Những bài văn mẫu dành cho học sinh lớp 10truonghocso.com

1,251 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,251
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Những bài văn mẫu dành cho học sinh lớp 10truonghocso.com

  1. 1. nh÷ng bµi v¨n mÉudµnh cho häc sinh líp 10 1
  2. 2. 2
  3. 3. nguyÔn ph¬ng an – ng« trÝ s¬n (Biªn so¹n, tuyÓn chän vµ giíi thiÖu) nh÷ng bµi v¨n mÉu dµnh cho häc sinh líp 10 nhµ xuÊt b¶n ®¹i häc quèc gia TP. hå chÝ minhlêi nãi ®Çu PhÇn thùc hµnh Lµm v¨n líp 10 Trung häc phæ th«ng võa chó träng«n tËp vµ n©ng cao kÜ n¨ng lµm c¸c bµi v¨n tù sù, biÓu c¶m, thuyÕt minhvõa rÌn luyÖn kÜ n¨ng lµm v¨n nghÞ luËn, ®¸ng chó ý lµ c¸c ®Ò v¨n sau: KÓ l¹i mét truyÖn cæ tÝch hoÆc truyÖn ng¾n mµ anh (chÞ) yªuthÝch; H·y tëng tîng m×nh lµ Xi-m«ng, kÓ l¹i c©u chuyÖn Bè cña Xi-m«ng; Sau khi tù tö ë giÕng Loa Thµnh, xuèng thñy cung, Träng Thñy ®·t×m gÆp l¹i MÞ Ch©u. Nh÷ng sù viÖc g× ®· x¶y ra? H·y kÓ l¹i c©uchuyÖn ®ã; KÓ l¹i mét kØ niÖm s©u s¾c cña anh (chÞ) vÒ t×nh c¶m gia®×nh hoÆc t×nh b¹n, t×nh thÇy trß theo ng«i kÓ thø nhÊt; C©y lau chøngkiÕn viÖc Vò N¬ng ngåi bªn bê Hoµng Giang than thë mét m×nh råi tùvÉn. H·y kÓ l¹i c©u chuyÖn ®ã theo giäng kÓ ë ng«i thø nhÊt hoÆc ng«ithø ba (më réng truyÖn ChuyÖn ngêi con g¸i Nam X¬ng); H·y hãa th©nvµo nh÷ng que diªm kÓ l¹i c©u chuyÖn theo diÔn biÕn vµ kÕt thóc cña 3
  4. 4. truyÖn ng¾n "C« bÐ b¸n diªm" (hoÆc diÔn biÕn sù viÖc t¬ng tù, nhngkÕt thóc kh¸c); H·y tëng tîng m×nh lµ §¨m S¨n ®Ó kÓ l¹i trËn ®¸nh MtaoMx©y; ViÕt bµi v¨n t¶ quang c¶nh nhµ tï trëng §¨m S¨n sau khi chiÕnth¾ng Mtao Mx©y; C¶m nghÜ cña anh (chÞ) vÒ vÎ ®Ñp mét nh©n vËt v¨nhäc mµ anh (chÞ) yªu thÝch; ViÕt bµi thuyÕt minh vÒ dßng v¨n häc d©ngian ViÖt Nam víi ®oµn häc sinh níc ngoµi ®Õn th¨m trêng; Anh (chÞ) h·ygi¶i thÝch vµ lµm s¸ng tá ý nghÜa cña c©u ng¹n ng÷ Hy L¹p: "Häc vÊn cãnh÷ng chïm rÔ ®¾ng cay nhng hoa qu¶ l¹i ngät ngµo"; Sau hai tuÇn ®Çun¨m häc, ban gi¸m hiÖu nhµ trêng muèn biÕt vÒ t×nh h×nh cña líp. Trongtrêng hîp nµy cÇn ph¶i viÕt lo¹i v¨n b¶n nµo? Anh (chÞ) h·y thay mÆt lípviÕt v¨n b¶n ®ã; Lªnin nãi: "T«i kh«ng sî khã, kh«ng sî khæ, t«i chØ sînh÷ng phót yÕu mÒm cña lßng t«i. §èi víi t«i chiÕn th¾ng b¶n th©n lµchiÕn th¾ng vÎ vang nhÊt. B»ng vèn sèng vµ kinh nghiÖm, h·y kÓ métc©u chuyÖn vÒ "mét häc sinh tèt, ph¹m mét sè sai lÇm nhng ®· kÞp thêitØnh ngé, chiÕn th¾ng b¶n th©n; S¸ng t¸c mét truyÖn ng¾n (theo ®Ò tµitù chän) mang ý nghÜa x· héi, cã t¸c dông gi¸o dôc thiÕt thùc ®èi víi tuæitrÎ hiÖn nay; Vai trß cña c©y cèi (hoÆc cña rõng, cña c¸c loµi ®éng vËthoang d·, cña nhiªn liÖu s¹ch,...) trong b¶o vÖ m«i trêng sèng; H·y viÕtmét bµi v¨n thuyÕt minh vÒ: mét danh lam th¾ng c¶nh hoÆc mét lo¹ih×nh v¨n häc, mét ngµnh thñ c«ng mÜ nghÖ, hoÆc mét ®Æc s¶n, métnÐt v¨n hãa Èm thùc, mét lÔ héi truyÒn thèng; Häc bµi th¬ "ThuËt hoµi"cña Ph¹m Ngò L·o, cã b¹n cho r»ng: Sù hæ thÑn cña t¸c gi¶ lµ qu¸ ®¸ng,kiªu k×. Ngîc l¹i, cã b¹n ngîi ca vµ cho r»ng ®ã lµ biÓu hiÖn mét hoµi b·olín lao cña ngêi thanh niªn yªu níc. H·y cho biÕt ý kiÕn cña anh (chÞ)… Tuy nhiªn, v× khu«n khæ nhÊt ®Þnh, cuèn s¸ch nµy chØ giíi thiÖu ®îcmét sè bµi viÕt theo cÊu tróc nh sau: - PhÇn mét: ¤n tËp vµ n©ng cao kÜ n¨ng lµm c¸c bµi v¨n tù sù, biÓu c¶m, thuyÕt minh. - PhÇn hai: RÌn luyÖn kÜ n¨ng lµm v¨n nghÞ luËn. §©y kh«ng ph¶i lµ cuèn v¨n mÉu ®Ó häc sinh sao chÐp. ChÝnh v×vËy, trong mçi phÇn thuéc mçi kiÓu v¨n, sau c¸c ®Ò bµi tiªu biÓu chokiÓu v¨n ®ã, ngêi biªn so¹n nªu dµn ý chi tiÕt ®Ó häc sinh h×nh dung ®îcc¸ch thøc, bíc ®i vµ híng thùc hµnh viÕt bµi v¨n. Nh vËy, kh¸i niÖm "mÉu"ë ®©y ®îc hiÓu lµ bµi v¨n do chÝnh häc sinh tù viÕt, tù lùa chän c¸ch diÔn®¹t phï hîp cña m×nh. Cuèn s¸ch ch¾c sÏ cßn nh÷ng khiÕm khuyÕt. Chóng t«i rÊt mongnhËn ®îc ý kiÕn ®ãng gãp ®Ó cã thÓ n©ng cao chÊt lîng trong nh÷ng lÇnin sau. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n. nhãm biªn so¹n4
  5. 5. 5
  6. 6. PhÇn mét«n tËp vµ n©ng cao kÜ n¨ng lµm c¸c bµi v¨n tù sù, biÓu c¶m,A. ¤n tËp vµ n©ng cao kÜ n¨ng lµm bµi v¨n tù sù I. Mét sè lu ý khi viÕt bµi v¨n tù sù 1. T×m hiÓu ®Ò - §Ò bµi yªu cÇu t¹o lËp kiÓu v¨n b¶n nµo (kÓ chuyÖn hay miªu t¶)?§Ó t¹o lËp v¨n b¶n Êy cÇn sö dông ph¬ng thøc biÓu ®¹t nµo lµ chñ yÕu? - Néi dung cÇn biÓu ®¹t lµ g×? - §Ó thùc hiÖn yªu cÇu cña ®Ò bµi, cÇn chuÈn bÞ nh÷ng tri thøc vµkÜ n¨ng g×? 2. LËp dµn ý - Më bµi: Më bµi theo kiÓu trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp? X¸c ®Þnh nh÷ng néi dungcÇn biÓu ®¹t trong phÇn Më bµi tuú theo tõng c¸ch më bµi. + §èi víi ®Ò bµi kÓ chuyÖn: Giíi thiÖu c©u chuyÖn (tªn c©u chuyÖn,chñ ®Ò truyÖn,…) + §èi víi ®Ò bµi miªu t¶: Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ ®èi tîng miªu t¶. Trong trêng hîp ®Ò bµi yªu cÇu viÕt ®o¹n v¨n th× giíi thiÖu ®èi tîngmiªu t¶ ë c©u më ®o¹n. - Th©n bµi: + §èi víi ®Ò bµi kÓ chuyÖn: KÓ l¹i diÔn biÕn c©u chuyÖn theo tr×nhtù më ®Çu, diÔn biÕn, kÕt thóc. Chó ý: Ph¸t huy trÝ tëng tîng ®Ó x©y dùng néi dung kÓ phong phó,sinh ®éng; Lùa chän ng«i kÓ cho hîp lÝ (khi nhËp vai nh©n vËt ®Ó tù kÓvÒ m×nh th× ng«i kÓ ph¶i lµ “t«i”); Cã thÓ kÕt hîp gi÷a kÓ víi t¶ hoÆcbiÓu c¶m ®Ó c©u chuyÖn thªm sinh ®éng, béc lé ®îc th¸i ®é, suy nghÜcña m×nh vÒ sù viÖc, chi tiÕt. + §èi víi ®Ò bµi miªu t¶: T¶ l¹i ®èi tîng theo tr×nh tù nhÊt ®Þnh. §èi víiv¨n t¶ ngêi, chó ý t¶ tõ ®Æc ®iÓm vÒ ch©n dung, cö chØ, hµnh ®éng®Õn tiÕng nãi; cã thÓ ®iÓm xuyÕt khung c¶nh. Trong trêng hîp ®Ò bµi yªu cÇu viÕt ®o¹n, th× ®©y lµ phÇn th©n6
  7. 7. ®o¹n. - KÕt bµi: + §èi víi ®Ò bµi kÓ chuyÖn: Cã thÓ kÕt bµi b»ng chÝnh sù kÕt thóccña c©u chuyÖn hoÆc kÕt bµi theo kiÓu më réng. Tuy nhiªn, tèt nhÊt lµbiÕt ®a ra nh÷ng suy nghÜ, ®¸nh gi¸ cña m×nh vÒ c©u chuyÖn võa kÓ®ång thêi cã thÓ më réng liªn tëng, tëng tîng. + §èi víi ®Ò bµi miªu t¶: Nªu c¶m nghÜ cña m×nh vÒ ®èi tîng võa t¶. Trong trêng hîp ®Ò bµi yªu cÇu viÕt ®o¹n v¨n, cã thÓ phÇn nµy t¬ngøng víi c©u kÕt ®o¹n. 3. Gîi ý thùc hµnh §Ò 1: KÓ l¹i mét truyÖn cæ tÝch hoÆc mét truyÖn ng¾n mµ anh(chÞ) yªu thÝch (VÝ dô: Sä Dõa, BÕn quª, Nh÷ng ng«i sao xa x«i…). Gîi ý: Bµi lµm ph¶i ®¶m b¶o võa ®óng võa ®ñ néi dung cèttruyÖn. KÓ l¹i c©u chuyÖn b»ng lêi v¨n cña m×nh. Tuy nhiªn, trong khikÓ vÉn cã thÓ dÉn y nguyªn c©u v¨n hoÆc lêi ®èi tho¹i cña c¸c nh©nvËt trong t¸c phÈm. Cã thÓ tham kh¶o dµn ý d íi ®©y (kÓ l¹i truyÖn cætÝch Sä Dõa). (A) Më bµi - KÓ giíi thiÖu gia c¶nh bè mÑ Sä Dõa - Sù ra ®êi thÇn k× vµ h×nh ¶nh dÞ d¹ng cña Sä Dõa. (B) Th©n bµi LÇn lît kÓ c¸c sù viÖc sau: - Sä Dõa ®i ch¨n bß cho nhµ Phó «ng nh÷ng tëng sÏ rÊt khã kh¨nnhng cËu ch¨n rÊt giái. - Phó «ng c¾t cö ba c« con g¸i ®a c¬m cho Sä Dõa. + Hai c« chÞ ¸c nghiÖt, kiªu k×, thêng h¾t hñi Sä Dõa. + C« ót hiÒn lµnh, tÝnh hay th¬ng ngêi, ®èi ®·i víi Sä Dõa rÊt tötÕ. - C« ót nhiÒu lÇn b¾t gÆp Sä Dõa biÕn thµnh chµng trai tuÊn tókh«i ng« ®em lßng yªu th¬ng chµng. - Sä Dõa ®ßi mÑ sang hái cho m×nh con g¸i Phó «ng. - Hai c« chÞ xÊu tÝnh nªn tõ chèi. C« ót v× biÕt ® îc th©n h×nhcña Sä Dõa nªn cói mÆt, e lÖ b»ng lßng, - Sä Dõa ®i thi. Tríc khi ®i cßn dÆn dß vµ trao cho vî nh÷ng vËthé th©n. - Hai c« chÞ bµy mu ¸c råi ®Èy c« em vµo bôngc¸. - C« em kh«ng chÕt, gi¹t vµo sèng ë ®¶o hoang råi may m¾n nhêvµo nh÷ng vËt hé th©n mµ gÆp ®îc chång m×nh. (C) KÕt bµi - Hai c« chÞ thÊy c« em trë vÒ th× xÊu hæ bá ®i biÖt tÝch. 7
  8. 8. - Vî chång quan tr¹ng tõ ®Êy sèng h¹nh phóc bªn nhau. * Lu ý : Víi kiÓu lo¹i ®Ò bµi nµy, ngêi viÕt ph¶i biÕt lùa chännh÷ng chi tiÕt, nh÷ng sù viÖc tiªu biÓu trong t¸c phÈm råi diÔn ®¹t l¹ib»ng v¨n phong cña m×nh, tr¸nh kÓ dµi dßng, qu¸ tham chi tiÕt. §Ò 2 : H·y tëng tîng m×nh lµ Xi-m«ng, kÓ l¹i chuyÖn Bè cña Xi-m«ng. Gîi ý : §©y lµ kiÓu lo¹i ®Ó kÓ chuyÖn tëng tîng nhËp vai. Muèn lµmtèt cÇn ph¶i ®Æt m×nh vµo hoµn c¶nh cña Xi-m«ng, biÕn chuyÖn cña Xi-m«ng thµnh lêi tù thuËt cña m×nh. Cã thÓ x©y dùng dµn ý kÓ chuyÖn nhsau: (A) Më bµi - Giíi thiÖu: + T«i lµ Xi-m«ng, lµ con cña mÑ Bl¨ng-sèt vµ bè Phi-lÝp yªu th¬ng. + ThÕ nhng, c¸c b¹n biÕt kh«ng, tríc ®©y t«i ®· v« cïng ®au khæ v×bÞ coi lµ ®øa trÎ kh«ng cã bè. (B) Th©n bµi KÓ l¹i lÇn lît c¸c sù kiÖn trong ®o¹n trÝch “Bè cña Xi-m«ng”. (1) H«m Êy lµ ngµy ®Çu tiªn t«i ®i häc: - BÞ b¹n bÌ trªu nh thÕ nµo ? - B¶n th©n ®au ®ín ra sao ? (trong suy nghÜ, hµnh ®éng,…) - C¶m gi¸c sî h·i, muèn lÈn tr¸nh, xa l¸nh b¹n bÌ (2) T«i ®· bá lªn bê s«ng, trong ®Çu víng vÊn ý ®Þnh tù tö ngay lócÊy. - KÓ l¹i t©m tr¹ng v« cïng tuyÖn väng lóc ë bê s«ng. - C¶nh vËt lóc ®ã thÕ nµo ? Nã khiÕn “t«i” c¶m gi¸c ra sao ? (3) §ang tuyÖt väng, bçng nhiªn cã mét bµn tay ch¾c nÞch ®Æt lªnvai t«i. §ã lµ b¸c thî rÌn Phi-lÝp. - KÓ l¹i viÖc b¸c thî rÌn nãi chuyÖn víi m×nh ra sao. - B¸c ®a m×nh vÒ vµ nãi chuyÖn víi mÑ thÕ nµo. (4) V« cïng sung síng khi B¸c Phi-lÝp ®ång ý nhËn lµm cha cña m×nh. - Muèn khoe víi c¸c b¹n vµ tù hµo v× m×nh cã bè. (C) KÕt bµi - §©y lµ c©u chuyÖn cã ý nghÜa nhÊt ®èi víi b¶n th©n t«i. - KÓ tõ ngµy Êy t«i lu«n h¹nh phóc vµ tù hµo v× ®îc sèng trong t×nhth¬ng yªu cña c¶ bè mÑ t«i. §Ò 3: Sau khi tù tö ë giÕng Loa Thµnh, xuèng thuû cung, TrängThuû ®· t×m gÆp l¹i MÞ Ch©u. Nh÷ng sù viÖc g× ®· x¶y ra? H·y kÓ l¹ic©u chuyÖn ®ã. Gîi ý: §©y lµ lo¹i ®Ò yªu cÇu kÓ chuyÖn tëng tîng vµ s¸ng t¹o. §Ólµm tèt lo¹i bµi nµy cÇnn ph¸t huy kh¶ n¨ng t ëng tîng liªn tëng (c¸c sùviÖc, c¸c chi tiÕt ®Ó t¹o thµnh cèt truyÖn). Yªu cÇu c¸c chi tiÕt, sù8
