçildiğinde en iyi ihLmalle başarısız oluyor ve genellikle ters tepiyor.
Önce nedir ne değildir ile başlayalım. Sonra nasıl kullanabileceğimize göz atalım.
Nedir?
1997 yılında Jorn Barger’in ortaya azğı bir tanım olan web log 1999 yılında Blogger’ın bu hizmeL vermeye
başlaması ve kısa süre sonra bunu ücretsiz hale geLrmesi ile yaygınlaşV. En genel tanımı ile yazarın adı ve
yazdığı tarihi belirten, kronolojik sıraya göre yayınlanan, ve yorum ekleme özelliğiyle belirli ölçüde etkileşime
Bloglar
izin veren bir yayın mekanizması olarak tanımlanabilir.
Bir websitesinden farkı ise içeriğin güncel olması ve yoruma izin veren yapısı ile belirli ölçüde interakLf
olmasıdır.
ŞirkeLniz veya markanız için blogları iki farklı şekilde değerlendirebilirsiniz.
Şirket blogu hazırlayarak
Basın ve halkla ilişkiler faaliyetlerinize blogları ekleyerek
42

1. Şirket blogu
Neden Blog tutmalıyım?
Eğer markanız veya şirkeLniz için bir blog açmak isLyorsanız harika! Bu sayede;
 Markanız veya şirkeLniz hakkında yetkili ağızdan sunduğunuz bilgileri paylaşabilir
 Bu bilgilerin arama motorlarında daha kolay yer almasını sağlayabilir
 Blogununuz aracılığıyla sosyal ağlarda yer edinebilir
 TükeLcilerinize güncel bilgiler sunabilir
 TükeLcilerinizin yorumlarını dinleyebilir
 Marka mesajınızı ve duruşunuzu net bir şekilde ifade edebilirsiniz.
•
Bloglar
43

Nereden başlamalıyım?
Önce sektörünüz veya sunacağınız içerik hakkında yazılan diğer blogları takip etmekte ve gündemi
keşfetmekte fayda var.
1. RSS Reader hesabı
RSS: Turuncu sembolü ile RSS yani Real Simple SyndicaLon sayesinde güncel içeriğin seçLğiniz okuyucuya
(reader) gönderilmesini sağlayabilirsiniz.
Bloglar
RSS Reader: RSS gönderilerini tek bir yerde toplayarak, takip etmek istediğiniz tüm içeriği okumanıza
yardımcı olan çevrimiçi bir yazılımdır. Örnek: Google Reader
2. AraşXrma: Sektörünüz veya sunacağınız içerik ile ilgili diğer blogları araşVrın
• Blogsearch.Google.com
• TechnoraL.com
• Icerocket.com
gibi adreslerde anahtar kelimeler aracılığıyla yeni bloglar keşfedebilirsiniz. Takip eZğiniz yazarların
önerilerini de inceleyrek listenizi gelişLrebilirsiniz.
44

3. Takip:
Takip etmek istediğibiz blogları RSS reader hesabınıza ekleyin ve takip etmeye başlayın
4. İleGşim:
Bloglar
Takip eZğiniz bloglara yorum yazarak hem o konu hakkındaki fikirlerinizi paylaşmış hem de blog yazarları ile
temasa geçmiş olursunuz. Yorum yazarken dikkat etmeniz gerekenler;
Marka veya şirkeLnizin reklamını yapmayın
Gerçekten katkıda bulunun veya sizin için önemli olan bir soru sorun
İsim ve soyadınızı kullanın (Şirket ismini parantez içinde yazabilirsiniz)
45

Evet, kendi blogunuza yazmaya hazırsanız başlayalım,
1. İçerik
Öncelikle blogunuzun içeriğine karar vermelisiniz. Bu pla8orm basın bültenlerinizi ve reklamlarınızı
yayınlamak için çok uygun bir ortam değil. Onları kurumsal websitenize saklayın.
Bu ortam için içerik hazırlarken düşünmeniz gereken bazı sorular;
1. Bu yazı neden önemli? Okuyucuya faydası ne?
2. Yazı tükeLcilerinizin belirli bir sorunu, ihLyacı veya sorusuna cevap veriyor mu?
3. Çözüm öneriyor mu?
4. Okuyucu size neden inansın?
Konu önerileri:
• Sektör trendleri
• Başarı öyküleri
Bloglar
• Şirket akLviteleri ve çalışan tanıVmları
• Faydalı bağlanVlar ve linkler
• Yakın zamanda yaşamış olduğunuz bir müşteri deneyimi (sorunu ve çözümü)
• Son zamanlarda cevap verdiğiniz tükeLci soruları
• Diğer blog yazıları hakkında düşünceleriniz
• TükeLcilerinizin en sık sorduğu sorular
• Konuk yazarlar: Ar‐ge departmanınız, ürününüzü tercih edenler, sektörünüzdeki fikir önderleri
• Yapmış olduğunuz ve düzeltmeyi başardığınız bir hata
46

