Your SlideShare is downloading. ×
P!T   012009
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

P!T 012009

1,626
views

Published on

Published in: Sports, Business

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,626
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Jaargang 1 nummer 10 2009 Duurzaam P!T Energiek Sydney Losse verkoop 2 7,95 magazine Zelfbewust Milieu kleurt oranje na stofstorm MooiWeer Terschelling: Sportief uitwaaien Tog Chöd: Spirtituele vechtkunst Zieke kalf jes, eet smakelijk! Wordt de film ‘Age of Stupid’ nu al ingehaald door de realiteit? pe t pa ruk r ed d 8t765h64ij544s cl ge cy d re en ge it ij lu vr its or u lo dt ch wor op !T P
  • 2. Inhoud RUBRIEKSNAAM Inhoudsopgave 6: 6: “Als zij er al niet om geven, wie dan wel?” Pag. 4 Outdoor sport Terschelling Pag. 6 Surfrider Foundation Pag. 8 Tog Chöd Pag 10 Kalfsflees Bewuste lezers, Pag 13 Nieuws uit het milieu 26: “Als je midden in de natuur staat besef je pas je dat je leeft.” Pag 14 Herbal XTC Pag 17 Recensie: Age of Stupid Pag 18 Mijn oma en ik Pag 20 Bloot voor het milieu Pag 22 Verwarming door koeienpoep Met een houten zwaard in de aanslag trekken we 14: : “Hij zit vol energie en stuitert door mijn kamer.” Pag 24 Ecodorp deze maand ten strijde. Een zwaard van milieuvr- iendelijk hout. Dat dan weer wel. In een triatlon 30: 30: “Duurzaam begraven is nu een echte trend.” Pag 26 Ontspanning in Scandinavië van natuur, sport en voedsel slaan we de weg naar Pag 29 Hoe groen ben jij? Scandinavië in. Onderweg slalommen we langs het natuurschoon, dit net zo achterlatend als hoe we Pag 30 Groene uitvaart 22: 22: Vormt de penetrante geur van koeienmest een gekomen zijn. Onze voetsporen uitwissend met het probleem voor de bewoners? zwaard laten we de natuur onaangedaan. Op onze Pag 32 Vergeten dierendag trip wanen we ons in een droomwereld. Een wereld Pag 33 Bewust eten waar iedereen bewust over straat gaat. Hier is voor elke activiteit een ‘groene’ variant bedacht. Deze Pag 34 Natuurvriendelijke gadgets droomwereld zou zo waar kunnen zijn. Denk na en Pag 35 Groene agenda ontdek dat je bewust kunt sporten, wonen en dood- gaan. Je kunt nu zelfs op een ‘groene’ manier de junk Pag 36 Milieudienst Twente uithangen! Hier kunnen we zonder schuldgevoel 36 : “Mensen kunnen erg ongeduldig raken als het ongedierte Pag 39 Volgende maand in P!T schoon leven. En mocht er toch nog vuil liggen. De niet gelijk weggaat.” milieudienst maakt alles weer puur natuur. Ik wens u veel leesplezier. Thijs Rösken Hoofdredactie: Thijs Rösken Vormgeving: Anne den Baas Onder begeleiding van: Hylke van der Zee Contactgegevens: P!T magazine Tina Walsma Sierplein 79 Mae-Ling van der Woude Techniek: Jan Eijbrink 1065 LN Amsterdam Eindredactie: Milou Reumer Janneke Schaap Tel. 020-4583902 Marlies Scheper Info@P!T.com Redactie: Marije Woltjer Leo Wassing www.P!T.com Marianne Tillema Gertjan van Putten Thomas Tobé Beeldredacteur: Jessica Visser Thijs Vunderink 2 P!T P!T 3
  • 3. ACHTERGROND ACHTERGROND MooiWeer tijdens slecht weer Lekker buiten zijn, sporten, opgericht door Ilmar Wessels. Zijn doel was om meer outdoor mogelijkheden te frisse lucht, uitdagingen en creëren op Terschelling. Zo bedacht hij het ‘coast raften’ en kocht een speedboot. vermaak. Outdoor sport Hij kon daarnaast het outdoor-bedrijf Wadventura overnemen, waar hij jaren heeft zo zijn voordelen. heeft gewerkt. MooiWeer organiseert onder andere wild Maar, zo blijkt, ‘elk voor- water varen, wadkanoën, zeilen en coast raften. Als het weer slecht is heeft het out- deel heb zijn nadeel’. Out- door bedrijf genoeg andere activiteiten te bieden zoals 4x4 drive (met een landrover Blokarten door sport in Nederland over het strand rijden), survival en duiken Blokarten houdt in dat je op een ‘buggy’ (drie wielen) met zeil over het strand rijdt. (in een meertje, in de zee of in het zwem- De sport is voor alle leeftijden en gemakkelijk te leren. Je kan zelf bepalen hoe hard je gaat. Je haalt ongeveer 30 tot 50 km/u. Blokarten kan in principe het hele jaar door. heeft ook te maken met bad). Daarnaast verzorgt het bedrijf ook De windkracht moet minimaal drie en maximaal 6 zijn. Het dragen van een helm is een Wellnessprogramma en kampvuren verplicht. het Nederlandse klimaat. op het strand. En wij weten allemaal wat GPS-tocht “Het is leuk om te zien hoe Als alternatief voor het blokarten kan ik dat betekent: kans op re- gaan kijken bij de GPS-tocht die MooiWeer elke groep de uitdaging op samen met SportEventsTerschelling organi- gen en harde wind. seert. De outdoor bedrijven op Terschel- een andere manier aanpakt.” ling werken veel samen. Op een van de ‘Waypoints’, ergens in de Door: Anne den Baas duinen van Terschelling, moeten de groe- pen die aan de GPS-tocht meedoen een zo hoog mogelijke constructie maken van Het plan was om een dagje te kijken bij bamboestokken. het blokarten van het nieuwe outdoor Het is één van de vele opdrachten van bedrijf MooiWeer op Terschelling. Helaas de tocht. Het is leuk om te zien hoe elke ging dat niet door. Het is ongeveer groep de uitdaging op een andere manier windkracht acht en dat is te hard om het aanpakt. De ene groep gaat meteen aan strand op te gaan. Vanaf windkracht zes de slag terwijl de andere eerst in overleg GPS-Tocht wordt er niet meer gekart op de Terschel- gaat. Hierdoor ontstaan er verschillende Bij een GPS-tocht gaan groepjes mensen op pad met een mobieltje. Dat kan lopend lingse stranden. constructies. Er zijn punten te verdienen of op de fiets. Op het mobieltje krijgen ze een GPS-punt of ‘Waypoint’ van een plek met de hoogte van de constructie en voor waar je een vraag moet beantwoorden of een opdracht moet doen. Voorbeelden van opdrachten zijn het bouwen van een zo’n hoog mogelijke constructie van bamboe- MooiWeer originaliteit. stokken of bijvoorbeeld boogschieten. Natuurlijk is het niet altijd slecht weer komen: “Van kinderpartijtjes tot dure survival bijvoorbeeld.” De groep krijgt punten als ze de ‘Waypoints’ snel bereiken, maar ook als ze de in Nederland. Er waren deze zomer veel Outdoor voor iedereen bedrijfsuitjes, van vriendengroepen tot Naast zijn nieuwe outdoor bedrijf heeft opdrachten goed uitvoeren. Na het uitvoeren van een opdracht, of het geven van zonnige dagen met vaak een beetje wind. Dat outdoor sport veel soorten men- schoolreisjes. Verzin het maar.” “Outdoor Wessels ook nog een schip de Emmalis. het juiste antwoord op een vraag, krijgen ze een nieuwe ‘Waypoint’ door naar de volgende uitdaging. Zeer geschikt voor diverse outdoor spor- sen interesseert merkt Wessels aan de bezig zijn helpt bij de teambuilding”, ver- Hij probeert het varen te combineren met ten. Het bedrijf MooiWeer werd dit jaar verscheidenheid aan mensen die bij hem telt hij verder: “Back to basic is helemaal zijn bedrijf. Al wordt het steeds moeilij- in.” ker, doordat het steeds drukker wordt bij Blokarten is de populairste activiteit: MooiWeer. “Het strandzeilen is erg laagdrempelig. Het heeft alles wat de tijd wenst: snelheid (30 – 50 km/u) en een hoge fun factor.” Kater Al met al is het niet zo heel erg dat het Geniaal gebied karten niet door ging. Ondanks de harde Terschelling is alles voor het bedrijf, wind en de dreigende regenwolken zijn vindt Wessels. Het waddeneiland biedt de groepen van de GPS-tocht zijn erg alle mogelijkheden: duin, bos, strand, zee vrolijk en fanatiek. Al heeft het meren- oftewel een geniaal gebied voor het out- deel naar eigen zeggen een flinke kater. door bedrijf. “Maar ook de bewoners van Ze hadden de avond ervoor nog lang bij Terschelling vinden het leuk om het kampvuur op het strand gehangen. Coast raften outdoor bezig te zijn. Iedereen hier houdt En mijn kans om te blokarten komt nog Met coast raften ga je met een rubberboot de zee op. Daar krijg je te maken met hoge er van. Ze doen vaak mee aan de jaarlijkse wel. q golven. Het is een echte groepsactiviteit. Coast raften kan van april tot eind oktober. Ilmar Wessels, de eigenaar van MooiWeer, aan het wild water varen. 4 P!T P!T 5
  • 4. Surfers ACHTERGROND ACHTERGROND Maak van de Noordzee geen riool! pimpen natuurlijke speeltuin Er zijn mensen die denken en er zijn er die doen. P!T ging op zoek naar doeners, die het beste proberen te maken van wat wij als mensen aan- richten in de natuur. Surfers Rioolstort bij Wijk aan Zee beginnen bij zichzelf en zet- ten zich in voor een schoon Dat een goed voorbeeld begint bij de strand. Een ontdekkingstocht overheid, illustreert het protest van de langs recycling, zelfbewust- Surfrider Foundation tegen rioolstortin- gen in zee. Bij Egmond aan Zee en ook zijn en vooral: doen! Wijk aan Zee liggen een aantal pijpen die smerig water in de Noordzee pompen. Door: Thijs Vunderink Een breed gesteunde petitie tegen de betrokken gemeentes moet de Surfrider Foundation helpen om deze afvalstroom Het strand en de bruine Nederlandse te laten opdrogen. golven zijn populair. Elk jaar trekken weer meer surfers naar de Hollandse kustlijn. Als de trend die in de jaren ’60 de Ame- rikaanse kust bestormde. Hoe koud het Van aangespoeld ook is, op elke dag met redelijke deining ligt de branding van favoriete surfspots hout naar meubel als Scheveningen en Wijk aan Zee vol. De surfers staan bekend om hun connectie met de zee en in de zomer worden lange surfsessies afgesloten met een kampvuurtje en een biertje. De sfeer op het “Ons doel is, om elke strand is dan ook meestal zeer relaxed, het is pikdon- surfer bewust te maken BrON: ANP ker als de laatste surfers het Een materiaal, dat veel langer meegaat. De vrijwilligers van de Surfrider Foundation in actie op het strand van Wijk aan Zee. strand verlaten. Het vuur is gedoofd met zand, tussen van de situatie op het Goed voor het milieu maar niet genoeg, zegt de Surfrider Foundation. grommets (kinderen) tot veteranen de tastisch om te zien dat er zoveel surfers in de nog nagloeiende kolen roken een paar verkoolde Nederlandse strand.” Is mijn beeld van surfers in de praktijk stranden op. Vuilniszakken vol rondzwer- vend materiaal werd verzameld. “Ook ons kleine landje zijn.” Normaal gespro- ken richt zij zich met haar organisatie blikjes nog na. anders dan ik dacht? “Het is niet dat het surfscholen deden fanatiek mee, na elke op golfsurfers, maar ook kitesurfers Het lijkt heel normaal, zuinig zijn op de de grootste vervuilers zijn, maar ook klein schoonmaakactie werd er gratis surfles horen tot de doelgroep. “Je ziet dat op Jaarlijks komt er twintigduizend ton afval natuur. Als gevolg van de toenemende afval als sigarettenpeuken zijn funest gegeven”, verklapt Thalia het geheim van zulke evenementen meestal een puinzooi Recycling en design als succesvolle mix terecht in de Noordzee. Schepen zijn klimaatveranderingen staan kranten voor de dieren die op het strand leven”, de formule. achterblijft op het strand.” Ze is hier met verantwoordelijk voor veruit het groot- vol rampverhalen. De natuur die ons legt Thalia uit. “Waar het om draait is be- Op het strand van Scheveningen is drie en drie vrijwilligers om zonder wegwaaiende ste gedeelte. Chemisch afval, plastic en kosteloos van zuurstof en grondstoffen wustzijn, wat er gebeurd met de troep die vier oktober het NK Kitesurf. Een grote brochures haar boodschap mondeling Zoals vroeger de piraten al het hout, dat ander afval treffen niet alleen zeevogels, voorziet heeft er genoeg van, lijkt het. Iets je achterlaat in het zand.” Ondersteund happening, de wind zorgt voor heftige over te brengen. de zee hen schonk, gebruikten voor hun maar ook de dieren op de stranden waar terugdoen voor het groen, dat we zo hard door initiatieven wereldwijd is afgelopen actie op het water. De toeschouwers halen Ook op Scheveningen slaat die bood- huizen en schepen, zo zag ook meu- de geloosde rotzooi terechtkomt. De nodig hebben lijkt dan ook meer dan maart dan ook het project Ocean Initiatives in de aanwezige tent soep en snacks, prul- schap aan, binnen een paar uur struinen belontwerper Piet Hein Eek de brede Surfrider Foundation is begonnen met een redelijk. Toch blijft het voor de meeste gestart, voor het eerst in Nederland. De lenbakken zitten propvol. Het evenement milieubewuste surfers met een vuilniszak mogelijkheden van afvalhout. “Hout is wereldwijde missie. Het grote doel is een Nederlanders bij een donatie aan orga- surfers werden opgeroepen om samen is al twee dagen onderweg. De stemming in de hand rond. Op zoek naar verdwaal- peperduur, in de natuur ligt het voor schoon strand, voor elke surfer rond de nisaties als Greenpeace. Andere mensen schoon te maken. Peuken, glas en plastic. zit er in, twee blonde dames delen blikjes de peuken, plastic flessen en touw. Het het oprapen.” In zijn werkplaats in globe. Thalia Stone leidt de Nederlandse rijden in een hybride leaseauto en bijna ie- “Want, als zij er al niet om geven, wie dan energiedrank uit en op meerdere standjes lijken kleine dingen, maar al met al vullen Geldrop maakt de excentrieke ontwer- vertakking van de organisatie. “Ons doel dereen scheidt zijn afval. In het geval van wel?” liggen stapels met folders te wapperen in de vrijwilligers tijdens de tweede dag van per zijn meubels en andere voorwerpen is, om elke surfer bewust te maken van de de surfers worden polyesterboards steeds Dat het aanslaat mag duidelijk zijn. de zuidwester wind. het NK Kitesurf een slordige zes volle zak- van rest of afvalmateriaal. “Ik haal het situatie op het Nederlandse strand.” meer vervangen door epoxy exemplaren. Door heel Nederland gingen surfers, van Thalia lijkt op haar gemak: “Het is fan- ken met rotzooi. q overal vandaan, en ja, het meeste van het strand.” 6 P!T P!T 7