  9. 9. viÖc ph¶i ®¶m b¶o l«gic, ph¶i phï hîp víi t©m lÝ, tÝnh c¸ch cña c¸cnh©n vËt. Kh«ng nh÷ng thÕ c¸ch gi¶i quyÕt ®îc ®a ra còng ph¶i lµmhµi lßng ngêi ®äc. Cã thÓ tham kh¶o mét dµn ý díi d©y: (A) Më bµi - Sau khi an t¸ng cho vî, Träng Thuû ngµy ®ªm buån rÇu khæ n·o. - Mét h«m ®ang t¾m, Träng Thuû nh×n thÊy bãng MÞ Ch©u ë díiníc bÌn nh¶y xuèng giÕng «m nµng mµ chÕt. (B) Th©n bµi (1) Träng Thuû l¹c xuèng Thuû cung. - V× trong lßng lu«n «m nçi nhí MÞ Ch©u nªn sau khi chÕt, linhhån Träng Thuû tù t×m ®Õn thuû cung. - Miªu t¶ c¶nh c¶nh ë díi thuû cung (cung ®iÖn nguy nga léng lÉy,ngêi hÇu ®i l¹i rÊt d«ng…). (2) Träng Thuû gÆp l¹i MÞ Ch©u. - §ang ng¬ ng¸c th× Träng Thuû bÞ qu©n lÝnh b¾t vµo ®¹i ®iÖn. - Träng Thuû ®îc ®a ®Õn quú tríc mÆt mét ngêi mµ lÝnh hÇu gäilµ c«ng chóa. - Sau mét håi lôc vÊn, Träng Thuû kÓ râ mäi sù t×nh. Lóc Êy MÞCh©u còng rng rng níc m¾t. (3) MÞ Ch©u kÓ l¹i chuyÖn m×nh vµ tr¸ch Träng Thuû. - MÞ Ch©u chÕt, ®îc vua Thuû TÒ nhËn lµm con nu«i. - MÞ ch©u cøng r¾n nÆng lêi phª ph¸n o¸n tr¸ch Träng Thuû. + Tr¸ch chµng lµ ngêi ph¶n béi. + Tr¸ch chµng gieo bao ®ín ®au cho hai cha con nµng vµ ®Êt níc. - MÞ Ch©u nhÊt quyÕt cù tuyÖt Träng Thuû råi c¶ cung ®iÖn tùnhiªn biÕn mÊt. (4) TrängThuû cßn l¹i mét m×nh : Buån rÇu, khæ n·o, Träng Thuûmong íc níc biÓn ngµn n¨m sÏ xo¸ s¹ch lÇm lçi cña m×nh. (C) KÕt bµi Träng Thuû ho¸ thµnh mét bøc tîng ®¸ vÜnh viÔn n»m l¹i díi ®¸y®¹i d¬ng. * Lu ý: Ngêi viÕt cã thÓ vÉn dùa vµo dµn ý nªu trªn nhng cã thÓchän néi dung c©u chuyÖn kh¸c, vÝ dô: - Träng Thuû vµ MÞ Ch©u gÆp gì nhau. Hai ng êi tá ra ©n hËn.Nhng råi hä quyÕt ®Þnh tõ bá mäi chuyÖn ë d¬ng gian ®Ó sèng cuécsèng vî chång h¹nh phóc n¬i ®¸y níc. - MÞ Ch©u gÆp Träng Thuû. Nµng ph©n râ lÝ t×nh vÒ nh÷ngchuyÖn lóc hai ngêi cßn sèng. HiÓu lêi vî, Träng Thuû tá ra ©n hËn,nhËn tÊt c¶ lÇm lçi vÒ m×nh. Hai ngêi høa hÑn sÏ lµm nh÷ng ®iÒu tèt®Ñp ®Ó bï ®¾p nh÷ng lÇm lçi tríc ®©y. 9
  10. 10. §Ò 4 : KÓ l¹i mét kØ niÖm s©u s¾c cña anh (chÞ) vÒ t×nh c¶m gia®×nh, t×nh b¹n, t×nh thÇy trß theo ng«i kÓ thø nhÊt. Gîi ý : KÓ niÖm ®îc chän cÇn cã chän läc (ph¶i quan träng, ph¶igiµu Ên tîng vµ giµu c¶m xóc). Khi kÓ cÇn chó ý ®¶m b¶o ®óng ng«ingêi kÓ (ng«i thø nhÊt). Cã thÓ tham kh¶o dµn ý nh sau: (A) Më bµi - Giíi thiÖu mèi quan hÖ cña b¶n th©n víi ngêi mµ m×nh ®· cã ®îckØ niÖm giµu Ên tîng vµ s©u s¾c («ng bµ, cha mÑ, b¹n bÌ, thÇyc«…). - KÓ l¹i hoµn c¶nh n¶y sinh kØ niÖm Êy (trong mét lÇn vÒ th¨mquª, trong mét lÇn cïng c¶ líp ®i ch¬i, ®i häc nhãm hoÆc trong métlÇn ®îc ®iÓm tèt, hay mét lÇn m¾c lçi ®îc thÇy c« réng lîng ph©ntÝch vµ tha thø...). (B) Th©n bµi (1) Giíi thiÖu chung vÒ t×nh c¶m cña b¶n th©n víi ngêi mµ ta s¾pxÕp (t×nh c¶m g¾n bã l©u bÒn hay míi gÆp, míi quen, míi ® îc thÇy(c«) d¹y bé m«n hay chñ nhiÖm…). (2) KÓ vÒ kØ niÖm. - C©u chuyÖn diÔn ra vµo khi nµo ? - KÓ l¹i néi dung sù viÖc. + Sù viÖc x¶y ra thÕ nµo ? + C¸ch øng xö cña mäi ngêi ra sao ? VÝ dô : Vµo giê kiÓm tra, t«i kh«ng häc thuéc bµi nh ng kh«ng nãithËt. T«i t×m ®ñ lÝ do ®Ó chèi quanh co (do mÑ t«i bÞ èm…). Nh ngkh«ng ngê h«m tríc c« cã gäi ®iÖn cho mÑ trao ®æi vÒ t×nh h×nhhäc tËp cña t«i. Nhng ngay lóc Êy c« kh«ng tr¸ch ph¹t. §Ó gi÷ thÓdiÖn cho t«i, c« mêi t«i cuèi giê ë l¹i ®Ó “hái th¨m” søc khoÎ cña mÑt«i… - KØ niÖm Êy ®· ®Ó l¹i trong b¶n th©n ®iÒu g×? (Mét bµi häc,thªm yªu quý «ng bµ, b¹n bÌ, thÇy c« h¬n…). (C) KÕt bµi - NhÊn m¹nh l¹i ý nghÜa cña kØ niÖm Êy. - Tù hµo vµ h¹nh phóc v× cã ®îc ngêi «ng (bµ, cha mÑ, b¹n, thÇyc«…) nh thÕ. II. Thùc hµnh viÕt v¨n tù sù §Ò 1: KÓ l¹i mét truyÖn cæ tÝch hoÆc truyÖn ng¾n mµ anh (chÞ)yªu thÝch (Sä Dõa). Bµi viÕt Ngµy xa, cã hai vî chång mét l·o n«ng nghÌo ®i ë cho nhµ mét phó10
  11. 11. «ng. Hä hiÒn lµnh, ch¨m chØ nhng ®· ngoµi n¨m m¬i tuæi mµ cha cã lÊymét môn con. Mét h«m, ngêi vî vµo rõng lÊy cñi. Trêi n¾ng to, kh¸t níc qu¸, thÊy c¸isä dõa bªn gèc c©y to ®ùng ®Çy níc ma, bµ bÌn bng lªn uèng. ThÕ råi, vÒnhµ, bµ cã mang. Ýt l©u sau, ngêi chång mÊt. Bµ sinh ra mét ®øa con kh«ng cã ch©ntay, m×nh mÈy, cø trßn l«ng lèc nh mét qu¶ dõa. Bµ buån, toan vøt nã ®ith× ®øa bÐ lªn tiÕng b¶o. - MÑ ¬i! Con lµ ngêi ®Êy! MÑ ®õng vøt con mµ téi nghiÖp. Bµ l·o th-¬ng t×nh ®Ó l¹i nu«i råi ®Æt tªn cho cËu lµ Sä Dõa. Lín lªn, Sä Dõa vÉn thÕ, cø l¨n l«ng lèc ch¼ng lµm ®îc viÖc g×. BµmÑ lÊy lµm phiÒn lßng l¾m. Sä Dõa biÕt vËy bÌn xin mÑ ®Õn ch¨n bßcho nhµ phó «ng. Nghe nãi ®Õn Sä Dõa, phó «ng ngÇn ng¹i. Nhng nghÜ: nu«i nã th× Ýttèn c¬m, c«ng s¸ l¹i ch¼ng ®¸ng lµ bao, phó «ng ®ång ý. Ch¼ng ngê cËuch¨n bß rÊt giái. Ngµy ngµy, cËu l¨n sau ®µn bß ra ®ång, tèi ®Õn l¹i l¨nsau ®µn bß vÒ nhµ. C¶ ®µn bß, con nµo con nÊy cø no c¨ng. Phó «nglÊy lµm mõng l¾m! Vµo ngµy mïa, t«i tí ra ®ång lµm hÕt c¶, phó «ng bÌn sai ba c« con g¸ithay phiªn nhau ®em c¬m cho Sä Dõa. Trong nh÷ng lÇn nh thÕ, hai c«chÞ kiªu k×, ¸c nghiÖt thêng h¾t hñi Sä Dõa, chØ cã c« em vèn tÝnh th-¬ng ngêi lµ ®èi ®·i víi Sä Dõa tö tÕ. Mét h«m ®Õn phiªn c« ót mang c¬m cho Sä Dõa. Míi ®Õn ch©n nói,c« bçng nghe thÊy tiÕng s¸o vÐo von. Rãn rÐn bíc lªn c« nh×n thÊy métchµng trai kh«i ng« tuÊn tó ®ang ngåi trªn chiÕc vâng ®µo thæi s¸o cho®µn bß gÆm cá. ThÕ nhng võa míi ®øng lªn, tÊt c¶ ®· biÕn mÊt t¨m, chØthÊy Sä Dõa n»m l¨n lãc ë ®Êy. NhiÒu lÇn nh vËy, c« ót biÕt Sä Dõakh«ng ph¶i ngêi thêng, bÌn ®em lßng yªu quý. §Õn cuèi mïa ë thuª, Sä Dõa vÒ nhµ giôc mÑ ®Õn hái con g¸i phó«ng vÒ lµm vî. Bµ l·o thÊy vËy tá ra v« cïng söng sèt, nhng thÊy con n¨nnØ m·i, bµ còng chiÒu lßng. ThÊy mÑ Sä Dõa mang cau ®Õn d¹m, phó «ng cêi mØa mai: - Muèn hái con g¸i ta, h·y vÒ s¾m ®ñ mét chÜnh vµng cèm, mêi tÊmlôa ®µo, mêi con lîn bÐo, mêi vß rîu t¨m ®em sang ®©y. Bµ l·o ®µnh ra vÒ, nghÜ lµ ph¶i th«i h¼n viÖc lÊy vî cho con. Ch¼ngngê, ®óng ngµy hÑn, bçng dng trong nhµ cã ®Çy ®ñ mäi sÝnh lÔ, l¹i cãc¶ gia nh©n ë díi nhµ ch¹y lªn khiªng lÔ vËt sang nhµ cña phó «ng. Phó«ng hoa c¶ m¾t lóng tóng gäi ba c« con g¸i ra hái ý. Hai c« chÞ bÜu m«ichª bai Sä Dõa xÊu xÝ råi ngóng nguÈy ®i vµo, chØ cã c« ót lµ cói ®Çu elÖ tá ý b»ng lßng. Trong ngµy cíi, Sä Dõa cho bµy cç thËt linh ®×nh, gia nh©n ch¹y rach¹y vµo tÊp nËp. Lóc ríc d©u, ch¼ng ai thÊy Sä Dõa träc lèc, xÊu xÝ®©u chØ thÊy mét chµng trai kh«i ng« tuÊn tó ®øng bªn c« ót. Mäi ng êithÊy vËy ®Òu c¶m thÊy söng sèt vµ mõng rì, cßn hai c« chÞ th× võa 11
  12. 12. tiÕc l¹i võa ghen tøc. Tõ ngµy Êy, hai vî chång Sä Dõa sèng víi nhau rÊt h¹nh phóc. Kh«ngnh÷ng thÕ, Sä Dõa cßn tá ra rÊt th«ng minh. Chµng ngµy ®ªm miÖt mµi®Ìn s¸ch vµ qu¶ nhiªn n¨m Êy, Sä Dõa ®ç tr¹ng nguyªn. ThÕ nhng còng l¹ich¼ng bao l©u sau, Sä Dõa ®îc vua sai ®i sø. Tríc khi ®i, chµng ®a chovî mét hßn ®¸ löa, mét con dao vµ hai qu¶ trøng gµ nãi lµ ®Ó hé th©n. Ganh tÞ víi c« em, hai c« chÞ sinh lßng ghen ghÐt r¾p t©m h¹i em®Ó thay lµm bµ tr¹ng. Nh©n quan tr¹ng ®i v¾ng, hai chÞ sang rñ c« ótchÌo thuyÒn ra biÓn råi cø thÕ lõa ®Èy c« em xuèng níc. C« ót bÞ c¸ k×nhnuèt chöng, nhng may cã con dao mµ tho¸t chÕt. C« d¹t vµo mét hßn ®¶o,lÊy dao khoÐt bông c¸ chui ra, ®¸nh ®¸ lÊy löa níng thÞt c¸ ¨n. Sèng ®îc Ýtngµy trªn ®¶o, cÆp gµ còng kÞp në thµnh mét ®«i gµ ®Ñp ®Ó lµm b¹ncïng c« ót. Mét h«m cã chiÕc thuyÒn ®i qua ®¶o, con gµ trèng nh×n thÊy bÌn g¸yto: ß... ã... o Ph¶i thuyÒn quan tr¹ng ríc c« t«i vÒ. Quan cho thuyÒn vµo xem, ch¼ng ngê ®ã chÝnh lµ vî m×nh. Hai vîchång gÆp nhau, mõng mõng tñi tñi. §a vî vÒ nhµ, quan tr¹ng më tiÖcmõng mêi bµ con ®Õn chia vui, nhng l¹i giÊu vî trong nhµ kh«ng cho aibiÕt. Hai c« chÞ thÊy thÕ khÊp khëi mõng thÇm, tranh nhau kÓ chuyÖnc« em rñi ro ra chiÒu th¬ng tiÕc l¾m. Quan tr¹ng kh«ng nãi g×, tiÖc xongmíi cho gäi vî ra. Hai c« chÞ nh×n thÊy c« em th× xÊu hæ qu¸, lÐn bá ravÒ råi tõ ®ã bá ®i biÖt xø. §Ò 2: KÓ l¹i truyÖn BÕn quª cña NguyÔn Minh Ch©u. Bµi viÕt NhÜ võa ngåi trªn giêng bÖnh ®Ó vî bãn cho tõng th×a thøc ¨n võanghÜ, thêi tiÕt ®· thay ®æi, ®· s¾p lËp thu råi. C¸i nãng ë trong phßngcïng ¸nh s¸ng loa lãa ë mÆt s«ng Hång ®· kh«ng cßn n÷a. Vßm trêi nh cao h¬n. Nh÷ng tia n¾ng sím ®ang tõ tõ di chuyÓn tõmÆt níc lªn nh÷ng kho¶ng bê b·i bªn kia s«ng, n¬i mét vïng phï sa l©u ®êicña s«ng Hång ®ang ph« ra tríc khu«n cöa sæ gian g¸c nhµ NhÜ nh÷ngmµu s¾c th©n thuéc qu¸ nh da thÞt, h¬i thë cña ®Êt mµu mì. Suèt ®êi,NhÜ ®· tõng ®i kh¾p ®ã ®©y vËy mµ c¸i bê bªn kia s«ng Hång tëng nhgÇn gòi nhng l¹i xa l¾c xa l¬ bëi anh cha ®Æt ch©n ®Õn ®ã bao giê. NhÜ khã nhäc n©ng c¸nh tay lªn Èy c¸i b¸t miÕn trªn tay cña Liªn ra.Anh chµng ngöa mÆt nh mét ®øa trÎ ®Ó cho th»ng con lau mÆt. Chê khi®øa con trai ®· bng thau níc xuèng díi nhµ, anh hái vî: - §ªm qua lóc gÇn s¸ng em cã nghe thÊy tiÕng g× kh«ng? Liªn gi¶ vê kh«ng nghe chång nãi. Anh l¹i tiÕp: - H«m nay ®· lµ ngµy mÊy råi em nhØ? Liªn vÉn kh«ng ®¸p. ChÞ biÕt chång ®ang nghÜ g×. ChÞ ®a nh÷ng12
  13. 13. ngãn tay gÇy guéc ©u yÕm vuèt ve chång, råi an ñi: - Anh cø yªn t©m. VÊt v¶, tèn kÐm ®Õn bao nhiªu em víi c¸c con còngch¨m lo cho anh ®îc. NhÜ thÊy th¬ng Liªn. C¶ ®êi chÞ ®· v× anh mµ khæ. Anh th¬ng chÞl¾m nhng ch¼ng biÕt nãi sao. Ngõng mét l¸t, Liªn l¹i ®éng viªn anh: - Anh cø tËp tµnh vµ uèng thuèc. Sang th¸ng mêi, nhÊt ®Þnh anh sÏ®i l¹i ®îc. NhÜ tho¸ng chèc quªn ®i bÖnh tËt. Anh bÞ cuèn vµo nh÷ng c©u nãib«ng ®ïa cña Liªn. Nhng råi, Liªn ®Æt bµn tay vµo sau phiÕn lng ®· cãnhiÒu m¶ng thÞt võa chai cøng võa lë loÐt cña NhÜ. ThÕ lµ c¸i c¶m gi¸cmÖt mái v× bÖnh tËt l¹i trë vÒ víi anh. Liªn ®· ®i ra ngoµi vµ dän dÑp. ChÞ h·m thuèc cho chång xong råi ®ichî. Chê cho vî ®i h¼n xuèng díi nhµ råi, NhÜ míi gäi cËu con trai vµo vµnãi: - §· bao giê con sang bªn kia cha? NhÜ võa nãi võa ngíc nh×n rangoµi cöa sæ. CËu con trai dêng nh nghe cha râ bÌn hái l¹i: - Sang ®©u h¶ bè? - Bªn kia s«ng Êy! TuÊn ®¸p vÎ h÷ng hê: - Cha... NhÜ tËp trung hÕt søc cßn l¹i ®Ó nãi ra c¸i ®iÒu ham muèn cuèi cïngcña ®êi anh: - B©y giê con sang bªn kia s«ng hé bè. - §Ó lµm g× ¹? - Ch¼ng ®Ó lµm g× c¶. NhÜ ngîng nghÞu nhËn ra sù kú quÆc trongý nghÜ cña m×nh. Nhng anh vÉn tiÕp: - Con h·y qua ®ß ®Æt ch©n lªn bê bªn kia, ®i loanh quanh ®©u ®ãhoÆc vµo mét hµng qu¸n nµo ®ã mua cho cha c¸i b¸nh råi vÒ. CËu con trai miÔn cìng mÆc quÇn ¸o, ®éi chiÕc mò nan réng vµnhråi ra ®i. Võa nghe TuÊn bíc xuèng thang, NhÜ ®· thu hÕt tµn lùc lÕt dÇn, lÕtdÇn trªn chiÕc ph¶n gç. NhÊc m×nh ra ®îc bªn ngoµi phiÕn nÖm n»m,anh mÖt lö vµ ®au nhøc. Anh chØ muèn cã ai ®ì cho ®Ó n»m xuèng. Nghe tiÕng bíc ch©n ë bªn kia têng, NhÜ cói xuèng thë hæn hÓn ®ÓlÊy l¹i søc råi cÊt tiÕng gäi yÕu ít: "HuÖ ¬i!". C« bÐ nhµ bªn ch¹y sang. Vµ dêng nh ®· rÊt quen, c« lÔ phÐp hái:"B¸c cÇn n»m xuèng ph¶i kh«ng ¹?". - õ, õ... chµo ch¸u, NhÜ tr¶ lêi. C« bÐ cha véi ®ì NhÜ. Nã ch¹y ra ngoµi gäi mÊy ®øa b¹n vµo vµ råi 13