2. TanıXm:
Blog dünyasında kendinizi tanıtmanın en iyi yolu faydalı ve okumaya değer içerik paylaşmanızdır. Burada
geleneksel yöntemlerin aksine blogunuzun bir iki günde meşhur olmayacağını, zaman ve çaba ile yavaş yavaş
tanınacağını haVrlatmak isterim.
Öte yandan doğru kitleye ulaşmak ve blogunuzun keşfedilmesini kolaylaşVrmak için yapabileceğiniz bazı
şeyler elbe<e var. Örneğin;
‐ Kurumsal sitenize blogunuzun linkini ekleyebilir,
‐ Twi<er hesabınız aracılığıyla yeni içeriğinizi duyurabilir,
‐ Facebook topluluğunuz var ise bu pla8ormda da içeriğinizi duyurabilir,
‐ İçeriğinizi okuyucularınızn paylaşmasını kolaylaşVracak uygulamalar kullanabilir (“Share this” gibi basit ek
uygulamalar okuyucuların beğendikleri yazıları paylaşmasını sağlıyor),
Bloglar
‐ Diğer bloglara yorum yazarak ve etkileşimde bulunarak blogunuzu tanıtabilir,
‐ Sektörünüzü ve blog kategorinizi tanımlayan kelimeleri saVn alarak Adwords aracılığıyla reklam
verebilirsiniz.
47

3. Tasarım:
Blog tasarımı da içerik gibi websitelerinden oldukça farklıdır. Basit ve anlaşılır olması, yorum ve paylaşım
uygulamaları ile interakLf olmasının yanı sıra bazı temel öğeleri de barındırmasında fayda var.
‐ RSS bağlanVsı
‐ E‐ bültene üye olmak için e‐posta kayıt sistemi
‐ Arşiv
‐ Blog listesi (Takip eZğiniz blogları okuyucularınızla paylaşmak için)
4. Ölçümleme:
Google AnalyLcs ve Web Araçları gibi ücretsiz ve kullanımı basit araçlar ile Blog’unuzun etkinliğini ölçebilir, hangi
içeriklerin başarılı olduğunu ve ilgi çekLğini takip ederek içeriğinizi bu yönde düzenleyebilirsiniz. Unutmayın blog
Bloglar
dünyası sürekli dönüşüm içerisindedir. Genel bir bakış açınız olsun ama mutlaka düzenlemeler yapın.
Ölçümlemede dikkat etmeniz gereken bazı değerler;
1. Genel blog performansı
2. Blogda geçirilen süre
3. Blogunuza yönlendiren siteler (ziyaretçileriniz blogunuzu nereden buluyor? Arama motorundan mı? Yönlendirme
sitelerinden mi? Kurumsal websitenizdeki linkten mi?)
4. Anahtar arama kelimeleri (Blogunuza arama motorları aracılığıyla gelenler hangi kelimeleri arıyor?)
5. Üye ve ziyaretçi rakamları
48

2. Halkla İlişkiler için Bloglar:
Bloglar halka ilişkiler şirketlerinin de ilgi alanına girmeye ve tanıVm kampanyalarının bir parçası haline
gelmeye başladı. Birçok marka bloglar aracılığıyla mevcut veya potansiyel tükeLcilerine ulaşmak ve güncel
haberlerini paylaşmak isLyor.
Fakat sosyal medyanın dinamiklerine uygun olarak düzenlenmeyen kampanyalar ve ileLşim çabaları zaman
zaman markaya faydadan çok zarar geLrebiliyor. Öncelikle bu mecranın gazete ve dergiden oldukça faydalı
olduğunu belirtmekle başlayalım. Eğer bloglar aracılığıyla tükeLcilerinize ulaşmayı planlıyorsanız öncelikle
ulaşmak istediğiniz blogları yakından tanımanız gerekir.
Nereden başlamalı?
1. AraşXrma: İlgili blog yazarlarını listelemek yeterli bir araşVrma değildir. Mutlaka yazılarını okuyun,
yazarların duruşunu ve ilgi alanlarını keşfedin
2. İleGşim: Blog yazarlarına basın bülteni göndermek ileLşim sayılmaz. Ha<a en kötü ileLşim yöntemlerinden
Bloglar
biridir. Siz en iyisi işiniz düşmeden önce ilgilendiğiniz yazarlarla temasa geçin ve yazılarını okuduğunuzu
hisseZrin. Bunu yazılarının alVna yorum yazarak veya direkt temasa geçerek yapabilirsiniz. Bu çevrimiçi
dünyada ilişkiler her şeyden önemlidir. Ve ilişkiler bir günde kurulmaz.
3. Danışın: Unutmayın, bloglar interakLˆir. İleLşim planınızı yapmadan önce belirlediğiniz gruptan birkaç
kişiye mutlaka danışın. Aldığınız geri bildirim doğrultusunda planınızı revize edin.
4. Kendinizi tanıXn: Basın toplanVsına bir tutam blog yazarı çağırmak kendinizi tanıtmak değildir. Onları
çağırmak yerine onların olduğu yere gidebilirsiniz. Blog yazarlarının toplanVlarını takip edebilir, bu
toplanVlara kaVlarak yazarlarla birebir tanışabilirsiniz.
49