  • 5. UITGELICHT UITGELICHT Tog Chöd: Oosterse filosofie in een westers jasje een paar oefeningen, voordat de eerste Is er ook één specifieke wijsheid van Tulku lessen met Tulku Lobsang om half zeven Lobsong Rinpoche die je is bijgebleven? begonnen. Dit was een combinatie van “Hoe jij denkt, is hoe jij de wereld ziet. fysieke en mentale training. Deze lessen ’How you think is how you see.’ Deze zin gingen door tot elf uur ’s avonds. In deze betekent erg veel voor mij. Iedereen heeft korte periode ben ik maar liefst acht kilo een andere denkwijze en dus zienswijze, afgevallen door al het trainen. Ondanks respecteer de vrije gedachte die een ieder In 2008 besloot Guido Wüner dat het slechts twee weken duurde, heb ik heeft. Jij kunt alleen één persoon veran- (40) uit Amersfoort het roer echt mijn rust leren vinden.” deren en dat ben jijzelf. Als je oprecht om te gooien. Hij verkocht juist denkt, zal je juist zien en handelen. zijn goedlopende verze- Heeft het je veranderd? Denk dus eens goed na over je gedachten “Op zich wel. Ik heb in deze periode veel en vooral welke emoties krijg je hierbij. keringsbedrijf en besloot rust en inzicht verkregen. Als je denkt dat Vraag je dan af: ’Hoe denk ik nu en wat vanaf die dag zich bezig je alles hebt, is er altijd nog een zoektocht wil ik nu?’ Als je denkt ‘het lukt mij niet’, te houden met een naar wat je écht wilt en ik ben er achter dan zal het ook zeker niet lukken.” gekomen dat wat je vooral wilt is gelukkig bewuster leven. “Iedere Gebruik je deze wijsheid ook in het alledaagse zijn. De manier om dit te bereiken is door dag in mijn leven is inzicht te krijgen in je gedachten, hande- leven? een verrassing, zeker len, spreken en alles kloppend te maken. “Het belangrijkste dat ik heb geleerd is na mijn kennisma- Er moet een gezonde balans zijn tussen de dat je leven in balans moet zijn. Ik geef nu dingen die je doet.” les in Tog Chöd aan anderen op basis van king met een Tibe- de Tibetaanse leer. Dit gebeurt allemaal taanse Lama.” Wat is de monnik Tulku Lobsang Rinpoche vrijblijvend. Soms in Amersfoort, dan Door: Gertjan van Putten voor een persoon? weer in Rotterdam en als mensen zin heb- “Het is de meest normale mens die ik ben dan kunnen ze langs komen. Verder ooit ontmoet heb. De man is 34 jaar ben ik ook een nieuw bedrijf gestart dat oud, spraakzaam en het schijnt dat hij de bedrijven adviseert hoe ze e-business het Kun je uitleggen wat Tog Chöd inhoudt? automatisme met de oefeningen. Het Je bent twee weken in Zwitserland geweest voor achtste incarnatie van de Nyentse Lamais, beste kunnen toe passen. “Tog Chöd komt uit het Tibetaanse Boed- is hetzelfde als wat veel mensen hebben speciale training in Tod Chöd, hoe kwam je er een groot Boeddhistische monnik. Hij Guido Wüners en Tulku Lobsang Rinpoche in Zwitserland. dhisme en is misschien het best te verge- met hardlopen. Je raakt in een ritme, een bij dit te doen? is opgegroeid in een Tibetaans klooster, Daarnaast geef ik nog hockeytraining lijken met yoga. Bij Tog Chöd wordt er soort van cadans, waardoor je eigenlijk op “Vanaf mijn zesde ben ik al bezig met waar hij als klein kind les heeft gehad van en ben ik vrijwilliger voor een Tibetaans gebruik gemaakt van allerlei oefeningen de automatische piloot beweegt en meer de vechtsport. Ik beoefende onder meerdere Meesters in het Boeddhisme. Boeddhistisch centrum: Stichting Nangten met een houten zwaard. Dit zwaard wordt bezig bent met je innerlijke rust.” andere judo en taekwondo en deed mee Sinds 2000 reist hij de wereld rond om Menlang. Ook hou ik me bezig met de Meditatie oefening The Sword of Wisdom genoemd. Maar aan toernooien. Deze sporten zijn zeer ook westerlingen de kans te geven kennis fundraising voor Nying Drod. Dat is een een vechtsport is het niet. Er is namelijk Wat is de kracht van Tog Chöd in het westen? competitief, de originele gedachtegang te maken met het Tibetaanse Boeddhis- project voor Tibetaanse kinderen. Dat geen sprake van fysiek contact of compe- “De grote kracht van Tog Chöd is dat het is vergeten en er is een westerse invulling me. Hij geeft veel lezingen en workshops, klinkt alsof ik mij weer heb overgegeven Sluit je ogen en zit stil, neem de tijd bij titie. Het is een manier om te ontspannen net als yoga zowel mentaal als fysiek is. In aan gegeven, er moet gepresteerd worden. onder andere over Tog Chöd.” aan de drukke westerse wereld, maar iedere gedachte. Denk eens aan een ge- en te mediteren, maar dan voor mensen het westen kunnen mensen maar moeilijk Bij Tog Chöd leeft de oosterse gedachte- zolang je zelf met alles bewust én in wond dier. Denk aan het lijden en de pijn die liever niet stil willen zitten. Net als stil zitten. Dit is een groot probleem. In gang gelukkig nog wel. Geen competitie- balans bezig bent, dan kan je zoveel aan van het dier. Probeer nu deze pijn en het bij yoga moet dat bereikt worden door het oosten kan je wat vertellen en mensen verband. als je maar wilt. En dat is veel meer dan de lijden in eigen lichaam te voelen. middel van oefeningen. Bij Tog Chöd zijn kunnen daarover gaan nadenken. Maar meeste mensen denken."q deze oefeningen wat intensiever.” het westen is erg resultaatgericht. De In Duitsland las ik een artikel over de Denk nu aan een leeuw. Voel je zo sterk filosofie verdwijnt uit de westerse samen- Tibetaanse monnik Tulku Lobsang Rin- Lezing Tulku Lobsang als een leeuw en vecht tegen die pijn: je Er wordt gezegd dat Tog Chöd mensen helpt te leving. Tulku Lobsang Rinpoche weet dit poche en Tog Chöd en vervolgens besloot Rinpochee in Nederland wilt deze pijn niet en gooi deze pijn uit je ontspannen. Hoe precies? en heeft daarom Tog Chöd hier in het ik één van zijn lezingen bij te wonen. Ik Op 26 oktober 2009 geeft lichaam. Tulku Lobsang Rinpochee “Ja, dat klopt. Tijdens de oefeningen westen als boeddhistische oefening geïn- raakte met hem in gesprek en een tijdje een energieke lezing (vaak wordt het zwaard langs alle kanten van troduceerd. In het westen ligt de nadruk later werd ik door hem uitgenodigd om met oefeningen) in The Bij iedere ademhaling waait nu een hel- het lichaam bewogen, waardoor emoties meer op het beoefenen van de fysieke samen met veertig anderen een workshop Hub in Amsterdam. dere frisse wind door heel je lichaam. Laat ‘losgesneden’ worden. Hierdoor raak je kant. Hij zegt dat er op deze manier twee van hem bij te wonen in Zwitserland. Dit Aanbieding voor de lezers deze wind door heel je lichaam gaan, van P!T (studenten) i.p.v. je negatieve energie kwijt en kom je in leringen ontstaan. De koude lering, deze was een vrij bijzondere groep met mensen 35,- is de entreeprijs voor verfrissend en reinigend, en dan via je aanraking met je echte ‘ik.’ Zo zul je het houdt in dat slechts de oefeningen wor- van over de hele wereld.” deze lezing en kennisma- hart naar je hoofd via je kruin omhoog in uiteindelijke doel in het leven leren te den gedaan. En de warme lering waarbij king 25,- (10,- korting). de lucht. Je denkt nu dwarrelend als een bereiken: gelukkig zijn. er ook daadwerkelijk nagedacht wordt. Wat was dat voor een periode in Zwitserland? Details: 19.30 tot 22.00 veertje in een heldere witte lucht, rustig “Erg bijzonder. In deze twee weken stond uur. HUB, Lokatie Wester- Dat is de theorie. In de praktijk komt het Beide zijn goed, maar de warme lering is laat je je meevoeren met de wind. Er is straat 187 Amsterdam er op neer dat je leert na te denken over beter.” ik elke dag om kwart over vijf op en dan Aanmelden kan via niets. Je ziet nu alles juist en je realiseert: problemen net als bij mediteren. Op een deed ik samen met wat andere studenten website www.tulkulob- gegeven moment raak je echt in soort sang.nl zie programma. All is one Vermeld: StudentP!T. 8 P!T SportMind 9P!T 9
  • 6. ACHTERGROND ACHTERGROND Liever zieke kalfjes dan rosé kalfsvlees “Zolang er vraag is naar b lank vlees, blijven wij leveren” Nederland is ‘s werelds grootste ex- kalfsvlees zullen ervaren, brengt blank uit een voerderbak. De hokken werden porteur van kalfsvlees. Voornamelijk kalfsvlees ook een stukje status met zich afgescheiden door houten schotten. het blanke kalfsvlees is geliefd in het mee. Voormalig veearts Petra Beerda: De houten schotten hebben inmiddels buitenland. Dierenbeschermingsorganisa- “Vooral in Italië is blank kalfsvlees plaatsgemaakt voor de ‘eenlingbox’. Dat tie Wakker Dier beschrijft blank kalfsvlees geliefd. Daar zijn de mensen gewend aan is een hok van hetzelfde formaat, maar nu als “ typisch Nederlands dierenleed.” de blanke kleur, dat staat voor malser, gescheiden door roestvrijstalen hekken. Volgens de stichting worden kalveren op- lichter vlees.” Het antwoord van Beerda Sinds 2004 is door de Europese Unie zettelijk ziek gemaakt. Om kalfsvlees een op de vraag of de kalveren ziek zijn op het voorgeschreven dat kalveren maximaal blanke kleur te geven worden kalveren op moment dat ze geslacht worden: acht weken in zo’n eenlingbox mogen een ijzerarm dieet gezet. Het ijzergehalte, “Als wij als mensen bloedarmoede hebben verblijven. Daarna moeten ze worden volkstaal voor het hemoglobinegehalte voelen we ons moe en lusteloos. Dat zal ondergebracht in groepen. In 1997 werd (HB-gehalte), van de kalveren ligt aan het een kalf ook zo voelen.” de Europese Kalverenwet in Nederland einde van de vetmestfase gemiddeld tus- aangenomen. In die wet is vast gesteld dat sen de 4,5 en 5,5 milimol per liter. Voor blank kalfsvlees moet voldoen aan een gezonde kalveren ligt dit gehalte hoger, “Blank staat voor ijzergehalte van minimaal 4,5 mmol/liter. namelijk rond 7,5 mmol/liter. malser, lichter vlees” Beter Leven Er wordt dus bewust voor gekozen om Om de consument te waarschuwen dat kalveren te laten lijden aan bloedarmoe- Sjoerd Dijkstra, woordvoerder van het het blanke kalfsvlees ‘ziek vlees’ is, begon de. Maar lijden kalveren hier daadwerke- productschap voor vee, vlees en eieren bekijkt Wakker Dier vorig jaar een campagne om lijk onder? Er is geen wettelijke definitie het van de zakelijke kant. “Er is vraag naar blank kalfsvlees uit de supermarkten te om te bepalen wanneer een kalf lijdt aan blank kalfsvlees. Als de consument mas- weren. De stichting was woedend over bloedarmoede. Wakker Dier stelt dat de saal zou overstappen op rood kalfsvlees, een subsidie van 2,8 miljoen euro die de fysieke gevolgen voor een kalf met een schakelen wij moeiteloos over.” Dijkstra kalfsvleessector van de Europese Unie HB-gehalte lager dan 5,0 mmol/liter erg was onlangs te zien in een uitzending van kreeg ter promotie van kalfsvlees. t genoeg zijn om te spreken van ernstige Kassa van de VARA. In de uitzending werd bloedarmoede. Dit wordt bevestigd door een smaaktest uitgevoerd op beide soor- onderzoek van de Europese Commissie. ten vlees. Het uiterlijk van blank kalfs- Beeldmerk ‘Beter Leven’ In het onderzoek wordt geconcludeerd vlees werd vergeleken met het vlees van dat kalveren met een te laag HB-gehalte kip, terwijl rosé kalfsvlees meer richting Hoe meer sterren, lijden aan verhoogde stress, een verstoor- het uiterlijk van biefstuk ging. Ook in de hoe diervriendelijker het vlees! de warmtehuishouding, een verhoogde smaak werd een verschil van intensiteit hartslag en minder uithoudingsvermogen geproefd. Eén ster: hebben. Daarbij zijn de kalveren kwets- Kalfjes hebben een hoger bloedijzer- baarder voor infecties en hebben ze vaker Kistkalveren gehalte en ruwvoerverstrekking. Het last van longproblemen en diarree. In 1961 kwam het welzijn van kalveren vervoer is korter en er komen hokken voor het eerst op de agenda van het parle- met een zachtere ligplaats. U vraagt, wij draaien ment. Zogenaamde kistkalveren werden Het verschil tussen blank en rosé kalfs- het symbool van een doorgedraaide bio- Twee sterren: vlees zit niet alleen in de kleur. Rosé industrie. De term kistkalveren komt van Er is sprake van vrije uitloop in de kalfsvlees is het vlees afkomstig van de manier waarop jonge kalveren werden buitenlucht. kalveren van maximaal twaalf maanden opgesloten: in rijen kleine hokken, al- oud, blank kalfsvlees komt van dieren die lemaal met hun hoofd naar de voerbak, Drie sterren: zijn geslacht op een leeftijd van zes tot zonder enige bewegingsruimte. Dat is Dit geeft aan dat het gaat om acht maanden. Behalve dat kenners een nodig om een kalf dat gewend is uit biologische producten. verschil in de smaak van blank en rosé moeders uier te drinken, te laten drinken Het Nederlandse kalfsvlees heeft tot Langzaam maar zeker verliezen de vleeskalveren hun vitaliteit. Na twee weken worden op heden één of geen ster. kalveren bij hun moeder weggehaald om te worden opgesloten in een klein, kaal hok “Negen van de tien kalfjes halen nog waarin ze niet kunnen bewegen. De gretigheid van het jonge kalf verandert langzaam niet eens één ster, laat staan twee!” in lusteloosheid naarmate het ijzergehalte in zijn bloed daalt. Dat moet ook want een laag ijzergehalte zorgt voor een blanker stukje kalfsvlees. 10 SportMind Door: Tina Walsma P!T 11