  14. 14. c¶ bän cïng gióp NhÜ n»m ra ngoµi tÊm nÖm. Chóng gióp anh ®Æt métbµn tay lªn bËu cöa sæ vµ chÌn mét ®èng gèi sau lng. Anh thÊy h¹nh phócvµ cµng yªu h¬n lò trÎ. Ngoµi s¸t ngay sau khu«n cöa sæ, NhÜ nh×n thÊy ë bê bªn kia métc¸nh buåm võa b¾t giã. S¸t bªn bê cña d¶i ®Êt lë bªn nµy, mét ®¸m ®«ng®îi ®ß ®ang ®øng nh×n sang nhng NhÜ cø nh×n m·i mµ kh«ng thÊy bãngth»ng con trai ®©u c¶. Th× ra th»ng con anh ®ang d¸n m¾t vµo mét bµn cê thÕ. Ngµy xaanh còng tõng mª cê thÕ. Vµ b©y giê, NhÜ nghÜ mét c¸ch v« cïng buånb·: con ngêi ta trªn ®êng ®êi thËt khã tr¸nh ®îc nh÷ng c¸i vßng vÌo quanhco. NhÜ chît nhí vÒ c¸i ngµy anh míi cíi Liªn. Mét c« g¸i nhµ quª nay ®· trëthµnh mét ngêi ®µn bµ thµnh thÞ. Tuy vËy còng nh c¸nh b·i båi bªn s«ng,t©m hån Liªn vÉn gi÷ nguyªn nÐt t¶o tÇn vµ chÞu ®ùng. Vµ chÝnh nhênh÷ng ®iÒu nµy mµ sau bao ngµy b«n tÈu, NhÜ ®· t×m thÊy mét n¬i n-¬ng tùa Êy chÝnh lµ c¸i gia ®×nh bÐ nhá nµy. Con ®ß ®· sang qu¸ nöa s«ng. Vµ chÝnh gi÷a lóc NhÜ ®ang t ëng tîngm×nh ®éi chiÕc mò nan vµ sang s«ng nh mét nhµ th¸m hiÓm th× cã tiÕngngêi vµo. Anh quay l¹i. §ã lµ «ng cô gi¸o KhuyÕn - ngêi ngµy nµo còngghÐ qua hái th¨m søc kháe cña anh. Hai ngêi ®ang nãi chuyÖn th× bçng «ng hµng xãm hèt ho¶ng nhËn ramÆt mòi NhÜ ®á rùng, hai m¾t long lanh, hai bµn tay bÊu chÆt vµo bËucöa vµ run rÈy. Anh ®ang cè thu nhÆt hÕt chót søc lùc cuèi cïng ®Ó ®um×nh nhß ngêi ra ngoµi, gi¬ mét c¸nh tay lµm ra vÎ ra hiÖu cho mét ngêinµo ngoµi ®ã. Ngay lóc bÊy giê, chiÕc ®ß ngang mçi ngµy mét chuyÕn chë kh¸chqua l¹i hai bªn s«ng Hång võa ch¹m mò vµo c¸i bê ®Êt lë dèc ®øng phÝabªn nµy. §Ò 3: KÓ l¹i c©u chuyÖn Nh÷ng ng«i sao xa x«i cña Lª Minh Khuª. Bµi viÕt Nh÷ng ng«i sao xa x«i lµ c©u chuyÖn kÓ vÒ ba c« g¸i: Thao, Ph¬ng§Þnh vµ Nho trong cïng tæ trinh s¸t mÆt ®êng. C«ng viÖc cña hä lµ ngåichê trªn cao ®iÓm. Khi cã bom næ th× ch¹y lªn, ®o khèi lîng ®Êt lÊp vµohè bom, ®Õm bom cha næ vµ nÕu cÇn th× ph¸ bom. C«ng viÖc thËtch¼ng ®¬n gi¶n chót nµo. RÊt gian khæ vµ gÇn kÒ ngay c¸i chÕt. Hä ch¹y trªn cao ®iÓm c¶ ban ngµy ngay bªn c¹nh nh÷ng qu¶ bom®ang n»m chê næ. Nhng hä anh dòng vµ vui vÎ. Hä ®· quen víi nh÷ng vÕtth¬ng, víi ®Êt bèc khãi, kh«ng khÝ bµng hoµng vµ tiÕng m¸y bay ®anggÇm lªn Çm Ü. ThÇn kinh lóc nµo còng c¨ng lªn nh ch·o, tim ®Ëp nhanh,ch©n ch¹y mµ biÕt ch¾c r»ng xung quanh bom s¾p næ. Nhng råi khixong viÖc, nh×n ®o¹n ®êng, hä thÊy vui, thë phµo nhÑ nhâm vµ sµ ngayvÒ c¸i c¨n hÇm m¸t l¹nh cña m×nh. §¸nh mét h¬i níc m¸t cho thËt ®·, xongth× tÊt c¶ n»m dµi trªn nÒn ®Êt Èm nghe ca nh¹c hay cã thÓ nghÜ lungtung. H«m Êy vµo buæi tra, kh«ng gian im ¾ng l¹. Ph¬ng §Þnh ngåi dùa14
  15. 15. vµo thµnh ®¸ vµ khe khÏ h¸t. C« mª h¸t, cã khi bÞa ra c¶ nh÷ng lêi h¸t ngíngÈn lung tung. §Þnh ngêi Hµ Néi vµ lµ mét c« g¸i kh¸ víi hai bÝm tãc dµy,mÒm, c¸i cæ cao vµ ®«i m¾t ®Ñp. NhiÒu anh l¸i xe quý mÕn thêng göith t¸n tØnh c«. §ang m¬ mµng suy nghÜ, §Þnh bçng giËt m×nh. Cã tiÕng giôc cñaNho vµ chÞ Thao. Hä ®· nhËn ra tiÕng m¸y bay trinh s¸t. C¶ tæ ®· rÊtquen víi viÖc: c¸i sù im lÆng lµ sù bÊt thêng. TiÕng m¸y bay trinh s¸t vµtiÕng ph¶n lùc gÇm gµo theo sau. - S¾p ®Êy! - Nho quay lng l¹i, chôp c¸i mò s¾t lªn ®Çu. ChÞ ThaovÉn thong th¶ nhai mÊy chiÕc b¸nh quy. ChÞ b×nh tÜnh ®Õn ph¸t bùc nh-ng l¹i hay sî m¸u. ChÞ hay diªm dóa nhng trong c«ng viÖc, chÞ c¬ngquyÕt vµ t¸o b¹o v« cïng. ChÞ Thao cÇm c¸i thíc trªn tay §Þnh, råi nãi: "§Þnh ë nhµ. LÇn nµy nãbá Ýt, hai ®øa ®i còng ®ñ", råi kÐo tay Nho, v¸c xÎng lªn vai ®i ra cöa. §Þnh ë nhµ trùc ®iÖn tho¹i. Lßng c« nãng nh löa ®èt. Xung quanhchØ thÊy khãi bom mï mÞt vµ tiÕng cao x¹ n· nhau chan ch¸t. §Þch tÊnc«ng d÷ qu¸ nhng còng may c¸c anh cao x¹, th«ng tin vµ c«ng binh ®· kÞpchi viÖn cho ba c« g¸i. Nöa tiÕng sau, chÞ Thao vÒ, b×nh th¶n mÖt l¶ vµ c¸u kØnh. §¹i ®éitrëng ®· cã ®îc th«ng tin. Anh tÕ nhÞ c¶m ¬n ba c« g¸i. Nho còng vÒ, b×nh th¶n vµ ít sòng. C« võa t¾m ë díi suèi lªn, ®Ñp vµm¸t mÎ nh mét que kem tr¾ng. C¶ tæ nghÜ ngîi mét lóc råi tèi l¹i ra ®êng lu«n. Hä ®i ph¸ bom trongc¸i kh«ng khÝ v¾ng lÆng ®Õn kinh ngêi. Ba c« g¸i thao t¸c rÊt nhanh vµthµnh thôc. Hai m¬i phót sau, mét håi cßi, råi håi cßi thø hai næi lªn.Nh÷ng tiÕng bom næ vang trêi xÐ toang kh«ng gian yªn lÆng. Mïi thuècbom buån n«n, ®Êt ®¸ r¬i lép bép, tan ®i ©m thÇm trong nh÷ng bôi c©y. Thao vµ §Þnh ®· ®Þnh ra vÒ. Nhng bÊt chît hä ph¸t hiÖn ra Nho ®·bÞ th¬ng. HÇm cña Nho bÞ sËp khi c¶ hai qu¶ bom cña chÞ cïng ph¸t næ. §Þnh vµ Thao ®a Nho vÒ. VÕt th¬ng kh«ng s©u l¾m nhng bom nægÇn nªn Nho bÞ cho¸ng. Hä tù lo ch¨m sãc cho c« g¸i v× kh«ng muèn lµmphiÒn ®¬n vÞ. L¸t sau, Nho ®· thiÕp ®i. Hai c« g¸i ngåi yªn lÆng nh×n nhau. Hä ®ang nuèt nh÷ng giät níc m¾tvµo trong v× lóc nµy ph¶i gi÷ sao cho cøng cái. ChÞ Thao h¸t, nh÷ng giai®iÖu sai vµ l¹c nhÞp. Nhng cÇn ph¶i h¸t. H¸t ®Ó quªn ®i vµ ®Ó v÷ng tinh¬n. Cã mét ®¸m m©y, mét ®¸m n÷a råi thªm ®¸m n÷a kÐo ®Õn cöa hang.BÇu trêi ®en ®i vµ c¬n d«ng µo ®Õn ®ét ngét nh mét biÕn ®æi bÊt thêngtrong tr¸i tim con ngêi vËy. ë rõng mïa nµy hay thÕ. Trêi ma. Nhng lµ ma®¸. §Þnh nhËn ra vµ thÝch thó cÇm mét viªn ®¸ nhá th¶ vµo lßng bµn taycña Nho, vui thÝch vµ cuèng cuång. Ma t¹nh vµ t¹nh rÊt nhanh. §Þnh bçng thÉn thê vµ nuèi tiÕc. Nhng c«kh«ng tiÕc nh÷ng viªn ®¸ nhá. C« ®ang nhí vÒ mÑ, vÒ nh÷ng ng«i sao totrªn bÇu trêi thµnh phè, nhí bµ b¸n kem, nhí con ®êng nhùa... c¬n ma ®· 15
  16. 16. v« t×nh ®· xo¸y m¹nh vµo nh÷ng kû niÖm trong t©m hån cña c« g¸i xa quª. §Ò 4: H·y tëng tîng m×nh lµ nh©n vËt Xi-m«ng, kÓ l¹i c©u chuyÖn Bècña Xi-m«ng. Bµi viÕt Qu¸ khø cña t«i ®· cã nh÷ng ngµy buån ®au vµ tuyÖt väng. Nhng nÕukh«ng cã nh÷ng ngµy nh thÕ, cã lÏ t«i sÏ kh«ng c¶m thÊy h¹nh phóc tuyÖtvêi nh chÝnh lóc nµy ®©y. C©u chuyÖn cña t«i x¶y ra vµo ngµy ®Çu tiªn khi t«i bíc ch©n vµo lípmét. H«m Êy t«i mõng vui l¾m vµ thËt h¸o høc v« cïng. T«i ®Õn trêng vuit¬i vµ phÊn khëi. ThÕ nhng khi t«i võa chùc bíc ch©n vµo líp th× mét ®¸mb¹n xóm ®Õn v©y quanh lÊy ch©n t«i. Mét ®øa trong ®¸m b¾t ®Çu nÐmvµo tai t«i bao lêi chua ch¸t mµ cho ®Õn b©y giê t«i vÉn ch¼ng thÓ nµoquªn. T«i bùc giËt nhng ®µnh c©m lÆng bëi ®óng lµ lóc Êy... t«i kh«ng cãbè. T«i bËt khãc, vËy mµ lò b¹n t«i vÉn cha chÞu th«i c¸i trß ch¬i qu¸i ¸c.Buæi häc ®Çu tiªn víi bao mong ®îi ®· kh«ng thµnh. T«i buån n¶n vµ v«cïng thÊt väng bá ra phÝa bê s«ng. Trêi Êm ¸p vµ dÔ chÞu. ¸nh mÆt trêi ªm ®Òm sëi Êm b·i cá. Níc lÊpl¸nh nh g¬ng. T«i muèn n»m ngay ra ®ã vµ ngñ ®i mét giÊc nhng l¹i kh«ngsao ngñ ®îc. Kh«ng thÓ nµo quªn ®îc nh÷ng c©u nãi võa qua. §Çu t«icho¸ng v¸ng, ch©n tay mÖt mái r· rêi. T«i muèn ch×m ngay xuèng díi lßngs«ng ®Ó quªn ®i tÊt c¶. Nhng kh«ng hiÓu sao t«i l¹i trï trõ kh«ng muènlµm ngay. M¾t t«i rÖu r· nh×n theo nh÷ng ®¸m bät trªn s«ng. §ang ch¸n ng¸n, t«i bçng thÊy mét chó nh¸i con mµu xanh lôc nh¶ynhãt díi ch©n. T«i vung tay tãm lÊy mµ kh«ng ®îc. T«i ®uæi theo, vå hôtba lÇn liÒn råi míi tãm ®îc hai ch©n sau cña nã. T«i bËt cêi nh×n con vËtcè gi·y giôa ®Ó tho¸t th©n. Nã thu m×nh l¹i trªn ®«i c¼ng lín, råi bËt ph¾tlªn, ®ét ngét duçi c¼ng, ngay ®¬ nh hai thanh gç; trong lóc gi¬ng trßn conm¾t cã vµnh vµng, nã dïng hai ch©n tríc ®Ëp vµo kho¶ng kh«ng, hu¬ lªnnh hai bµn tay. Trß nghÞch víi chó nh¸i bçng gîi cho t«i nhí vÒ mét ®åch¬i thuë nhá. Vµ thÕ lµ tù nhiªn t«i nghÜ ®Õn nhµ, ®Õn mÑ. T«i thÊybuån v« cïng vµ l¹i khãc. Ngêi t«i rung lªn, t«i sî, quú xung vµ ®äc kinhcÇu nguyÖn nh tríc khi ®i ngñ nhng kh«ng ®äc hÕt. Nçi buån cµng lóccµng gi¨ng kÝn lßng t«i. T«i ch¼ng cßn nghÜ ®îc ®iÒu g× n÷a, ch¼ngnh×n thÊy c¸i g× n÷a. T«i chØ ngåi «m mÆt vµ cø nøc në m·i kh«ng th«i. ThÕ råi, bçng nhiªn t«i giËt n¶y m×nh. Mét bµn tay ch¾c nÞch cña ai®ã võa ®Æt lªn vai t«i vµ tai t«i nghe nh÷ng lêi nãi åm åm nh ng ®Çy chiasÎ: - Cã ®iÒu g× lµm ch¸u buån phiÒn ®Õn thÕ, ch¸u ¬i? T«i quay l¹i. Mét b¸c c«ng nh©n cao lín, r©u tãc ®en, qu¨n, ®ang nh×nt«i b»ng ¸nh m¾t nh©n hËu v« cïng. T«i tr¶ lêi, giäng nghÑn ngµo trongkhi m¾t vÉn cßn ¬n ít: - Chóng nã ®¸nh ch¸u... v×... ch¸u... ch¸u... kh«ng cã bè... kh«ng cãbè.16
  17. 17. - Sao thÕ - b¸c ta mØm cêi b¶o - ai mµ ch¼ng cã bè. T«i nãi tiÕp (mét c¸ch khã kh¨n) trong tiÕng nÊc: - Ch¸u... ch¸u kh«ng cã bè. T«i nhËn ra b¸c c«ng nh©n bçng nghiªm mÆt l¹i. Vµ h×nh nh b¸c ®·nhËn ra t«i. B¸c nãi: - Th«i nµo, ®õng buån n÷a, ch¸u ¬i, vµ vÒ nhµ víi mÑ ch¸u, víi b¸c ®i.Ngêi ta sÏ cho ch¸u... mét «ng bè. Ngay lóc Êy, t«i kh«ng biÕt lêi nãi kia cã thËt hay kh«ng. ThÕ nh ngtrªn ®êng vÒ, lßng t«i trµn ®Çy hy väng. - Tha b¸c, ®©y råi! Nhµ ch¸u ë ®©y - t«i nãi: MÑ t«i më cöa bíc ra khi b¸c c«ng nh©n ®ang m¶i ng¾m ng«i nhµnhá, quÐt v«i tr¾ng vµ hÕt søc s¹ch sÏ cña mÑ con t«i. ThÊy mÑ t«i, b¸c edÌ, cÇm mò mét bªn tay vµ nãi: - §©y, tha chÞ, t«i d¾t vÒ tr¶ cho chÞ ch¸u bÐ bÞ l¹c ë gÇn bê s«ng. Kh«ng ®Ó cho mÑ kÞp tr¶ lêi, t«i bçng «m chÇm lÊy mÑ råi ßa khãc: - Kh«ng, mÑ ¬i, con ®· muèn nh¶y xuèng s«ng cho chÕt ®uèi, v×chóng nã ®¸nh con... ®¸nh con... t¹i con kh«ng cã bè. §«i m¸ cña mÑ t«i cø thÕ ®á bõng lªn vµ ®«i m¾t gîi mét nçi buåns©u th¼m. MÑ «m t«i vµo lßng, h«n lÊy h«n ®Ó trong nghÑn ngµo nícm¾t khiÕn t«i cµng nøc në h¬n. Nhng råi nh võa chît nghÜ ®Õn mét ®iÒug× tríc ®ã, t«i bçng ch¹y ®Õn bªn b¸c c«ng nh©n vµ nãi: - B¸c cã muèn lµm bè ch¸u kh«ng? T«i håi hép ®îi chê, trong khi Êy mÑ t«i ng¶ vµo têng vµ hai tay «mngùc. Kh«ng thÊy tr¶ lêi, t«i l¹i nãi, m¹nh mÏ vµ døt kho¸t: - NÕu b¸c kh«ng muèn, ch¸u sÏ quay trë l¹i nh¶y xuèng s«ng chÕt®uèi. §Õn ®©y, b¸c c«ng nh©n míi në nô cêi råi ®¸p: - Cã chø, b¸c muèn chø. T«i ng©y th¬ vµ sung síng v« cïng. T«i hái tiÕp ngay: - ThÕ b¸c tªn g× ®Ó ch¸u cßn tr¶ lêi chóng nã khi chóng nã muèn biÕttªn cña b¸c? - Phi-lÝp - ngêi ®µn «ng ®¸p. T«i im lÆng mét gi©y ®Ó ghi nhí c¸i tªn Êy vµo ®Çu. Råi hÕt c¶ buån,t«i v¬n hai c¸nh tay ra nãi: - ThÕ nhÐ! B¸c Phi-lÝp, b¸c lµ bè ch¸u. T«i sung síng qu¸! B¸c Phi-lÝp bíc ®Õn nhÊc bæng t«i lªn, h«n vµo haim¸ t«i, råi b¸c s¶i tõng bíc dµi bá ®i véi v·. Sau h«m Êy, t«i l¹i ®Õn trêng. Võa bíc vµo cöa líp, t«i l¹i nghe méttiÕng cêi ¸c ý. Buæi häc h«m Êy qua nhanh, lóc tan häc, ®øa b¹n h«m tr ícl¹i ®Þnh trªu chäc t«i. Nhng t«i lín tiÕng qu¸t vµo mÆt nã: - Bè tao Êy µ, bè tao tªn lµ Phi-lÝp. 17
