Universiteit Antwerpen Klassieke Amerikaanse Filmauteurs Ken Lawrence Paper Howard Hawks
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Universiteit Antwerpen Klassieke Amerikaanse Filmauteurs Ken Lawrence Paper Howard Hawks

on

  • 966 views

 

Statistics

Views

Total Views
966
Slideshare-icon Views on SlideShare
965
Embed Views
1

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

1 Embed 1

http://www.kenlawrence.eu 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Universiteit Antwerpen Klassieke Amerikaanse Filmauteurs Ken Lawrence Paper Howard Hawks Universiteit Antwerpen Klassieke Amerikaanse Filmauteurs Ken Lawrence Paper Howard Hawks Document Transcript

    • Universiteit Antwerpen Howard Hawks Narratief en stilistisch humanisme in Red River en Rio Bravo Ken Lawrence Klassieke Amerikaanse Filmauteurs Master in de Filmstudies en Beeldcultuur Prof. T. Paulus
    • Inhoudstafel Inhoudstafel................................................................................................................................ 1 Inleiding ..................................................................................................................................... 2 1. Narratief ................................................................................................................................. 3 1.1.Algemeen: Terugkerende thema’s ................................................................................... 3 1.2.Red River - Narratief........................................................................................................ 4 1.3.Rio Bravo - Narratief........................................................................................................ 6 2.Stilistisch ................................................................................................................................. 9 2.1.Red River – Stilistisch...................................................................................................... 9 2.2.Rio Bravo – Stilistisch.................................................................................................... 10 Conclusie.................................................................................................................................. 13 Bibliografie............................................................................................................................... 14 1
    • Inleiding Tijdens het opleidingsonderdeel ‘Klassieke Amerikaanse Filmauteurs’ maakte ik kennis met drie tenoren uit de klassieke cinema waarvan ik nog geen enkele film had gezien. Het werd een openbaring hoe goed de meeste van de werken van Capra, Ford en Hawks de tand des tijds hadden doorstaan. De vraag werd gesteld welke film het meeste indruk had gemaakt. Daar kon ik maar één antwoord op geven: Only Angels Have Wings. Hawks was er in geslaagd me met zijn avontuurlijke mix van spanning, menselijke conflicten, drama en humor zo mee te slepen dat ik onmiddellijk wist over welke cineast ik met plezier opzoekingswerk zou verrichten. Deze paper bestaat uit drie onderdelen. In het eerste deel wordt de narratie binnen het werk van Hawks besproken. Eerst worden een aantal terugkerende thema’s behandeld. Nadien worden de verhaallijn en de personages van Red River en Rio Bravo geanalyseerd en vergeleken met andere films van Hawks die werden behandeld tijdens ‘Klassieke Amerikaanse Filmauteurs’. In het tweede deel van de paper wordt de stilistische kant van Hawks’ oeuvre onderzocht. Wederom wordt eerst een algemeen overzicht gegeven om nadien kort stil te staan bij de films Red River en Rio Bravo. Het derde deel van de paper is getiteld ‘Extra bemerkingen’ en bevat een aantal zaken die me tijdens het verrichten van opzoekingswerk voor deze paper zijn bijgebleven. Ik tracht er ook de figuur van Hawks meer mee te belichten dan tijdens de twee andere hoofdstukken mogelijk was. Tenslotte volgt nog een algemene conclusie. 2