  • 7. ACHTERGROND NIEUWS In de campagne die ze startten spoorden ze Nederlandse supermarkten aan geen blank kalfsvlees meer te verkopen. Dit lukte. In april 2009 hebben alle super- Nieuws uit het milieu Door: Janneke Schaap en Marianne Tillema markten in Nederland beloofd geen blank kalfsvlees meer te zullen verkopen. Zelfs de grootste leverancier van kalfs- Dollars voor drollen vlees, de VanDrie Group, beloofde geen De Taiwanese stad Taichung gaat Miljarden extra gas Zeldzame albinomuis gevonden blank kalfsvlees meer binnen Nederland te leveren. De VanDrie Group nam het ini- hondenbezitters met geld overha- Nederland kan extra gas ter waarde in Drenthe tiatief en onderhandelde met de Dierenbe- len hondenpoep op te ruimen. Het van 40 tot 80 miljard euro winnen. Het De Zoogdiervereniging heeft afgelopen scherming. Het resultaat is het beeldmerk milieubeschermingsbureau van de gaat om een volume van 195 tot 335 weekend in Emmen een albino rosse ‘Beter Leven’. Bij dit beeldmerk staat het stad heeft woensdag bekendgemaakt kubieke meter dat zich voornamelijk woelmuis aangetroffen. De onder- aantal sterren dat op een product wordt aangegeven voor de diervriendelijkheid. dat het waardebonnen ter waarde van in de bodem van de Noordzee bevindt. zoekers deden de vonst tijdens het Voor kalfsvlees betekent dit dat één ster 100 Taiwanese dollars (circa 2 euro) Het gas is relatief goed en op afzienbare muizenonderzoek voor de zoogdier- gaat om het vlees van kalveren die geen uitbetaalt voor elke kilo hondenpoep. tijd winbaar, zo blijkt uit een onderzoek atlas van Drenthe. De onderzoekers bloedarmoede hebben geleden. Wil het vlees twee sterren verdienen, zullen de De gemeente heeft speciale inzame- door TNO in opdracht van Energie laten op Natuurbericht.nl weten blij kalveren ook uitloop moeten hebben in lingspunten ingericht voor de uit- Beheer Nederland (EBN). verrast te zijn. “Een rosse woelmuis de buitenlucht. Volgens Sjoerd van de De ‘eenlingboxen’ waar jonge kalveren de eerste drie maanden doorbrengen. werpselen. “We hopen dat de burgers (www.detelegraaf.nl) is geen zeldzame muizensoort, maar Wouw, medewerker van Wakker Dier Dat moet om een kalf te leren drinken uit een voederbak. (Foto ANP) de stad schoon houden en het milieu een albino heb ik in al die jaren dat is het beeldmerk een goed begin, maar garandeert het weinig. “Negen van de tien beschermen en bieden daarvoor belo- ik bezig ben met muizenonderzoek kalfjes worden nog niet eens volgens de “Controlen doen ze ningen aan”, aldus een verklaring van nog nooit gezien.” De rosse woelmuis regels van één ster gehouden, laat staan Stichting Promotie Kalfsvlees uitvoert hebben dat er ooit twee sterren voor kalfsvlees amper, zeer tijdrovend voornamelijk betrekking op private rege- de gemeente Taichung. De stad biedt komt in heel Nederland voor in park- ook waardebonnen voor ander vuil zijn uitgedeeld.” Voor Van der Wouw zijn en duur” lingen binnen Europa op de kwaliteitsga- landschappen en in tuinen. de toezeggingen van de kalfsvleessector rantie van kalfsvlees. De Jonge: “Het zijn zoals plastic en papier. (www.nu.nl) geen reden om te stoppen met actie voe- is de organisatie ook verantwoordelijk dan wel private regelingen, maar zeker (www.detelegraaf.nl) ren. “We gaan zeker door, we gaan ons nu voor de oprichting van Stichting Promotie negentig procent van de Nederlandse eerst richten op de slagers en de horeca. Kalfsvlees. Deze stichting onderhoudt kalfsvleessector is hierbij aangesloten.” Daarna op de export en op de andere wel- voornamelijk de exportcontacten, maar De naleving van de Europese wetgeving zijnsproblemen van vleeskalveren.” voert ook controles uit. Op de vraag hoe wordt gecontroleerd door de Algemene Koffie zetten op hitte crematie onafhankelijk deze controles zijn wilde Inspectie Dienst (AID). Van der Wouw ver- De hitte die vrijkomt tijdens een cre- De wet in praktijk de stichting geen commentaar geven. Dat wacht dat in de praktijk weinig van deze Bloederziekte kalveren ook in Voor betrokkenen is het onduidelijk wie de meningen hierover verdeeld zijn, bleek controles terecht komen. “Dat doen ze matie, wordt in een Taiwanees crema- Frankrijk de naleving van de regels, met betrek- uit een rondvraag. Wakker Dier stelt dat amper, het is zeer tijdrovend en duur.” torium omgezet in stroom. Daarop Na problemen in Duitsland, Neder- king tot het ijzergehalte van de kalveren, de stichting totaal niet onafhankelijk kan kunnen de koffiemachine en aircondi- controleert. De productie van de VanDrie handelen. Erik de Jonge, woordvoerder Volop in ontwikkeling land, België, Ierland en Italië zijn tioning in de ontvangstruimte voor de Group beslaat negentig procent van de van het productschap vee, vlees en eieren stelt Het welzijn van de vleeskalveren laat de ook in Frankrijk gevallen gemeld van Nederlandse kalfsvleessector. Daarnaast dat dit wel het geval is. De controles die boeren niet koud. Kalfjes krijgen daarom nabestaanden draaien. Het milieu- bloederziekte bij kalveren. in hun eerste drie maanden een extra ijze- vriendelijke energieproject van het Bij de ziekte sterven jonge kalveren rinjectie. Dat is nodig om goed te functi- bedrijf in de hoofdstad Taipei stuit oneren en bovendien om de natuurlijke na enkele weken aan huidbloedingen. Kalfsvleessector Grootste Liegebeest vooral op tegenstanders. “Het is ake- groei niet te verstoren. Of het werkelijk De oorzaak van de ziekte is nog niet De reclame van de kalfsvleessector, waarin Rob de Geus beweert “Kalfsvlees, wie om het welzijn van de kalveren gaat of lig dat de treurenden koel gehouden bekend. wordt daar nou niet vrolijk van?”, is verkozen tot het Grootste Liegebeest van 2009. Dit is dat het om de kwaliteit van het kalfsvlees worden door een airconditioning die gaat, is te betwijfelen. Want na die eerste (www.agd.nl) een jaarlijkse verkiezing die wordt gehouden door Stichting Wakker Dier. Archeologen ontdekken oeroud aangedreven wordt door het verbran- Het spotje wordt als misleidend beschouwd omdat het een verkeerd beeld schetst van drie maanden worden de kalveren op een bos in Abcoude den van de lijken van hun verwanten”, de leefomstandigheden van de kalfjes. ijzerarm dieet gezet. De Jonge weet dat Het wekt daarmee de indruk dat de kalfs- er een systeem op komst is dat een beter Archeologen hebben in Abcoude een zei een lokale overheidsfunctionaris. vleesindustrie een biologische manier van welzijn voor kalveren garandeert: het Pe- oeroud bos gevonden. Dit heeft de ge- Het crematorium weigert echter het werken heeft. Inmiddels is de reclame van ter’s Farm Systeem. Dat is een computerge- Risicoschok door fout elektri- meente in de provincie Utrecht dinsdag project te stoppen. Het heeft er 7,7 de buis gehaald. stuurd programma voor grotere groepen sche vliegenmepper De Geus, bekend van het programma De kalveren dat het drinkgedrag en het bekendgemaakt. De vondst bestaat miljoen Taiwanese dollar (163.000 De fabrikant van een elektrische Smaakpolitie, heeft in een gesprek met Kassa welzijn nauwlettend in de gaten houdt. uit een aantal bomen die nog rechtop euro) in geïnvesteerd. “We besparen aangegeven spijt te hebben van zijn mede- “Er doen in Nederland nu ongeveer vliegenmepper, waarschuwt dat het onder de grond bleken te staan. De maandelijks 15.000 Taiwanese dollar werking. De reclame werd gefinancierd van dertig kalfhouders mee aan dat ding schokgevaarlijk is. Het gaat om archeologen ontdekten ze tijdens (315 euro)”, aldus de directeur van het de subsidie die Stichting Promotie Kalfsvlees systeem. Het is een kostbaar een oplaadbare variant van een tennis- ontving van de Europese Unie, oorspron- systeem, maar ik verwacht dat een opgraving bij een middeleeuwse crematorium. Hij overweegt om de racket waarmee insecten geëlektrocu- kelijk bedoeld voor eerlijke voorlichting. dit steeds meer gebruikt zal gaan nederzetting onder het voormalige slot stroom te gebruiken voor andere doel- Marktleider VanDrie Group, eigenaar van worden in Nederland.”q teerd worden. Het gaat om de oplader Abcoude. Onder de vindplaats van de einden, zoals het licht in het gebouw. Stichting Promotie Kalfsvlees betaalde De Geus die door een constructiefout de kans nederzetting bleek het restant van een In het crematorium worden dagelijks in totaal duizend euro voor zijn vrolijke op een schok oplevert. boodschap. oerbos te liggen. ongeveer vijftig lijken verbrand. (www.nu.nl) (www.nu.nl) (www.detelegraaf) 12 P!T P!T 13
  • 8. REPORTAGE REPORTAGE Euforie d oor Herbal XTC “Ik voel me heerlijk, zelfverzekerd en onbezorgd” lijkt me alles behalve prettig en een bad Rosanne is inmiddels gearriveerd. Zij is de behoefte om te praten met iedereen. trip is mijn grootste nachtmerrie. Ik was een goede vriendin van me en heeft Her- Ik ratel aan één stuk door en wil het liefst dan ook sceptisch toen een vriend me bal XTC al eens geprobeerd. Vanavond aan ieder gesprek tegelijk deelnemen. Ik probeerde over te halen eens een pilletje blijft zij clean. Wel prettig om er iemand herhaal alles wat ik zeg minstens drie keer te nemen. Het pilletje waar hij op doelde bij te hebben die niets gebruikt. en er wordt om me gelachen. heet Herbal XTC en bevat geen chemische De letters XTC staan voor extase, het stoffen. Volgens deze vriend had het pil- gevoel dat je zou moeten krijgen van deze letje enkel een positieve werking. Je neemt Het is vijf voor half tien. “Wanneer zullen pil. Het gevoel dat ik krijg is sympathie. het in met een slok drinken en na een half we hem nemen?” gooit Marianne in de Voor mezelf en voor de mensen om me uur volgt een gelukzalig gevoel. Je hebt groep. Thijs en Gertjan zijn er klaar voor. heen. Ik heb de behoefte om mensen aan energie voor tien en wilt iedereen knuf- Michiel sputtert tegen: ‘Het is nog maar te raken en Thijs en Gertjan zijn hier het Een legale drug met een vergelijkbare werking felen. Fantastisch dus. “Als je eens een half tien! Als we hem nu nemen is hij al grootste slachtoffer van. Terwijl ik met ze pilletje wilt proberen”, zei hij, “dan is dit uitgewerkt voordat we in de kroeg zijn.’ praat streel ik hun arm en rug. Ze vinden als die van XTC. De naam Herbal XTC verklapt perfect om mee te beginnen.” Ik was om. al dat het om een natuurlijk product gaat. Uitproberen Het bevat geranamine wat afkomstig is van de Met het pilletje in onze broekzak zitten geraniumplant. Herbal XTC is te koop in de we wat onwennig op de bank. Het is smartshops en wordt steeds populairder. P!T- redacteur Marije probeerde het uit. woensdagavond en ik heb een aantal studiegenoten zover weten te krijgen met mij de Herbal XTC te proberen. We zijn “Mijn oog lijkt net een bij mij thuis. Een studentenkamer van nog geen twintig vierkante meter. Ik geef gebrande cd!” de mannen een biertje en neem er zelf ook één. Gertjan, Thijs en Michiel hebben alle Door: Marije Woltjer drie al eens geëxperimenteerd met drugs. XTC hebben ze meer dan eens ervaren Bij gebrek aan stoelen zit ik op de grond, hoofd en ik kan me niet meer focussen. maar aan de Herbal XTC hebben ze zich Thijs negeert deze opmerking en stopt het oké. Ik zit ook voortdurend aan leunend tegen een kast. De capsule zit Hetzelfde gevoel als hyperventilatie maar nog nooit gewaagd. Er is nog weinig de pil vliegensvlug in zijn mond. Gertjan mezelf. Met mijn handen aai ik over mijn nu dik twintig minuten in mijn lichaam. dan tien keer uitvergroot. Alle prikkels die bekend over de risico’s van de gerana- en Michiel werken hem ook naar binnen. benen, mijn gezicht en door mijn haar. Ik ben onrustig en luister al een tijdje ik krijg zijn intens. Iedereen praat door mine die deze pil bevat. Michiel verwacht Marianne en ik kijken elkaar aan. Wij “Voel jij hem al?” vraag ik iedereen die niet meer naar de gesprekken die worden elkaar en in mijn beleving is iedereen van de Herbal XTC een laffe versie van moeten er nu ook aan gaan geloven. Ik binnen mijn gezichtsveld komt. Ik kijk gevoerd. Ik voel me raar in mijn hoofd en hard aan het roepen. Ik ben bang. Mijn de gewone XTC. Gertjan denkt dat hij pak het zakje waar de pillen in zitten en door het open raam naar binnen. Michiel besef dat dit wel eens het begin kan zijn hoofd kan dit niet hebben. Ik denk dat ik hoogstens iets actiever wordt van deze kijk er nog even naar. Een grote doorzich- is na mij de eerste bij wie de XTC zijn van wat ik hoor te voelen door de XTC. Ik flauwval en zie mezelf al in het ziekenhuis pil en licht euforisch. “Ik denk dat ik er tige capsule met witte poeder erin. Je kunt werk doet. Hij zit vol energie en stuitert probeer het gevoel te negeren en begin ter liggen. “Ze moet naar buiten”, hoor ik ook arrogant van word”, bekend Gertjan. de capsule ook open maken en de inhoud hyper door mijn kamer. Zijn pupillen zijn afleiding een gesprek met Michiel die het iemand zeggen. Thijs’ verwachting is een verliefd gevoel, mengen met water. Op deze manier komt zo groot dat er van de iris nog maar een dichtst bij me zit. Ik vertel hem iets maar dat hij ook bij de gewone XTC heeft erva- het sneller in je bloed terecht. Ik besluit klein randje blauw is te zien. Rosanne kom halverwege al niet meer uit mijn woor- Een pilletje ren. Marianne is wat drugs betreft nog net de capsule dicht te laten en werk hem maakt foto’s van zijn oog. “Mijn oog is den. Ik word steeds gekker “Heb jij wel eens drugs gebruikt?” zo groen als ik en weet niet wat ze moet gauw naar binnen met een slok bier, voor- net een gebrande cd”, constateert Michiel in mijn hoofd vragen vrienden me wel eens. verwachten. Ze is nerveus. Om wat te dat ik me bedenk. na het zien van de foto. Gertjan en Thijs en besluit Tot voor kort was mijn ontspannen schenkt ze zichzelf een glas staan buiten te roken. Ze voelen nog niets het maar “ Ik zie mezelf al antwoord altijd ‘nee.’ rode lambrusco in. Ondertussen galmt Gelukzalig maar zijn ervan overtuigd dat het zo wel uit te Af en toe een biertje de muziek van mijn favoriete band Muse Ik sta buiten voor mijn huis met Thijs en gaat komen. Ze zijn relaxed en hebben het spreken. in het ziekenhuis liggen” gaat er lekker in en ook door de kamer en maak ik in de keuken Gertjan en weet niet meer hoe ik hier ben naar hun zin. Marianne zit wiebelend in “Ik voel me een jointje heb ik wel quacomole voor bij de chips. Zelf heb ik gekomen. Ik voel me heerlijk. Zelfverze- de stoel, in afwachting van wat gaat ko- raar in mijn eens geprobeerd. Andere ge- geen zin in chips. Ik ben net zo nerveus kerd en onbezorgd. De geranamine die in men. Ook bij haar laat de werking op zich hoofd joh”, zeg ik notmiddelen zag ik niet zitten. Het als Marianne en dat neemt mijn eetlust deze pil zit verhoogt de noradrenaline in wachten. Ze is in gesprek met Rosanne. Ik tegen de rest. Alle blikken zijn op mij ge- lijkt me ontzettend naar om de controle weg. Ik zet de versnaperingen op tafel. Ge- je lichaam wat resulteert in een euforisch, t heb geen idee waar het over gaat. Deze ‘ onschudlige’ geraniums worden richt. Een onwerkelijk gevoel tolt door mijn over mezelf te verliezen. Hallucineren lukkig maak ik mijn visite er wel blij mee. gespannen of opgewonden gevoel. Ik heb gebruikt als grondstof van Herbal XTC. 14 P!T P!T 15
