Overheidsaansprakelijkheid

Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens Assistent Instituut voor Administratief Recht – KUL Advocaat: GSJ-advocaten [email_address]

Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding
Kennismaking
Opzet
Structuur
Inleiding
I. Evolutie van de OHAH
II. AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren
Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens

Inleiding
Wat is ‘overheidsaansprakelijkheid’ (OHAH)?  3 soorten aansprakelijkheid (AH)
Burgerrechtelijke AH = persoon is juridisch gehouden tot het herstel van een aan een andere persoon veroorzaakte schade contractueel – geldige overeenkomst buitencontractueel – geen contractueel verband

Inleiding
Wat is OHAH?  3 soorten AH
Strafrechtelijke AH (door rechtscollege): vb. burgemeester AH stellen voor onopzettelijke slagen en verwondingen inzake verkeersongeval, gemeentesecretaris en burgemeester van Ath m.b.t. gasramp Gellingen
Tuchtrechtelijke AH (door tuchtrechtelijke OH) vb. acteur-ambtenaar te Antwerpen
 OHAH = buitencontractueel burgerrechtelijke AH van de OH.

Evolutie van de OHAH
Vroeger: onderscheid
OH handelt als openbare macht -> Geen AH
OH handels als private persoon -> Wel AH
Flandria-arrest van 5 november 1920
ook OH is AH voor schade veroorzaakt door al haar handelingen DUS : OH pas volledig als AH persoon sinds 1920 onderscheid tussen - Fout-AH (art. 1382 BW e.v.) (A.) - Foutloze AH (B.)

Fout-AH
Art. 1382 BW e.v.
3 constitutieve bestanddelen 1) fout 2) schade 3) oorzakelijk verband  rechtsherstel: in natura / pecuniair (schadevergoeding)

Fout-AH FOUT:
Schending wettelijke, reglementaire of verdragrechtelijke norm die oplegt iets te doen of iets niet te doen (nalaten) vb. subsidie die is vormgegeven in een wet
OF
Algemene zorgvuldigheidsnorm = normale zorgvuldige OH geplaatst in dezelfde omstandigheden (plaats, tijd …) (goede huisvader) vb. info verstrekken aan balie gemeente
Noot : invloed vernietigingsarrest RvS: vastgestelde onwettigheid = fout

Fout-AH
Voorbeelden (specifieke gedragsnorm / zorgvuldigheid)
Verstrekken van info m.b.t. de ruimtelijke ordening
Onderscheid:
wettelijke plicht (Stedelijk attest) – Hof van Beroep Gent 20/12/2002
Zorgvuldigheid (info aan loket)
Nemen van beslissing aangaande sommige premies  wettelijke plicht! (RvS nr. 209.602, 9 december 2010)
Toekenning studiebeurs (RvS nr. 205.008, 10 juni 2010)

Fout-AH
Voorbeelden
Beheer en onderhoud infrastructuur
Openen zwembad in de wetenschap dat de technische installatie nog niet op punt stond en evenmin afgewerkt was
Niet tijdig nemen nodige maatregelen om hinder stromend water bij hevige regenval te voorkomen/tot aanvaardbaar niveau te brengen
Aansprakelijkheid gemeente als wegbeheerder: art. 135 Nieuwe Gemeentewet: alle wegen op grondgebied gemeente
Putten, gebrekkige wegen …
Wegbeheerder: Cass. 7/3/1963: veiligheidsplicht  wegen aanleggen en openstellen die voldoende veilig zijn  door gepaste maatregelen abnormaal gevaar voorkomen

Foutloze AH
NIET op basis van art. 1382 BW e.v. MAAR: foutloze AH  GEEN noodzaak bewijs fout  vergoeden als bepaalde omstandigheden zich voordoen,
Historie: kanaal-schoorsteenarresten (6/4/1960)  art. 544 BW: eig. OG die door een niet-foutieve handeling het evenwicht verbreekt dat tot stand is gekomen tussen naburige eig., door aan een naburige eig. een stoornis op te leggen die de maat van de gewone buurschapsnadelen overschrijdt

Foutloze AH
De gelijkheid naar de openbare lasten: Immo Antverpia (Cass. 24 juni 2010)
 Omwille van het algemeen beginsel van de gelijkheid van de openbare lasten (art. 16 GW), kan de overheid niet zonder enige vergoeding lasten opleggen die groter zijn dan de welke een particulier in het gemeenschappelijk belang moet dragen. Vb. wegenwerken, huiszoeking …

AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren
De fout of nalatigheid waarvoor OH AH is, kan enkel en alleen ontstaan door het doen en laten van haar AMBTENAREN  OHAH is in principe AH voor andermans daad Onderscheid: - contractuele ambtenaren (aangestelde) - statutaire ambtenaren (orgaan)