    • 1. Narratief 1.1.Algemeen: Terugkerende thema’s Hawks herbruikt bepaalde narratieve elementen die hun nut bewijzen. Zo zijn er talrijke films waarin twee mannen – aanvankelijk vrienden en behorend tot een groep met een bepaalde opdracht voor ogen – verliefd worden op dezelfde vrouw. Volgens Hawks is het recycleren van dit gegeven een van de eenvoudigste regels om goeie dramatische scènes te verkrijgen. Uit ervaring weet hij dat het werkt en bijgevolg aarzelt hij niet om het in een andere context opnieuw te integreren. ( McBride, J., 1982, p. 139 ) De angst om ouder te worden en niet meer van tel te zijn is iets waar verscheidene personages van Hawks’ films mee worstelen. Zo is er een duidelijk verband tussen Kid in Only Angels Have Wings en Stumpy in Rio Bravo. ( Wood, R., 1968 ) Een ander element dat steevast opduikt in de films van Hawks is het gevoel van de groep ‘men on a mission’. Een groep mannen heeft doorheen de jaren een hechte band gesmeed die in de film wordt verstoord, veelal door een externe factor. De opdracht van de mannen is meestal gevaarlijk. Hawks maakt dit onmiddellijk bij het begin van de film duidelijk. We denken bijvoorbeeld aan de onfortuinlijke Joe in Only Angels Have Wings die zijn dinertje met Jean Arthur kon vergeten. Ook aan het begin van Hatari! gebeurt een ongeval. Met de woorden van Hawks: “To make a business dangerous, you hurt somebody in the beginning. Flying, racing, anything, I always start with as much of a smash as I can.”. ( McBride, J., 1982, p. 141 ) De groepen mannen die Hawks opvoert zijn steeds variaties op een groep die wordt gekenmerkt door de volgende eigenschappen: professionalisme en stoïcisme, collectieve acties waarbij interpersoonlijke strubbelingen opzij moeten worden geschoven en tenslotte conflicten tussen de vereisten van de professionele wereld en persoonlijke gevoelens en verlangens. Ondanks de vaak geuitte kritiek als zouden Hawks’ films vrouwonvriendelijk zijn is het door de introductie van een vrouw dat het overdreven mannelijke stoïcisme kan worden opgegeven: “These characters need to be humanized by undergoing a feminization of sorts, 3
    • effected by the influence of the women and by the male characters’ ultimate recognition not only of their own vulnerability but also of their need for others.”. ( Belton, J. 1996, p. 278 – 279; Russell, L., 1964 ) ‘Le Grand Atlas du Cinéma Mondial’ vat kort de belangrijkste thema’s samen die vaak vervlochten zijn doorheen de intrige in Hawks’ films: “predominance de la camaraderie et de la complicité viriles sur l’amour, vénalité et duplicité féminines”. ( Le Grand Atlas du Cinéma Mondial, 1996 ) 1.2.Red River - Narratief Toen Howard Hawks in 1948 Red River uitbracht – na bijna dertig films lang geen western meer te hebben gemaakt – waren de reacties bijna unaniem dezelfde: critici vonden het een perfect voorbeeld van de ‘typische’ western. Voor hen was de film niet meer dan een spannend avontuur met galopperende en schietgrage helden. Zelfs André Bazin verklaarde ‘at the height of the vogue of the superwestern should be credited with having demonstrated that it had always been possible to turn out a genuine western based on the old dramatic and spectacle themes, without distracting our attention with some special thesis, or, what would amount to the same thing, by the form given the production.’ ( Sklar, R., 1979 ) Latere analyses verwierpen deze opvatting. Zo aarzelt Robert Sklar er niet voor te zeggen dat ‘Red River is rich in social significance, is as teeming with messages as it is with meat on the hoof’. ( Sklar, R., 1979 ) Volgens de ‘Timeout Film Guide’ wil de film op meerdere niveaus iets bereiken. Eerst en vooral wordt het autoritaire en koppige gedrag van John Wayne gecontrasteerd met de meer liberale – in de Angelsaksische betekenis van het woord – ideeën van zijn surrogaatzoon Montgomery Clift. Ten tweede biedt de film een variatie op een reeks thema’s die doorheen het werk van Hawks lopen zoals professionalisme, zelfrespect en wat het betekent om onderdeel te zijn van een groep. Tenslotte biedt Red River ook een kijk op de wijze waarop men beschaving wenste te brengen in het Wilde Westen. Dat kon op de John Wayne wijze of op de meer verfijnde wijze waarvoor het personage van Montgomery Clift staat. ( Timeout Film Guide 2005, P.1082 ) 4
    • Voor Le Grand Atlas du Cinéma Mondial zijn de hoofdthema’s van Red River ‘(...)l’amitié virile: initiation d’un jeune par son aîné, substitut du père’. ( Le Grand Atlas du Cinéma Mondial, 1996, p.90 ) Zoals al even aangehaald bij de de bespreking van de ontvangst van Red River vindt Robert Sklar dat men de film onrecht aandoet door hem te bestempelen als louter amusement. Sklar wijst op de interpersonele conflicten die de film karakteriseren evenals andere aspecten zoals de gevolgen van de uitbreiding van een territorium ten koste van de eigendommen van een andere samenleving. De fundamenten van het kapitalisme zoals de productie van goederen en het vinden van een afzetmarkt om op economisch vlak te kunnen overleven zijn ook allemaal elementen die door critici over het hoofd werden gezien. ( Sklar, R., 1979 ) Het moge duidelijk zijn dat Red River het kapitalisme niet direct aanvalt of poogt onderuit te halen, maar er wordt zeker en vast een aanzet gegeven tot het in vraag stellen van enkele fundamentele pijlers van het systeem. Het na-oorlogse tijdperk en de spanningen tussen Oost en West verklaren misschien waarom men bij de ontvangst van de film de neiging had deze thema’s – subtiel vervlochten doorheen de hoofdintrige – gemakshalve niet ter sprake te brengen. ( Sklar, R., 1979 ) Een mooi voorbeeld van het in vraag stellen van een belangrijk aspect van het kapitalisme is het grote belang dat wordt gehecht aan het afsluiten van contracten. Enkel indien men zich contractueel ergens toe verbonden heeft engageert men zich in dit systeem om de opdracht uit te voeren. Het personage van John Wayne is iemand die gelooft in het contract. Aan het begin van de film zien we zijn reactie op de kolonel die niet kan geloven dat Wayne hen in de steek zal laten: ‘I signed nothing. If I had, I’d stay’. Verder in de film speelt het contract ook een belangrijke rol in de relatie tussen Wayne en zijn cowboys: zij worden verplicht een contract te tekenen en worden gedwongen er zich aan te houden. ( Sklar, R., 1979 ) In Red River wordt ruimte gelaten voor een alternatief op het traditionele kapitalistische contract: het verdrag, de overeenkomst. In het Engels kan men deze ‘compact’ ( i.t.t. het contract ) definiëren als ‘an agreement among many to pursue a common purpose, a tacit community of shared goals enforceable more by moral or social suasion than by law.’ Deze definitie is perfect toepasbaar op het oeuvre van Hawks. Talrijke films waaronder bijvoorbeeld Only Angels Have Wings, To Have and Have Not, Red River en Rio Bravo 5