  • 9. REPORTAGE ACHTERGROND Herbal XTC capsules Are you stupid? Dat is de vraag die de makers van The Age of Stupid stellen in de nieuwste klimaat- film, die op 22 september wereldwijd in première ging. The Age of Stupid: gedramatiseerde variant van Al Gore’s An Inconvenient Truth Door: Leo Wassing Milieubewuste personen zijn zich er over het algemeen goed van bewust: het is juist de mensheid in het algemeen die iets aan de opwarming van de aarde kan doen. In Postletwaite The Age of Stupid van filmmaker Franny tijdens de Armstrong komt die boodschap nadruk- première in New kelijk naar voren. In de film bevindt de York. Opval- ooit voor een Oscar genomineerde acteur lend daarbij is Pete Postlethwaite zich in het jaar 2055 de groene loper “Ik moet dit voorlopig niet weer doen, en hij bekijkt als ‘laatste man op aarde’ de beelden van de wereld van nu. De algemene opvatting van de filmmakers in plaats van de traditionele rode loper. dan word ik verslaafd” is dat klimaatverandering de wereld en de mensheid de kop gaat kosten. Post- lethwaite bekijkt vanuit een soort boom- Postlethwaite in de film is daarmee onze op de film van Al Gore, al rept zij in de hut beeldarchieven uit 1950 tot 2008 en toekomst in werkelijkheid, althans als we film geen moment over de wetenschappe- vraagt zich, bij het zien van de beelden, af niet op tijd ingrijpen. Daarmee is deze lijke benadering zoals die wel te vinden is hoe het zo ver heeft kunnen komen film vooral een film die een beroep doet in An Inconvenient Truth. De klimaatlobby Ben eigenlijk alleen maar met mezelf een muziekje op!” roept iemand door de over want Michiel heeft er twee gehaald. The Age of Stupid is wat dat betreft dui- ons op verstand. Wij kunnen nog leren heeft er nu weer een film bij en dat zal bezig. Mijn kaken staan strak en ik heb kamer. “Ja, muziek!” stemt de rest van Rond twaalf uur is bij de mannen het pil- delijk een ‘apocalyptische’ film. De film van de fouten van de generatie van Post- opnieuw leiden tot discussies. een extreem droge mond. Ik leen van ver- het gezelschap in. Gertjan en ik proberen letje ook grotendeels uitgewerkt. Michiel begint met beelden van het Millennium- lethwaite en het juiste doen. De sceptici worden in ieder geval ook niet schillende mensen een slok bier maar het op aanvraag een plaatje op te zetten van wil zijn laatste pilletje wel met iemand reuzenrad naast de stomende Theems De vraag is of een klimaatfilm daad- overtuigd door deze film en dat is wel van helpt niets. Water is ook geen oplossing. Michael Jackson. delen. Gertjan hoeft niet meer. Hij moet in Londen, de Opera van Sydney die in werkelijk helpt bij het oplossen van het belang met de naderende klimaatconfe- Gelukkig vind ik een pak Dubbelfris in “Hoe gaat ie aan dan?” vraagt Gertjan ter- morgen op tijd uit zijn bed. Zelf durf ik brand staat, Las Vegas bedolven onder probleem. De boodschap in de film is rentie in Kopenhagen (december 2009). mijn koelkast. Dubbelfris doet zijn naam wijl hij aan verschillende knopjes schuift. een tweede dosis niet aan want ik vond de woestijnzand, mensenmassa’s die een helder, laat daar geen misverstand over Het grootste probleem is dat de bood- eer aan want het werkt. Michiel klaagt Ik zou deze platenspeler blind kunnen binnenkomer veel te heftig. “Ik moet dit woestenij ontvluchten en regenwouden bestaan. Het is jammer dat de boodschap schap waarschijnlijk niet goed over zal ook over een droge mond en ik raad hem bedienen, zo goed ken ik hem. “Laat voorlopig niet weer doen”, zegt Marianne. die zijn veranderd in een triest, uitge- waarschijnlijk geen direct effect heeft komen bij het gros van de mensen. Als aan een slok Dubbelfris te nemen. Hij is mij maar even”, zeg ik terwijl ik Gertjan “Dan word ik verslaafd.” Thijs blijft over droogd landschap. Dat allemaal als op de ‘gewone’ mens. Kijk maar naar An je de film hebt gezien, ga je er echter er minder tevreden over en grijpt weer subtiel wegduw bij de knopjes. Maar ook en is daarmee de gelukkige eigenaar van gevolg van klimaatveranderingen. Waarbij Inconvenient Truth van Al Gore. De film wel over nadenken. Maar nadenken is naar zijn biertje. ik krijg hem niet aan de praat. een halve pil extra. Michiel schuift de wij, de mensheid, de schuldigen zijn. werd met veel bombarie gepresenteerd als helaas niet genoeg om het probleem van “Zit de stekker er wel in?” merkt Gertjan capsule uit elkaar en strooit de inhoud Aan de hand van zes concrete voorbeel- dé klimaatfilm, maar kreeg vooral bijval klimaatverandering op te lossen. Er moet op. Ik schaam me. over de limegroene tafel. Met een schaar den wordt vervolgens uitgelegd hoe de van politici en managers. De film van Al nú iets gebeuren, voordat het te laat is. Het is een nu een klein uurtje geleden dat verdeelt hij de witte poeder in tweeën. klimaatverandering de wereld en de Gore kreeg echter nogal wat kritiek te ver- Een gedramatiseerde film uitbrengen om we de pil hebben genomen en Gertjan en Nog eentje? Thijs gooit zijn deel in een glas water en mensheid de kop zal kosten, als de mens- werken, omdat Gore in sommige passages de mogelijke gevolgen van klimaatveran- Thijs voelen hem nu ook binnenkomen. Het is elf uur en de pil doet nu ook zijn drinkt het op. Michiel doet hetzelfde. We heid zo door blijft leven als nu. In de film effecten van klimaatverandering over- dering te laten zien is één, daadwerkelijk Ze beschrijven het gevoel als lekker en werk bij Marianne. Ik vraag haar hoe ze besluiten naar de kroeg te gaan en daar wordt een voorbeeld gegeven van een man drijft of weersverschijnselen toeschrijft actie ondernemen is twee. En in dit geval ontspannen. Ze kennen dit gevoel door zich voelt. “Ik voel me heerlijk”, verkon- het feestje voort te zetten. Ik ben niet die in India een ‘low budget’ vliegmaat- aan klimaatverandering zonder dat daar zit er een hele grote stap tussen één en hun eerdere ervaringen met drugs en zijn digt ze. Iedereen zit nu binnen en de sfeer meer zo in de feeststemming maar heb schappij begint. De ondernemer wil heel bewijs voor is. twee. De bijbehorende slagzin van de film, dan ook minder onder de indruk dan ik. is onwijs goed. Bij mij begint het geluk- ook nog geen zin om te gaan slapen. Op India het vliegtuig in hebben: hij heeft al An Inconvenient Truth liet de wereld wel Are you stupid?, is wel goed gevonden. Marianne is klein en tenger. Een postuur zalige gevoel weg te zakken. Ik voel me zoek naar een manier waarop ik me weer 1200 man personeel. De meeste hebben bewust nadenken over de gevolgen van Men wordt over het algemeen niet graag waarvan je verwacht dat een pilletje als nog steeds lekker maar ben duidelijk over lekker kan voelen. Eenmaal in de kroeg zelf nog nooit gevlogen en krijgen een de klimaatveranderingen. Er kwam een een spiegel voor gehouden. De verwach- dit als een bom zou inslaan. Het tegen- het hoogtepunt heen. Ik praat niet meer besluit ik me te vergrijpen aan de drank. spoedcursus. De man verhoogt daarmee brede discussie op gang tussen voor- en ting is gerechtvaardigd dat de mensheid overgestelde is waar. “Ik voel nog steeds zoveel en heb minder de behoefte om an- Misschien brengt alcohol me weer terug de vervuiling in zijn regio drastisch. tegenstanders van de film. Armstrong is in 2055 niet uitgestorven zal zijn, maar… niets”, zegt ze teleurgesteld. “Zet eens deren aan te raken. Er is nog één pilletje naar het XTC-gevoel. q Het rampzalige verleden van de generatie er in geslaagd om een vervolg te maken it’s life, but not as we knew it. q 16 P!T P!T 17
  • 10. FAMILIEPORTRET FAMILIEPORTRET Mijn oma & ik Buurvrouwen van Riet in de woongroep De groene leefwijze van een oma (74) versus die van haar kleindochter (21) Oma Riet Voor oma riet is het gemakkelijk. Zeg biologisch en ze denkt aan betere kwaliteit, meer Kleindochter Jessica Corrie: ”Ik heb veel mensen gekend die biologisch en dynamisch leven, maar Eten smaak en het milieu. Haar klein dochter: “Als ik aan biologisch denk, komt er een beeld Eten achteraf toch schijnheilig blijken te zijn. “Ik eet zoveel mogelijk biologisch. bij me op van geitenwollensokken typetjes en door-insecten-aangevroten boerenkool in “Bij mij thuis eten we niets biologisch. Met Riet is Bijvoorbeeld biologisch vlees of schar- de grond.” Hun (bio)logische kijk op de groene manier van leven. Als ik soms iets biologisch eet, bijvoor- dit anders, relvlees en biologische kaas. Met koken Door Jessica Visser beeld bij mijn oma, dan proef ik af en ondanks dat ze probeer ik het zoveel mogelijk biologisch toe wel het verschil.” toch haar auto te bereiden.” Keurmerken vaak gebruikt. Schoon “In de supermarkt let ik vaak wel op een Ze blijft bewust “Ik gebruik biologisch wasmiddel en keurmerk, maar dat is dan met name de bezig, eigenlijk biologische zeep.” producten met het logo ‘ik kies bewust.’ net als ik. Keurmerken Op die manier heb ik het idee dat ik Waarom andere “Niet belangrijk, ik kijk alleen naar nog gezond bezig ben, alhoewel ik dat bewoners niet biologische producten of producten met logo ook zie op producten waarvan ik zo bewust een EKO-logo erop. Ik houd me niet bezig denk: is dat wel bewust gezond?” leven? Ik denk met keurmerken en weet er weinig van.” Noodzaak dat het ze niet Noodzaak “Hoe belangrijk bewust leven voor me boeit, of dat ze “Hoe belangrijk dit voor me is? Erg is? Niet belangrijk, ik houd me er niet bang zijn dat je ergens voor staat als je belangrijk, ik doe liever niet zonder. Ik mee bezig en waarschijnlijk komt dat voor biologisch en ecologische producten fiets ruim twintig minuten naar de stad ook doordat ik niet biologisch ben kiest.” of naar de biologische boer om aan mijn opgevoed. Mijn moeder dus wel, maar biologische producten te komen.” ze vindt het te duur om alles voor het Ger: “Riet heeft haar eigen biologische Milieu gezin biologisch te kopen, dat ik wel moestuin in Kortenhoef. Ik ben wel eens “Het milieu heeft er mee te maken dat begrijp.” mee geweest naar de ik voor dergelijke producten kies, ik wil Milieu tuin, wat ik erg leuk ook wel dat biologische boeren er mee “Milieu? Ik vind mijn afval scheiden al vond. Vooral omdat gesteund worden.” een hele prestatie, haha. Nee hoor, nu ik zelf ook een klein Reizen het de laatste paar jaren naar mijn idee moestuintje heb. “Ik reis niet milieuvriendelijk maar ik heb een hype is geworden om aan het milieu Ik vind dat Riet wel een auto met een A-label, wat beter te denken ben ik er wel wat serieuzer erg positief in het voor het milieu is.” over na gaan denken. Maar echt tot leven staat en ik sta Kleding grote veranderingen heeft het niet erachter dat ze biologische en ecologische “Soms koop ik biologische kleding. Ik gebracht.” producten gebruikt.” vind die kleding wel leuk, maar ik koop ze Reizen alleen als ik wat leuks tegenkom.” “Ik reis eigenlijk best milieuvriendelijk. Célastine: “Samen zitten Riet en ik in Vrije tijd Ik gebruik vaak de trein, ondanks dat ik het bestuur voor de woongroep en we “Ik tuinier zonder kunstmest om het een auto tot mijn beschikking heb. En zingen ook weleens samen. Ik vind het tuinieren zoveel mogelijk biologisch te omdat ik gebruik maak van het open- leuk dat Riet net zo ‘groen’ leeft als ik. maken.” baar vervoer, loop en fiets ik ook veel. Ik denk dat deze manier van leven er Tweedehands Maar eerlijk gezegd doe ik dit niet voor mee te maken heeft dat Riet zo vitaal is. “Mijn eigen spullen die ik niet meer het milieu, maar puur voor mezelf.” Zelf eet ik af en toe biologische dingen. gebruik breng ik altijd naar de kringloop- Groen motief Ik vind het wel fijn winkel.” “Als ik aan biologisch denk, komt er om te weten dat Groen motief een beeld bij me op van geitenwollen- er geen troep in of “Ik leef zo, omdat ik het eten lekkerder sokkentypetjes en door-insecten-aange- op zit. We hadden vind en alles bij elkaar is het beter voor vroten boerenkool in de grond, dit past eerst bij de woon- me. Ik denk dat het gezonder is om biolo- totaal niet bij me. Ik leef op mijn eigen groep ook een gisch te leven, het is puur voor mezelf.” manier en ik heb het goed zo.” grote moestuin, Riet over Jessica: Jessica over Riet: maar de man die “Als ze zich meer zou verdiepen in biolo- “Ik vind het goed dat mijn oma wel ervoor zorgde heeft gisch eten, denkt ze er anders over. Ik heb bewust leeft. Volgens mij is ze om die de zorg ervan uit handen genomen niet echt een duidelijke mening over haar reden wel zo vitaal. Vierenzeventig jaar en niemand anders uit de woongroep manier van leven, ik vind het niet slecht. en toch nog kunnen kanoën, langlau- wilde deze zorg op zich nemen. Riet had Tip van je oma: ga de uitdaging aan en fen en wandelen in de Balkan. Ze geniet dat denk ik wel gewild, maar die heeft probeer het eens uit!” duidelijk van haar pensioen en ze zorgt er geen tijd voor.” Inzet: Riet verzamelt pompoenen uit eigen moestuin Grote foto: oma Riet en kleindochter Jessica uitstekend voor haar zelf.”q 18 P!T P!T 19