“Eğer mutlaka basın toplanVsı
düzenlemeniz gerekiyorsa bu toplanVya
davet edilecek blog yazarlarından ne
beklediğinizi net bir şekilde belirLn ve
onların ihLyaçlarını da göz önünde
bulundurun.”
Örneğin, ücretsiz internet bağlanVsı ve toplanVya özel Twi<er kodu (hashtag). Birçok blog yazarı
gelişmeleri anında aktarmayı tercih eder. ToplanVya özel oluşturacağınız bir kodu duyurmanız hem
sizin eş zamanlı takibinizi kolaylaşVrarak varsa sorunları çözmenize yardımcı olur hem de tüm
gelişmelerin diğer izleyiciler tarasndan tek bir kanaldan takip edilmesini sağlar.
Bloglar
5. Şeffaf Olun: Eğer blog yazarlarına ürün örneğinizi gönderiyor veya hizmeLnizi denemeleri için
davet ediyorsanız bu konuda şeffaf olun. Blog yazarlarının da şeffaf olmasını teşvik edin.
Unutmayın bu çevrimiçi dünyada sır saklamak oldukça zor.
50

5. Sosyal medyada pazarlama ileGşim stratejisi
Pazarlama ileLşiminin temelinde var olan potansiyel müşterini tespit et, ulaş ve mesajını ver yaklaşımı
çevrimiçi dünyanın ilk günlerinde benzer formlarda hayaVna devam edebildi. Fakat sosyal medyanın sunduğu
çok yönlü ve eş zamanlı ileLşim imkanları ile giderek etkisini yiLrmeye başladı.
Kimisi kısa dönemde grafikleri bir iki Vk yukarı taşıyor kimisi beklediği çıkışı yakalayamayınca mecraya küsüp
kafasını kuma gömmeye devam ediyor.
En kötü durumda olanlarsa geleneksel yaklaşımlarını, blog, viral, sosyal medya gibi şık terimlerle süsleyip
dijital dünyada gezinenler. Bloglara basın bülteni gönderen ajanslarla, çevresi geniş, hükmü ağır Twi<er’cı
gençlerin eline düşüp dijital dünyadan medet umanlar.
Strateji
Bu yüzden günümüzde bu yeni dünyanın dinamiklerini anlamak ve ona özel ileLşim stratejileri gelişLrmek
oldukça önemli.
Sosyal ağlara balıklama atlamadan ve en çok kimin arkadaşı var oyununu oynamaya başlamadan önce bir
soluklanıp, bu yeni dünyanın dayazğı bazı kurallara göz atmakta fayda var.
51

Yeni dünyanın kuralları
1. Samimiyet:
Sosyal medyaya adım atarken pazarlama şapkanızı kapıda bırakın. Burada reklam mesajları, samimiyetsiz
saVş çabaları, tek yönlü mesaj bombardımanı hoş karşılanmayacak ve markanıza tepki duyulmasına neden
olacak. Markanız veya şirkeLniz hakkında dürüst ve samimi olun.
2. Şeffaflık
Sosyal medyada markalarla bağlanV içerisinde olanlar direkt marka ile bağlanVda olmayı tercih ediyor.
Markanızı temsil etmek için görevlendirdiğiniz üçüncü parL kuruluşlar tek yönlü, önceden planlanmış içerik
dışında katkıda bulunamazlarsa etkili olmaları mümkün olmayacakVr.
İleLşimde olduğunuz ağlarda tükeLcilerinizin sorunlarına çözüm bulmak ve sorularına doğru kaynaklar
Strateji
aracılığıyla cevap verebilmek için mutlaka ilgili departmanları dahil edin. Ekranın diğer ucunda reaksiyonlara
anında yanıt verebilecek, sorunları çözümleyebilecek yetkide kişilerin olması çok önemli.
Şeffaflık konusunda değerlendirmeniz gereken bazı konular;
‐ Ürün performansı: Markanız hakkında saklamak istediğiniz kirli çamaşırlarınız varsa bunları saklamaya
çalışmak yerine gelişLrmeye ve düzeltmeye çalışmanızı öneririm. Kötü haber er ya da geçi yayılır. Sonsuza
dek saklayamazsınız. Üstelik siz orada olun yada olmayın. TükeLcileriniz konuşmaya devam edecek.
‐ TanıXm çalışmaları: Ürün değerlendirmeleri önemlidir. Ama sahte ürün değerlendirmeleri hemen belli olur.
Böyle bir uygulama ile tükeLcinizin güvenini kaybederseniz, yeniden kazanmanız oldukça zor olur.
52