    • belichamen deze ingesteldheid: een groep die zich engageert tot het bereiken van een gemeenschappelijk doel. Hawks neemt dit als uitgangspunt en voegt dan elementen toe die de morele en sociale fundamenten van de groep onderuit kunnen halen waardoor deze dreigt ten onder te gaan aan interne conflicten. Slechts wanneer de groep – of nog beter: ieder individu binnen de groep voor zich – haar bestaan in vraag heeft gesteld onder impuls van de gevaren waarmee ze werd geconfronteerd is ze terug in staat om haar oorspronkelijke doel met hernieuwde motivatie na te streven. ( Sklar, R., 1979 ) Hoewel het ons te ver zou leiden is het interessant kort aan te halen dat de oorspronkelijke notie van ‘het bedrijf’ eerder gebaseerd was op het ‘compact’ dan op het ‘contract’. Een beslissing van het Hooggerechtshof leidde er echter toe dat een bedrijf in het Amerikaanse rechtssysteem als een persoon werd behandeld. Het gevolg was de doorgedreven juridisering van de kern van het bedrijf: juridische in plaats van morele en sociale afdwingbaarheid werd langzaam maar zeker de norm. 1.3.Rio Bravo - Narratief Op narratief niveau was Rio Bravo een reactie op de westerns High Noon ( 1952, Fred Zinnemann ) en 3:10 to Yuma ( 1957, Delmer Daves ). Hawks vond het gedrag van de sheriff in beide films volstrekt belachelijk en totaal ongeloofwaardig. High Noon had een sheriff die Hawks karakteriseerde als “running around town like a chicken with his head off asking for help”. In Delmer Daves’ film daarentegen werd een sheriff verbaal geïntimeerd door een gevangene die tegen hem riep dat hij maar beter kon hopen dat zijn vrienden hem niet zouden komen redden. In plaats van onder de indruk te raken van deze woorden vond Hawks dat elke degelijke sheriff zou hebben geantwoord dat de gevangene eerder zou moeten hopen dat zijn vrienden hem niet achterna komen omdat hij de eerste zou zijn die eraan zou gaan. Hawks besloot een western te maken die een reactie was op het soort sheriff dat in de bovengenoemde films werd geportretteerd. ( Schickel, R., 1975, p. 121; McBride, J., 1982, p. 130 ) Op de credits van de film staat dat de scenaristen Furthman en Brackett zich baseerden op een verhaal van B.H. McCampbell. Deze laatste is niemand minder dan de dochter van Hawks, Barbara Hawks McCampbell, wiens idee over een groep outlaws die met behulp van 6
    • dynamiet uit hun schuilplaats worden gehaald de basis vormde voor het einde van Rio Bravo. ( McBride, J., 1982, p. 130 ) Rio Bravo bevat een scène die Hawks een van de beste noemt die hij ooit maakte. Ze vat ook mooi de visie samen van Hawks over hoe je het beste een grappig moment op het grote scherm brengt. In de bewuste scène slaat John Wayne een man heel hard in het gezicht. Dean Martin maant hem aan om het toch wat rustiger aan te doen waarop Wayne antwoordt: “I’m not gonna hurt him”. De humor die je kan vinden in pijn, lijden, miserie en ongeluk, kortom: drama en tragedie vormen vaak de basis van sterke komische momenten. In ‘Hawks on Hawks’ verwijst Hawks naar Chaplin: “I had a damn good teacher, Chaplin. Probably our greatest comic. And everything he did was tragedy. He made things funny out of tragedy.”. Volgens Hawks houdt het publiek er ook van wanneer serieuze zaken op een luchtige toon worden behandeld. Zo legt hij in de interviewreeks ‘The Men Who Made The Movies’ uit waarom hij graag naar de televisieserie M*A*S*H kijkt: “They treat very serious things so lightly.”. ( McBride, J., 1982, p.65 – 66; Schickel, R., 1975, p.112 – 113 ) Het is nuttig kort stil te staan bij de films El Dorado en Rio Lobo. Aanzienlijke hoeveelheden inkt werden gebruikt om te wijzen op de parallellen tussen de films. Hawks vond dit ongetwijfeld een vrij nutteloze bezigheid. Tijdens het draaien van Rio Bravo maakte hij eenvoudigweg aantekeningen over hoe bepaalde zaken nog beter konden. Uiteindelijk had hij voldoende notities om een gelijkaardige film te draaien. Hawks windt er dan ook geen doekjes om: uiteraard zijn er gelijkenissen tussen Rio Bravo, El Dorado en Rio Lobo. Over Rio Lobo zegt hij bijvoorbeeld: “You can probably say that western is a lot like the other two. Sure. You’ve got fellows with guns, and one of them’s a sheriff…you