Overheidsaansprakelijkheid:  een algemene inleiding Joris Geens Assistent Instituut voor Administratief Recht – KUL Advoca...
Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding <ul><li>Kennismaking </li></ul><ul><li>Opzet </li></ul><ul><li>Structuu...
Inleiding <ul><li>Wat is ‘overheidsaansprakelijkheid’ (OHAH)?   3 soorten aansprakelijkheid (AH) </li></ul><ul><ul><li>Bu...
Inleiding <ul><li>Wat is OHAH?   3 soorten AH </li></ul><ul><ul><li>Strafrechtelijke AH (door rechtscollege):  vb. burgem...
<ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Vroeger: onderscheid </li></ul><ul><ul><li>OH handelt als openbare macht ->...
<ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Fout-AH </li></ul><ul><ul><li>Art. 1382 BW e.v. </li></ul></ul><ul><ul><li>...
<ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Fout-AH FOUT: </li></ul><ul><ul><li>Schending wettelijke, reglementaire of ...
<ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Fout-AH </li></ul><ul><ul><li>Voorbeelden (specifieke gedragsnorm / zorgvul...
<ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Fout-AH </li></ul><ul><ul><li>Voorbeelden </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Be...
<ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Foutloze AH </li></ul><ul><ul><li>NIET op basis van art. 1382 BW e.v. MAAR:...
<ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Foutloze AH </li></ul><ul><ul><li>De gelijkheid naar de openbare lasten:  I...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>De fout of nalatigheid waarvoor...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Verschil aangestelde / orgaan 1...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Pers. AH ambtenaar </li></ul><u...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Wet 10/2/2003 </li></ul><ul><ul...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemen...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>De verzekering van de burgerrec...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemen...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Verzekering van de algemene bur...
<ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Verzekering van de beroepsaansp...
Vragen? Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
Joris Geens GSJ-advocaten Assistent voor Administratief Recht KUL [email_address] Overheidsaansprakelijkheid: een algemene...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Overheidsaansprakelijkheid

1,875 views
1,676 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,875
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
110
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Overheidsaansprakelijkheid

  1. 1. Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens Assistent Instituut voor Administratief Recht – KUL Advocaat: GSJ-advocaten [email_address]
  2. 2. Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding <ul><li>Kennismaking </li></ul><ul><li>Opzet </li></ul><ul><li>Structuur </li></ul><ul><ul><li>Inleiding </li></ul></ul><ul><ul><li>I. Evolutie van de OHAH </li></ul></ul><ul><ul><li>II. AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  3. 3. Inleiding <ul><li>Wat is ‘overheidsaansprakelijkheid’ (OHAH)?  3 soorten aansprakelijkheid (AH) </li></ul><ul><ul><li>Burgerrechtelijke AH = persoon is juridisch gehouden tot het herstel van een aan een andere persoon veroorzaakte schade contractueel – geldige overeenkomst buitencontractueel – geen contractueel verband </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  4. 4. Inleiding <ul><li>Wat is OHAH?  3 soorten AH </li></ul><ul><ul><li>Strafrechtelijke AH (door rechtscollege): vb. burgemeester AH stellen voor onopzettelijke slagen en verwondingen inzake verkeersongeval, gemeentesecretaris en burgemeester van Ath m.b.t. gasramp Gellingen </li></ul></ul><ul><ul><li>Tuchtrechtelijke AH (door tuchtrechtelijke OH) vb. acteur-ambtenaar te Antwerpen </li></ul></ul><ul><ul><li> OHAH = buitencontractueel burgerrechtelijke AH van de OH. </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  5. 5. <ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Vroeger: onderscheid </li></ul><ul><ul><li>OH handelt als openbare macht -> Geen AH </li></ul></ul><ul><ul><li>OH handels als private persoon -> Wel AH </li></ul></ul><ul><li>Flandria-arrest van 5 november 1920 </li></ul><ul><ul><li>ook OH is AH voor schade veroorzaakt door al haar handelingen DUS : OH pas volledig als AH persoon sinds 1920 onderscheid tussen - Fout-AH (art. 1382 BW e.v.) (A.) - Foutloze AH (B.) </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  6. 6. <ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Fout-AH </li></ul><ul><ul><li>Art. 1382 BW e.v. </li></ul></ul><ul><ul><li>3 constitutieve bestanddelen 1) fout 2) schade 3) oorzakelijk verband  rechtsherstel: in natura / pecuniair (schadevergoeding) </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  7. 