3. KaXlım
Mevcut ağlarla kurduğunuz ileLşimin iki yönlü olmasına özen gösterin. Dinleyin ve sohbete kaVlın.
TükeLcilerinizle ilişkilerinizi güçlendirin. Uzun vadeli ilişkiler için yaVrım yapın. Sorularına cevap verin,
sorunlarını etkin bir şekilde çözün.
4. Değer katmak
Marka topluluğunuza özel ve onlarla ilişkili değer katacak içerik gelişLrin. Sizi takip etmeleri için onlara
değerli bir sebep verin. Bu değer diğer mecralardan da edinebilecekleri indirim ve promosyonlardan,
haberlerden farklı olmalı.
Topluluğunuzun fikirlerini ve yorumlarını önemsediğinizi gösterin. Bazen etkin bir şekilde dinlemek bile çok
önemli bir değerdir. TükeLcileriniz size ulaşmak isLyorsa, söyleyecekleri veya merak eZkleri birşeyler vardır.
Bunları keşfedin.
Strateji
5. Mesaj içeriği
Mesaj içeriğinizin topluluk normlarına ve gündemine uygun olmasına özen gösterin. Eğer bir parLde hiç
tanımadığınız insanların arasına girip kartviziLnizi uzatarak saVş cümlelerinizi tekrarlamıyorsanız burada da
yapmayın. Unutmayın topluluğunuz oluştuğu kadar hızlı bir şekilde yok olabilir.
53

Stratejinizi oluştururken değerlendirmeniz gerekenler:
1. Hedefler:
Herhangi bir ağa kaVlmadan önce amacınızı mutlaka belirleyin. Bilinirlik yaratmak birçok marka için geçerli
bir sebep olmayabilir.
• evcut tükeLcilerinizle birebir bağlanV kurarak saVn alma kararlarını nasıl pekişLrebilirsiniz?
M
• otansiyel müşterilerinizin saVn alma kararını yönlendirebilmek için nelere ihLyacınız var?
P
• arkanız hakkındaki mevcut yorumlar nasıl? Bu yorumları nasıl iyileşLrebilirsiniz?
M
• ükeLcilerinizin şikayetleri neler? Bu şikayetleri nasıl çözümleyebilirsiniz?
T
2. Hedef kitle:
• evcut tükeLcileriniz kimler? Nerede ürün veya hizmeLniz hakkında yourm yapıyorlar?
M
• otansiyel tükeLcileriniz nerede ürününüz veya hizmeLniz hakkında araşVrma yapıyor? Hangi kaynaklara
P
danışıyorlar?
Strateji
3. B Planı:
• osyal medyanın gündemini ve içeriğini yönetemezsiniz. AçVğınız hesaplar ve tasarladığınız uygulamalar ilgi
S
çekmezse ne yapacaksınız?
• rününüz veya hizmeLniz hakkında olumsuz yorumlarla karşılaşırsanız ne yapacaksınız?
Ü
• ir kriz anında nasıl harekete geçeceksiniz? Hangi kanallardan ileLşim kuracaksınız? Kriz yöneLmini kimler
B
üstlenecek? Bu sorulara bir kriz çıkVğında cevap aramaya çalışırsanız çok geç kalırsınız. Sosyal medya eş
zamanlı ve son derece dinamik bir pla8ormdur. Çok hızlı ve etkin bir şekilde hareket etmeniz ve sorunu
çözümlemeniz gerekir.
54

4. Diğer kanallarla entegrasyon:
Pazarlama ileLşimi bütünsel bir bakış açısı gerekLrir. Sosyal medya için tasarladığınız ileLşim planınızın diğer
kanallarda yürü<üğünüz ileLşimle birlikte değerlendirilmesi oldukça önemlidir.
Diğer kanallarda sürdürdüğünüz ileLşimi sosyal medya ileLşiminizi güçlendirmek için nasıl kullanabilirsiniz?
Sosyal ağlarda gelişLrdiğiniz ilişkileri diğer ileLşim kanallarınıza nasıl aktarabilirsiniz?
Sosyal ağlarda edindiğiniz verileri (tükeLci profili, mevcut tükeLci verileri, ürün ve hizmet değerlendirmeleri)
nasıl değerlendirebilirsiniz?
Markanızın duruşu ve mesajı tüm ileLşim kanallarınızda isLkrarlı mı?
Strateji
55

Peki nasıl yola çıkmalı?
1. AraşXr ve dinle:
Herhangi bir ileLşim stratejisine başlamadan önce araşVrma yapmak oldukça önemlidir. Konu sosyal medya
olunca bu daha da önem kazanıyor. TükeLcilerinizin ihLyaçlarını tespit edebilmek ve nerede olduklarını
keşfedebilmek için mutlaka araşVrma yapın.
AraşVrma yaparken dikkat etmeniz gereken bir diğer konu da tükeLcilerinizin bulunduğu pla8ormlardan
hangilerinde ürün veya hizmeLniz hakkında araşVrma yapıp fikir paylaşVğını keşfetmekLr. Ürününüz
hakkında araşVrma yapVkları belirli ağlar ve danışVkları kanallar varsa bunlara öncelik verin. Unutmayın,
tükeLcilerinizi bulduğunuz pla8orm ürün veya hizmeLnizin mesajını vermek ve görüş alışverişinde bulunmak
için en doğru ortam olmayabilir. Her şeyin yeri ve zamanı var.
Belirlediğiniz pla8ormların normlarını ve ileLşim yöntemlerini öğrenin.
Strateji
Mevcut konumunuzu değerlendirin. TükeLcilerinizin kategoriniz, rakibiniz ve ürününüz hakkında belirZkleri
görüşlerini dinleyin. Ürününüz hakkındaki bilgiler güncel mi? Doğru mu? Olumlu mu? Eksikleriniz neler?
56