  18. 18. Kh¾p xung quanh t«i l¹i bËt lªn nh÷ng tiÕng la hÐt v« cïng thÝch thó: - Phi-lÝp g×?... Phi-lÝp nµo?... Phi-lÝp c¸i g×?... Mµy lÊy ®©u ra Phi-lÝp cña mµy thÕ? Nhng t«i kh«ng tr¶ lêi. T«i mét mùc tin tëng vµ ®a con m¾t th¸ch thøcbän kia. Còng may ®óng lóc Êy thÇy gi¸o ®Õn. Bän b¹n kia nh×n thÊythÇy bÌn gi¶i t¸n. Cßn t«i, t«i c¶m ¬n thÇy råi còng ra vÒ. Nhng kh¸c h¼nmäi h«m, h«m nay t«i h·nh diÖn vµ vui mõng l¾m. C©u chuyÖn cña t«i lµ thÕ. B©y giê th× bè Phi-lÝp ®· vÒ ë víi mÑ cont«i vµ lò b¹n còng kh«ng cßn trªu t«i n÷a. NgÉm l¹i, nh÷ng chuyÖn ngµy xathËt ®¸ng buån. ThÕ nhng sau tÊt c¶ t«i ph¶i c¶m ¬n, c¶m ¬n rÊt nhiÒubè Phi-lÝp cña t«i. §Ò 5: Sau khi tù tö ë giÕng Loa Thµnh, xuèng thñy cung, Träng Thñy®· t×m gÆp l¹i MÞ Ch©u. Nh÷ng sù viÖc g× ®· x¶y ra? H·y kÓ l¹i c©uchuyÖn ®ã. Bµi viÕt Träng Thñy tØnh dËy th× bµng hoµng nhËn ra m×nh ®ang ë gi÷amªnh m«ng biÓn níc. Nh÷ng tÇng san h« cø liªn tiÕp nèi nhau lµm chekhuÊt tÇm nh×n. Xung quanh chµng lóc Êy chØ cã níc vµ nh÷ng ®µn c¸tung t¨ng b¬i léi. Träng Thñy vÉn cßn ng¬ ng¸c. Chµng dÊn bíc ®i miÔn cìng vµ kh«ngph¬ng híng. ThÕ nhng võa ra khái ®¸m san h«, Träng Thñy ®· bÞ bènn¨m h×nh nh©n qu¸i l¹ m×nh ngêi ®Çu t«m c¸ tõ ®©u kÐo ®Õn trãi chÆt®a ®i. Träng Thñy ®îc ®a ®Õn mét cung ®iÖn nguy nga léng lÉy, c¸i mµchµng cha bao giê gÆp ë trªn trÇn. Nh÷ng ng«i nhµ tr¸ng lÖ s¸ng trngmµu ngäc, cã ®Çy ®ñ lÝnh canh vµ ngêi hÇu ra vµo tÊp nËp. Qua bènn¨m lÇn cöa canh nh thÕ, Träng Thñy bÞ b¾t vµo quú ë trong ®¹i ®iÖn.Mét tªn lÝnh trong nhãm ngêi kia còng quú xuèng vµ tha: - Tha c«ng chóa! Bän thuéc h¹ b¾t ®îc tªn nµy ë ngoµi cæng ®iÖn.Xem chõng h¾n ®Õn ®©y cã ý gian tµ, xin c«ng chóa ®a ra xÐt téi. Ngêi ngåi trªn kia lªn tiÕng. Träng Thñy nghe thÊy quen quen nhngmÆt ngêi kia bÞt kÝn nªn chµng kh«ng nh×n râ. - Nµy, anh kia! Anh tõ ®©u tíi mµ l¹i l¹c ®Õn ®©y? - D¹, bÈm! T«i ngêi trÇn, v× ngê ngêi t×nh ®ang ë trong giÕng níc nªnmíi lao m×nh xuèng giÕng råi bÞ l¹c ®Õn n¬i ®©y. - VËy anh tªn g×? - T«i lµ Träng Thñy, lµ con trai cña TriÖu §µ V¬ng. - Ta nghe nãi ë trªn trÇn, ng¬i g©y ra nhiÒu téi ¸c cho nh©n d©n ¢uL¹c, khiÕn hä v« cïng o¸n th¸n. §iÒu ®ã cã ®óng hay kh«ng? Träng Thñy v« cïng ng¹c nhiªn. Kh«ng ngê mét ngêi hoµn toµn xa l¹ l¹ibiÕt ngän ngµnh mäi chuyÖn cña m×nh. BiÕt lµ kh«ng thÓ chèi, TrängThñy bÌn viÖn lý do: - Thùc t×nh t«i còng lµ lµm theo ý cña vua cha.18
  19. 19. - Nhµ ng¬i l¹i cßn ®Þnh chèi téi hay sao? Ngêi ngåi trªn ®iÖn kia næinãng. Nhµ ng¬i gi¶ vê sang cÇu hßa ¢u L¹c, xin cíi c«ng chóa MÞ Ch©u®Ó chê c¬ héi trém ná thÇn ®· lµ mét téi. Tµn b¹o h¬n, ng¬i l¹i cho qu©nlÝnh sang giµy xÐo bê câi níc Nam lµm cho mu«n d©n kªu gµo trong ®aukhæ. Kh«ng nh÷ng thÕ, nhµ ng¬i cßn nhÉn t©m bøc chÕt vua ¢u L¹c, bøcchÕt ngêi vî thñy chung mµ ng©y th¬ d¹i dét cña m×nh. Víi b»ng Êy téidanh nhµ ng¬i cßn muèn ®æ lçi cho ai? Träng Thñy t¸i mÆt, kh«ng biÕt ngêi ngåi trªn ®iÖn lµ ai. Nhng sî qu¸,chµng cói ®Çu nhËn téi: - Tha c«ng chóa! T«i biÕt m×nh mang téi lín nhng t«i mét lßng yªu quýMÞ Ch©u, ngµy ®ªm mong ngãng ®îc gÆp nµng ®Ó tá bµy nçi lßng ©nhËn. - B©y giê nhµ ng¬i míi hèi hËn th× cã gi¶i quyÕt ®îc g× ®©u? - T«i biÕt vËy. Nhng ngµy xa, MÞ Ch©u v× rÊt yªu th¬ng t«i mµ nghet«i tÊt c¶. T«i yªu th¬ng nµng thËt t«i ®· lõa dèi tr¸i tim trong tr¾ng cñanµng nªn t«i day døt l¾m. §Õn khi nµng mÊt ®i t«i míi biÕt dï cã lµ vua ¢uL¹c nhng nÕu mÊt MÞ Ch©u, cuéc sèng cña t«i còng ch¼ng cã ý nghÜag×. T«i rÊt muèn gÆp nµng ®Ó Ýt nhÊt ®îc nãi víi nµng sù hèi hËn cñat«i. - Träng Thñy! Chµng h·y ngÈng mÆt lªn vµ nh×n xem thiÕp lµ ai? - Nµng lµ... MÞ Ch©u! - V©ng thiÕp ®óng lµ MÞ Ch©u. Sau khi thiÕp chÕt ®i, vua Thñy TÒ®· rÊt th¬ng t×nh mµ nhËn thiÕp lµm con g¸i. V× thÕ thiÕp míi ®îc ë n¬i®©y. - MÞ Ch©u! Ta xin lçi nµng. V× ta mµ nµng ph¶i chÞu bao ®au khæ.B©y l©u nay ta chØ íc ®îc gÆp nµng. Ta s½n sµng bá ®i tÊt c¶ ®Ó ®îccïng nµng sèng trong h¹nh phóc. H·y tha thø cho ta. - ThiÕp mõng v× chµng ®· nhËn ra lÇm lçi. Nhng chóng ta kh«ng thÓsèng víi nhau. NÕu lµm nh vËy, ngêi ®êi sÏ nh¹o b¸ng chóng ta m·i m·i.Kh«ng ®îc sèng víi nhau coi nh còng lµ mét sù trõng ph¹t xøng ®¸ng víinh÷ng lçi lÇm qu¸ lín cña chóng ta ë trªn h¹ giíi. ThiÕp ®· ®îi ngµy nµy tõrÊt l©u råi vµ chØ ®Ó ®îc nãi víi chµng mét c©u th«i: h·y sèng sao cho tèttrong nh÷ng ngµy s¾p tíi ®Ó bï ®¾p cho nh÷ng g× mµ chóng ta ®· g©yra. MÞ Ch©u võa nãi døt c©u th× c¶ cung ®iÖn nguy nga bçng biÕnngay ®©u mÊt. Xung quanh v¾ng lÆng chØ cßn tr¬ l¹i mét m×nh TrängThñy. Chµng ©n hËn mµ lÆng c©m kh«ng nãi ®îc. VÕt nh¬ mµ chµng ®·g©y ra cã lÏ chØ cã níc biÓn §«ng x« d¹t ngµn ®êi míi mong xãa ®îc. Träng Thñy cø ngåi ®ã hµng chôc ngµy ®ªm. Vµ råi kh«ng biÕt tù baogiê. Chµng ®· hãa thµnh ngêi ®¸. Sau nµy hµng mÊy tr¨m n¨m, cã ngêilÆn xuèng biÓn §«ng mß ngäc quý vÉn cßn nh×n thÊy mét t¶ng ®¸ h×nhngêi ©u sÇu khæ n·o ®ang dang hai c¸nh tay ra nh cÇu xin ai ®ã mét®iÒu g×. 19
  20. 20. §Ò 6: KÓ l¹i mét kû niÖm s©u s¾c cña anh (chÞ) vÒ t×nh c¶m gia®×nh, t×nh b¹n, t×nh thÇy trß theo ng«i kÓ thø nhÊt. Bµi viÕt - Hïng ¬i! Sao l©u thÕ? Muén häc mÊt råi. -...? - Tí xin lçi v× ®· ®Ó cËu ph¶i ®îi l©u. TÆng cËu nh©n ngµy sinhnhËt. T«i thËt bÊt ngê khi Hïng dói nhanh vµo tay t«i mét ®«i dÐp míi.NhoÎn miÖng cêi, t«i nãi: - Sao h«m nay bµy vÏ thÕ. CËu ®Þnh chuéc l¹i lçi lÇm h«m tríc haysao? T«i nãi ra c©u Êy cèt lµ chØ nãi ®ïa th«i. Êy vËy mµ kh«ng ngê mÆtHïng xÞu h¼n ®i. Tr«ng cËu, t«i hèi tiÕc vÒ nh÷ng g× mµ m×nh võa míinãi. C©u chuyÖn x¶y ra hai th¸ng tríc ®©y khi t«i víi Hïng tõ mét ®«i b¹n v«cïng th©n thiÕt trë nªn ®èi nghÞch. Hïng víi t«i kh«ng cïng xãm nhng chóng t«i lµm b¹n víi nhau tõ khi bícvµo líp mét. Tõ ®ã trë ®i n¨m nµo chóng t«i còng häc cïng líp víi nhau,ngåi cïng bµn víi nhau vµ chia sÎ víi nhau tÊt c¶. T×nh b¹n cña chóng t«i còng bëi thÕ mµ bÒn chÆt vµ th©n thiÕt l¾m.Cuéc sèng cø thÕ tr«i ®i thËt ®Ñp nÕu kh«ng cã chuyÖn líp t«i x¶y ra liªntiÕp nh÷ng vô mÊt tiÒn. Trong gÇn mét th¸ng h¬n mét triÖu ®ång bçng nhiªn kh«ng c¸nh mµbay. N¹n nh©n lµ gÇn chôc b¹n líp t«i, trong ®ã Hïng bÞ mÊt nhiÒu h¬ntÊt c¶. Kh«ng khÝ ë líp tõ h«m x¶y ra chuyÖn mÊt tiÒn bçng nhiªn trë nªnc¨ng th¼ng. C« chñ nhiÖm råi c¶ ®oµn thanh niªn còng vµo cuéc mµkh«ng thÓ nµo t×m ra thñ ph¹m. ë trêng chóng t«i còng chÞu nhiÒu ¸p lùc.Mét líp chän víi toµn nh÷ng häc sinh u tó mµ l¹i x¶y ra chuyÖn kh«ng haynh thÕ th× tr¸nh sao khái nh÷ng c¸i nh×n vµ sù chª bai cña c¸c b¹n líp bªn.Cø thÕ néi bé líp t«i b¾t ®Çu lôc ®ôc. Mét sè mèi quan hÖ cã nguy c¬ r¹nnøt vµ ®æ vì. DÉu vÉn biÕt "mét mÊt mêi ngê" nhng râ rµng kh«ng thÓkh«ng bùc giËn khi m×nh tù nhiªn bÞ c¶ líp hoµi nghi. GÇn mét th¸ng ®· tr«i qua vËy mµ chuyÖn ë líp vÉn kh«ng hÒ tiÕntriÓn. H«m Êy, vÉn nh thêng lÖ, t«i ®i häc vµ qua cæng nhµ Hïng. ThÕnhng míi gÆp t«i, Hïng ®· nãi: - Cã lÏ tõ nay tao ch¼ng nªn tin ai c¶. T«i nghe thÊy l¹, bÌn hái l¹i: - CËu nãi thÕ nghÜa lµ sao? Hïng l¹nh nh¹t: - Ch¼ng sao c¶. Cã vËy mµ cßn kh«ng hiÓu hay sao? C©u nãi cña Hïng ®¸p h¼n vµo nh©n c¸ch cña t«i. Nhng t«i cha kÞp20
  21. 21. ph¶n øng g× th× Hïng quay ngo¾t ®Çu xe ®i th¼ng. VËy lµ ®· râ, Hïng ®· nghi ngê c¶ b¶n th©n t«i. T«i buån l¾m, rÖu r·®¹p xe tíi cæng trêng, c¾p cÆp vµo líp ngåi bªn ngêi b¹n th©n c¶ buæimµ kh«ng d¸m b¾t lêi. Mçi khi t«i trém nh×n sang, vÎ mÆt Hïng l¹i ¸nh lªnsù bÊt cÇn vµ th¸ch thøc. Buæi häc h«m Êy tr«i qua c¨ng th¼ng, chËmch¹p vµ mÖt nhäc. Tan häc, lÇn ®Çu tiªn tõ khi bíc vµo ng«i trêng míi, t«i mét m×nh ®¹pxe véi v· vÒ nhµ. MÖt mái vµ ch¸n n¶n, t«i n»m vËt ra giêng. Ch¼ng lÏt×nh b¹n ®Ñp ®Ï cña chóng t«i l¹i ®æ vì mét c¸ch ®¬n gi¶n thÕ ? Kh«ngthÓ ®îc! T«i ph¶i nghÜ vµ ph¶i lµm râ "vô ¸n" nµy ®Ó chøng minh cho sùtrong s¹ch cña m×nh vµ quan träng h¬n lµ ®Ó cøu v·n t×nh b¹n cña chóngt«i. Nh÷ng ngµy sau ®ã lµ nh÷ng kû niÖm rÊt buån ®èi víi t×nh b¹n cñachóng t«i. T«i kh«ng nãi vµ nh thÕ Hïng cµng cã lý ®Ó ngê vùc gian tr¸cña t«i. Nhng t«i kh«ng chÊp nhËn, t«i cïng mét vµi b¹n nam trong líp ®·lËp thµnh mét nhãm quyÕt t©m ph¸ vô ¸n nµy. Kh«ng nghi ngê b¹n nµotrong líp, chóng t«i híng mòi ®iÒu tra vµo mét sè ngêi hay qua l¹i líp m×nh.Kh«ng ngê, chØ kh«ng ®Çy n¨m buæi häc chóng t«i ®· tãm ®îc ngay thñph¹m. TÊt c¶ thÕ lµ ®· râ, thñ ph¹m lÊy c¾p tiÒn kh«ng ph¶i lµ häc sinhcña líp t«i. Nh÷ng c¨ng th¼ng trong líp tù nhiªn kh«ng cßn n÷a, b¹n bÌ l¹ihßa nh· vµ vui vÎ víi nhau. Còng sau h«m Êy, Hïng ®· ®Õn tËn nhµ t«i vµ xin lçi. T«i chØ cêi vµn¾m chÆt hai bµn tay cña nã. T«i kh«ng bao giê ngê ®îc gi÷a t«i vµ Hïngl¹i cã nh÷ng ngµy nh thÕ. Nhng qu¶ thùc sau tÊt c¶ nh÷ng chuyÖn nµy, t«il¹i c¶m thÊy cµng yªu quý nã h¬n... - Tí... tí c¶m ¬n vµ xin lçi cËu. Tí chØ ®ïa th«i. Hïng kh«ng nh×n th¼ng vµo t«i: - Tí biÕt m×nh cã lçi vµ tí ©n hËn l¾m. Tí chØ mong tõ b©y giê cËuvÉn coi m×nh lµ b¹n. - CËu ngèc l¾m. Tí cã suy nghÜ g× ®©u! T«i an ñi. ThÕ ®Êy kû niÖm cña t«i vµ Hïng lµ thÕ. §óng lµ h¹nh phóc lµ mét sù®Êu tranh. Hay nãi ®óng h¬n, sau nh÷ng gian nan ta míi hiÓu hÕt ýnghÜa cña hai tõ h¹nh phóc. T«i tù hµo vÒ ngêi b¹n cña t«i. T«i yªu quý c¶sù ng©y th¬ vµ ch©n thµnh cña nã. §Ò 7: C©y lau chøng kiÕn viÖc Vò N¬ng ngåi bªn bê Hoµng Giangthan thë mét m×nh råi tù vÉn. H·y kÓ l¹i c©u chuyÖn ®ã theo giäng kÓ ëng«i thø nhÊt hoÆc ng«i thø ba. Bµi viÕt Hä nhµ lau tÝa chóng t«i ®· sèng trªn bê Hoµng Giang c¶ triÖu n¨mråi. Gia téc t«i ®· tr¶i qua bao nhiªu thÕ hÖ t«i còng kh«ng thÓ nhí. Nhnggia ®×nh t«i thêng cã thãi quen truyÒn kÓ cho nhau nghe nh÷ng "chuyÖn®êi" x¶y ra ë trªn s«ng mµ c¸c thÕ hÖ cha «ng cña chóng t«i tõng chøngkiÕn. Bao nhiªu n¨m ®· tr«i qua vµ còng ®· qu¸ giµ ®Ó nhí vÒ mäi 21