7. <ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Fout-AH FOUT: </li></ul><ul><ul><li>Schending wettelijke, reglementaire of verdragrechtelijke norm die oplegt iets te doen of iets niet te doen (nalaten) vb. subsidie die is vormgegeven in een wet </li></ul></ul><ul><ul><li>OF </li></ul></ul><ul><ul><li>Algemene zorgvuldigheidsnorm = normale zorgvuldige OH geplaatst in dezelfde omstandigheden (plaats, tijd …) (goede huisvader) vb. info verstrekken aan balie gemeente </li></ul></ul><ul><ul><li>Noot : invloed vernietigingsarrest RvS: vastgestelde onwettigheid = fout </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  8. 8. <ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Fout-AH </li></ul><ul><ul><li>Voorbeelden (specifieke gedragsnorm / zorgvuldigheid) </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Verstrekken van info m.b.t. de ruimtelijke ordening </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Onderscheid: </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>wettelijke plicht (Stedelijk attest) – Hof van Beroep Gent 20/12/2002 </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Zorgvuldigheid (info aan loket) </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Nemen van beslissing aangaande sommige premies  wettelijke plicht! (RvS nr. 209.602, 9 december 2010) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Toekenning studiebeurs (RvS nr. 205.008, 10 juni 2010) </li></ul></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  9. 9. <ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Fout-AH </li></ul><ul><ul><li>Voorbeelden </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Beheer en onderhoud infrastructuur </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Openen zwembad in de wetenschap dat de technische installatie nog niet op punt stond en evenmin afgewerkt was </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Niet tijdig nemen nodige maatregelen om hinder stromend water bij hevige regenval te voorkomen/tot aanvaardbaar niveau te brengen </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Aansprakelijkheid gemeente als wegbeheerder: art. 135 Nieuwe Gemeentewet: alle wegen op grondgebied gemeente </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Putten, gebrekkige wegen … </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Wegbeheerder: Cass. 7/3/1963: veiligheidsplicht  wegen aanleggen en openstellen die voldoende veilig zijn  door gepaste maatregelen abnormaal gevaar voorkomen </li></ul></ul></ul></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  10. 10. <ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Foutloze AH </li></ul><ul><ul><li>NIET op basis van art. 1382 BW e.v. MAAR: foutloze AH  GEEN noodzaak bewijs fout  vergoeden als bepaalde omstandigheden zich voordoen, </li></ul></ul><ul><ul><li>Historie: kanaal-schoorsteenarresten (6/4/1960)  art. 544 BW: eig. OG die door een niet-foutieve handeling het evenwicht verbreekt dat tot stand is gekomen tussen naburige eig., door aan een naburige eig. een stoornis op te leggen die de maat van de gewone buurschapsnadelen overschrijdt </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  11. 11. <ul><li>Evolutie van de OHAH </li></ul><ul><li>Foutloze AH </li></ul><ul><ul><li>De gelijkheid naar de openbare lasten: Immo Antverpia (Cass. 24 juni 2010) </li></ul></ul><ul><ul><li> Omwille van het algemeen beginsel van de gelijkheid van de openbare lasten (art. 16 GW), kan de overheid niet zonder enige vergoeding lasten opleggen die groter zijn dan de welke een particulier in het gemeenschappelijk belang moet dragen. Vb. wegenwerken, huiszoeking … </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  12. 12. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>De fout of nalatigheid waarvoor OH AH is, kan enkel en alleen ontstaan door het doen en laten van haar AMBTENAREN  OHAH is in principe AH voor andermans daad Onderscheid: - contractuele ambtenaren (aangestelde) - statutaire ambtenaren (orgaan) </li></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  13. 13. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Verschil aangestelde / orgaan 1) grond AH </li></ul><ul><ul><ul><li>Orgaan: 1382 BW  rechtstreekse AH </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Aangestelde: 1384, lid 3 BW  onrechtstreekse AH </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Art. 1384, lid 3 BW “ Men is aansprakelijk niet alleen voor de schade welke men veroorzaakt door zijn eigen daad maar ook voor die welke veroorzaakt wordt door de daad van personen voor wie men moet instaan ... De meesters en zij die andere aanstellen, voor de schade door hun dienstboden en aangestelden veroorzaakt in de bediening waartoe zij hen gebezigd hebben ” </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  14. 14. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Pers. AH ambtenaar </li></ul><ul><ul><li>- Aangestelde: art. 18 AOW!  