  • 11. Waarom zo bloot? Foto Foto Medewerkers van Lush, de biologische cosmeticawinkel in Amsterdam, gaan met de billen bloot voor een beter milieu. Zij lopen door de Kalver- straat als deel van een actie om het winkelpubliek aan te moedigen om producten te kopen zonder verpakkingsmateriaal. Hun enige kleding- stuk is een weinig verhullend winkelschort met daarop de tekst: VRAAG ME WAAROM IK BLOOT BEN. 20 SportMind SportMind 21
  • 12. ACHTERGROND ACHTERGROND Een groener Nederland door poep Niet alleen mensen, maar ook dieren kunnen nu hun steentje bijdragen aan het reali- Perry van der Put is adviseur en pro- Maar is het ook mogelijk om dat het aantal mensen dat bereid jectleider van OGIN Biogas. Het bedrijf stedelijke gebieden te voorzien van is om speciaal voor groene stroom seren van een beter en schoner milieu. In de gemeente Zeewolde in Flevoland worden is gespecialiseerd in de ontwikkeling warmte door biogas? De Man: “Het hun huis op de kop te zetten, erg sinds januari drieduizend huishoudens voorzien van warmte dankzij de ontlasting van en realisatie van biogasinstallaties. is niet zo dat je bestaande, oudere gering zal zijn. Bovendien loont koeien. Van der Put: “In Nederland is de huizen opeens kunt voorzien van het de moeite niet om voor bijvoor- vraag naar biogas afhankelijk van warmte en elektriciteit door biogas. beeld tien huishoudens een heel Door: Milou Reumer de subsidie die verstrekt wordt door Allereerst zijn er natuurlijk koeien lange pijpleiding aan te leggen.” de overheid. Die is niet hoog. Ener- nodig, dus een biogasinstallatie zijds wil de overheid meewerken aan staat vrijwel altijd in een buiten- Of heel Nederland over tien jaar het bevorderen van biogaswinning, gebied. Je zou pijpleidingen onder verwarmt wordt door koeienpoep? Het is een vreemd idee, je huis Vormt de penetrante geur van koeien- vrijkomt, maar volledig wordt omdat dit het milieu ten goede komt de grond aan kunnen leggen naar “Nee, dat zeker niet”, vertelt De verwarmen door stinkende koeien- mest een probleem voor de bewoners? verbruikt, zodat het geen schade en omdat het daarnaast het gebruik bijvoorbeeld de randstad. Maar Man. “Ten eerste is dat een te korte poep. Toch blijkt het een erg goed “Alleen op mijn erf is de geur te rui- aanricht aan het milieu. van fossiele brandstoffen vermindert. dan is er nog het probleem van het tijd om heel Nederland van biogas alternatief voor aardgas te zijn. Op ken. De bewoners van de huizen die Anderzijds snijdt de overheid zichzelf huis zelf. De huizen die momen- te voorzien, om dat te realiseren dit moment lopen er in Nederland verwarmd worden door het biogas, In Zeewolde zijn de plannen inmid- flink in de vingers wanneer zij het teel verwarmd worden door biogas is meer tijd nodig. Ten tweede meerdere projecten waarbij bio- hebben zeker nergens last van”, aldus dels gerealiseerd en staat de biogas- gebruik van biogas te veel stimuleert, zijn daar speciaal voor gebouwd. zijn er niet voldoende koeien om gas gewonnen wordt uit koeien- een grinnikende Van Beek. installatie op het erf van Van Beek. aangezien de overheid grote belangen Het betreft dus in alle gevallen elke woning warm te houden. Ik poep. Hiermee worden woningen Maar niet iedereen is bereid om een heeft in de gasindustrie en energie- nieuwbouwwijken. Een ouder huis zie het daarentegen wel voor me voorzien van warmte. Eén van die De biogasinstallatie in Zeewolde enorme koeienpoepverwerker achter voorziening.” is voorzien van een Hr-ketel en die dat bijvoorbeeld vrachtauto’s en projecten betreft een woonwijk in is er niet zonder reden gekomen. in de tuin te plaatsen. Gijs de Man, kun je er niet zomaar uitslopen. Het personenauto’s over tien jaar geheel Zeewolde. Het project is een samen- Aanvankelijk kwam het initiatief van directeur van Essent Warmte: “Niet Enkele wijken in Zeewolde, Dronten is erg kostbaar om een huis dusda- op biogas rijden, dat lijkt me een werking tussen Essent Warmte en SenterNovum. Dit is een agentschap veel boeren staan te springen om mee en Lelystad worden op dit moment al nig te verbouwen dat het geschikt goed streven voor de komende tien Gerrit Jan van Beek, een lokale boer. van het ministerie van Economische te werken aan deze projecten. Toch voorzien van warmte en elektriciteit is voor biogaslevering. Er is geen jaar.” q Zaken en ondersteunt bedrijven bij zijn er gelukkig enkele veehouders uit koeienpoep. Het komende jaar onderzoek naar gedaan, maar ik De tientallen viervoeters in de stal- het realiseren van duurzame of in- die inzien dat dit ook in hún voor- zal in Friesland eenzelfde project van durf met zekerheid te zeggen len van Van Beek produceren kilo’s novatieve projecten. Instellingen en deel werkt. Koeien produceren nu start gaan. poep per dag. Het plan om de bruine, bedrijven kregen de kans om aan Sen- eenmaal erg veel mest per dag en de stinkende brei om te zetten naar terNovum een voorstel te presenteren boer moet daar ergens mee heen. Een duurzame energie had de veehouder om de gemeente Zeewolde groener te biogasinstallatie kan de mest op een al veel langer. Van Beek: “Ik heb al maken. Uiteindelijk werd het voorstel efficiënte manier verwerken en daar- een windmolen op mijn erf staan die van Essent Warmte als het beste gezien: naast verdienen de boeren er ook nog groene energie opwekt en het leek me een biogasinstallatie waarin mest wat geld mee, kan het mooier?” geen slecht idee om daarnaast ook door middel van ‘vergisting’ afgebro- nog eens groene stroom te leveren ken wordt. Op deze manier wordt Ja, het kan zeker mooier. Want hoe- aan een elektriciteitscentrale. Rond het methaan uit de mest gehaald. wel een biogasinstallatie voordelen dezelfde tijd dat deze plannen door Vervolgens wordt het methaan via met zich meebrengt, zoals een beter mijn hoofd spookten, hoorde ik van buizen onder de grond vervoerd naar milieu, zijn er ook enkele nadelen. Essent Warmte en de gemeente Zee- de desbetreffende huishoudens, waar Zo kan een biogasinstallatie niet te wolde dat zij soortgelijke plannen het gas omgezet wordt in warmte. ver van de woonwijk staan, omdat aan het smeden waren, een perfecte Een groot voordeel hiervan is dat het de warmte dan niet vervoerd kan timing dus.” methaan niet meer worden. Daarnaast is biogas een stuk duurder voor de consument dan aardgas. De Man: “Het kost inderdaad veel geld. Aan de andere kant weten de bewoners waar ze aan beginnen. Bij de aankoop van een nieuw huis wordt hen namelijk dui- delijk gemaakt dat ze een huis kopen dat door biogas warm zal worden gehouden. Het is dus een keuze die de consument vooraf zelf maakt.” Biogasinstallatie waarin de koeienpoep verwerkt wordt. Eén koe kan zeven huishoudens voorzien van warmte. 22 P!T P!T 23
  • 13. ACHTERGROND ACHTERGROND Het toppunt van duurza am en ecologisch leven Zelf groente verbouwen, energie opwekken en water zuiveren. Totale onafhankelijkheid voor een schoner en beter milieu. Sommige mensen gaan net even dat stapje verder als het gaat om milieubewust leven. Niet alleen afval scheiden, Wat zijn Earthships? maar ook je huis van afval bouwen. Je contract met Es- sent opzeggen en zelf voor energie zorgen en als klap op Volgens Michael Reynolds, een Ame- rikaans architect en ontwerper van de vuurpijl; een complete ecologische samenleving op- Earthships is het een soort ‘ark van bouwen. Noach’ waarin men moeilijke tijden en rampen kan overleven. Door: Marlies Scheper dit soort gebouwen te realiseren. Earthships zijn de meest klimaat- Je woont in een nieuwbouwhuis, met man Het animo is groot om in een ‘ecodorp’ te neutrale gebouwen die er bestaan. Ze en kinderen. Hebt een vaste baan. Maar wonen. De plannen zijn een jaar geleden worden gemaakt van gerecycled en afgedankte materialen. Zo worden de voor je het weet draait alles alleen nog ontstaan en nu zijn er al zo’n tweehon- muren worden gemaakt van auto- maar om bezit en let je niet meer op de derd aanmeldingen van mensen die in banden, aarde, blikjes en wijn- en schade die je aanricht. “Het kan zo echt het dorp willen wonen. Anneke: “Een bierflessen. Ook is het gebouw ge- niet langer”, vindt de milieubewuste An- grote groep enthousiaste mensen met deeltelijk ingegraven. Hierdoor is het neke Korthout. een verscheidenheid aan talenten. Zoveel lekker warm in de winter en koel in de Dat is de gedachte die bij meerdere verschillende soorten mensen: Jongeren, zomer. En staat het gebouw minder mensen door het hoofd spookt wanneer gezinnen met kinderen, mensen uit het bloot aan de invloeden van het weer. ze kijken naar de toestand waarin hele land. Het is echt ontzet- Het mooiste van het Earthship is de aarde verkeert en de tend leuk.” ook dat het de bewoners voorziet in mentaliteit van sommige “Waar Al vroeg lette Anneke stroom en water. Een Earthship is niet mensen. Wat doe je dan? het echt om er op dat ze het aangesloten op elektriciteitsnet, de Je maakt een paar ge- milieu niet te veel waterleiding of het riolenstelsel. Het durfde keuzes, je gaat gaat is dat je niet belastte. “Niet gebruikt geen fossiele brandstoffen. In plaats daarvan staan er zonnepane- je eigen huis bouwen. meer neemt dan je met het vliegtuig, len op het dak die voorzien in de ener- Maar niet zomaar een geen vlees eten, huis, een Earthship. Een nodig hebt.” geen auto. Gewoon giebehoefte. Het regenwater wordt op- gebouw dat in niets lijkt lekker met de fiets of gevangen op een centraal punt bij het op een gewoon huis. Samen met het openbaar vervoer.” Maar gebouw, waarna het water gefilterd tweehonderd andere mensen. In Brabant in het ecodorp kan ze echt ecologisch wordt, zodat je het kunt drinken. Ook worden er binnen planten gekweekt wordt hard gewerkt aan een ‘ecodorp’ bezig zijn. “Dan neem je alleen wat je die als voedsel kunnen dienen. Een waar ook Anneke aan meehelpt. nodig hebt. Je bent meer in balans met je Earthship zorgt dus eigenlijk voor Hier komen onder andere Earthships omgeving. Natuurlijk ga ik weleens naar zijn bewoners. te staan, honderd procent ecologische de Hennes en Mauritz . Het is een illusie bouwwerken, die het milieu niet scha- om te denken dat je in alles zelfvoorzie- Maar het is niet alleen een heel den. Het merendeel van de Nederlanders nend kunt zijn. Als ik ziek ben ga ik ook klimaatneutraal bouwwerk. Het heeft daar waarschijnlijk nog nooit van naar het ziekenhuis en ik moet ook naar Earthship gaat ook helemaal op in gehoord. En dat is best logisch want de tandarts. Het is niet de bedoeling dat zijn omgeving. Het gebouw past in Earthships bestaan nog maar kort in we terug naar de prehistorie gaan. Waar zijn natuurlijke omgeving omdat het Nederland. Het eerste gebouw is afgelo- het echt om gaat is dat je niet meer neemt gedeelte is ingegraven en begroeid pen zomer geopend. En nu worden er dus dan je nodig hebt, je moet letten op de met planten. plannen gemaakt om nog veel meer van voetafdruk die je achterlaat.” De ‘ecodorpers’ willen zo veel mogelijk op een verantwoorde manier zelfvoorzienend Eerste Earthship van Nederland zijn. Daarom wordt er bij het ontwerp Vlnr: 1 Het eerste Earthship in Nederland staat in Zwolle. 2 Flessen en autobanden gevuld met aarde vormen de muren. 3 Ramen gericht op het zuiden zorgen voor van het dorp niet alleen gedacht een veel lichtinval waardoor er planten binnen kunnen groeien. 4 Resultaat: Een kleurrijk geheel. 20 juni 2009 is het eerste Earthship in duurzame bouw van de huizen. Er wordt Nederland geopend in Zwolle. Ieder- ook goed nagedacht over bijvoorbeeld een aan de slag en om vijf uur ’s middags spirituele ondernemingen en mensen die gebouwd, dus kan het wat langer duren. een kan er dagelijks genieten van een gezamenlijke groentetuin, een buurthuis mag je weer naar huis. In het dorp kan een hostel willen openen of een Bed & Wanneer er wordt begonnen met de bouw kopje thee; het is namelijk een thee- een boerderij met dieren, een bos waar de ik mijn tijd beter indelen.” Anneke kijkt Breakfast. van het dorp is nog niet zeker. Het ligt huis. Ook is er een grote tuin waar on- kinderen kunnen spelen en een natuur- er naar uit om haar baan op te zeggen en De ‘ecodorpers’ gaan zelf hun huis namelijk nog niet vast waar het dorp pre- der andere groente wordt verbouwd. lijke zwemvijver. Ook zijn er veel mensen haar geld te verdienen in het dorp door bouwen, met behulp van experts. Het cies komt. Maar volgens Anneke komt dat Het initiatief kwam van woningcor- die willen werken in het dorp. Waaronder bijvoorbeeld eten te verbouwen. enige waar Anneke een beetje tegen op vanzelf. “Er zijn zoveel mensen die naar poratie SWZ, ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan. Het Earthship ook Anneke. “Nu ben ik nog afhankelijk Er zijn meerdere mensen die er hun ziet. “Er zullen momenten zijn dat het ons toekomen omdat ze willen helpen. staat in Doepark Nooterhof en wordt van mijn baan als projectfunctionaris om eigen onderneming willen beginnen. Zo afzien wordt.” Gemiddeld duurt de bouw Ik weet zeker dat wanneer de tijd rijp is, geëxploiteerd door studenten van De geld te verdienen. ’s Ochtends gaat de is er een stel dat hun eigen boerderij wil van één Earthship drie maanden, maar er een stuk grond beschikbaar komt voor Landstede. Anneke Korthout (39 jaar), gaat met haar wekker, je fietst naar je werk. Je gaat braaf beginnen, er zijn een aantal mensen met in Brabant worden er meerdere tegelijk ons.”q man en twee kinderen in het ‘ecodorp’ wonen. 24 P!T P!T 25