2. İleGşim haritası
Dinleme ve araşVrma süreci size kaVlmanız gereken ağlar hakkında net bir fikir vermiş olması gerekir. Şimdi
bu bilgiler doğrultusunda bir yol haritası oluşturabilirsiniz.
Hangi kanalları temel bilgi paylaşımı için kullanacaksınız ve bu bilgi hangi kanallar aracılığıyla yayılacak?
Hangi kanallarda mevcut veya potansiyel tükeLcilerinizle ilişkinizi güçlendirmeniz gerekiyor? Bu ilişki
topluluğunuzun sosyal çevresine nasıl yansıyabilir?
Hangi kanallar ile marka kişiliğinizi yansıtabilirsiniz?
Mevcut tükeLcileriniz hangi kanallar aracılığıyla ürün veya hizmeLniz ile ilgili deneyimlerini paylaşabilir?
Strateji
57

3. Takipçilerini ödüllendir
Topluluğunuz oluşmaya başladığında onları ödüllendirin. Sizi takip etmeye ve fikirlerini paylaşmaya devam
etmeleri için onlara güçlü bir sebep verin.
Örneğin,
Pla8orma özel indirim ve promosyonlar
Gelişmelerden öncelikli olarak haberdar olmak
Etkinliklere davet etmek
Fikirlerine değer verdiğinizi göstermek
Ürün veya hizmeLniz hakkında belirZkleri görüşleri diğerleriyle paylaşmak
Ürün veya hizmeLnizle ilgili uzmanlıklarını göstermeleri için imkan sağlamak
Strateji
Markanız ile kendilerini ifade etmelerini sağlamak olabilir.
58

4. Dinamik ol
Dinamik içerik sosyal medyanın kalbidir. İçeriğiniz güncel, yorumlarınız ve geribildiriminiz eş zamana yakın
olmalı. Ürün veya hizmeLnizle ilgili gelişmeleri eş zamanlı olarak paylaşmaya ve geribildirimleri hızlı bir
şekilde değerlendirmeye özen gösterin.
5. Düzenli olarak ölçümleme yap ve planını gelişGr
Sosyal medya iki yönlüdür. İçeriğinizin ne kadar ilgi gördüğünü, nasıl paylaşıldığını takip edebilir. Geribildirim
ve takip araçları sayesinde ileLşim haritanızı ve içeriğinizi revize edebilirsiniz.
Bu dinamik ortamda sabit kalmanız mümkün değil. Sürekli olarak güncellenmeniz ve planınızı iyileşLrmeniz
gerekir. Geribildirimleri işinizin her alanında değerlendirilmelisiniz. Gerekli düzenlemeleri yapVkça bunu
tükeLcilerinizle de paylaşabilirsiniz.
Strateji
Kimse dinlemiyorsa konuşmanın bir anlamı olmaz. Dinlediğinizi hisseLrmeniz tükeLcilerini yüreklendirir ve
daha fazla kaVlımda bulunmaya teşvik eder.
59

Sık rastlanan ileGşim hataları
Markalar sosyal medya ileLşimini geleneksel öğreLleri doğrultusunda yürütmeye çalışınca bazı hatalar
kaçınılmaz oluyor. Bu yeni dünyaya adım atarken geleneksel pazarlama şapkanızı kapıda bırakın ve diğer
markaların hatalarını tekrarlamayın.
• adece kendi içeriğinizi paylaşmak
S
• esaj ve içerik paylaşımında aşırıya kaçmak
M
• çeriği yönlendirmeye veya kontrol etmeye çalışmak
İ
• adece markanıza hizmet etmek
S
• akiplerinizle savaş başlatmak
R
• zun vadeli ilişkiler yerine kısa vadeli saVşlara odaklanmak
U
• ek yönlü ileLşime odaklanmak
T
Strateji
• tandardize ve otomaLk içerik paylaşmak
S
• imliğinizi gizlemek
K
60

Sosyal medya pazarlama ileLşimi stratejisinin temel taşlarından biri dinlemedir. Eğer markanız, ürün veya
Dinleme araçları hizmet kategoriniz, rakipleriniz hakkında söylenenleri eş zamanlı ve etkin bir şekilde takip etmezseniz etkin
bir ileLşim gerçekleşLremezsiniz.
Dinleme araçları hakkında Murat Kahraman’ın blogunda yayınladığı oldukça detaylı bir araşVrması var. Bu
yüzden bu bölümü ona ayıracağım,
3 Adımda Sosyal Medya Takibi /Murat Kahraman (h<p://www.muratkahraman.net/2009/03/3‐admda‐
sosyal‐medya‐takibi.html)
Şimdi ayrınVlarıyla anlatacağım sistemi siz de 3 adımda oluşturarak oturduğunuz yerden sosyal medya olarak
adlandırdığımız dev mecranın oldukça önemli ve büyük bir bölümünü kolayca takip edebilirsiniz.
1. Adım: Anahtar Kelimeler
Öncelikle takip etmek istediğimiz anahtar kelimeleri belirlememiz gerekiyor. Bu kelimeler şirkeLmizin ismi,
markalarımız veya ürünlerimizin adları olabileceği gibi rakiplerimizi de bu şekilde izlemek bize büyük avantaj
sağlayabilir.
Bir örnekle ilerlemek için anahtar kelime olarak kendi adımı seçiyorum: Murat Kahraman
61