know, there isn’t much you can do”. Hawks bracht eenvoudigweg varieties op verhalen en personages die aansloegen bij het publiek. ( McBride, J., 1982, p. 133 ) Robin Wood wijst erop dat Hawks met Rio Bravo een hele verzameling van westerntradities en -conventies heeft doen fusioneren met zijn typische Hawksiaanse personages om een eindresultaat te bekomen dat kan gekaderd worden binnen de strikte Hollywood-studio conventies, maar tegelijkertijd duidelijk de stempel bevat van Hawks die zich binnen het overkoepelende raamwerk perfect kon uiten. Volgens Wood biedt de western“(...) a collection of convenient conventions which allow the director to escape from the trammels of 7
    • contemporary surface reality and the demand for verisimilitude, and express certain fundamental human urges or explore themes personal to him.”. ( Wood, R., 1968 ) De sterkste parallellen op het niveau van de thematiek en de personages vinden we tussen Rio Bravo, Only Angels Have Wings en To Have and Have Not. Robin Wood ziet ze als een soort trilogie. Het staat inderdaad als een paal boven water dat een synthese van de thematiek bij Rio Bravo perfect toepasbaar is op de andere twee films. Zo gaat Rio Bravo in de woorden van Henri Agel over: “(…) la confiance donnéé, retiree et redonnée, de l’honneur perdue, retrouvé, compromis, qui définit la relation dramatique (…).”. Volgens ‘Le Grand Atlas du Cinéma Mondial’ staan de “itinéraires de personnages en quête d’eux-mêmes” centraal. Mijns inziens zou men deze zinsneden ook mooi kunnen toepassen op Only Angels Have Wings en To Have and Have Not. ( Wood, R., 1968; Agel, H., Etudes cinématographiques consacré au western; Le Grand Atlas du Cinéma Mondial, 1996, p. 93 ) 8
    • 2.Stilistisch Als critici en academici het ergens vrijwel unaniem over eens zijn is het het feit dat Hawks geen estheet was. Enkel bij Paid to Love uit 1927 merkt men dat hij ongefundeerde camera- bewegingen ging hanteren. Hawks geeft dat zelf grif toe en wijst op de grote invloed die de film Sunrise van Murnau toen op hem had. Hawks streefde voortdurend een transparante en heldere vertelwijze na. Esthetisering zou enkel afleiden van datgene wat hij wou vertellen. Zijn humane invalshoek vinden we dan ook terug in de manier waarop hij scènes in beeld bracht: “(...)Hawks n’a jamais eu d’autre précepte que de placer sa caméra à hauteur d’homme.”. ( Le Grand Atlas du Cinéma Mondial, 1996, p. 79 – 80, 84 ) In interviews verklaart Hawks zijn werkwijze. Aan Joseph McBride zei hij: “I try to tell my story as simply as possible, with the camera at eye level”. Op de vraag of hij ooit een storyboard gebruikt antwoordde hij: “Never heard of one”. Dezelfde opvatting vinden we ook in zijn interview met Peter Bogdanovich: “The best thing to do is to tell a story as though you're seeing it. Tell it from your eyes. Let the audience see exactly as they would if they were there. Just tell it normally.(…) I just use the simplest camera in the world.”. ( Bogdanovich, P., 1997; McBride, J., 1982, p. 82 ) Doorheen zijn films kan men vaststellen dat Hawks op het niveau van de visuele stijl en het tempo verbazend consistent is. Hawks gebruikt vaak lange opnames. In films die op het eerste zicht razendsnel gaan blijkt dit niet het gevolg te zijn van de montage, maar van de snelle – vaak gedeeltelijk overlappende – dialogen. ( Russell, L., 1964 ) 2.1.Red River – Stilistisch Op stilistisch niveau volgt Red River grotendeels het patroon dat hierboven werd besproken. Hoewel vele scènes Hawks toelieten om in long shot te werken ( “Some of the best scenes that you make are in long shot” ) zag hij zich genoodzaakt om gedeeltelijk zijn patroon te doorbreken. Omdat hij een grote groep personages diende te introduceren in een korte tijdsspanne opteerde hij ervoor om hen van dichtbij te filmen. Voor hem was de combinatie van close-ups en de gevarieerde kostuums – met vooral veel aandacht voor een grote 9