  • 14. INTERVIEW PORTRET Het ultieme buitenspelen Hij neemt een flinke trek van zijn sigaret reizen organiseren en er van leven. Dat huizen op een landgoed aan een geweldig en krabt wat op zijn hoofd. Na een tijdje gaat gewoon niet. We doen het omdat we meer. Wat wil je nog meer? We werken sa- komt er een volmondig ‘ja’ uit zijn mond. het leuk vinden.” men met een Fin die de huizen daar heeft ”Ik voel me sinds een maand echt onder- gebouwd. Die huizen huren we. In eerste nemer.” Daar moet hij even over naden- Connecties instantie richten we ons op Finland. Zwe- ken. “Ik merk wel wat er allemaal bij komt Hij was kok, zij reisleidster in den is een volgende stap.” Kauwend op kijken.” Een nieuwe functie als reisleider, Scandinavië. Voor hun bedrijf reis- een pen verrast Barelds door na een stilte een nieuw bedrijfje. “ Het voelt wel goed.” den Barelds en zijn geliefde vaak naar ineens te beginnen met praten. “Eigenlijk Al meer dan drie jaar speelde hij met de Scandinavië. Ze deden onderzoek naar ondernemen we op een vrij gemakkelijke gedachte een eigen bedrijf te starten. de mogelijkheden om zich in Zweden en manier. We hoeven geen grote investerin- Sinds begin dit jaar mag hij zich eindelijk Finland als bedrijf te vestigen. gen te doen en aan personeel hoef ik nog zelfstandig noemen. Ondernemer was hij niet te denken. We willen alles zelf graag al: “Maar dit is toch anders dan wat ik begeleiden. We willen gebruik maken hiervoor heb gedaan.” “Ik voel me echt van bestaande locaties, we kennen daar ondernemer” veel mensen die graag met ons samen Geert Barelds is van kinds af aan willen werken”, zegt Barelds enthousiast. geïnteresseerd in koken. Hij werd kok en “Zonder die connecties begin je niks. heeft sindsdien al vele keukens versleten. Samen leerden ze in de loop van de tijd Die moet je gewoon hebben”, voegt zijn Jarenlang leidde hij verschillende eetten- een hoop mensen kennen. “Vooral in vriendin en zakenpartner toe. Het is de ten. Zijn laatste klus was het managersc- Finland heb ik veel contacten opgedaan”, bedoeling dat InterSisu de mensen daar hap bij La Place (V&D) in Deventer. “Ik vertelt de ondernemer. Barelds vriendin goed onderbrengt. “Je moet je inderdaad had daar de leiding over zo’n vijfendertig Wenche kende, vooral in Zweden, ook wel onderscheiden. Er zijn wel meer mensen die in de keuken werkten. Ik al een hoop mensen uit haar periode als mensen die de incentive markt hebben zocht graag het grijze gebied op, een reisleidster. Barelds ogen flonkeren als hij ontdekt”, beweert Barelds. “Incentive beetje op het randje balanceren van wat over de locatie in Finland vertelt. “Drie betekent letterlijk stimuleringsregeling. t binnen het concept past en wat net niet. Dat kon daar goed. Soms hielden ze me wel tegen, maar dat vond ik juist een uitdaging.” Toch had hij het ineens gehad met dat meekijken over zijn schouder. “In de natuur besef je dat je leeft” “Het concept dat ze bij La Place gebruiken biedt wel kansen, maar een eigen bedrijf is voor mij een grotere uitdaging. Nu is alles wat je doet vanuit je eigen gevoel, je doet het omdat je het leuk vindt en omdat het van jezelf is.” Barelds nam het er goed van. Na zijn tijd bij La Place reisde hij veel en dacht hij na over zijn toekomst. Het reizen beviel hem zo goed, dat hij er zijn werk van maakte. Hij richtte InterSisu op en besloot zich te richten op de reismarkt. “Wat is er nu mooier dan met een groep naar Zweden of Finland te gaan en om daar te werken aan teambuilding. Het is geweldig om die ervaring met anderen te delen”, zegt de InterSisu staat voor ‘kracht’, ‘van binnen uit’ en ‘naar de kern’. En dat alles ook nog eens 36-jarige ondernemer enthousiast. Naast ‘samenhangend’. De twee oprichters Geert Barelds en Wenche Spanhaak organiseren de werkzaamheden voor zijn eigen bedrijf reizen voor groepen in Finland en Zweden. Zo leren teams elkaar beter kennen. Iets heel klust Barelds nog wel bij. “Ik werk partti- me bij het provinciehuis Overijssel, ook in de anders dan Barelds voorheen deed. Even weg uit de dagelijkse sleur, opgesloten in de vrij- keuken. Dat moet wel, anders komen we heid. Een inspirerende reis. Even back to basic in het noorden van Europa. “Voor bewuste niet rond. Wij kunnen niet alleen maar Eén van de huizen waar de activiteiten plaatsvinden. teambuilding zit je goed bij ons.” Door: Thomas Tobé 26 SportMind P!T 27
  • 15. PORTRET QUIZ Is je huis geïsoleerd? 1. Ja (30) 2. Nee (0) 3. Gedeeltelijk (15) Laat je het licht branden in ruimtes waar niemand is? 1. Nee, ik doe het licht uit (20) 2. In sommige ruimtes laat ik het licht aan, dat staat gezelliger (0) De wereld warmt op en we moeten wat doen! 3. Ik hou niet van donker, dus ik laat overal het licht aan. (0) Probeer jij energiezuinig te leven? Doe nu de zelftest ‘Hoe groen ben jij?’ en kijk hoe milieu- Hoeveel spaarlampen gebruik je in bewust jij bent. huis? 1. Niet een (0) 2. Enkele (10) Hoe vaak reis je per vliegtuig? Hoe lang douche je gemiddeld? 3. 30 tot 50 procent van de lampen in huis 1. Nooit (35 pt) 1. Minder dan 5 minuten (25) (20) 2. Eens in de drie jaar (30 pt) 2. 5 tot 10 minuten (20) 4. Meer dan 50 procent van de lampen in 3. Een à twee keer per jaar (15 pt) 3. Langer dan 10 minuten (0) huis (25) 4. Vaker dan twee keer per jaar (-10 pt) 5. Ik gebruik eigenlijk alleen spaarlampen Stel: je koelkast is kapot en kan niet (0) Hoe vaak pak je de auto? gerepareerd worden. Wat doe je? 1. Ik rij zelden of nooit (40) 1. Ik koop een nieuwe (20) Zet je de verwarming lager als je 2. Minder dan 100 kilometer per week 2. Ik kijk of ik er tweedehands een kan het huis verlaat en verder niemand (30) krijgen (10) thuis is? 3. 100 tot 500 kilometer per week (20) 3. Ik zet mijn bederfelijke waar in de 1. Nee, daar let ik nooit op (0) “Iedereen moet dat Scandinavië- 4. Meer dan 500 kilometer per week (-10) kelder (20) 4. Ik doe niks, ik kan wel zonder koelkast 2. Soms, als ik er aan denk (15) 3. Ja, altijd (30) gevoel gewoon ervaren” Welke brandstof tank je? 1. Benzine, gas of diesel met roetfilter (10) (0) 2. Diesel zonder roetfilter (0) Als het ‘s winters te warm is in huis, 3. Ik rijd in een hybride (30) dan... UITSLAG Een zonsondergang op een winterdag in Finland. 4. Biobrandstof of aardgas (30) 1. Doe ik een raam open (10) Tel de punten achter de door jouw 5. Geen, ik heb geen auto (40) 2. Zet ik de verwarming/kachel lager (20) gekozen antwoorden op en kijk hier 3. Doe ik een trui uit (-10) hoe groen jij bent! Een soort van bonus voor het personeel, mijn achtergrond als kok. Iedereen moet bijvoorbeeld. Ik weet gewoon nooit wat er Houd je tijdens het autorijden rek- Heb je een waterbesparende douchekop? maar dan niet in geld.” Klanten hebben dat Scandinavië-gevoel gewoon ervaren.” gaat komen.” Het scheiden van privé en ening met het brandstofverbruik? 1. Ja (10) -30 en 175 punten: een belangrijke rol in het samenstellen zijn bedrijf kan Barelds goed. “Ik kan voor 1. Ja (30) 2. Nee (0) Je bent toe aan een groen heropvoed- van het programma. “Wij hebben natuur- De gedrevenheid waarmee de twee praten mezelf goed bepalen wanneer ik stop met 2. Nee (0) ingskamp. Je rijdt veel te veel auto en lijk wel invloed op de inhoud, maar er ligt klinkt aanstekelijk. “Ons doel met de werken, ook al is mijn werk hier thuis. Als 3. Soms (15) Hoe ga je naar je werk/naar school? vliegt er lustig op los. Het interesseert niet één of ander plan klaar wat gevolgd reizen is dat mensen zichzelf even over- ik de laptop dichtklap is het ook klaar 4. Nee, ik zei toch al: ik rijd geen auto (35) 1. Lopend (30) je weinig wat de klimatologen ons al- moet worden. Het aanbod van wat er al- geven aan de natuur. Los van alle hectiek, voor die dag. Er zal heus nog wel een 2. Met de fiets (40) lemaal te vertellen hebben. Als je maar lemaal kan is gewoon heel groot. We zijn lekker ontspannen”, vertelt Wenche hersenspinsel door mijn hoofd schieten Hoeveel wasjes draai je per week? 3. Met de auto (0) lol hebt, nietwaar? heel flexibel”, vertelt Barelds. Spanhaak. “Ja, als je midden in de natuur van wat ik nog allemaal moet doen, maar 1. Een tot drie per week (30) 4. Met het openbaar vervoer (20) staat besef je pas dat je leeft”, vult Barelds ik ben er niet continu mee bezig.” Tijd 2. Eentje per dag (20) 5. Niet van toepassing (30) Terwijl hij een slok neemt van een heerlijk aan. The sound of silence, het horen van de voor zichzelf heeft Barelds nog wel. “Maar 3. Meer dan 1 was per dag (0) gebrande espresso vertelt Barelds hoe een natuur. Dat is het mooiste, daar doe je het als het drukker wordt zal het betekenen Hoe was jij je handen? 175 tot 350 punten: teambuildings dag in Scandinavië eruit voor. Eigenlijk is het gewoon buitenspe- dat ik weinig vrije tijd heb. Maar mijn Gebruik je een wasdroger? 1. Met koud water (10) Jij bent gemiddeld, gematigd, geen gaat zien. “Een goed ontbijt is erg belang- len, maar dan ultiemer.” werk is wel mijn hobby. Op dit moment is 1. Ja (10) 2. Met warm water (0) uitschieter, geen hardliner, maar een rijk omdat je de hele dag op pad bent. het allemaal nog goed te combineren. Ik 2. Nee (20) verstandige middenmoter die af en toe, Daarna geven we mensen uitleg over de Anders ben ook blij met de provincie als werkge- Maak je gebruik van groene ener- maar wel op de juiste momenten aan natuur en de omgeving. De mensen krij- “Pfff, lastige vraag”, verzucht Barelds ver. Mijn baas is flexibel als ik iets voor Laat je apparaten in huis op stand- gie? het milieu en het klimaat denkt. Maar je gen bijvoorbeeld een mandje en een mesje als ik hem vraag hoe hij als eigen baas InterSisu moet doen. Als ik een reis aan het by staan? 1. Groene energie, wat is dat? (5) kunt je leven nog beteren. mee om paddenstoelen te plukken. ’s in het leven staat. Na een tijdje weet hij voorbereiden ben, of als ik op reis wil kan 1. Nee, nooit (20) 2. Gedeeltelijk (10) Middags drinken we koffie met een lekker het. “Er is nu wat meer onbekend in mijn ik makkelijk schuiven in mijn uren bij 2. Soms (10) 3. Volledig (20) broodje bij een knisperend vuurtje. Aans- leven. Normaal gesproken ben je gewoon de provincie. Als ik maar aan mijn aantal 3. Ja, bijna altijd (0) 4. Nee, helemaal niet (0) 350 tot 525 punten: luitend is het tijd voor een actief prog- aan het werk bij een bedrijf, volgens een uren kom.” Tja, overdrijven is ook een vak. Jij ramma. Wenche neemt de mensen mee contract. Je weet dat je morgen weer naar Als ik boodschappen doe... Zet je jouw computer uit als je iets wordt waarschijnlijk door je collega’s en dan gaan ze bijvoorbeeld kanovaren, je werk moet. Je doet wat je moet doen, Over de toekomst is Barelds helder. “Ik ga 1. ...koop ik alleen groente en fruit van het anders gaat doen? aangekeken als dat mens dat iedereen hiken of mountainbiken. Intussen ben ik weet waar je aan toe bent en je dag is ten nu steeds meer tijd in InterSisu steken en seizoen uit Nederland (20) 1. Ja (30) voortdurend de les leest over het milieu. bezig met het eten van die avond waar de einde. Nu is het zo dat ik een bepaald deel probeer mijn werk voor de provincie zo 2. ...koop ik het liefst exotische verse 2. Nee (0) Maar daarom niet getreurd, want jij geplukte paddenstoelen een rol in spelen. van mijn werk afrond maar toch ook weer langzaam aan af te bouwen. Over ander- producten (0) 3. Overdag staat hij aan, ‘s nachts zet ik houdt je immers bezig met de grote We eten dan bijvoorbeeld zelfgerookte niet. Op ieder moment kan er een vraag half jaar willen we er van kunnen leven. Ik 3. ...koop ik gewoon wat ik nodig heb, ‘m uit (10) wereldproblemen en dan is zo’n klein paling of zalm. Dan maak ik gebruik van binnenkomen. Een vraag voor een offerte verwacht dat we dat wel gaan redden."q ongeacht waar het vandaan komt (-10) sociaal probleempje peanuts, toch? P!T 28 P!T 29