  22. 22. chuyÖn, thÕ nhng t«i vÉn cßn nhí nh in c¸i ngµy bi kÞch ®Õn víi ngêithiÕu phô Vò N¬ng. T«i nhí ngµy Êy t«i vÉn cßn trÎ l¾m. T«i thêng cã thãi quen thøc rÊtkhuya ®Ó kháa m×nh trong níc díi nh÷ng ®ªm tr¨ng. Níc s«ng HoµngGiang ban ®ªm rÊt lÆng vµ dÞu m¸t. Tr¨ng s¸ng, l¹i ®îc ®ïa giìn víi mÊychÞ c¸ m¬ng th× thËt lµ tháa thÝch. H«m Êy, ®ang uèn m×nh trong níc, t«i bçng giËt m×nh khi chît nghecã tiÕng ai ®ang nøc në. T«i nÝn lÆng, tiÕng khãc ngµy mét râ h¬n.Kh«ng nghi ngê g× n÷a (t«i nghÜ), ch¾c cã ai ®ã ®ang gÆp mét chuyÖng× ®ã rÊt ®au th¬ng. T«i quªn ngay anh níc vµ mÊy chÞ c¸ m¬ng khi b¾t®Çu nghe giäng mét ngêi ®µn bµ than thë: - Con l¹y trêi l¹y ®Êt, l¹y hµ b¸ díi lßng s«ng! Th©n kiÕp con khæ qu¸.Nh÷ng mong ngµy chång chinh chiÕn xa vÒ lµ ngµy gia ®×nh ®oµn viªnsum häp. VËy mµ c¸i mong íc Êy giê tan nh m©y nh khãi. Bao n¨m quacon ®· ph¶i chÞu mu«n ngµn cay ®¾ng. Chång ®i chiÕn trËn n¬i xa, métm×nh con tÇn t¶o ch¨m mÑ giµ nu«i con nhá. Råi ®Õn khi mÑ giµ l©mbÖnh, con l¹i ch¹y ®«n ch¹y ®¸o lo ®ñ chuyÖn thuèc thang mµ vÉn kh«ngsao cøu ®îc. MÑ mÊt ®i, con mÊt h¼n mét nguån ®éng viªn, quan t©m,chia sÎ. Ngay lóc Êy con ®· ph¶i tù nh¾n nhñ m×nh: Ph¶i nu«i hy väng.TÊt c¶ mäi ®iÒu tèt ®Ñp, con ®· dµnh cho bÐ §¶n th¬ng yªu. Bao hy väng®îc mÑ con con nu«i lín tõng ngµy, vËy mµ giê ®©y «ng trêi l¹i hay ch¬i¸c, l¹i g©y c¶nh trí trªu mµ cíp ®i cña con tÊt c¶. Con cßn sèng ®Ó lµmchi. T«i nghe nh÷ng lêi than thë mµ ®au xãt cho ngêi phô n÷. Sèng ë bªns«ng, t«i ®· chøng kiÕn bao ®iÒu nhng cha bao giê thÊy chuyÖn nµo ®aulßng nh vËy. §»ng sau nh÷ng c©u nãi sÇu n·o ®Õn n¸t lßng kia h¼n ph¶ilµ mét bi kÞch lín. T«i b¨n kho¨n l¾m nhng cha kÞp suy ®o¸n ®iÒu g× th×ngêi ®µn bµ kia l¹i khãc: - BÐ §¶n, con yªu! MÑ thËt cã lçi víi con khi mÑ bá ®i gi÷a lóc nµy.Nhng mÑ ®©u cã thÓ chän ®îc mét con ®êng nµo kh¸c. Bè ®· nghi ngêsù thñy chung cña mÑ con ta. VËy lµ bao c«ng lao cña con vµ mÑ bè®Òu ®æ ®i tÊt c¶. MÑ kh«ng thÓ sèng trong sù ngê vùc cña cha con. MÑkh«ng thÓ cã lçi víi bµ vµ chÊp nhËn nh÷ng g× xÊu xa mµ m×nh kh«ngcã. MÑ cã danh dù cña sù thñy chung vµ trinh tiÕt. MÑ ph¶i gi÷ ®îc t©mhån mÑ trong ¸nh m¾t cña nh÷ng ngêi hµng xãm. MÑ kh«ng thÓ sèng.MÑ sÏ chÕt ®Ó thøc tØnh sù ghen tu«ng mï qu¸ng cña cha con. §¶n th¬ngyªu! MÑ xin lçi con v× tÊt c¶. Sau c©u nãi Êy, mÆt níc b¾t ®Çu khua ®éng m¹nh. T«i giËt m×nh vµbµng hoµng nhËn ra ngêi ®µn bµ ®ang dÊn th©n vÒ phÝa lßng s«ng. Yªuth¬ng vµ o¸n giËn. Nhng chØ lµ mét c©y lau nhá bÐ, t«i kh«ng thÓ lµm ®-îc g× h¬n. Níc b¾t ®Çu d©ng lªn ®Õn ngang ngêi råi ®Õn gÇn hÕt c¸nhtay ngêi phô n÷. Ngêi ®µn bµ ®au khæ ®· quyÕt trÇm m×nh ®Ó gi¶inh÷ng oan khiªn. Bê s«ng Hoµng Giang vÉn lÆng. Giã vÉn thæi m¸t rîi nhng tr¨ng ®·khuÊt. Kh«ng gian tÜnh mÞch ®Õn ghª ngêi khiÕn t«i vÉn nghe vµ ngherÊt râ nh÷ng lêi tr¨ng trèi cuèi cïng cña ngêi phô n÷ khèn khæ kia.22
  23. 23. - Tr¬ng Sinh chµng hìi! Chµng ®· phô c«ng cña thiÕp. Nh mét ®øa trÎth¬ nghÞch mét trß ch¬i mµ kh«ng cÇn suy nghÜ, chµng ®· coi thêng sùthñy chung cña thiÕp. Nay t×nh chång nghÜa vî ®· ch¼ng thÓ dµi l©u,thiÕp chØ mong sau c¸i chÕt nµy chµng cã thÓ thÊy nçi ®au mµ thøctØnh. Chµng h·y ch¨m sãc cho con, h·y nu«i d¹y ®Ó cho nã ®îc nªn ngêi. Con xin l¹y «ng hµ b¸. Con lµ Vò N¬ng. Nay v× bÞ oan mµ ph¶i chänt×m c¸i chÕt ®Ó gi¶i mèi oan t×nh. Th©n nµy ®· nguyÖn d©ng cho hµ b¸.Nhng con chØ mong nÕu thùc lßng thñy chung son s¾t th× xin cho ®îcgi¶i mèi oan t×nh nh÷ng mong Tr¬ng Sinh thøc tØnh. Nhîc b»ng con ®©ycã chót t t×nh th× xin hµ b¸ cø ®Çy ¶i m·i m·i díi tÇng ®Þa ngôc. MÆt s«ng Hoµng Giang ®· lÆng thinh. T«i kh«ng cßn nghe bÊt cømét lêi nãi hay mét ©m thanh nµo n÷a. VËy lµ hµ b¸ ®· ®ãn ngêi phô n÷kia ®i nhÑ nhµng nhng ch¾c ch¾n kh«ng thanh th¶n. C¶ cuéc ®êi sèng ë bªn s«ng, chøng kiÕn dßng ®êi bao thay ®æi víic¶ nçi buån lÉn niÒm vui. Cã nh÷ng chuyÖn t«i ®· quªn, cã nh÷ng chuyÖnt«i cßn nhí nhng kh«ng cã chuyÖn nµo tª t¸i nh c¸i chÕt cña Vò N¬ng.Nghe hÕt c©u chuyÖn Êy, t«i võa giËn anh chång, l¹i võa th¬ng cho ngêivî. Hä yªu th¬ng nhau råi l¹i tù g©y nh÷ng ®au ®ín cho nhau. Bao n¨m ®·tr«i qua, nçi oan cña Vò N¬ng còng ®· ®îc chÝnh ngêi chång kia gi¶i. ThÕnhng cho ®Õn tËn h«m nay t«i vÉn kh«ng hiÓu ®îc con ngêi thËt vÜ ®¹ivµ cao c¶ biÕt bao nhng t¹i sao vÉn cã nh÷ng lóc hä Ých kû vµ nhá nhenlµm vËy? §Ò 8: Hãa th©n vµo nh÷ng que diªm kÓ l¹i c©u chuyÖn theo diÔnbiÕn vµ kÕt thóc cña truyÖn C« bÐ b¸n diªm (hoÆc diÔn biÕn sù viÖc t-¬ng tù, nhng kÕt thóc kh¸c). Bµi viÕt Trêi ®· tèi, cöa sæ mäi nhµ ®Òu s¸ng rùc ¸nh ®Ìn vµ trong phè sùcnøc mïi ngçng quay. Gi©y phót ®ãn giao thõa s¾p ®Õn. VËy mµ chóngt«i vÉn cïng c« bÐ téi nghiÖp rong ruæi qua tõng con phè. Chóng t«i tùnhñ h·y n»m yªn, n»m yªn vµ cÇu nguyÖn ®Ó tÊt c¶ chóng m×nh sÏ ®i vÒnhµ ai ®Êy. ChØ cã vËy vµ chØ cã vËy th«i, c« chñ míi ®îc vÒ nhµ ®Ó®ãn TÕt trong Êm cóng. ThÕ nhng thËt o¸i o¨m thay. §ªm ba m¬i, ai cßn ®i mua diªm lµm chin÷a. Giê nµy hä ®· yªn æn c¶ råi. Hä ®ang ngåi bªn lß sëi vµ chê ®Õn giêph¸ cç. Chóng t«i biÕt vËy vµ c¶ c« chñ nhá téi nghiÖp cña chóng t«i còngthÕ. Nhng c« vÉn cø ®i, lang thang trong rÐt mít vµ hy väng. NiÒm hyväng Êy trong c¸i ®ªm nay thËt qu¸ nhá nhoi. VËy mµ nã chØ chùc chê®Ó tan biÕn mÊt. Trêi ®· vÒ khuya. Vµ chóng t«i c¶m thÊy ®«i bµn tay cña c« chñ ®angcøng l¹i. C« dõng l¹i vµ ngÉm nghÜ vÒ mét ®iÒu g× ®ã. Bçng ®ét nhiªn,c« rót mét trong sè chóng t«i ra vµ quÑt s¸ng. Anh b¹n cña chóng t«i bÐnlöa rÊt nhanh lo¸ng qua råi biÕn ®i trªn nÒn than hång rùc. Chóng t«ikh«ng biÕt c« bÐ nghÜ g× nhng ¸nh m¾t c« bÐ rÊt vui vµ h×nh nh miÖngc« cßn ¸nh lªn c¶ mét nô cêi th× ph¶i. 23
  24. 24. C« bÐ duçi ch©n ra nhng ®ê ®Én nh×n que diªm vôt t¾t. C« l¹i bÇnthÇn vµ suy nghÜ håi l©u. Ch¾c c« bÐ ®ang lo kh«ng b¸n ®îc diªm, vÒnhµ sÏ bÞ cha chöi m¾ng. ThÕ råi, m¹nh mÏ h¬n, c« l¹i quÑt löa anh b¹n thø hai. Löa l¹i ch¸y vµs¸ng rùc. ¸nh m¾t c« bÐ l¹i vui lªn. Khu«n mÆt ®á hång r¹ng rì. Nhngkh«ng ®Çy mét phót sau, anh b¹n t«i vôt t¾t. Tríc mÆt c« bÐ chØ cßn lµnh÷ng bøc têng l¹nh lÏo, dµy ®Æc, tèi t¨m. Phè x¸ vÉn v¾ng teo vµ l¹nhbuèt. TuyÕt phñ tr¾ng xãa, giã bÊc vi vu vµ mÊy ngêi kh¸ch qua ®êngquÇn ¸o Êm ¸p véi v· ®i ®Õn n¬i hß hÑn. C« chñ kh«ng cßn nghÜ vÒ cha. C« kh«ng cßn sî. C« quÑt thªm métque diªm n÷a. LÇn nµy c¶m gi¸c nh anh b¹n cña chóng t«i bèc ch¸y l©uh¬n. NiÒm vui còng dõng l¹i trªn khu«n mÆt cña c« chñ t«i l©u h¬n ®«ichót. Kh«ng biÕt lóc nµy c« bÐ ®ang nghÜ ®Õn c¸i g×, ®Õn c©y th«ngN«-en hay ®Õn ngêi bµ yªu quý. C« bÐ l¹i quÑt thªm mét que diªm n÷a. Mét ¸nh s¸ng xanh táa ra xungquanh. C« bÐ cêi vµ reo lªn h¹nh phóc: - Bµ ¬i! Cho ch¸u ®i víi! Ch¸u biÕt r»ng diªm t¾t th× bµ còng biÕn ®imÊt nh lß sëi, ngçng quay vµ c©y th«ng N«-en ban n·y. Nhng xin bµ ®õngbá ch¸u ë n¬i ®©y. Tríc khi bµ vÒ víi Thîng ®Õ chÝ nh©n, bµ ch¸u ta ®·tõng sung síng biÕt nhêng nµo. D¹o Êy bµ tõng chñ ch¸u r»ng nÕu ch¸ungoan ngo·n, ch¸u sÏ ®îc gÆp l¹i bµ. Bµ ¬i! Ch¸u van bµ, bµ xin víi Thîng®Õ chÝ nh©n cho ch¸u vÒ víi bµ. Ch¾c Ngêi kh«ng tõ chèi ®©u. Anh b¹n thø t cña chóng t«i vôt t¾t. ThÕ lµ c¸i ¶o ¶nh rùc s¸ng trªnkhu«n mÆt c« chñ nhá còng biÕn mÊt lu«n. Nhng c« b¾t ®Çu l«i ra tÊtc¶ chóng t«i vµ quÑt s¸ng. Dêng nh c« chñ cña chóng t«i ®ang muèn nÝukÐo mét ®iÒu g×. Chóng t«i nèi nhau chiÕu s¸ng nh gi÷a ban ngµy. Vµchóng t«i nhËn ra trªn khu«n mÆt kia ®ang në ra mét nô cêi m·n nguyÖn.Mét xã têng bçng vôt s¸ng lªn nhng còng chØ mét phót sau nã l¹i trë vÒ víic¸i tèi t¨m l¹nh lÏo. Chóng t«i ®· th¾p lªn nh÷ng tia s¸ng cuèi cïng cßn c«chñ cña chóng t«i th× bçng nhiªn gôc xuèng. Cã lÏ c« mÖt qu¸. C« ®·kh«ng ¨n vµ kh«ng nghØ suèt nh÷ng ngµy qua nªn ch¾c b©y giê ®ang®ãi l¶. Chóng t«i th¬ng c« chñ qu¸ vµ cÇu mong sao cho ®ªm giao thõaqua thËt lµ nhanh. S¸ng ngµy mïng mét, tuyÕt vÉn phñ kÝn mÆt ®Êt, nhng mÆt trêi lªn,trong s¸ng vµ chãi chang trªn bÇu trêi xanh nhît. Chóng t«i - nh÷ng quediªm cßn sãt l¹i trong tói cña c« chñ ®ªm qua bçng nghe thÊy tiÕng gäicña mét ngêi phô n÷: - Ch¸u bÐ ¬i! Ch¸u bÐ ¬i! Ch¸u lµ con c¸i nhµ ai mµ ra n«ng nçi thÕnµy. Ngêi ®i ®êng còng b¾t ®Çu xóm l¹i. Hä tß mß ®o¸n vµ ng¾m nghÝac« g¸i cã ®«i m¸ hång vµ ®«i m«i ®ang cêi mØm n»m gi÷a nh÷ng baodiªm, trong ®ã cã mét bao ®· ®èt hÕt h¼n. Ngêi ®µn bµ khi n·y rÏ ®¸m®«ng ra ®Ó chen vµo. Tay bµ mang theo mét cèc s÷a ®ang cßn nãng vµmét chiÕc ¸o l«ng cõu ®ang cßn míi. Uèng mét c¸ch khã kh¨n vµi ngôms÷a, c« chñ ®· m¬ mµng tØnh l¹i. MÊy ngêi ®µn «ng gióp ngêi phô n÷ ®ac« chñ vÒ mét ng«i nhµ nhá råi hä t¶n m¸c ®i ch¬i. B©y giê c« chñ ®·24
  25. 25. tØnh h¼n vµ ®ang ngåi bªn lß sëi. - Ch¸u c¶m ¬n bµ! C« chñ nãi. Ngêi phô n÷ nhanh nh¶u ®¸p: - Kh«ng cã g× ®©u ch¸u ¹! Nh×n ch¸u ta ®· ®o¸n ra tÊt c¶ mäi viÖc råi.Ta còng buån nh ch¸u. Tríc ®©y ta còng cã mét c« ch¸u g¸i nhng Thîng®Õ chÝ nh©n ®· ríc nã ®i. Giê ta gÆp ch¸u ®©u ph¶i ch¨ng lµ Thîng ®Õth¬ng ta mµ tr¶ cho ta ®øa ch¸u. Ta tuy nhá nhng rÊt réng lßng th¬ng.NÕu ch¸u muèn, ch¸u cã thÓ ë ®©y víi ta lµm b¹n. C« bÐ kh«ng ®¸p lêi ngêi phô n÷. M¾t c« bÐ rng rng nh×n nh÷ngb«ng tuyÕt ®ang r¬i tr¾ng xãa ngoµi khung cöa. Nhng råi bçng nhiªn c«quay l¹i, sµ vµo vßng tay ©u yÕm cña ngêi thiÕu phô vµ nøc në: Bµ ¬i! Bµ¬i! Bµ th¬ng ch¸u mµ trë vÒ víi ch¸u thËt hay sao! §Ò 9: Lª-nin nãi: "T«i kh«ng sî khã, kh«ng sî khæ, t«i chØ sî nh÷ngphót yÕu mÒm cña lßng t«i. §èi víi t«i chiÕn th¾ng b¶n th©n lµ chiÕnth¾ng vÎ vang nhÊt". B»ng vèn sèng vµ kinh nghiÖm, h·y kÓ mét c©uchuyÖn "VÒ mét häc sinh tèt, ph¹m mét sè sai lÇm nhng ®· kÞp thêi tØnhngé, chiÕn th¾ng b¶n th©n". Bµi viÕt Khi t«i tiÔn anh b¹n cña t«i - ngêi mµ t«i sÏ kÓ cho c¸c b¹n nghe vÒcuéc ®êi anh Êy, ®Õn mét ng«i trêng míi, t«i ®· hái: "Anh nghÜ g× vÒnh÷ng viÖc ®· qua". Anh ®· tr¶ lêi t«i mµ kh«ng hÒ ngîng nghÞu: "T«i xÊuhæ. Nhng ph¶i biÕt xcÊu hæ míi ®øng lªn vµ ®i ®îc". T«i nÓ phôc anh ëc©u nãi Êy sau tÊt c¶ nh÷ng g× ®· x¶y ra víi ®êi anh. H¶i - tªn cña anh, lµ mét ®øa con ngoan thùc sù. Nhµ anh nghÌo vµlam lò l¾m. Bè mÑ anh ®Òu vÊt v¶ nhng hä l¹i ch¼ng hîp nhau. Cßn häkh«ng hîp v× lý do g×, t«i còng kh«ng biÕt n÷a. Gia ®×nh vèn ®· kh«ngyªn æn nªn H¶i ph¶i võa häc võa ch¨m chót cho c«ng viÖc gia ®×nh vµ lol¾ng cho c« em g¸i cha ®Çy s¸u tuæi. C«ng viÖc bï ®Çu nh thÕ nhng H¶ilµ mét häc sinh rÊt kh¸. H¶i häc tèt tÊt c¶ c¸c m«n vµ lµ mét häc sinh cãnhiÒu triÓn väng (xin nãi thªm ë vïng quª nghÌo khæ nh quª t«i, mét häcsinh võa lam lò l¹i võa häc giái nh anh lµ rÊt hiÕm). ChÝn n¨m häc cÊp mét vµ cÊp hai tr«i qua nhanh chãng. Vµ còngngÇn Êy n¨m v× c«ng viÖc gia ®×nh mµ H¶i bá mÊt ®i bao nhiªu m¬ íc.§Æt ch©n vµo ®Õn cÊp ba, H¶i ®· lín nhng l¹i b¾t ®Çu kh«ng chÞu ®îcnh÷ng ¸p lùc cña xung quanh. Bè cña anh ngµy cµng qu¸ ®¸ng khiÕn anhkh«ng cßn ®ñ søc vît qua nçi khæ. H¶i b¾t ®Çu nhôt chÝ, häc hµnh sasót vµ ch¸n n¶n. H¶i l× ra råi dÇn dÇn nÐ tr¸nh ®i nh÷ng lêi ®éng viªn anñi cña mäi ngêi. Nh÷ng buæi häc b¾t ®Çu ®øt qu·ng. B¹n bÌ th× kh«ng hiÓu v× saoanh quen biÕt vµ th©n thiÕt víi nh÷ng ®¸m du c«n. Giê ®©y kh«ng ph¶i lµnh÷ng gèc c©y nhiÒu bãng m¸t - n¬i ngµy xa H¶i tranh thñ tõng phót ®Óra ®äc s¸ch, mµ n¬i ®Õn cña anh lµ nh÷ng qu¸n game. H¶i trèn tr¸nh vµmÊt ®i tÊt c¶ niÒm tin (chø cßn g× lµ niÒm c¶m phôc) cña b¹n bÌ vµ cñac¶ ngêi thÇy ®¸ng mÕn lu«n hÕt lßng víi H¶i. 25