Verschil aangestelde / orgaan 1) grond AH
Orgaan: 1382 BW  rechtstreekse AH
Aangestelde: 1384, lid 3 BW  onrechtstreekse AH
Art. 1384, lid 3 BW “ Men is aansprakelijk niet alleen voor de schade welke men veroorzaakt door zijn eigen daad maar ook voor die welke veroorzaakt wordt door de daad van personen voor wie men moet instaan ... De meesters en zij die andere aanstellen, voor de schade door hun dienstboden en aangestelden veroorzaakt in de bediening waartoe zij hen gebezigd hebben ”

Pers. AH ambtenaar
- Aangestelde: art. 18 AOW!  OH kan enkel terugvorderen bij:
Zware fout
Bedrog/opzettelijke fout
Veel voorkomende lichte fout
- Orgaan: kan geen beroep doen op art. 18 AOW
DUS : verschillende ongelijke behandelingen  Grondwettelijk Hof: schending van het gelijkheidsbeginsel

Wet 10/2/2003
van toepassing op personeelsleden in ‘openbare rechtspersoon’, wier toestand statutair geregeld is, bij de uitoefening van hun dienst
Persoonlijke AH wordt enkel beperkt tot schade veroorzaakt door opzettelijke fout, zware fout en gewoonlijk voorkomende lichte fout (cfr. 18 AOW)

Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens Kwalificatie van de schuld Financieel beheerder aansprakelijk? Bestuur aansprakelijk ten opzichte van derden? Regresvordering mogelijk? Toevallige lichte schuld Neen Ja, de derde kan alleen het bestuur aanspreken Neen Lichte schuld die gewoonlijk voorkomt Ja, maar bestuur komt vrijwillig of gedwongen tussen in het geding Ja, de derde kan het bestuur, de financieel beheerder of beiden aanspreken Ja, maar de vordering is slechts ontvankelijk na een aanbod tot minnelijke schikking Zware schuld Ja, maar bestuur komt vrijwillig of gedwongen tussen in het geding Ja, de derde kan het bestuur, de financieel beheerder of beiden aanspreken Ja, maar de vordering is slechts ontvankelijk na een aanbod tot minnelijke schikking Bedrog Ja, maar bestuur komt vrijwillig of gedwongen tussen in het geding Ja, de derde kan het bestuur, de financieel beheerder of beiden aanspreken Ja, maar de vordering is slechts ontvankelijk na een aanbod tot minnelijke schikking

De verzekering van de burgerrechtelijke AH door de OH
Algemene aansprakelijkheidspolissen voor AH van het lokale bestuur , werknemers (contractueel/statutair) en van de mandatarissen
Veelal van het type “Alle behalve”
Dekt schade aan derde ≠ gemeente => specifieke polissen
Specifieke polissen: lokale mandatarissen (art. 17/74 Gemeentedecreet), secretaris, financieel beheerder en budgethouder
Dwingende bepalingen: enkel voor burgemeester en schepenen (Besl. Vl. Reg. 19/1/2007)
Rechtsbijstand polissen

Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens Verzekerde(n) Verzekeringsovereenkomst Schade aan derden Schade aan de rechtspersoon Het lokale bestuur Aansprakelijkheidspolis bestuur (1) / De lokale mandataris Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering bescherming lokale mandataris (2) De personeelsleden Aansprakelijkheidspolis bestuur Geen dekking De gemeentesecretaris Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering aansprakelijkheid en rechtsbijstand VFG (3) De OCMW-secretaris Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering aansprakelijkheid en rechtsbijstand VVOS (4) De financiële beheerder Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering aansprakelijkheid en rechtsbijstand VLO (5) De budgethouder Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering van de ambtenaren – budgethouders (6)

Verzekering van de algemene burgerlijke aansprakelijkheid en rechtsbijstand van steden en gemeenten. Verzekeringnemer: de gemeente. Of Verzekering van de algemene burgerlijke aansprakelijkheid en rechtsbijstand van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn. Verzekeringnemer: het OCMW.
Betreft verplicht te onderschrijven polissen voor de gemeente of het OCMW (= verzekeringnemer) ten gunste van haar mandatarissen.
Verzekering van de beroepsaansprakelijkheid en rechtsbijstand. Verzekeringnemer: Vlaamse Federatie van Gemeentesecretarissen vzw (VFG)

Verzekering van de beroepsaansprakelijkheid en rechtsbijstand van de OCMW-secretarissen. Verzekeringnemer: Vereniging van Vlaamse OCMW-secrettarissen (VVOS)
Verzekering van de beroepsaansprakelijkheid en rechtsbijstand van de financiële beheerders en ontvangers. Verzekeringnemer: Vlaamse Lokale Ontvangers vzw (VLO)
Verzekering van de ambtenaren-budgethouders. Verzekeringnemer: het lokale bestuur (gemeente of OCMW)

Vragen? Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens

Joris Geens GSJ-advocaten Assistent voor Administratief Recht KUL [email_address] Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens

Overheidsaansprakelijkheid

by SyntraWest on Dec 06, 2011

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 88

Statistics

Overheidsaansprakelijkheid — Presentation Transcript