  • 16. ACHTERGROND ACHTERGROND ‘Groen’ één worden met de natuur aangekomen laat men de kist in een Beter afbreekbaar en daardoor milieuvr- Milieuvriendelijk leven is rechthoekig gat zakken om vervolgens iendelijker, zijn materialen als ongelakt nog enkele persoonlijke dingen mee te hout, karton en riet. Liesbeth Verhaegh- ontzettend achterhaald. geven. Bijvoorbeeld een beeldje van Jezus Janssen is mede-eigenaar van Janssen of een schilderijtje van de kleinkinderen. Uitvaartkisten, een bedrijf dat al jaren Pas als je ‘groen’ dood Na de uitvaart komt er over de lengte van milieuvriendelijke doodskisten maakt. het graf een natuurstenen afdekplaat. Er “Deze kisten zijn gemaakt van hout waar gaat ben je een echte na- zijn rouwkransen gelegd en de overledene een herplantplicht voor geldt. Voor elke krijgt aan het hoofdeinde een herdenk- kist wordt dus een nieuwe boom gepland. tuurliefhebber. Natuur- ingssteen. Vaak van mooi natuursteen Daarnaast verspillen we geen hout bij met daarop in zilveren letters de naam de productie van kisten. We gebruiken lijke begrafenissen worden en geboorte- en sterfdatum. Een prachtig overblijfselen om onze bedrijven mee te scenario voor een plechtige begrafenis, verwarmen en met de houtkrullen vullen steeds populairder. In een al pak je het als milieuliefhebber liever we de hoofdkussens in de kisten. Ook anders aan. Immers, alle elementen van de de katoenen of linnen bekleding van de kartonnen dooskist in het uitvaart kunnen ‘groener.’ kisten is goed afbreekbaar en dus milieu- vriendelijk.” bos begraven worden is al Bijvoorbeeld de kist. Om in stijl het aardse toneel te verlaten kiezen mensen Een ‘groene’ kist is al een hele verbetering, helemaal een trend. graag voor een gelakte kist. Michael Jack- maar als je het meteen echt goed aan wilt son werd voor 18.000 euro begraven in pakken dan moet je naar St. Odiliënberg. Door: Thijs Rösken een kist van brons, verguld met 14-kara- In het noorden van Limburg ligt in een ats goud en bekleed met blauw fluweel. bosrijke omgeving de natuurbegraafp- We vervuilen de aarde met onze aanwezig- heid. Eigenlijk is de mens al milieuver- vuilend door te leven. Hoe eerder we Huub Kluijtmans van natuurbegraafplaats Bergerbos: “Ik wil milieuvriendelijke uitvaarten, anders kunnen ze beter een andere begraafplaats zoeken.“ dood gaan, hoe beter voor de natuur. Dit komt niet alleen doordat we minder lang laats Bergerbos. Op het eerste gezicht lijkt kwart van de mensen die bij Bergerbos twintig. De manden kisten zijn nu erg auto’s gebruiken of afval in de natuur het eerder een bos dan een begraafplaats. op bezoek komen hoef ik niets meer te populair, de kartonnen variant is iets gooien, maar doordat ons lichaam nog Huub Kluijtmans, trotse eigenaar van de vertellen over duurzame kisten en de minder in trek. Doordat de ‘doosk- minder vervuild is. Duizend jaar geleden natuurbegraafplaats, legt de overledenen kledingsvoorschriften voor begrafenissen. ist’ gemaakt is van een stevige versie was de mens nog puur natuur. Nu bevat kriskras door het bos. “Bij ons liggen de Zij hebben dat zelf al lang uitgezocht. golfkarton, is het voor veel mensen te ons lichaam bij overlijden allerlei giftige graven door elkaar als een soort lappende- Ongeveer twintig procent van de mensen duur.” Het idee dat de uitvaart door stoffen. Door medicijnen, sigaretten en ken. Door verschillende afmetingen van moet ik dat nog wel even voorleggen. De een lijkwade of kartonnen kist minder drank gaat je lichaam vol gif de grond de graven en de vrijheid van mensen om meesten zien dat dan ook wel in. Anders plechtig wordt bestrijdt hij. “ Je denkt in, waardoor begraven een soort afval zelf hun plek uit te kiezen ligt alles niet in kunnen ze beter een andere begraafp- zeker dat de begrafenisondernemer en lozen wordt. Helemaal als je bedenkt dat symmetrische rijen zoals bij een ‘normale’ laats zoeken.” Als Kluijtmans het over ik dan de lijkwade het graf in jonas- er per jaar ongeveer 140.000 uitvaarten begraafplaats.” Toch is natuurbegraafp- kledingsvoorschriften heeft doelt hij sen. Nee, als er voor gekozen is om plaatsvinden. laats Bergerbos geen chaos van graven. De op de duurzaamheid van kleding van iemand in een lijkwade te begraven graven zijn beplant met bosplantjes, het de overledene. Panty’s en schoenen zijn dan wordt het lichaam op een plank Korter leven om het aantal schadelijke enige dat doet denken aan een ‘normale’ slecht afbreekbaar en blijven dus uit de gelegd. Met behulp van touwen wordt stoffen in je lichaam te beperken is na- begraafplaats zijn kleine stenen met na- kist. Deze eisen zorgen niet voor minder de overledene in het graf gelegd. Kar- tuurlijk geen optie, maar hoe gaan we men erop. Naast de graven zijn ook de belangstelling. “In België en Duitsland is tonnen kisten worden meestal eerst dan zo natuurlijk mogelijk de grond in? uitvaarten bij Bergerbos ‘groen.’ Er worden begraven in de natuur haast onmogelijk, in een houten kist geplaatst, waarbij Je verwacht bij een ‘groene’ uitvaart geen uitsluitend milieuvriendelijke kisten dus komen ze hier naartoe. Vorige week uiteindelijk alleen het kartonnen deel crematie. Toch is cremeren even schade- gebruikt en de herdenkingsstenen zijn hadden we zelfs iemand uit Zwitserland!” de grond in gaat. Op die manier is lijk als begraven. Bij een crematie worden zwerfkeien. Op veel begraafplaatsen zijn het goed mogelijk om toch stijlvol en er schadelijke stoffen uitgestoten bij de natuurstenen monumenten gebruikelijk. Kluijtmans ziet de milieuvriendelijke uit- plechtig te begraven.” q verbranding, maar bij een begrafenis Het klinkt misschien milieuvriendelijk, vaart aan populariteit winnen en merkt heeft de grond nog tientallen jaren met maar dat is het totaal niet. De vervaardig- allerlei trends op. Zo worden er steeds bodemverontreiniging te maken. Toch ing van natuursteen is ontzettend slecht vaker mensen begraven in een lijkwade of Meer info over een natuurbegrafenis? kan je bij een begrafenis de milieuvervui- voor het milieu. een kist van karton of riet. Een lijkwade is Je vindt het op de website van begraafplaats Ber- ling behoorlijk beperken. Bij een doorsnee een soort katoenen zak die in plaats van gerbos: http://www.natuurbegraafplaats.nl. begrafenis gaat de overledene met zijn of Op begraafplaats Bergerbos is geen plaats een kist gebruikt kan worden. “Duurzaam haar zondagse kleding een mooi gelakte voor mensen die niet geheel milieuvr- begraven met bijvoorbeeld lijkwaden is Is het je allemaal nog niet groen genoeg? houten kist in, om na de opbaring met iendelijk begraven willen worden. Al eigenlijk pas een jaar of vijf geleden be- Kijk dan op http://www.groene-uitvaart.nl voor een lijkwagen van het merk Chevrolet is dit voor Kluijtmans geen probleem, gonnen. Nu is het een echte trend. Toen tips om je uitvaart door en door groen te maken. richting de begraafplaats te gaan. Daar Van boven naar beneden: Kist Michael Jackson, kartonnen ‘dooskist’ en Manden kist. want de meeste klanten van hem zijn hadden we ongeveer één begrafenis per al erg milieubewust. “Ongeveer drie- jaar met een lijkwade, maar inmiddels wel 30 P!T P!T 31
  • 17. REPORTAGE INFORMATIE BN-ers delen dierenhandtekeningen uit op de Dam “Over eten wordt Vergeten Dierendag veel te veel geluld” Menig diereneigenaar zal op dieren- “Als je iets niet mag vergeten, dan zet Bekende Nederlanders, waaronder je het op je hand. Om de dieren niet Georgina Verbaan, Ruud de Wild en die de graad van gezondheid duidelijk deloos water drinken zou goed zijn, want dag zijn huisdier in het zonnetje heb- te vergeten zetten wij een dier op onze Nicolette Kluivert deelden de dierenhand- Bewust eten is hip en ie- moeten maken en bekende Nederlanders hoe meer vocht hoe beter. Onzin. Teveel ben gezet. Waar de hond misschien handen.” Niels Dorland, medewerker van tekeningen op de Dam uit. Dorland geeft dereen lijkt er verstand die reclame maken voor verschillende water is niet goed en voor de anderhalve de Dierenbescherming houdt demonstratief aan tevreden te zijn over de opkomst. soorten diëten. Het probleem volgens liter vocht die een mens per dag nodig een extra lange wandeling kreeg, zijn zijn hand omhoog, in de palm is kikker “Natuurlijk hoop je altijd op meer”, geeft van te hebben. De lijnende Van der Sluis is dat veel mensen zelf niet heeft, mag ook frisdrank, vruchtensap en er ontzettend veel dieren die deze vrij- getekend. “Het teken is ook herkenbaar hij lachend toe. “Maar ik heb zo’n acht Nederlander beschouwt nadenken voor ze hun leefstijl om- zelfs koffie en thee gedronken worden. voor mensen omdat het logo van de Die- fotografen zien lopen en we hebben lan- gooien. “Toen het Sonjabakkeren zijn Koffie en thee ontrekken namelijk geen heid niet kennen. Ze zitten een leven renbescherming ook een hand is.” delijk veel bekendheid gehad.” zichzelf na de zoveelste intrede deed was het massale hysterie. Een vocht uit het lichaam”, aldus Barbara. Ge- lang opgesloten in veel te kleine hok- “Als je iets niet mag vergeten, mislukte dieetpoging als mooi boek met mooie plaatjes, lekkere frustreerd raakt ze niet van alle onjuiste ken, worden gebruikt als proefdieren, dan zet je het op je hand” De reacties van voorbijgangers waren positief, er werden verschillende groeps- voedingsdeskundige. On- recepten en iedereen was om. Terwijl dit dieet eigenlijk gewoon een crashdieet is. informatie over eten. “Het is heel begrijpe- lijk dat mensen soms door de bomen het doorgefokt, mishandeld of gedumpt. Een niet onterechte vraag is waarom deze foto’s gemaakt. De actie heeft de Dieren- dertussen wordt Sonja Dat houdt in dat bij het volgen er van, bos niet meer zien. Maar dat totale gebrek De Dierenbescherming verzamelde vergeten dierendag nodig is, de Nationale bescherming veel publiciteit opgeleverd. Bakker uitgeroepen tot dé je wel erg afvalt maar dat je lichaam te aan inzicht van sommige mensen levert Dierendag van 4 oktober was immers ook In de weken ervoor werd een oproep aan weinig voedingstoffen binnenkrijgt. Half soms ook grappige taferelen op. Zo was zich daarom op maandag 5 oktober bedoeld voor de vergeten dieren? “Vorig de mensen gedaan door middel van een afvalgoeroe van de Lage Nederland liep er dus ondervoed bij. een cliënt van mij ooit aan de aanvullende op de Dam in Amsterdam, met een jaar nam de Dierenbescherming afstand van televisiespotje en posters. Rond het mid- Landen. De stellingen over Het is belangrijk om je toch even goed te drinkvoeding voor zijn longaandoening. de nationale dierendag, we vinden dat die daguur pakten de medewerkers voldaan verdiepen in wat zo’n dieet nou precies Deze meneer vertelde mij met een stalen oproep aan mensen deze ‘vergeten veel te commercieel is geworden”, is de hun spulletjes op, een dag die naar eigen eten verschillen als dag en doet met je lichaam. Want hoewel je er gezicht dat hij het spul zo vies vond, dat dieren’ eens niet te vergeten. verklaring van Dorland. zeggen zeker voor herhaling vatbaar is. q nacht. Is melk gezond of ontzettend van kunt afvallen is het ook ie het altijd maar aan zijn kleinzoon gaf.” met het Sonja Bakker dieet bijna zeker Door: Tina Walsma kankerverwekkend? Is ein- dat je de verloren kilo’s uiteindelijk weer Voeding is ingewikkeld deloos water drinken goed terug krijgt.” Waar het volgens Barbara op neer komt, of kan heel veel ook teveel is dat veel mensen erg eigenwijs zijn als Voedselfabels het om eten gaat en gevoelig zijn voor zijn? Waar ligt de grens Dat voeding een veelbesproken onder- reclame. “Voeding is erg ingewikkeld tussen bewust eten en het werp is kunnen we gemakkelijk stellen. en zelfs voor diëtisten is het moeilijk te Bijna iedereen heeft wel iets te zeggen beoordelen welke producten goed zijn geloven in voedselfabels? over voeding. Dit is mede de oorzaak van en welke minder goed. Dat de schijf van het probleem voedselfabels. “Op internet vijf om de zoveel tijd een beetje veran- Door: Marianne Tillema alleen al worden zoveel onjuistheden dert, is daar een goed voorbeeld van. geschreven over voeding. Er bestaan Veel stellingen over voeding zijn nog niet “Ooit had ik eens een cliënte, een oudere ontzettend veel fabels over voeding. wetenschappelijk bewezen. Mijn advies is dame, die mij vertelde dat ze nooit taart Bijvoorbeeld dat melk kankerverwekkend daarom: denk zelf goed na over wat je eet at. Zelfs niet op haar eigen verjaardag”, is, terwijl Het Voedingscentrum melk nog en neem niet klakkeloos over wat er in de vertelt diëtiste Barbara van der Sluis. steeds in de schijf van vijf heeft staan. Ein- media wordt gezegd.”q “De oudere dame vertrouwde mij toe dat ze op feestjes alleen een tompouceje at.” Een typisch voorbeeld van iemand die haar eigen regels opstelt als het om eten gaat, volgens Barbara. “Lijnen is “Zelfs diëtisten we- gewoon erg lastig en mensen hebben vaak ten niet precies wat de neiging om hun misstappen goed te praten. Bovendien wordt er zoveel gezegd wel gezond is en wat en geschreven over voeding dat het voor minder” een leek moeilijk is fabels van gegronde informatie te onderscheiden. Het is dus logisch dat sommige mensen er dit soort wijsheden op na houden. Maar of je nu een slagroompunt eet of een tompouce, dat maakt in feite natuurlijk weinig uit.” Zelf nadenken over eten Bij menig Nederlander staat gezond eten hoog op de prioriteitenlijst. Gezonde voeding wordt tegenwoordig immers Bekende Nederlanders, waaronder Georgina Verbaan, deelden 5 oktober dierenhandtekeningen uit op de Dam in Amsterdam. aangeprijsd via elk denkbaar medium. Producten met ‘nu nog minder vet’, logo’s 32 P!T P!T 33