  26. 26. Mét th¸ng, hai th¸ng råi mÊy th¸ng tr«i qua, H¶i cµng ngµy cµng sa lÇyvµo lêi biÕng. M¶i ch¬i vµ rÊt cÇn tiÒn. H¶i bÞ lò du c«n bµy cho trß trémc¾p. §èi tîng mµ anh híng ®Õn Êy chÝnh lµ chiÕc xe míi nhÊt cña métb¹n líp m×nh. H¶i ®· lªn kÕ ho¹ch vµ lµm vô Êy rÊt "ngon" khiÕn b¸c b¶ovÖ ph¶i mét phen khæ së. ThÕ nhng mÊy ngµy sau, ngêi ta thÊy tªn kÎtrém d¾t chiÕc xe kia ®i th¼ng vµo phßng thÇy HiÖu trëng. Kh«ng biÕtcËu bÐ kia ®· nãi g× nhng sau ®ã H¶i ®i vÒ líp råi h«m sau anh nghØh¼n. Còng chÝnh h«m Êy, thÇy HiÖu trëng ®Õn líp chóng t«i. ThÇy ®·kÓ l¹i toµn bé chuyÖn lÊy c¾p xe cña H¶i. Th× ra, H¶i ph¶i lÊy trém xev× ®· nî mét mãn tiÒn kha kh¸ ë nh÷ng chç hay qua l¹i ch¬i bêi. Lý ra,lÊy xe xong, cËu ph¶i mang xe ®i b¸n. ThÕ nhng, cËu l¹i mang xeth¼ng vÒ nhµ. H¶i ®· thó thùc: khi lÊy xe xong cËu b¾t ®Çu ©n hËn.Nhng v× sÜ diÖn, cËu kh«ng quay l¹i tr¶ ngay. Mang xe vÒ nhµ bµngo¹i ®Ó mÊy h«m vµ ®µnh nãi dèi lµ xe mîn. ThÕ nhng ®ã còng lµnh÷ng ngµy l¬ng t©m cña H¶i kh«ng ngít d»ng co. Anh muèn b¸n qu¸chnã ®i ®Ó l¹i ch¬i bêi tiÕp cho quªn ®i tÊt c¶. ThÕ nhng anh l¹i nghÜ,nÕu m×nh lµm nh thÕ th× còng cã nghÜa lµ m×nh b¸n ®i nh©n c¸chcña m×nh, b¸n ®i tÊt c¶ nh÷ng g× mµ m×nh ®· cã. Mét mÆt anh muèn®îc gi¶i tho¸t ngay nhng mÆt kh¸c l¹i lo, l¹i sî. Cø thÕ, suèt mÊy ngµyH¶i ®· ph¶i tù c¾n nh¸ l¬ng t©m vµ ch¾c ph¶i gian nan l¾m anh míi vîtqua ®îc chÝnh m×nh. Vµ ph¶i ch¨ng còng chÝnh v× sù thµnh thËt vµdòng c¶m cña anh nªn thÇy HiÖu trëng ®· lµ ngêi ®Çu tiªn réng lßngtha thø cho anh. Nh÷ng ngµy sau ®ã cßn lµ mét qu·ng dµi vµ khã kh¨n tét cïng víiH¶i. C¸i gi¸ ®¾t nhÊt cho nh÷ng hµnh ®éng d¹i dét cña anh (chÝnh anhnãi thÕ) lµ nh÷ng c¸i nh×n e ng¹i vµ xa l¸nh cña mäi ngêi. H¶i ®· ©n hËnvµ khæ t©m nhiÒu l¾m trªn con ®êng trë vÒ víi chÝnh b¶n th©n m×nh.ThÕ råi qu¸ khø mªnh mang còng cã ngµy khÐp l¹i. H¶i ®· lÊy l¹i niÒmtin b»ng søc häc vµ b»ng sù cói ®Çu thËt sù. Mäi ngêi ®Òu ®· nhËn ravµ réng lßng tha thø cho anh. Chóng t«i võa míi chia tay H¶i. Anh ®· vît qua nhiÒu häc sinh giái kh¸c®Ó tù t×m cho m×nh mét t¬ng lai. Giê ®©y H¶i ®· kh«ng cßn ph¶i lo võakiÕm tiÒn võa häc n÷a. Víi riªng t«i, t«i rÊt tin vµo nghÞ lùc vµ sù cè g¾ngcña anh. Mét con ngêi ®· dòng c¶m vît qua nh÷ng ham muèn tÇm thêngcña b¶n th©n, dòng c¶m ®èi diÖn víi lçi lÇm h¼n ph¶i lµ mét ngêi biÕtc¸ch ®Ó vît qua nh÷ng khã kh¨n kh¸c lín h¬n. T«i tin vµo H¶i, tin vµo sù trëvÒ m·i m·i cña con ngêi ch©n thËt trong anh. §Ò 10: "T«i tªn lµ Oanh liÖt. C¸i tªn nµy cËu chñ ®Æt cho t«i nhê nh÷ngtrËn ®Êu oanh liÖt cña t«i trªn c¸c síi chäi trong lµng. VËy mµ giê ®©y, cËuchñ l¹i bá r¬i t«i ®Ó ch¹y theo nh÷ng trß ch¬i míi". Dùa theo nh÷ng lêi t©m sù trªn, h·y viÕt mét truyÖn ng¾n - b»nggiäng kÓ ë ng«i thø nhÊt - kÓ vÒ sè phËn vµ nçi niÒm cña mét con gµchäi. Bµi viÕt26
  27. 27. T«i tªn lµ Oanh liÖt. V©ng c¸i tªn nµy cËu ®· ®Æt cho t«i ®óng vµo c¸ingµy t«i h¹ gôc ®èi ph¬ng ®Ó v¬n lªn lµm b¸ chñ trªn síi chäi gµ. ¤i c¸ingµy huy hoµng Êy ®èi víi t«i sao mµ ®¸ng nhí biÕt bao. VËy mµ giê ®©y,qu¸ khø cña t«i m·i m·i chØ lµ qu¸ khø. T«i sinh ra trong mét gia ®×nh ®«ng ®óc cã tíi trªn díi chôc anh em.MÑ t«i hiÒn lµnh vµ ch¨m chØ. Bµ thêng rong ruæi ®i rÊt nhiÒu n¬i ®ÓkiÕm vÒ cho anh em chóng t«i nh÷ng miÕng måi th¬m ngon vµ bæ. NhêmÑ mµ anh em chóng t«i ®øa nµo ®øa nÊy ®Òu cã d¸ng vãc vµ søc kháekh¸c thêng. Tõ khi cßn rÊt nhá, chóng t«i ®· ®îc dù b¸o sÏ trë thµnh nh÷ngchiÕn binh hïng m¹nh. Thùc ra ngêi ®Ó l¹i cho anh em chóng t«i nhiÒu Ên tîng h¬n c¶ l¹i lµbè cña t«i. Khi cßn trÎ bè t«i hïng tr¸ng vµ oai phong l¾m. Nghe nãi bè t«i®· tõng qua tay nhiÒu «ng chñ vµ giµnh ®îc nhiÒu gi¶i thëng trªn kh¾pc¸c síi gµ. Khi bè t«i s¾p kh«ng thi ®Êu n÷a, anh em chóng t«i còng ®îcxem «ng lªn ®µi vµi trËn n÷a. Nh÷ng trËn Êy «ng ®Òu th¾ng c¶ vµ qu¶thùc «ng ®· trë thµnh mét tÊm g¬ng lín, trë thµnh niÒm kiªu h·nh cho c¶gia téc chóng t«i. Anh em t«i lín lªn tÊt c¶ ®Òu ®i theo con ®êng cña bè. ¤ng còngchÝnh lµ ngêi d¹y anh em chóng t«i nh÷ng thÕ ®¸nh ®Çu tiªn. Bao giêcòng vËy, ®· thµnh lÖ, cø mét anh em nµo ®ã trong gia ®×nh cña t«i s¾p®i theo mét «ng chñ míi th× bè míi truyÒn cho nh÷ng thÕ ®¸nh tuyÖt vêi®Ó chiÕn ®Êu vµ ®Ó hé th©n. Ngµy t«i ®i theo chñ míi, bè còng d¹y t«i®iÒu ®ã. ¤ng chñ cña t«i nghe ®©u lµ mét ngêi ham mª gµ chäi l¾m. ¤ng ®·tõng ®i kh¾p n¬i ®Ó chän gµ vµ t«i còng cha hiÓu lý do nµo khiÕn «ngchñ l¹i chän lùa gia ®×nh cña chóng t«i. T«i cø nghÜ «ng chñ t«i giµ l¾mthÕ nhng khi gÆp t«i míi biÕt «ng cßn rÊt trÎ vµ v× thÕ, tõ ®Êy ®Ó choth©n thiÕt t«i ®æi gäi «ng lµ cËu chñ. Ngµy ®Çu tiªn vÒ nhµ míi, cËu chñ rÊt ch¨m chót cho t«i. CËu cho t«ië trong mét ng«i nhµ réng r·i vµ tho¸ng m¸t. T«i nghÜ nã thËt xøng ®¸ngvíi c¸i vãc d¸ng vµ sù oai vÖ cña t«i. §óng mét th¸ng sau ®ã, t«i bíc vµomét síi chäi chÝnh thøc lÇn ®Çu tiªn. H«m Êy t«i gÆp mét cËu choaihung h¨ng l¾m. CËu ta to kháe vµ lùc lìng h¬n t«i nhng nh÷ng miÕng ®ßnth× xem ra dë Ñc. ChÝnh v× thÕ mµ chØ cha ®Çy ba hå ®Êu, t«i ®· h¹gôc cËu choai kia. H«m Êy cËu chñ hÝ höng vµ vui mõng l¾m. CËu ®· bÕ t«i ®i ®Ókhoe mÏ kh¾p víi b¹n bÌ. CËu nãi cËu tin t«i sÏ lµ mét con chäi oanh liÖtnhÊt. Nghe nh÷ng lêi nÞnh nät cña cËu chñ, t«i kiªu h·nh l¾m. KÓ tõ ngµy Êy, tuÇn nµo t«i còng tung hoµnh trªn c¸c síi chäi kh¾p ®ã®©y. CËu chñ qu¶ lµ ngêi ®i nhiÒu vµ biÕt nhiÒu n¬i thËt. Nh÷ng lÇncïng cËu chñ ®i chu du nh thÕ, t«i ®· tha hå häc ®îc thªm nhiÒu miÕng®¸nh kh¸c nhau. Kinh nghiÖm trËn m¹c cña t«i ngµy cµng thªm dµy d¹n.Thó thùc trong nh÷ng lÇn ra qu©n Êy, cã trËn t«i h¹ gôc ®èi thñ rÊt nhanhnhng cã trËn t«i còng suýt n÷a th× toi m¹ng. Nhng trong tÊt c¶ nh÷ng lÇnnh thÕ, nhê nh÷ng miÕng ®¸nh gia truyÒn, cuèi cïng t«i ®Òu ®· ¸p ®¶o ®-îc ®èi ph¬ng. 27
  28. 28. Trong ®êi chiÕn, ®· dù bao nhiªu lÇn, t«i còng kh«ng nhí. Nhng cã haitrËn ®Êu mµ t«i kh«ng thÓ nµo quªn. TrËn thø nhÊt lµ trËn tranh gi¶i qu¸nqu©n víi mét anh chäi næi danh ®· tõng ½m c¸i gi¶i Êy mét n¨m vÒ tríc.Nghe ®©u, ngêi ta gäi anh lµ Hïng x¸m. Vµ qu¶ thùc khi m¹nh, thÕ ®¸nhcña h¾n ta d÷ thËt. Mçi lÇn h¾n ta vç c¸nh vung ch©n lµ mét lÇn ®èi ph-¬ng ph¶i tèi t¨m mÆt mòi, nhng khi yÕu h¾n ta l¹i thñ thÕ rÊt v÷ng vµng.Nghe nãi mÊy anh b¹n tríc ®©y cña t«i ®Òu bÞ nã ®¸nh cho tµn phÕ. H«m Êy, trêi n¾ng rÊt to. T«i víi nã ®¸nh ®· hÕt bèn hå mµ kh«ngph©n chia th¾ng b¹i. Hai bªn ®Òu mÖt lö, chØ cßn tinh thÇn lµ vÉn v÷ngvµng th«i. Sang hiÖp thø n¨m, t«i bÞ Hïng x¸m cùa cho to¸c ®Çu ch¶ym¸u. Nhng nghÜ ®Õn danh dù cña cha t«i, t«i ®· quyÕt dïng miÕng ®¸nhhiÓm cuèi cïng. Êy lµ miÕng ®¸nh mµ bè t«i ®· d¹y tríc khi t«i vÒ nhµ cËuchñ. Bè t«i dÆn kü nÕu kh«ng thùc sù r¬i vµo lóc l©m nguy, t«i kh«ng ®îcphÐp dïng thÕ ®ã. Qu¶ nhiªn thÕ ®¸nh thËt lµ hiÓm ¸c. ChØ cÇn vung rahai cùa, t«i ®· lÊy ®i ®«i m¾t cña ®èi ph¬ng. TrËn chiÕn h«m Êy kÕtthóc, phÇn th¾ng thuéc vÒ t«i nhng t«i ch¼ng lÊy g× lµm vui mõng l¾m. Sau lÇn Êy, t«i yÕu h¼n ®i. Hai th¸ng sau, t«i theo cËu chñ lao vµomét cuéc th¸ch ®Êu. Nhng lÇn nµy t«i b¹i rÊt nhanh bëi mét tay mÆtmµy cßn non choÑt. TrËn ®Êu kÕt thóc nhanh vµ cËu chñ th× v« cïngthÊt väng. Sau trËn Êy, ®Õn mét th¸ng sau t«i ch¼ng thÊy cËu chñ ®Ó ý®Õn t«i. T«i nghÜ ch¾c cËu kh«ng cßn dïng t«i n÷a. Giê ®©y ch¾c cËul¹i ®i t×m mét chó choai kh¸c thay t«i. Nhng kh«ng, cËu chñ kh«ng ch¬igµ chäi n÷a. Nghe nãi cËu cã nhiÒu trß ch¬i míi ham thÝch h¬n c¬. CËuthêng ®i tõ rÊt sím vµ vÒ rÊt muén. H·n h÷u l¾m cËu míi rÏ qua vøt vµin¾m g¹o cho t«i nhng l¹i ch¼ng thÌm ngã ngµng g×. Cuéc sèng cña t«i cø thÕ tr«i ®i buån tÎ vµ ch¸n n¶n. Giê ®©y, t«ikh«ng l©m trËn n÷a vµ còng ch¼ng ®îc sèng nh÷ng ngµy cã ý nghÜa nhcña cha t«i. T«i ®ang n»m ®©y vµ chê ®îi. T«i m¬ vÒ qu¸ khø vµ chê ®îivÒ mét ®iÒu tåi tÖ sÏ ®Õn ë t¬ng lai. ¤i c¸i kÕt côc cho mét chiÕn binhoanh liÖt thËt lµ buån tÎ. T«i kh«ng tr¸ch giËn vµ ®©u cã quyÒn tr¸ch giËncËu chñ t«i. Cuéc ®êi cña t«i dµnh cho chiÕn trËn. Vµ khi kh«ng cßn søcmµ ®¸nh nhau ®îc n÷a th× sù tån t¹i cña t«i còng ®©u cã Ých chi. Víi t«ihiÖn t¹i thËt lµ ®¸ng tiÕc nhng mét qu¸ khø oai hïng còng ®ñ ®Ó t«i c¶mthÊy tù hµo vµ kiªu h·nh víi cha t«i. §Ò 11: S¸ng t¸c mét truyÖn ng¾n (theo ®Ò tµi tù chän) mang ýnghÜa x· héi, cã t¸c dông gi¸o dôc thiÕt thùc ®èi víi tuæi trÎ hiÖn nay. Bµi lµm Vë cña c¸c con ®©u? N¨m t«i 13 tuæi, bè gäi t«i vµ hai cËu em trai vµo phßng ®äc s¸ch. T«irÊt lÊy lµm høng chÝ. Gäi lµ phßng ®äc s¸ch nhng chóng t«i biÕt thõa nãlµ phßng trß ch¬i, n¬i nh÷ng “ngêi ®µn «ng” thêng cïng ®ua xe, c©u c¸nhùa hoÆc xem phim. - Mçi ®øa mang mét cuèn vë vµ mét c¸i bót tíi ®©y! – Bè ra lÖnh ngaykhi chóng t«i võa bíc tíi cöa phßng.28