    • diversiteit aan hoeden – de beste manier om de kijker zo snel mogelijk kennis te laten maken met de groep en de personages uit elkaar te kunnen houden. ( McBride, J., 1982, p. 83 – 84 ) Hawks geeft toe dat de invloed van Ford op zijn films en zijn manier van werken erg groot was. Voor een begrafenis-scène in Red River wachtte Hawks bijvoorbeeld tot er een donkere wolk voorbij kwam omdat hij wist dat Ford ook een reeks prachtige scènes met slecht weer had kunnen maken. Hawks was erg tevreden met het eindresultaat. ( McBride, J., 1982, p.109 – 110 ) 2.2.Rio Bravo – Stilistisch De drang van Hawks om zijn verhaal op een sobere, functionele wijze te vertellen vindt volgens Robin Wood zijn hoogtepunt in Rio Bravo. Wood zegt: “Every item of décor is strictly functional to the action. The social background is kept to the barest minimum below which we would be aware of stylisation.”. Zelfs de belangrijkste locaties, de gevangenis en het hotel, worden puur functioneel ingezet. Van de bar zegt Wood: “Hawks uses it neither to suggest any potential fineness of civilisation ( however primitive ) nor to create a background of incipient violence and disorder: it is just a bar.”. ( Wood, R., 1968 ) Het gevolg is dat de volledige aandacht van de kijker gericht wordt op de handelingen van de personages. Deze kunnen door niets worden afgeleid: “The action of Rio Bravo is played out against a background hard and bare, with nothing to distract the individual from working out his essential relationship to life.”. ( Wood, R., 1968 ) Een andere manier waarop Hawks op stilistisch niveau zijn stempel weet te drukken op Rio Bravo is in wat door Richard Schickel ‘establishing style through repetition’ wordt genoemd. Laten we bijvoorbeeld de introductie van het belangrijkste vrouwelijke personage in To Have and Have Not, vertolkt door Lauren Bacall, vergelijken met de introductie van Angie Dickinson. Aanvankelijk had de scenarist ( Jules Furthman ) Bacall geïntroduceerd als een vrouw die aankomt in een vreemde havenstad waar haar portefeuille wordt gestolen. Toen Hawks dit onder ogen kreeg zei hij met een zware sarcastische ondertoon: “Jules – that’s a great scene – that’s so good. Nothing sexier than a girl whose purse has been stolen. She’s all 10
    • alone…”. Furthman stormde woedend buiten, maar kwam de dag daarna met een veel sterkere opening: Bacall wordt niet bestolen, maar steelt zelf. ( Schickel, R., 1975, p. 116 ) Iets gelijkaardigs zien we aan het begin van Rio Bravo bij de introductie van Feathers. Angie Dickinson wordt ervan verdacht vals te spelen bij het kaarten. Daar zou ze reeds zo’n reputatie mee hebben opgebouwd dat haar signalement op ‘Wanted’-posters staat. Wanneer ze door John Wayne hierover wordt aangesproken blijkt ze net zoals Slim in To Have and Have Not geen katje om zonder handschoenen aan te pakken. 11
    • 3.Extra bemerkingen Het kenmerk van Hawks dat niet alleen duidelijk terug te vinden is in zijn werk, maar hem ook als mens karakteriseert is het respect voor zijn medewerkers. Hij had een mateloze bewondering voor acteurs als bijvoorbeeld Walter Brennan die ondersteunende rollen speelden voor de grote sterren. Hawks besefte ten volle dat ze absoluut onmisbaar waren voor het succes van het eindproduct: “(...) those kind of people are very few and far between”. ( McBride, J., 1982, p. 107 ) Robin Wood komt tot een gelijkaardige conclusie met betrekking tot het vermeende racisme dat in Hawks’ films zou zitten op het gebied van enkele nevenpersonages zoals bijvoorbeeld ‘de’ Mexicaan. Het klopt dat Hawks de oorspronkelijke voorstelling van deze personages nooit in vraag stelt. Wat hij daarentegen wel doet is hun traditionele vormgeving overnemen en er dan een variatie op bedenken, een ‘twist’ waardoor het publiek ook verrast is omdat ‘de’ Mexicaan zich anders gedraagt dan ze hadden verwacht. In de woorden van Wood: “Hawks’ handling not only revivifies and humanises the stock type, but greatly increases his dignity and ( moral! ) stature.”