2. Adım: Beslemeler
Dinleme araçları İkinci adımda takip etmek istediğimiz siteleri belirlemeliyiz. Dünya’da sosyal medya adına en çok kullanılan
ve bizim içeriklerini kolayca takip edebileceğimiz siteleri şu şekilde sayabiliriz: bloglar, digg, twi<er,
friendfeed, jaiku, idenLca ve eğer haber sitelerinde bizimle ilgili çıkan haberleri de takip etmek istersek
Google Haberler.
Şimdi yapmamız gereken her site için arama sonuçlarına RSS veya Atom formaVnda ulaşmak. Bu işlem için
aşağıda yazan URL’leri (adresleri) kopyalamak yeterli olacakVr.
62

Blogları takip etmek için iki servis kullanacağız: Google Blogsearch ve TechnoraL
Google Blogsearch için:
h<p://blogsearch.google.com/blogsearch_feeds?q=query&output=atom
Dinleme araçları
TechnoraL için:
h<p://feeds.technoraL.com/search/query
Digg için:
h<p://digg.com/rss_search?search=query&area=all&type=all&secLon=all
Twi<er için:
h<p://search.twi<er.com/search.atom?q=query&show_user
Friendfeed için:
h<p://friendfeed.com/search?q=query&output=atom
Jaiku ve IdenLca için:
h<p://www.twingly.com/search.rss?q=query&site=jaiku.com%7cidenL.ca&sort=published
Google Haberler için:
h<p://news.google.com/news?ned=tr_tr&q=query&output=rss
Bu adreslerin hepsini bir word belgesine yazdıktan sonra her adreste bulunan – query – kelimesinin yerine
kendi anahtar kelimelerimizi yazmamız gerekiyor.
63

Örneğin benim seçLğim anahtar kelime olan Murat Kahraman için “Murat+Kahraman” yazacağım. TechnoraL
örneğinde kullanacağım adres şu şekilde olacak:
Dinleme araçları
h<p://feeds.technoraL.com/search/“Murat+Kahraman”
Bu aşamada dikkat edilmesi gereken önemli konu anahtar kelimelerimizin yazılış şeklidir. Eğer sorgumuz tek
bir kelimeden oluşuyorsa direk query yerine o kelimeyi yazabiliriz, örnekte ki gibi birden fazla kelimeden
oluşuyorsa “kelime1+kelime2” şeklinde yazmalıyız. Birden fazla anahtar kelime takip edeceksem aralarına
“+” işareL koymam yeterli olacakVr: sorgu1+sorgu2.
Bu adımla beraber kendi anahtar kelimelerimiz için sorguladığımız arama sayfalarının RSS ve ATOM
formaVnda çıkVlarına ulaşmış olduk. ArVk yapmamız gereken bunları toplu bir yerden takip edebilmek.
3. Adım: Takip
Takip için çok miktarda farklı yöntem kullanılabilir. Düzenli kullandığınız bir RSS okuyucunuz varsa onu
kullanabilir, bir RSS aggregator servisinde bunları tek bir beslemede toplayabilir ve ha<a bu RSS
beslemelerini friendfeed hesabınızda bir sanal arkadaş oluşturarak onun üzerinden takip edebilirsiniz.
Ben buradaki örneğimize halen internet kullanıcılarının çok büyük bölümünün RSS okuyucularını
kullanmadığını göz önüne alarak arVk hepimizin günlük hayaVnın vazgeçilmez bir parçası haline gelen e‐
postalarımızı kullanabileceğimiz bir yöntem üzerinden devam edeceğim.
RSS beslemelerini eposta yoluyla takip etmemize olanak sağlayan çok sayıda servis bulunuyor. RSS FWD,
Feed Mailer, rss2email bunlardan bazıları.
64

Dinleme araçları
Benim kullanmayı tercih eZğim servis ise üye olmayı gerekLrmemesi sebebiyle Feed My Inbox Yapacağımız
işlem yukarıda kendi anahtar kelimelerimiz kullanarak oluşturduğumuz adresleri teker teker anasayfada
bulunan adres kutusuna yazmak ve takip için kullanacağımız e‐posta adresini girmek. E‐postamıza gelen
doğrulama mesajını da onayladığımız zaman işimiz tamamlanmış olacak.
Bu noktadan sonra arkamıza yaslanıp, posta kutumuza gelecek sosyal medyada bizimle ilgili yazılmış her yazı
ve tarVşmayı günlük olarak kolayca takip edebiliriz.
65