  29. 29. Chóng t«i ®øng s÷ng nh×n nhau lo l¾ng! Yªu cÇu cña bè nghe rÊtbÊt thêng vµ ®¸ng e ng¹i – cø nh lµ s¾p lµm bµi tËp Êy. Khi ®· t×m ®îc vë vµ bót cho m×nh, quay l¹i “phßng ch¬i”, chóng t«ithÊy bè ®· bµy s½n bµn víi ba c¸i ghÕ nhùa, kÌm theo mét tÊm b¶ng líntreo trªn têng. Bè chØ chóng t«i ngåi vµo ghÕ nhùa, chø kh«ng ph¶i lµ c¸ighÕ ®Öm b«ng ªm ¸i, dï nã chØ c¸ch chóng t«i cã mét gang tay. - Bè muèn c¸c con ph¶i tËp trung hÕt søc, bè nãi nh mét buæi kinhdoanh - ®ã lµ lý do c¸c con cÇn ngåi ghÕ nhùa, chø kh«ng ph¶i lµ ghÕ®Öm b«ng! Ngay lËp tøc chóng t«i rªn lªn: - MÑ ®©u råi ¹? Hay lµ chóng ta ®îi mÑ! – cËu em ót tÝnh kÕ ho·nbinh. - Cã l©u kh«ng ¹? – CËu em kÕ t«i thë dµi. T«i th× chØ ngåi im lÆng trªn ghÕ nhùa cøng ®¬. - MÑ ®i chî ph¶i vµi tiÕng n÷a míi vÒ, vµ viÖc nµy kh«ng liªn quan®Õn mÑ, bè nãi. - Vµ viÖc nµy kÐo dµi bao l©u lµ tuú thuéc ë c¸c con.C¸c con cµng hîp t¸c th× chóng ta cµng hoµn thµnh nhanh chãng. HiÓukh«ng? - Råi ¹! Chóng t«i ®¸p l¹i uÓ o¶i. - Tõ b©y giê chóng ta sÏ cã buæi häc vµo c¸c s¸ng thø b¶y. ChØ“nh÷ng ngêi ®µn «ng” chóng ta mµ th«i. Bè sÏ d¹y c¸c con nh÷ng g× bè ®·häc vÒ cuéc sèng. §ã lµ tr¸ch nhiÖm cña bè ®Ó chuÈn bÞ cho c¸c conthµnh nh÷ng ngêi ®µn «ng - nh÷ng ngêi sÏ ®ãng gãp cho céng ®ång vµcho c¶ thÕ giíi. Tr¸ch nhiÖm nµy, bè thÊy rÊt quan träng vµ nghiªm tóc. T«i ng¾t lêi: - Bè sÏ d¹y bän con mäi ®iÒu vÒ cuéc sèng ¹? - TÊt c¶ nh÷ng g× cã thÓ. - Nhng nh thÕ th× m·i m·i còng kh«ng häc hÕt! - Cã thÓ…- Bè nãi nhá, vÎ suy nghÜ, råi b¾t ®Çu viÕt lªn b¶ng - cãthÓ l¾m… Trong suèt ba n¨m, dï khoÎ hay èm, bè vÉn gi÷ ®óng lÞch d¹y chóngt«i vÒ kÜ n¨ng vµ nh÷ng øng xö ®êi sèng vµo thø b¶y hµng tuÇn. Bè d¹yrÊt nhiÒu: VÖ sinh c¸ nh©n, tuæi dËy th×, c¸c nghi thøc x· giao, c¸ch ®èixö b×nh ®¼ng, sù kÝnh träng ngêi giµ, t«n träng nh÷ng ngêi phô n÷, ®¹o®øc nghÒ nghiÖp, qu¶n lý tiÒn nong, tr¸ch nhiÖm víi céng ®ång… Chóngt«i viÕt kÝn hÕt cuèn vë nµy ®Õn cuèn vë kh¸c. N¨m nay, t«i ®· 16 tuæi vµ ®· trë thµnh mét häc sinh Trung häc phæth«ng, nh÷ng bµi häc ®· bít dÇn ®i. T«i vµ c¸c em còng ®· lín lªn dÇn.Chóng t«i b¾t ®Çu bËn rén vµ còng b¾t ®Çu vÊp v¸p víi nh÷ng khã kh¨n.Nh÷ng lóc Êy, chóng t«i thêng ngåi l¹i, nghÜ tíi nh÷ng ®iÒu bè cho ghitrong vë ngµy xa, v× nh÷ng ®iÒu Êy tríc ®©y bè ®· tõng nh¾c tíi. Míi ®©y, bè gäi riªng t«i ra vµ nãi: - Bè sÏ d¹y con ®Õn khi con 18 tuæi, phÇn cßn l¹i cña “bµi häc” con 29
  30. 30. b¾t ®Çu ph¶i tù gom nhÆt trong cuéc sèng mµ th«i! T«i khoanh tay lÔ phÐp: - Tha bè! Giê ®©y con ®· hiÓu nh÷ng viÖc lµm cña bè tõ tríc ®Õnnay. Con chØ mong sau nµy mçi khi ®i xa trë vÒ, bè l¹i ch÷a nh÷ng bµitËp vÒ cuéc sèng hÕt søc phong phó nµy cho con. §Ò 12: So s¸nh lêi nãi, cö chØ, hµnh ®éng cña hai nh©n vËt §am S¨nvµ Mtao Mx©y. H·y nhËn xÐt vÒ c¸ch ®¸nh gi¸ kh¸c nhau cña t¸c gi¶ d©ngian ®èi víi hai nh©n vËt nµy. Bµi viÕt §am S¨n lµ bé sö thi næi tiÕng, lµ niÒm tù hµo cña nh©n d©n T©yNguyªn. §am S¨n lµ nh©n vËt chÝnh lµ ®¹i diÖn, biÓu trng cho søc m¹nhcña c¸c céng ®ång ngêi T©y Nguyªn trong buæi ®Çu x©y dùng vµ b¶o vÖbu«n lµng. V× thÕ, ngêi T©y Nguyªn dïng nh÷ng ng«n tõ, h×nh ¶nh ®ÑpnhÊt ®Ó ca ngîi sù dòng m·nh cña chµng. Trong ®o¹n trÝch nµy, hai nh©n vËt Mtao Mx©y vµ §am s¨n ®Òu ®îct¶ b»ng ng«n ng÷ hµo s¶ng cña sö thi song l¹i ®îc miªu t¶ víi hai c¶m høngkh¸c nhau. Víi §am S¨n, ®ã lµ c¶m høng ngîi ca. Víi Mtao Mx©y lµ c¶mhøng phª ph¸n. Hai ngêi ®Òu tµi giái nhng hµnh ®éng vµ ng«n ng÷ cñahä l¹i kh¸c nhau. Ng«n ng÷ cña §am S¨n lµ ng«n ng÷ cña ngêi anh hïng ®¹i diÖn chochÝnh nghÜa. Mtao Mx©y cíp vî cña §am S¨n. V× danh dù cña m×nh,§am S¨n ®i ®ßi vî. Chµng ®Õn khiªu chiÕn víi Mtao Mx©y b»ng tinh thÇnthîng vâ cña ngêi anh hïng. Nhng Mtao Mx©y l¹i lµ kÎ xÊu, h¾n bu«ng lêichäc tøc chµng "Ta kh«ng xuèng ®©u… Tay ta cßn ®ang bËn «m vî haichóng ta ë trªn nµy c¬ mµ". H¾n còng sî §am S¨n cã hµnh ®éng ®©mlÐn. Nhng §am S¨n kh«ng ph¶i lµ ngêi nh vËy. Chµng coi thêng MtaoMx©y vµ ®ã còng lµ th¸i ®é cña ngêi £ ®ª ®èi víi Mtao Mx©y. §am S¨n coih¾n kh«ng b»ng con lîn n¸i, con tr©u, "nh con gµ lµng míi mäc cùa… chaai giÊm ph¶i mµ ®· g·y mÊt c¸nh. §Òu nh»m môc ®Ých trªu tøc ®èi ph¬ngnh÷ng hai nh©n vËt nµy cã hai c¸ch nãi kh¸c nhau thÓ hiÖn mét nÐt b¶nchÊt quan träng ë hä. Mét ngêi ®Çy tinh thÇn thîng vâ, mét ngêi ti tiÖn. H×nh d¸ng, vò khÝ chiÕn ®Êu cña hai ngêi ®îc miªu t¶ kh«ng gièngnhau. Víi Mtao Mx©y " khiªn h¾n trßn nh ®Çu có, g¬m h¾n ãng ¸nh nh c¸icÇu vång… d¸ng tÇn ngÇn do dù, mçi bíc mçi ®¾n ®o, gi÷a mét ®¸m®«ng mÞt mï nh trong s¬ng sím". H¾n cã vÎ thiÕu tù tin vµ lo sî tríc §amS¨n. T¸c gi¶ cßn vÝ "khiªn h¾n l¹ch x¹ch nh qu¶ míp kh«". ThÕ nhng lêi lÏcña h¾n l¹i rÊt huyªn hoang "Cã cËu, ta häc cËu…cã thÇn Rång ta häcrthÇn Rång". Tù h¾n còng nhËn h¾n lµ kÎ chuyªn ®i x©m lîc "lµ mét tíngchuyªn ®i ®¸nh thiªn h¹, b¾t tï binh…". ThÕ råi, Mtao Mx©y ®· thÊt b¹ith¶m h¹i tríc §am S¨n, " Mtao Mx©y th¸o ch¹y…". Cuèi cïng h¾n ®· ph¶ihÌn nh¸t van xin díi tay §am S¨n. §am S¨n ®· chiÕn th¾ng thËt vÎ vang. Ngîc l¹i víi Mtao Mx©y, §am S¨n l¹i ®îc miªu t¶ víi nh÷ng ng«n ng÷kh¸c. Cö chØ, hµnh ®éng vµ ng«n ng÷ cña chµng ®Òu rÊt oai phong.Chµng hiªn ngang th¸ch ®Êu víi Mtao Mx©y b»ng mét tinh thÇn thîng vâ.30
  31. 31. Chµng cho kÎ thï móa khiªn tríc. VÎ ®Ñp cña chµng trong chiÕn ®Êu ®îcmiªu t¶ "Mçi lÇn xèc tíi, chµng vît mét ®åi tranh… vun vót qua phÝa ®«ng,vun vót qua phÝa t©y". T¸c gi¶ d©n gian ®· miªu t¶ hµnh ®éng cña §am S¨n rÊt tØ mØ.Chµng hiÖn lªn nh mét ®Êng thÇn linh, ®èi lËp hoµn toµn víi h×nh ¶nhMtao Mx©y trong ®o¹n trÝch. Khiªn cña Mtao Mx©y "kªu l¹ch x¹ch nh qu¶míp kh«" th× khi §am S¨n móa "Chµng móa trªn cao, giã nh b·o…" B»ng ng«n ng÷ kÓ chuyÖn rÊt hån nhiªn vµ ng©y th¬, t¸c gi¶ d©ngian ®· t¹o dùng hai nh©n vËt anh hïng ë hai tuyÕn kh¸c nhau, qua ®ãkh¼ng ®Þnh søc m¹nh céng ®ång. §Ò 13 : ViÕt ®o¹n v¨n miªu t¶ nhµ tï trëng §am S¨n khi chiÕn th¾ngMtao Mx©y. Bµi viÕt §am S¨n lµ mét tï trëng giµu m¹nh nhÊt trong nh÷ng tï trëng giµu m¹nh.Víi søc m¹nh b¹t nói ng¨n s«ng chµng ®· chiÕn th¾ng ®îc tï trëng MtaoMx©y. Vµ lµng cña §am S¨n ®· m¹nh l¹i cµng m¹nh h¬n. Mõng chiÕnth¾ng bu«n lµng ®· më héi, ®ã lµ mét ngµy héi thËt vui vÎ, thËt n« nøc vµ®Çy tù hµo. C¶ bu«n lµng ©m vang tiÕng chiªng quý, tiÕng vßng nh¹crung, cá c©y, nói rõng vµ con ngêi cïng ca khóc kh¶i hoµn. Rîu trµn rakh¾p nhµ, g¬ng mÆt mäi ngêi ®Òu h©n hoan vµ ®Çy tù hµo. Nhµ §am S¨n ®«ng nghÞt kh¸ch, t«i tí chËt nÝch nhµ, thøc ¨n ®Çynhµ, hoa në kh¾p bu«n. Hä vui mõng trong chiÕn th¾ng, hä tù hµo v× tïtrëng cña hä lµ ngêi anh hïng vµ bu«n lµng cña hä ngµy cµng giµu m¹nh. Næi bËt trong ngµy héi mõng chiÕn th¾ng Êy lµ h×nh ¶nh oai hïngnh bËc th¸nh thÇn cña §am S¨n. Chµng lµ biÓu tîng cho søc m¹nh cña c¶céng ®ång. §am S¨n thËt oai phong, chµng n»m trªn vâng, tãc th¶ trªnsµn, høng tãc chµng ë díi lµ mét c¸i nong hoa", "§am S¨n uèng kh«ng biÕtsay, ¨n kh«ng biÕt no, nãi kh«ng biÕt ch¸n". NiÒm vui cña §am S¨n trµn c¶sang c©y cá, nói rõng, tr¶i kh¾p bu«n lµng. §am S¨n ®Ñp nh mét dòng t-íng "Ngùc quÊn chÐo mét mét tÊm mÒn chiÕn, m×nh kho¸c mét tÊm ¸ochiÕn… §am S¨n vèn ®· ngang tµng tõ trong bông mÑ". §am S¨n oai hïngvµ ®îc bu«n lµng tr©n träng nh mét vÞ thÇn. C¶ bu«n lµng cña §am S¨n®· ¨n mõng chiÕn th¾ng suèt c¶ mïa kh«. Hä vui mõng vµ tù hµo vÒ vÞ tïtrëng can trêng cña m×nh. §am S¨n lµ biÓu tîng v¨n ho¸ ®Çy tù hµo cña nh©n d©n T©y Nguyªn.§ã lµ mét trong nh÷ng h×nh tîng nghÖ thuËt ®Ñp nhÊt cña v¨n häc d©ngian ViÖt Nam. III. Tham kh¶o Më lèi vÒ câi xa Kinh B¾c ChØ hai tiÕng “Kinh B¾c” th«i ®· ®ñ gîi l¹i cho mçi ngêi ViÖt chóng tamét qu¸ v·ng ®Ñp, hµo hïng cã lóc ®Õn bi tr¸ng, mét kh«ng gian xa mµvÉn biªng biÕc gÇn gòi chan chøa yªu th¬ng cña d©n téc. 31
  32. 32. Trªn ®Çu, nghe vi vót tiÕng bay ngùa s¾t ®a Th¸nh Giãng vÒ Trêi,mét «ng Giãng ®¸nh tan giÆc x©m lîc võa xong ®· trót bá gi¸p trô mµ®»ng v©n. VÒ phÝa T©y, dßng Tiªu T¬ng cßn m·i m·i v¼ng lªn tiÕng h¸t Tr¬ngChi “Ngêi th× thËm xÊu” h¼n lêi ca vÉn da diÕt yªu, ai o¸n nhí, ta vÉnnghe dßng lÖ MÞ N¬ng rµn rôa r¬i xuèng chÐn gç b¹ch ®µn nh mét ®iÖuhå cÇm tiÕc hËn ®»ng ®½ng vµ th¬ng xãt kh«ng cïng. H·y t¹m kÓ tõ khi cã mét «ng vua do Hoµ thîng Lý Kh¸nh V¨n chïa TiªuS¬n “nhÆt” ®îc ë mét c¸i bäc ai ®Æt vµo sã cæng chïa lóc chËp tèi, nhµs më bäc thÊy mét chó bÐ s¬ sinh cßn ®á hán, ®em vÒ nu«i ®Õn línkh«n, d¹y chó bÐ c¶ v¨n c¶ vâ, ®Õn n¨m chó 17 tuæi, hßa thîng ®a cËucon nu«i Êy vµo Hoa L lµm lÝnh, tr¶i h¬n mêi l¨m n¨m ®¸nh ®«ng dÑpb¾c, cã ®øc ®é lín, tµi n¨ng vµ chÝ khÝ cao, ngêi dòng sÜ anh hïng Êy ®·®îc qu©n d©n vµ c¸c hiÒn sÜ, c¸c t¨ng l÷ t«n vinh lªn ng«i nèi nghiÖp nhµTiÒn Lª ®· suy tµn do h«n qu©n b¹o chóa Lª Ngäa triÒu coi m¸u ngêi nh n-íc l·. Lý Th¸i Tæ më ®Çu mét triÒu ®¹i, mét thêi kú quèc gia ®ñ m¹nh, métchÝnh thÓ ®êng bÖ víi giêng mèi v÷ng vµng, cã nÒn v¨n hãa v¨n minh vµnh©n v¨n cao ®Ñp r¹ng rì. Cã thÓ nãi Lý C«ng UÈn lµ «ng vua duy nhÊt trong lÞch sö d©n téc®îc d©n “bÇu” lªn, mét bËc minh qu©n tµi trÝ víi ®øc ®é cña PhËt ThÝchCa, ®· x©y dùng nÒn d©n chñ ®Çu tiªn trong lÞch sö ViÖt Nam. Tõ khivua Lý rêi ®« tõ Hoa L ra ®Õn mÐp dßng s«ng lín Hång Hµ ®Æt tªn kinh®« lµ Th¨ng Long, v©ng, chØ t¹m kÓ tõ ®ã th«i, vïng Kinh B¾c ®· ®îc c¸ctriÒu ®¹i kÕ tiÕp (TrÇn, Hå, HËu Lª, M¹c, Lª Trung Hng, TrÞnh) gäi lµ“phªn dËu cña Kinh kú”. ThÕ nµo lµ phªn dËu? Tre nøa thÕ th«i cho ®óngvíi nÒn v¨n minh lóa níc vµ s¾c th¸i v¨n hãa Luy L©u nhng ®Ých thùc trÊnKinh B¾c xa lµ bøc trêng thµnh v÷ng ch¾c nhÊt ®Ó gi÷ g×n ®Êt níc,chèng chäi víi bao phen b·o tè µo xuèng tõ ph¬ng b¾c. B·o thèc qua ®©yråi nh÷ng Th¸nh Giãng xua tan nã còng tõ ®©y. Còng qua ®©y nh÷ng conem cña Tæ quèc ViÖt, tõ Ch©u Hoan, Ch©u ¸i xa x«i, tõ Nam Hµ, Th¸iB×nh, Ninh B×nh bao la ruéng ®ång mµu mì, nh÷ng con em ®Êt níc cøl»ng ®½ng “®i lªn xø L¹ng cïng anh” mµ chÆn b·o, ng¨n lò lu©n phiªn theothêi h¹n “ba n¨m trÊn thñ lu ®ån”. Bëi cã nhiÒu ngêi ®i kh«ng vÒ n÷a nªnkhÝ thiªng trêi Nam ®Êt ViÖt míi phãng lªn n¬i ®Þa ®Çu Tæ quèc métnµng T« ThÞ väng phu “®au th¬ng b»ng Th¸nh”1. GÇn ngay kinh kú, cßnrung ®éng tiÕng th¬ bi ai, sÇu t nµng c«ng chóa Ngäc H©n khãc nhí ngêichång, ngêi anh hïng “¸o v¶i cê ®µo gióp d©n dùng níc”. Xa chót n÷a, ®óng gi÷a lßng Kinh B¾c, hái ®· bao nhiªu ®êi huª t×nhQuan hä, Lý sang s«ng, Lý con s¸o, Lý c©y ®a ®· ph¶ h¬i thë nång nµnvµo truyÖn KiÒu, tiÕng kªu ®øt ruét cña ngêi trai, ngêi g¸i Kinh B¾c? Còng chØ c¸ch vµi dÆm ®êng quª, tiÕng h¸t c« g¸i h¸i chÌ ®· b¾c cÇuvµng cho mét nhan s¾c nghiªng níc s«ng §uèng, s«ng CÇu ®Ó bíc lªn ®µivinh quang léng lÉy, ®Ó råi lµm nghiªng, lµm sôp c¬ ®å Chóa TrÞnh h¬nhai tr¨m n¨m “phi ®Õ phi b¸, quyÒn khuynh thiªn h¹”.1 Ch÷ trong th¬ cña §Æng §×nh Ph¬ng32