  • 18. GADGETS AGENDA Gadgets voor de milieubewuste mens Numerologisch mandala tekenen Wanneer: 14/28 oktober, 11/18/25 november, en 9/16/23 december 2009 van 9.30 - 12.00 uur Engelenworkshop Waar: Prins Bernhardstraat 46, Leeuwarden met frequentieverhogende oefeningen Kosten: E 185,- en voor de aura reading betaal je slechts E 20,- inclusief CD opname. Wanneer: 7 & 8 november 2009 van 10.00 - 17.00 uur Waar: Apeldoorn In acht lessen leer je je eigen geboorte mandala te Kosten: E 120,- tekenen. Tijdens deze cursus is er de mogelijkheid om je aura te laten lezen. Hierdoor vergroot je je inzicht De Engelenworkshop is een 2-daagse cursus. Heb je dit in je eigen leven op dit moment en kun je de opgedane jaar de try-out van 1 korte dag meegemaakt, dan kun je kennis verwerken in je eigen mandala. het hele weekend meedoen en betaal je slechts 85 euro. Materiaal: breng je kleurpotloden, passer, liniaal, Mini zonnepaneel Het doel van deze workshop is om beter contact te leren geodriehoek, gum, pen en papier mee. maken met de verschillende Energievelden van Gidsen en Engelen en om hier gebruik van te kunnen maken. Aanmelden? Dé gadget voor de milieubewuste mens: het mini zon- Stuur een e-mail naar info@theaboven.com Sun jar Aanmelden? nepaneeltje. Geschikt om mee te nemen op vakantie Stuur een e-mail naar info@spiritueelbewustzijn.nl of telefonisch: 055 - 542 7870. Voor meer informatie, ga voor bij de tent. Maar u kunt hem ook gewoon thuis naar www.spiritueelbewustzijn.nl Pas op, kaars! U heeft een concurrent: de sun gebruiken. Het paneeltje is 95 mm bij 58 mm, 1,5V Bever Outdoor Adventure Weekend jar. De sun jar is een milieuvriendelijk lichtje. 200 mA. €17,79 Wanneer: 16 - 18 oktober en Overdag slaat de sun jar licht op en ’s nachts zet 30 oktober - 1 november 2009 Waar: Belgische Ardennen-Adventure het potje het zonlicht automatisch om in een Hill en Sport Point Kosten: E 99,- per persoon. Inclu- romantisch lichtje. €29,95 sief: 2 overnachtingen, 2x ontbijt, 2x Tentoonstelling: Lang zal je leven! lunchpakket, 1x barbecue, 3 activitei- ten naar keuze, alle materialen voor Wanneer: 5 oktober 2009 - 27 februari 2010 de activiteiten, instructie en boe- Waar: Museon, Den Haag kingskosten. Kosten: E 7,50 Tijdens deze avontuurlijke weekenden staat gezelligheid, Leef je wel gezond? sportiviteit, avontuur en natuur centraal. Activiteiten die En hoe gelukkig ben jij eigenlijk? beoefend worden zijn: abseilen, rotsklimmen, boogschie- ten, Nordic Walking, mountainbiken en kanoën. Over al deze vragen heeft het Museon een tentoonstelling gemaakt: Lang zal je leven. Aanmelden? In alle Bever Zwerfsport winkels. Ontdek of je wel gezond leeft door je te meten Voor meer informatie, ga naar www.bever.nl en te wegen en stel een eigen maaltijd samen en Wasnoten laat die beoordelen. Waterklok Hoe fit en behendig ben je? Bever Outdoor Adventure Weekend Wanneer: 16-18 oktober en 30 oktober-1 november Roei tegen een tegenstander, fiets op de cyclo- Waar: Belgische Ardennen-Adventure Hill en Sport Point Heeft u al gehoord van de nieuwe trend, die helemaal Deze klok heeft geen batterijen of stroom nodig. Aan trim of rijd eens op het rolstoelparcours. Aan Bos inKosten: € 99,00 per persoon. Inclusief: 2 overnachtingen, herfsttooi het eind van de activiteiten kun je je persoon- 2x ontbijt, 2x lunchpakket, 1x barbecue, 3 activiteiten naar overgewaaid is uit India en Nepal? Milieuvriendelijk was- water heeft hij meer dan genoeg. De klok is in verschil- lijke resultaten uitprinten en zien hoe je hebt Wanneer: 14 alle materialen voor de activiteiten, instructie en boe- keuze, oktober 2009 van 14.00 - 16.00 uur gescoord ten opzichte van je leeftijdsgenoten. Waar: Bosrestaurant ’t Peeske, Peeskesweg 12 te Beek. kingskosten. sen, het kan nu met wasnoten. Het zakje wasnoten wordt lende kleuren te verkrijgen. Hij geeft niet alleen de tijd Kosten: E 2,- voor avontuurlijke weekenden E 7,- voor niet-leden Tijdens deze kinderen tot 12 jaar, staat gezelligheid, Voor meer informatie: en voorsportiviteit, avontuur en natuur centraal. Activiteiten die leden is het E 4,- opgestuurd in een milieuvriendelijke verpakking. Een pak en datum aan, u kunt hem ook gebruiken als bloempot. www.museon.nl beoefend worden zijn: abseilen, rotsklimmen, boogschieten, Ga in de herfst eens met de boswachter op stap, want er is Nordic Walking, mountainbiken en kanoën. wasnoten van 0,5 kg kost ongeveer €4,00 €12,99 dan veel te beleven in het bos! Nu Voor meer informatie, ga naar Aanmelden: in al onze winkels. de dagen korter en wat kouder worden, maakt de natuur zich op voor de winter. U maakt een mooie wandeling en ziet alle pracht en praal van het bos. Loopt u mee? Aanmelden? 34 P!T www.natuurmonumenten.nl P!t 35
  • 19. REPORTAGE REPORTAGE Twente Milieu: een da g achter de schermen “We worden wel eens gebeld om e en hennepkwekerij uit te ruimen” Iedereen produceert afval. Alleen, weet iedereen wel wat er allemaal gebeurt met dat afval? Wie en wat er allemaal mee gemoeid is? Onze P!T-redactrice Janneke Schaap nam een kijkje achter de schermen bij Twente Milieu in Almelo en zag hoe milieuvrien- delijk het er bij afvalverwerkingsbedrijf Twence, in Hengelo, aan toe gaat. Door: Janneke Schaap Het is kwart over acht in de ochtend. De derd kilogram aan krediet op om spullen onze aandeelhoudende gemeenten het heren van Twente Milieu staan mij op het te laten ophalen.” afvalbeheer doet”, vertelt Karin Freriksen, station van Almelo al op te wachten. Ik communicatieadviseur van Twente Milieu. mag mee in het busje met open laadbak. Luuk bezit de lijst met adressen waar “In plaats van afval gaan wij eigenlijk Vandaag laat werknemer Johnny Drosten we bruin- en witgoed moeten ophalen. meer naar het idee van grondstoffen. zien hoe het werk bij Twente Milieu er uit Luuk leest hardop voor en loodst Johnny Door hergebruik kan afval namelijk weer ziet. Hij heeft vandaag dienst met collega daardoor naar de goede adressen. We dienst doen voor de productie van andere Luuk. We gaan op pad in de gemeente halen twee televisies, twee koelkasten, een producten. Wij noemen het daarom Almelo. kacheltje en een wasmachine op. grondstoffen voor nieuwe pro- Johnny kent alle postcode- ducten. Twente Milieu heeft Bruin- en witgoed ophalen gebieden van Almelo het beheer over open- Uitgerust met een bladblazer en een paar uit zijn hoofd. Luuk “Van kadavers bare ruimten, wij oranjekleurige hesjes die naast mij ach- noemt hem dan zorgen ervoor dat terin in de wagen liggen, gaan we bruin- ook ‘een wande- wordt lippenstift die leefomgeving en witgoed ophalen. Johnny vertelt: “De lende TomTom’. gemaakt” netjes blijft. Het mensen uit de gemeente bellen naar Het Twentse dialect maaien van gras, Twente Milieu dat ze bruin- en/of witgoed vliegt mij om de oren. rioleringswerkzaam- hebben dat opgehaald moet worden. Je Dat geldt ook voor de heden, plaagdierbestrij- moet dan denken aan apparaten als televi- talloze begroetingen naar be- ding en gladheidbestrijding sies, vaatwassers en wasmachines. Dit kenden. Eén ding is zeker, ze weten waar zijn slechts enkele van onze taken. Wij kunnen ze zelf, om wat voor reden dan ze het over hebben en het is nog gezellig hebben dienstverlenende overeenkomsten ook, niet wegbrengen. Ze zetten dit op de ook! met onze gemeenten. Daarnaast kunnen stoep. Bij ieder product gaat er honderd burgers ons opbellen voor bepaalde acti- kilogram van hun grofvuilpas af. Deze Twente Milieu viteiten als het huren van een container. pas krijgt iedere inwoner van de gemeente Maar wat is Twente Milieu precies voor Bijvoorbeeld als zij gaan verbouwen.” Almelo. Er staat jaarlijks gratis vierhon- bedrijf? “Wij zijn een bedrijf dat voor Johnny en Luuk aan het werk Bron: redactie P!T Hoogste tijd voor een bak koffie uit de bedrijfskantine van Twente Milieu. We rijden terug naar de stortplaats in Almelo. Nog even het bruin- en witgoed komen dat er een muis of rat doorheen Brengput Weer terug op de stortplaats in Almelo in de goede bakken storten en op naar de komt. Bij een wespennest gaat het anders. Na de pauze moeten we nog een aantal gaat alles weer in de goede bakken. “Kijk, kantine. Afgezien van mijzelf en de vrouw Dan maak je het gat dicht waar de ‘wer- adressen langs om bruin- en witgoed en daar ligt al een ton zout klaar voor de die de catering verzorgt, zie ik alleen maar kers’ doorheen gaan. De wespen kunnen een paar containers te halen. Wat Johnny wintermaanden”, vertelt Johnny enthousi- mannen. Zo wil André Maneschijn, ook dan niet meer bij de koningin komen en het leukst aan zijn werk vindt is het afwis- ast. Het terrein bevat tevens een brengput werkzaam bij Twente Milieu, mij graag vertrekken. Het nest halen we vervolgens selende er van. “Je weet pas kort van te waar burgers zelf hun afval kunnen sor- iets vertellen over de plaagdier bestrij- weg”, aldus Maneschijn. Op de vraag van voren wat je te wachten staat. Meestal de teren en in de daarvoor bestemde bakken ding. “Mensen die last hebben van onder André of ik zo’n nest wil bewonderen zeg middag ervoor zie je op de planning wat kunnen doen. Deze bakken brengt Twente andere muizen, ratten en wespen kunnen ik geen nee. Dat is nog eens een staaltje je de volgende dag moet doen. Het kun- Milieu weer naar afvalverwerkingsbedrijf naar Twente Milieu bellen. Iemand van ons bouwkunst. Honderden kleine zeshoekjes nen werkzaamheden op de borstelwagen Twence in Hengelo. Volgens Karin Frerik- gaat dan naar het desbetreffende huis en van een soort papier-maché. Maneschijn of vuilniswagen zijn, maar ook het opha- sen gaat alleen het huishoudelijk afval evalueert de omstandigheden. Het kan vindt het meest interessant aan zijn werk len van bruin- en witgoed. Het kan zijn naar Twence. “Bedrijfsafval mogen wij zelf zijn dat het probleem in het riool ligt. Er om het probleem op te lossen. “Mensen dat je voor de calamiteitendienst aan het verhandelen.” Op het terrein staat tevens wordt dan iemand van de woningcorpo- kunnen erg ongeduldig raken als het werk moet. Dat betekent vaak glas en/of een kadaverbak. Daar brengt Twente ratie bijgehaald. In het riool wordt rook ongedierte niet gelijk weg gaat. Je moet de olie van de weg halen na een ongeluk. De Milieu, maar ook de Dierenambulance, dode geblazen en als er ergens in huis uit een mensen dan rustig houden en ondertus- snelweg is dan even afgesloten tot jij klaar dieren heen. Johnny vertelt dat van de Twente Milieu Bron: redactie P!T gat rook komt, dan weet je waar het riool sen een oplossing voor het probleem bent. Ook kun je ingepland zijn voor een resten dierlijke vetten onder andere lip- gerepareerd moet worden om te voor- vinden.” hennep- of huisontruiming.” penstift wordt gemaakt. t 36 P!T P!T 37
  • 20. Recycle je oude P!T REPORTAGE Twence Johnny wel vijfhonderd tot achthonderd ook nieuwe ontwikkelingen in de gaten, en ontvang een gratis pak Wat houdt het afvalverwerkingsbedrijf per dag. Hij wijst mij een pijp van tachtig straks kun je namelijk op afval gaan Twence in Hengelo, waar Almelo het huis- meter hoog aan. “De hete lucht uit de rijden. Momenteel zijn wij sterk bezig afval naar toe brengt, in? Op de site van verbranding gaat daar doorheen en wordt met het principe ‘afval is grondstof.’ Het Twence wordt daarover het volgende ge- voor opwekking van stroom gebruikt. As is immers na recycling weer bruikbaar. schreven: “Twence is in de eerste plaats een uit verbranding wordt weer voor asfalt Eind november wordt het inzamelen van Fair Trade Cacao Poeder afvalverwerkingsbedrijf. Door het verwer- gebruikt.” plastic ingevoerd in Almelo.” ken van afval produceren wij tegelijkertijd energie. Wij verwerken al het huishoude- De stort Rare dingen tijdens het werk lijke afval en veel van het bedrijfsafval uit Om mij heen zie ik een gigantisch grote De dag zit er bijna op. Als we weer terug- de regio Twente. Het afval wordt veilig en dampende composthoop. Daarachter een rijden naar Almelo vraag ik Johnny of ze volgens de laatste stand van de techniek vuilnisbelt, die in rustige tijden van het bij Twente Milieu nog rare dingen meema- Lever in bij een natuurwinkel bij jou in de buurt gescheiden, geschikt gemaakt voor herge- bedrijf langzaam wordt verbrand. Er zijn ken tijdens het werk. Naast de gewoon- bruik, gecomposteerd, verbrand of, als het verzamelplaatsen voor hout, ijzer en glas. lijke extra zakken die naast containers niet anders kan, gestort. Ruim negentig Het meest indrukwekkende is nog wel de worden gezet, wordt er ook veel afval procent van het aangeboden afval wordt stortplaats voor huisafval. Vrachtwagens gedumpt op stille plekken buiten Almelo. omgezet in grondstoffen, bouwstoffen moeten een omhooglopende weg inrijden. “Denk dan aan autobanden, wiet, bielzen en energie. Op deze wijze dienen wij met Wij gaan er achteraan met onze, nu toch en vuilniszakken. Er is zelfs wel eens elkaar het milieu en werken we aan de wel kleine, wagen. We komen in een hal een geslacht schaap na een Turks feest toekomst: aankomende generaties moe- terecht waar elke vrachtwagen achterste- gevonden”, aldus Johnny. ‘’We streven ten kunnen rekenen op een verantwoorde voren zijn laadbak leeg stort in een einde- naar een schone stad en willen niet dat en betaalbare verwerking van afval.” loos lijkende diepte. Grote kranen grijpen iedereen overal maar afval neergooit. We het vuil om het in de verbrandingsovens worden wel eens gebeld om een hennep- Na onze werkzaamheden in Almelo rijden de dumpen. Met mijn oranje veiligheid- kwekerij uit te ruimen. De politie is daar we door naar Hengelo. Onderweg komen shesje aan kijk ik voorzichtig over de bij aanwezig. Je vindt die kwekerijen op we een gigantische loods tegen waar rand. Ik voel mij nu wel erg klein. de gekste plekken. Soms onder de grond oud papier opgeslagen staat. Dit wordt in de kruipruimte van het huis. Levensge- gerecycled. Het staat nu al gesorteerd Bij Twence zijn ze erg ver waar het gaat vaarlijk vanwege de kans op instorting. Of op wit en gekleurd en wordt later per om recyclen. Toch is Twente Milieu ook in een slaapkamer in een kast. Waar dan ton verkocht. Bedrijven kunnen dit weer hard bezig om nog meer milieubewust te weer een deurtje inzit en daarachter de tot nieuw papier en karton verwerken. werken. Freriksen: “Wij zorgen ervoor dat wiet. Ooit had eens iemand zijn trouw- Zo hoeven er minder bomen gekapt te onze voertuigen voldoen aan de laatste ring verloren. Die heb ik tussen het afval 09 mmer 10 20 worden. Dat scheelt weer bomen. Die eisen. We plaatsen roetfilters, we hebben teruggevonden”, glimlacht Johnny. Jaargang 1 nu Duurzaam P!T Energiek loods was al groot, maar Twence heeft de nieuwste zuinigste motoren en we Moe, maar voldaan, word ik ’s middags in Milieu al helemaal een immens groot terrein. verzorgen opleidingen binnen het bedrijf Almelo bij het station afgezet.q Zelfbewust Vrachtwagens rijden af en aan. Volgens over hoe je zuinig kunt rijden. We houden magazine 7,95 Losse verkoop rschelling: MooiWeer Te aaien Spor tief uitw unst irituele vechtk Tog Chöd: Sp , Zieke kalf jes ! eet smakelijk ap t ier d p ruk cle d cy d ge ge en rij sluit re orv it lo t u ch ord op w P!T Voeding: Keurmerken Reizen: Couchsurfing Gezond: Hardlopen Duurzaam: Kuyichi kleding Volgende maand in P!T Afvalverwerkingbedrijf Twence. 38 P!T P!T

×