OH kan enkel terugvorderen bij: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Zware fout </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Bedrog/opzettelijke fout </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Veel voorkomende lichte fout </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>- Orgaan: kan geen beroep doen op art. 18 AOW </li></ul></ul><ul><ul><li>DUS : verschillende ongelijke behandelingen  Grondwettelijk Hof: schending van het gelijkheidsbeginsel </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  15. 15. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Wet 10/2/2003 </li></ul><ul><ul><li>van toepassing op personeelsleden in ‘openbare rechtspersoon’, wier toestand statutair geregeld is, bij de uitoefening van hun dienst </li></ul></ul><ul><ul><li>Persoonlijke AH wordt enkel beperkt tot schade veroorzaakt door opzettelijke fout, zware fout en gewoonlijk voorkomende lichte fout (cfr. 18 AOW) </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  16. 16. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens Kwalificatie van de schuld Financieel beheerder aansprakelijk? Bestuur aansprakelijk ten opzichte van derden? Regresvordering mogelijk? Toevallige lichte schuld Neen Ja, de derde kan alleen het bestuur aanspreken Neen Lichte schuld die gewoonlijk voorkomt Ja, maar bestuur komt vrijwillig of gedwongen tussen in het geding Ja, de derde kan het bestuur, de financieel beheerder of beiden aanspreken Ja, maar de vordering is slechts ontvankelijk na een aanbod tot minnelijke schikking Zware schuld Ja, maar bestuur komt vrijwillig of gedwongen tussen in het geding Ja, de derde kan het bestuur, de financieel beheerder of beiden aanspreken Ja, maar de vordering is slechts ontvankelijk na een aanbod tot minnelijke schikking Bedrog Ja, maar bestuur komt vrijwillig of gedwongen tussen in het geding Ja, de derde kan het bestuur, de financieel beheerder of beiden aanspreken Ja, maar de vordering is slechts ontvankelijk na een aanbod tot minnelijke schikking
  17. 17. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>De verzekering van de burgerrechtelijke AH door de OH </li></ul><ul><li>Algemene aansprakelijkheidspolissen voor AH van het lokale bestuur , werknemers (contractueel/statutair) en van de mandatarissen </li></ul><ul><ul><li>Veelal van het type “Alle behalve” </li></ul></ul><ul><ul><li>Dekt schade aan derde ≠ gemeente => specifieke polissen </li></ul></ul><ul><ul><li>Specifieke polissen: lokale mandatarissen (art. 17/74 Gemeentedecreet), secretaris, financieel beheerder en budgethouder </li></ul></ul><ul><ul><li>Dwingende bepalingen: enkel voor burgemeester en schepenen (Besl. Vl. Reg. 19/1/2007) </li></ul></ul><ul><ul><li>Rechtsbijstand polissen </li></ul></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  18. 18. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens Verzekerde(n) Verzekeringsovereenkomst Schade aan derden Schade aan de rechtspersoon Het lokale bestuur Aansprakelijkheidspolis bestuur (1) / De lokale mandataris Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering bescherming lokale mandataris (2) De personeelsleden Aansprakelijkheidspolis bestuur Geen dekking De gemeentesecretaris Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering aansprakelijkheid en rechtsbijstand VFG (3) De OCMW-secretaris Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering aansprakelijkheid en rechtsbijstand VVOS (4) De financiële beheerder Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering aansprakelijkheid en rechtsbijstand VLO (5) De budgethouder Aansprakelijkheidspolis bestuur Verzekering van de ambtenaren – budgethouders (6)
  19. 19. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Verzekering van de algemene burgerlijke aansprakelijkheid en rechtsbijstand van steden en gemeenten. Verzekeringnemer: de gemeente. Of Verzekering van de algemene burgerlijke aansprakelijkheid en rechtsbijstand van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn. Verzekeringnemer: het OCMW. </li></ul><ul><li>Betreft verplicht te onderschrijven polissen voor de gemeente of het OCMW (= verzekeringnemer) ten gunste van haar mandatarissen. </li></ul><ul><li>Verzekering van de beroepsaansprakelijkheid en rechtsbijstand. Verzekeringnemer: Vlaamse Federatie van Gemeentesecretarissen vzw (VFG) </li></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  20. 20. <ul><li>AH van de openbare besturen voor het optreden van hun ambtenaren </li></ul><ul><li>Verzekering van de beroepsaansprakelijkheid en rechtsbijstand van de OCMW-secretarissen. Verzekeringnemer: Vereniging van Vlaamse OCMW-secrettarissen (VVOS) </li></ul><ul><li>Verzekering van de beroepsaansprakelijkheid en rechtsbijstand van de financiële beheerders en ontvangers. Verzekeringnemer: Vlaamse Lokale Ontvangers vzw (VLO) </li></ul><ul><li>Verzekering van de ambtenaren-budgethouders. Verzekeringnemer: het lokale bestuur (gemeente of OCMW) </li></ul>Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  21. 21. Vragen? Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens
  22. 22. Joris Geens GSJ-advocaten Assistent voor Administratief Recht KUL [email_address] Overheidsaansprakelijkheid: een algemene inleiding Joris Geens

×