  33. 33. L¹i qua mét con s«ng s¾c níc n©u hång, hai bê c¸t tr¾ng, con s«ng cãlÏ tõ ngh×n n¨m vÉn “n»m nghiªng nghiªng” tr»n träc kh«ng ngñ, thao thøc,tr¨n trë suy t vÒ sè phËn quª h¬ng. Qua ®ã ®Ó thÊy ®«i m¾t cùc kú hiÒnhËu, v« cïng s¾c s¶o cña mét c« g¸i 20 tuæi ®øng tùa c©y lan bªn cængChïa D©u mµ quyÕn rò mét Lý Th¸nh T«ng tµi trÝ. §Ó råi ®«i m¾t kúdiÖu Êy l¹i trÞ v× ®Êt níc, lµm cho thÇn d©n nhµ Lý an c l¹c nghiÖp, xanhrên h¹nh phóc tÇm tang ng« lóa trong h¬ng khãi mµu ThiÒn. Tªn ngêi cong¸i kú diÖu Êy ®· thµnh tªn §Òn Bµ TÊm, ph¶i ch¨ng c« TÊm tõ cæ tÝchbíc ra lµm thµnh d¸ng ®Ñp cao quý thiªng liªng nhÊt cña triÒu ®¹i Lý? H¹nh phóc ngêi Kinh B¾c h¼n ®· “cao nh nói, dµi nh s«ng”2 th× nh÷ngnçi oan khiªn còng ®Õn lÖch trêi x« ®Êt. Nçi oan Mþ Ch©u, nµng c«ngchóa nöa huyÒn sö mµ cã ngêi ph¸n xÐt lµ “Tr¸i tim nhÇm chç”3 ®êi ®êicßn lµm ®au lßng ngêi ViÖt ®Õn nçi tîng thê còng ph¶i chÐm ®Çu, liÖucã mét nhµ th¬ nµo, mét nhµ sö häc nµo viÕt s¸ch minh oan? Kh«ng, tr¸itim Mþ Ch©u vÉn lµ tr¸i tim trong s¸ng ®Õn nay vÉn ®Òu ®Òu nhÞp ®Ëpcña t×nh yªu cho hµng triÖu ngêi ViÖt Nam th¬ng c¶m xãt xa v× c¸i mÖnhtrêi ®a ®oan, kh¾c nghiÖt. H¬n ngh×n n¨m sau Mþ Ch©u oan khuÊt l¹i ®Õn nçi oan ngÊt trêi cñamét bËc ®¹i trÝ thøc Gia B×nh ®êi Lý ThÇn T«ng ®em d©ng hiÕn tÊt c¶trÝ tuÖ, tµi n¨ng lµm cho d©n b×nh níc trÞ, gi÷ v÷ng ®îc tõng tÊc ®Êt choxø së, kh«ng ®Ó giÆc ngo¹i x©m dßm ngã tíc ®o¹t, vÞ tr¹ng nguyªn ®Çutiªn trong lÞch sö v¨n hãa d©n téc, mét con ngêi tËn tuþ v× d©n v× níc nhthÕ mµ bÞ vu c¸o ©m mu giÕt vua cíp ng«i nhµ Lý råi bÞ truÊt quyÒn, bÞlu ®µy lªn vïng ma thiªng níc ®éc. §Õn khi giµ yÕu, muèn vÒ chÕt ë xøquª n¬i m×nh ®îc ch«n nhau c¾t rèn mµ lª lÕt vît ®Ìo léi suèi g¾ng søchµng th¸ng trêi, ®Õn lóc chØ cßn c¸ch ng«i nhµ tæ phô cã chÝn mêi dÆmcá th× trót h¬i thë cuèi cïng bªn bê s«ng §uèng. VËy ®Õn bao giê nçi oanÊy ®îc lµm s¸ng tá hoµn toµn ®Ó oan hån Lª V¨n ThÞnh ®îc gi¶i s¹ch ¸mkhÝ cßn nhËp nhoµ ®en tr¾ng mµ bay lªn bÇu trêi Kinh B¾c, bÇu trêiViÖt Nam s¸ng to¶ lung linh vµ mµu nhiÖm nh sao Khuª, sao §Èu? Baogiê ë Hµ Néi nµy, ë kinh thµnh Th¨ng Long bÊt tö, n¬i Lª V¨n ThÞnh ®· ®Ól¹i mét sù nghiÖp chÝnh trÞ, v¨n hãa vÜ ®¹i, n¬i «ng ®øng ®Çu Nhµ ních¬n chôc n¨m rßng r·, bao giê cã mét tªn phè lín Lª V¨n ThÞnh hay Ýt racòng cã mét häc viÖn, mét nhµ trêng mang tªn Lª V¨n ThÞnh? - Bao giê? ¬i nh÷ng con s«ng nh÷ng triÒn nói, nh÷ng gß cao, ®åi thÊp nh÷ngbÕn nh÷ng thuyÒn, nh÷ng chïa chiÒn miÕu m¹o, ®Òn ®µi, l¨ng t¹ cña ®ÊtKinh B¾c cæ kÝnh vµ thanh tao, mét d¸ng m©y vÒ sím, mét con chim lÎb¹n sang chiÒu, ®Õn c¶ mét sîi cá may, mét bóp m¨ng tre ®Òu cßn ø®äng tinh hoa cña nÒn v¨n hãa v¨n minh ®ång b»ng B¾c bé. KÓ tõ métthiÒn s Ên §é ®a §¹o PhËt (nghÜa lµ ®a tõ bi hØ x¶, b¸c ¸i, c«ng b»ng vµhßa b×nh h¹nh phóc) vµo c¾m rÔ råi ®©m chåi n¶y léc tõ Chïa D©u(ThuËn Thµnh) to¶ ra kh¾p níc §¹i ViÖt, tõ thÕ kû thø nhÊt cña c«ngnguyªn. L¹i còng n¬i Luy L©u Êy sang thÕ kû thø hai, §¹o Nho, §¹o L·ocòng bíc theo §¹o PhËt vµo héi nhËp thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c, uy nghi2 Th¬ Tè H÷u3 Th¬ Tè H÷u 33
  34. 34. vµ cao khiÕt cho v¨n hãa ViÖt Nam n¶y në, lan to¶ suèt ngh×n n¨m ®Õn®êi Lý (1010) hßa hîp thµnh “tam gi¸o ®ång nguyªn” t¹o ra søc m¹nh dùngníc, gi÷ níc, yªn d©n, b¶o vÖ d©n téc ViÖt Nam ®i h¼n vµo câi xanh t¬icña thanh b×nh vµ nh©n ¸i. Mét m¶ng giang s¬n nh thÕ ¾t sinh ra nhiÒu nh©n tµi qua nhiÒu thÕkû. KhÝ thiªng s«ng nói hun ®óc ra mét TrÇn ThÞ TÇn ë lµng Bùu Xim,Tiªn Du, Kinh B¾c. Bµ TrÇn ThÞ TÇn l¹i c¶m thô khÝ thiªng s«ng nóiHång LÜnh Lam giang do lµm vî ba tÓ tíng NguyÔn NghiÔm míi sinh ra®îc mét ®¹i thi hµo cho giang s¬n gÊm vãc mäi miÒn. “V¨n ch¬ng nÕt®Êt”, ®¹i thi hµo NguyÔn Du nãi thÕ, h¼n nhê quª mÑ Kinh B¾c, quª chaHång LÜnh. Vïng Luy L©u, tõ thÕ kû thø nhÊt ®îc coi lµ thñ ®« chÝnh trÞ v¨n hãa®Êt Giao Ch©u, LÜnh Nam, tr¶i dµi 18 thÕ kû l¹i sinh ra mét nhµ th¬ línn÷a, NguyÔn Gia ThiÒu khãc chµo ®êi ë ThuËn Thµnh vµ khãc cho tµis¾c cña bao nhiªu cung phi bÞ ch«n vïi th©n thÕ n¬i ®Õ ®«. Luy L©u, tõ l©u l¹i sinh ra mét nghÖ thuËt ®éc ®¸o, cã thÓ nãi lµ chØcã mét, ®ã lµ nghÖ thuËt móa rèi níc mµ b©y giê, thÕ giíi ph¬ng T©y ng-ìng mé, coi ®ã lµ “mét lo¹i h×nh nghÖ thuËt ®éc ®¸o tuyÖt vêi cña ph¬ng§«ng huyÒn bÝ”. ChØ qua mét con s«ng, v¨n hãa Luy L©u l¹i kÕt tinh vµod©n ca, t×nh ca vµ ban cho cuéc sèng t©m t×nh ®Çy íc m¬ khao kh¸t cñachóng ta mét chuyÖn Tõ Thøc gÆp tiªn d¹o ch¬i díi trÇn ®Ó thµnh tªnTiªn Du qu¸ ®Ñp cho mét huyÖn nho nhá, xinh xinh, cã chïa PhËt TÝch,chïa B¸ch M«n, chïa Tiªn S¬n, ®Æc biÖt ë PhËt TÝch ®· diÔn ra cuéc h«nphèi tuyÖt vêi gi÷a nghÖ thuËt ®iªu kh¾c Ch¨mpa vµ §¹i ViÖt. Quan häcòng lµ cuéc h«n phèi mª say gi÷a d©n ca ®ång b»ng vµ trung du n»mtrong vïng v¨n hãa Luy L©u, v¨n hãa S«ng Hång cña níc §¹i ViÖt víi d©nca níc Chµm cña c¸c v¬ng triÒu mang dßng hä ChÕ tõ thÕ kû 11, thÕ kûrùc rì nhÊt cña v¬ng triÒu Lý. Suèt chiÒu dµi lÞch sö, tiÕng h¸t quan häsím chiÒu ®»m th¾m n©ng cho tuæi trÎ cÊt c¸nh bay lªn bÇu trêi cña yªuth¬ng vµ h¹nh phóc. Suèt chiÒu réng cña quª h¬ng, nh÷ng bøc tranh §«ngHå t¹o thªm niÒm vui ®êi thêng cho nh÷ng ngêi ch©n lÊm tay bïn, ®Ó®äng l¹i trong t©m hån mçi ngêi d©n Kinh B¾c, mçi con em níc ViÖtnh÷ng d¸ng vÎ, mµu s¾c, ®êng nÐt tiªu biÓu cña ®êi sèng ®¬n s¬ chÊtph¸c mµ s©u ®Ëm qua nhiÒu thÕ hÖ. Hoµng CÇm (V¨n xu«i Hoµng CÇm – NXB V¨n häc, 1999) Th¸ng hai, t¬ng t hoa ®µo §· l©u l¾m, chóng m×nh kh«ng ®îc tin tøc cña nhau, Quú nhØ. ChiÕntranh c¾t ®øt ©n t×nh cña hai ta, th«i ®µnh lÊy c©u vËn mÖnh ®Ó khu©ydÇn th¬ng nhí vËy. Nhng th¬ng nhí kú l¹ l¾m. Cã nh÷ng ®ªm kh«ng ngñ, n»m nghe tiÕngma r¬i, t«i cè nhí l¹i nÐt mÆt cña ngêi th¬ng, mµ kh«ng hiÓu t¹i sao conm¾t, miÖng cêi vµ mí tãc xo· trªn hai bê vai trßn trÜnh l¹i lu mê nh thÓch×m ®¾m trong khãi s«ng. Mµ tr¸i l¹i cã nh÷ng kû niÖm rÊt bÐ nhá, rÊt34
  35. 35. tÇm thêng l¹i hiÖn ra râ rÖt, kh«ng suy suyÒn mét ly trong trÝ ãc cña ngêinÆng nî lu ly, n»m buån trong g¸c nhá ng©m c©u th¬ nhí vî: ñ ª nÐt liÔu sÇu tu«n giã Thæn thøc t×nh t¬ lÖ ít bµo Hoa tñi cßn ®©u duyªn t¸c hîp M©y bay råi nöa giÊc chiªm bao! T«i nhí nh÷ng buæi tèi ®i trªn con ®êng toµ ¸n ngan ng¸t mïi hoa s÷a,nhí nh÷ng ®ªm tr¨ng hai ®øa d¾t nhau trªn ®êng Gi¶ng Vâ xem chÌo,nh÷ng ®ªm ma ng©u, thøc dËy thæi mét nåi c¬m g¹o vµng ¨n víi thÞt congµ m¸i Êp. Bao trïm tÊt c¶ nh÷ng niÒm th¬ng nçi nhí Êy, t«i nhí nhÊt mét®ªm cuèi giªng, ®Çu hai n¨m Êy, hai ®øa míi quen nhau, cïng ¨n chungmét qu¶ vó s÷a cña mét ngêi b¹n ph¬ng Nam göi ra cho, råi ®¸nh tam cóccho tíi nöa ®ªm vÒ s¸ng. B©y giê, ngåi xem Ðn nh¹n bay, cã lóc t«i còng bæ mét qu¶ vó s÷a ra¨n, nhng ¨n th× l¹i nhí ®Õn mét ®ªm th¸ng hai ®· mÊt “®Ó cho mïa xu©nkia cã trë l¹i còng b»ng thõa”. Yªu c¸i ®ªm th¸ng hai Êy kh«ng biÕt chõng nµo, nhí nh÷ng buæi ®¸nhtam có vµ rót bÊt kh«ng biÕt thÕ nµo mµ nãi. Lóc Êy, TÕt ®· hÕt tõ l©u, mäi ngêi trë l¹i víi c«ng viÖc thêng ngµy nhcò, nhng mïa xu©n vÉn cßn ph¬i phíi trong lßng ngêi, kh¸ch ®a c¶m nh×nvµo ®©u còng thÊy diÔm t×nh b¸t ng¸t. Võa h«m nµo ®i lÔ ë §èng §a,h«m nay ®· lµ héi chïa Vua; mêi ba lµ héi Lim; r»m th¸ng Giªng ®i c¸c chïalÔ b¸i; råi lµ chïa TrÇm, råi trÈy héi Phñ GiÇy, råi xem tÕ thÇn ë L¸ng, ®ivÒ qua Gi¶ng Vâ, rÏ vµo xem ríc vÝa ë miÕu Hai C«; vµi h«m sau l¹i ®i héiLé, trë vÒ xem ríc ë ®×nh Thiªn H¬ng, ghÐ qua ®×nh ñng xem tÕ thÇn vµ®Õn ®ªm th× ®i xem h¸t tuång TÇu ë ®Òn B¹ch M·... ë bÊt cø héi hÌ nµo, ®µn bµ con g¸i còng ®Ñp nân nµ. Hoa rÐt cßn®äng ë léc c©y, ngän cá. Nh÷ng con m¾t cêi víi nh÷ng con m¾t, nh÷ngbµn tay muèn n¾m lÊy nh÷ng bµn tay. Lßng ngêi Êm ¸p muèn göi sù Êm¸p cho nh÷ng ngêi th¬ng mÕn. Qu¸i l¹, sao cïng lµ ®Êt níc mµ ë miÒn B¾ctrêi lµnh l¹nh nªn th¬ ®Õn thÕ, mµ ë nhiÒu miÒn kh¸c th× lóc Êy trêi l¹inãng, r«m s¶y c¾n nhoi nhãi muèn lµm cho ta cµo r¸ch thÞt ra. ¡n c¸i g×còng kh«ng ngon v× mÖt qu¸. §ªm ngñ ch¼ng ®Éy giÊc v× cµng uèng níc®¸ l¹i cµng h¸o ngêi. C¸i m¸y l¹nh më cho hÕt cì còng ch¼ng lµm th¾m ®îctÊm lßng yªu th¬ng mÖt nhäc. Ngêi con g¸i ®a t×nh xa n¬i phÇn tö ®ªmn»m bçng thÊy buån tª tª ë trong lßng v× chît nhí ®Õn mét c©u h¸t cò cßnnhí ®îc lóc mÑ ru, khi cßn bÐ, ë ®Êt B¾c xa x«i: Buån v× mét nçi th¸ng hai §ªm ng¾n ngµy dµi, thua thiÖt ngêi ta! Vò B»ng (Th¬ng nhí mêi hai) DiÔn v¨n trong buæi tiÖc trµ chóc mõng “PhÕ ®«” 35
  36. 36. ®îc gi¶i thëng v¨n häc Femina cña níc Ph¸p C¶m ¬n nhµ doanh nghiÖp, ngµi Ch¬ng C«ng HiÕu ®· tæ chøc buæitiÖc trµ nµy. C¶m ¬n c¸c b¹n ®· ®Õn ®©y häp mÆt trong lóc ®ang hÕtsøc bËn rén vµ trong thêi tiÕt l¹nh gi¸. Khi mÊy ngêi b¹n ngá ý tæ chøc buæi tiÖc trµ nµy, t«i ®· tõ chèi. T«inghÜ, tuy nguyªn do gÆp mÆt lµ “PhÕ §«” ®îc gi¶i v¨n häc Femina cñaPh¸p, song ®èi víi t«i, ®îc nhËn gi¶i nµy kh«ng quan träng. Bëi v× s¸chnhµ v¨n viÕt ra cßn cã ngêi ®äc, cßn cã ngêi tiÕp tôc xem lµ ®îc an ñi råi,mµ t«i th× còng dÇn dÇn ®i ra khái bãng tèi. Nhng t«i kh«ng chèi tõ ®îclßng tèt cña c¸c b¹n. B»ng h×nh thøc d©n d·, mäi ngêi gÆp mÆt nhau víit c¸ch b¹n bÌ t¹i th«n trang Hu Nhµn, vµ t«i ®· ®Õn. ý nghÜ hiÖn giê cña t«ilµ: Gi¶i thëng nµy cña níc Ph¸p, níc Ph¸p l¹i lµ mét níc lín vÒ tiÓu thuyÕt,xÐt cho cïng nã uèn n¾n söa l¹i sù hiÓu nhÇm vÒ cuèn s¸ch nµy sÏ cã lîi,l¹i cµng cã nhiÒu ngêi t×m ®äc, ®em l¹i cho t¸c gi¶ niÒm tù tin trong s¸ngt¸c. Nhng t«i còng kh«ng cã ý ®Þnh nãi nhiÒu ®Õn chuyÖn ®îc gi¶i haykh«ng ®îc gi¶i, mµ dµnh thêi gian ®ã bµn vÒ v¨n häc nghÖ thuËt, trao®æi vÒ nh÷ng ®iÓm m¹nh ®iÓm yÕu trong s¸ng t¸c cña t«i thêi gian gÇn®©y. Nh vËy cuéc häp mÆt cµng cã À

×