Markalar için daha detaylı dinleme imkanları sunan ücretli
uygulamalar:
Dinleme araçları Radian6
Anahtar kelimelerimizi sosyal medya üzerinde gerçek zamanlı olarak takip eden ve sonuçları analizlerle
birlikte raporlayan Radian6 en kapsamlı araçlardan biri. Neredeyse tüm sosyal medya sitelerini takip ediyor
ve ayrınVlı şekilde raporluyor. Bu özelliklerden faydalanabilmek için ise ayda 600$’dan başlayan paketlerden
birini saVn almamız gerekiyor.
66

Dinleme araçları
Techrigy SM2
Özellikle PR ve pazarlama ajanslarının kullanımı için üreLlmiş bu servis de sosyal medya izleme ve
ölçme hizmeL sunuyor. Ücretsiz üyelikle sadece 5 anahtar kelime ve 1000 arama sonucu
saklanabiliyor, ücretli üyelik paketleri ise aylık 600$’dan başlıyor.
Scout Labs
Diğer bir takip aracı olan Scout Labs ise aylık 100$ ile 750$ arasında değişen paketler sunuyor.
67

Dinleme araçları
Trackur
Trackur sosyal medya takibinin yanı sıra alert, trend analizi ve sıralama gibi hizmetler veriyor. Aylık
fiyaV kişisel kullanım için 18$, küçük işletmeler 88$, kurumsal paket ise 187$. Servisi ücretsiz
olarak deneyebilir ve performansını kendi anahtar kelimelerinizle ölçebilirsiniz.
Trendrr
Sosyal medya takibi ve trend analizleri yapabileceğiniz bu hizmeLn ücretsiz versiyonunda 10
izleme yapmanıza izin verilmiş. Pro paketlerinin fiyatları ise 50$ ve 1000$ arasında değişiyor.
68

Social MenGon
Son derece kapsamlı ve ücretsiz bir sosyal medya arama motoru olan Social MenLon aynı zamanda RSS
Dinleme araçları desteği, e‐posta alertleri, widget’lar ve kendi araçları ile sosyal medya takibinde vazgeçilmez bir servis.
BackType
Bir çok arama motoru ve takip servisi sosyal medyada yazılar ve içeriğin kendisine yoğunlaşVğı için BackType
yorumlarda arama yapması açısından son derece faydalı bir hizmet sunuyor. Diğer araçlarla birlikte bu
ücretsiz servisi de kullanmak daha kapsamlı bir takip için mutlaka gerekli.
Sonuç:
Hala yeni bir sektör olarak kabul edebileceğimiz sosyal medya takibi için nihai bir çözüm sanırım halen
gelişLrilmemiş. Daha fazla zaman ve işgücü anlamına gelse bile bence birçok aracın birlikte kullanılması
faydalı olacakVr. Ücretli çözümleri ise gelişmiş raporlama araçlarından yararlanabilmek için en azından sosyal
medya kampanyalarıyla uğraşan ajansların mutlaka denemesi gerek diye düşünüyorum.
h<p://www.muratkahraman.net/2009/03/3‐admda‐sosyal‐medya‐takibi.html
69

7. Ajans veya uzman seçerken dikkat etmeniz gerekenler
• edefleri üye sayısı ile sınırlıysa, içerik ve ilişki için bir stratejileri yoksa
H
• şler ters giZğinde uygulayacak B ve C planları yoksa
İ
• ikir ve stratejiden çok uygulama ve araçlardan bahsediyorlarsa
F
dikkat! dikkat!
• otansiyel ve mevcut tükeLcilerinizin buluşma noktalarını ve ileLşim tercihlerini araşVrmadılarsa
P
• ükeLcinizi henüz dinlemeye başlamadılarsa
T
• akipleriniz ve kategoriniz hakkındaki yorumları, soruları ve içeriği takip etmeye başlamadılarsa
R
• ize dinleme araçlarından önce sosyal ağlardan bahsetmeye başladılarsa
S
• evcut sosyal ağlarda kısa sürede x adet üye kazanacaklarını iddia ediyorlarsa
M
• izin yerinize Twi<er/Blog/Facebook hesabı yönetmeyi öneriyorlar ve ekibinizi bu pla8ormlara entegre
S
etme çözümleri sunmuyorlarsa
• logunuzun içeriğinden çok tasarımı ile ilgileniyorlarsa
B
• yelerden elde edeceğiniz verileri değerlendirme önerisinde bulunmuyorlarsa
Ü
• lçümlemeyi üye adedi ile karışVrıyorlarsa
Ö
• elişLrecekleri uygulamaların tükeLciye ne fayda sağlayacağını net bir şekilde açıklayamıyorlarsa (çok
G
eğlenceli ve bağımlılık yapacak dışında)
• Sunumlarını dinledikten sonra kafanız daha çok karışVysa
seçeneklerinizi tekrar gözden geçirmenizi öneririm
70