. ( Wood, R., 1968 ) De ‘down-to-earth’ mentaliteit van Hawks blijkt uit een amusant citaat uit het werk ‘Hawks on Hawks’ van Joseph McBride. McBride legt Hawks een analyse voor die François Truffaut maakte rond de film Hatari!. Voor Truffaut was het jagen in de film een metafoor voor het filmmaken zelf en was Hatari! dus een soort zelfreflectie op het beroep van cineast. Hawks zegt dat Truffaut waarschijnlijk tot deze analyse kon komen omdat het verhaal zo weinig om het lijf had. Daarna gaat hij verder: “The Frenchmen are so funny. They attribute things. I can’t even understand the words that they use in talking about why you arrive at such a thing.”. Ik vond deze relativerende uitspraak wel interessant: soms zijn analyses zo vergezocht dat ze volledig voorbij gaan aan bepaalde productieomstandigheden of voorkeuren die een cineast heeft. ( McBride, J., 1982, p. 142 ) 12
    • Conclusie Doorheen zijn carrière als cineast heeft Howard Hawks zich aan ontelbare genres gewaagd, meestal met bijzonder gunstige afloop. Hij kon als geen ander de conventies van een genre naar zijn hand zetten. Zijn gave om – misschien iets te nadrukkelijk – leentje buur te spelen bij collega’s en hun ideeën te verwerken tot een typisch Hawksiaanse productie maakt dat zijn verschillende films een duidelijke stempel van de regisseur bevatten. Hawks werd op uiteenlopende wijze gedefinieerd: “un moraliste lucide et hautain, un misanthrope cynique et pessimiste, un humaniste.”. Het is dat laatste dat volgens mij na al die jaren nog steeds doorheen zijn films het duidelijkst naar voren komt. Het humanisme dat in Hawks’ films zit werd mooi samengevat door Jacques Rivette. In zijn kort essay getiteld ‘Het genie van Howard Hawks’ rond hij af met te stellen dat hij wou “laten zien hoe Hawks ( ook al schildert hij graag het absurde en het belachelijke ) in de eerste plaats tracht zin en levenslust te geven aan deze schimmen, hoe hij ze een ongekende grootsheid verleent, een lang verborgen edelmoedigheid, hoe hij aan de hedendaagse sensibiliteit een klassiek bewustzijn schenkt.”. Hawks vertelde dat hij graag iets wou doen rond Don Quixote van Miguel de Cervantes Saavedra. Ik vind het erg jammer dat hij zo’n project nooit heeft kunnen uitwerken. Zowel in het verbluffende literaire werk van Cervantes als in het oeuvre van Hawks zit een onmiskenbaar humanistische grondslag. De combinatie van beiden zou dan ook ongetwijfeld vuurwerk hebben opgeleverd. 13
    • Bibliografie Agel, H., Etudes cinématographiques consacré au western Belton, J. 1996, The Oxford History of World Cinema - p. 278 – 279, Oxford University Press, 1996 Bogdanovich, P., 1997, Who the Devil Made It Le Grand Atlas du Cinéma Mondial, 1996, Editions Atlas, Paris McBride, J., 1982, Hawks on Hawks, University of California, Londen, 1982 Russell, L., 1964, Howard Hawks, New Left Review, nr. 24, March – April 1964 Schickel, R., 1975, The Men Who Made The Movies, Ivan R. Dee, Chicago, 1975 Sklar, R., 1979, Empire to the West: Red River, American History/American Film, New York: Ungar, 1979 Timeout Film Guide 2005, Time Out Guides Limited, Londen, 2005 Wood, R., 1968, Howard Hawks, Secker & Warburg/BFI, Londen, 1968 Citaten in de conclusie afkomstig uit: Le Grand Atlas du Cinéma Mondial, 1996, Editions Atlas, Paris Rivette, J., 1953, Het genie van Howard Hawks, Cahiers du Cinéma, 23, mei 1953 14