SOCIAL MEDIA MARKETING INDUSTRY REPORT Michael Stelzner (h<p://
markeLngwhitepapers.s3.amazonaws.com/smss09/SocialMediaMarkeLngIndustryReport.pdf)
IAB Pla8orm Status Report: User Generated Content, Social Media, and AdverLsing — An Overview April
2008
IAB Social AdverLsing Best PracLces Released May 2009
Social media's emerging communicaLons model Carlos Grande WARC Online
kaynaklar
h<p://www.smashingmagazine.com/2009/07/13/social‐network‐design‐examples‐and‐best‐pracLces/
h<p://webworkerdaily.com/2009/07/13/33‐ways‐to‐use‐linkedin‐for‐business/
h<p://blogs.openforum.com/2009/07/13/how‐brands‐should‐use‐social‐media/
h<p://www.clickz.com/3633745
h<p://www.makeuseof.com/tag/20‐Lps‐to‐manage‐your‐online‐social‐life‐part‐1/
h<p://www.muratkahraman.net/2009/03/3‐admda‐sosyal‐medya‐takibi.html
h<p://www.smartbrief.com/news/iab/storyDetails.jsp?issueid=4D810DF5‐F8B6‐432E‐
A016‐0733608FCDD9&copyid=53D4F466‐6838‐4261‐8894‐CD23D1ABDF1B
h<p://shankman.com/is‐your‐social‐media‐expert‐really‐an‐expert/
h<p://tr.wikipedia.org/wiki/Facebook
71

h<p://www.markeLngscoop.com/4keysblogging.htm
h<p://shankman.com/is‐your‐social‐media‐expert‐really‐an‐expert/
h<p://en.wikipedia.org/wiki/Facebook
h<p://www.facebook.com/press/info.php?staLsLcs
h<p://www.istrategylabs.com/2009‐facebook‐demographics‐and‐staLsLcs‐report‐276‐growth‐in‐35‐54‐
year‐old‐users/
h<p://apps.facebook.com/appstocks/info/2219089314
h<p://www.bulentongun.com/sosyal‐medyanin‐gucu/
h<p://www.smartbrief.com/news/iab/storyDetails.jsp?issueid=4D810DF5‐F8B6‐432E‐
A016‐0733608FCDD9&copyid=53D4F466‐6838‐4261‐8894‐CD23D1ABDF1B
kaynaklar
h<p://www.marketallica.com/2009/07/06/twi<er‐pazarlama/
h<p://www.imediaconnecLon.com/content/23806.asp
h<p://www.typepad.com/services/trackback/6a00d834515d1969e201156fc3e3ff970c
h<p://www.smashingmagazine.com/2009/07/13/social‐network‐design‐examples‐and‐best‐pracLces/
h<p://knol.google.com/k/harry‐hallman/sponsored‐and‐branded‐social‐networks/21hscyo2lr2rx/6#
h<p://www.apollomediablog.com/the‐history‐of‐social‐media‐part‐3/
h<p://www.apollomediablog.com/the‐history‐of‐social‐media‐part‐2/
h<p://www.apollomediablog.com/the‐history‐of‐social‐media‐part‐1/
h<p://www.makeuseof.com/tag/20‐Lps‐to‐manage‐your‐online‐social‐life‐part
72

Yerel Kaynaklar:
Önerilen bloglar h<p://3yucezerey4.blogspot.com/ h<p://www.mugecerman.com/
h<p://blog.41‐29.com/ h<p://www.muratkahraman.net
h<p://blog.denizoner.com h<p://mothandmoth.blogspot.com/
h<p://blog.semtr.com/ h<p://www.nuricankaya.com/
h<p://branderen.blogspot.com/ h<p://www.ozguremre.com/
h<p://olcaytocengiz.com/
h<p://www.burak.com/
h<p://www.omerekinci.com/
h<p://comm101tr.blogspot.com/ h<p://www.pazarlamadunyasi.com
h<p://emreersahin.blogspot.com/ h<p://www.pazarlamablogu.com/
h<p://elmaaltshiˆ.blogspot.com/ h<p://pazarlamacigiremez.blogspot.com/
h<p://www.farkeLng.com h<p://pazarlamakarmasi.blogspot.com
h<p://pazarlamakosesi.blogspot.com/
h<p://hasanbasusta.com/
h<p://www.profesyonelblogcu.com
h<p://www.harunpeksen.com/ h<p://selimtuncer.blogspot.com/
h<p://www.marketallica.com/ h<p://www.searchforblogging.com/
h<p://mehmetsubasi.com h<p://www.theblognote.com
h<p://melihcilga.blogspot.com/ h<p://ugurozmen.com/blog/
h<p://www.webrazzi.com/
h<p://meLnkahraman.com
73

Yabancı kaynaklar:
Önerilen bloglar h<p://www.hubspot.com/blog
h<p://www.drewsmarkeLngminute.com
h<p://interacLvemarkeLngtrends.blogspot.com
h<p://blog.changethis.com/
h<p://www.conversaLonagent.com/
h<p://gregverdino.typepad.com/
h<p://rohitbhargava.typepad.com/
h<p://www.socialcustomer.com/
h<p://blog.guykawasaki.com
h<p://www.webinknow.com/
h<p://web2.socialcompuLngmagazine.com/
h<p://sethgodin.typepad.com/seths_blog/
h<p://www.tompeters.com
h<p://www.clickz.com/
74

Kim???
Tuğçe Esener
h<p://www.mienotes.com
h<p://www.linkedin.com/in/tugceesener
75