Kadın Menstrüel Siklusunun   Hormonal Fizyolojisi     Dr.Süleyman Engin Akhan          İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi       K...
Menstrüel Siklus Menstrüel siklus; hipotalamus-hipofiz ve overler arasındaki uyumlu endokrin çalışmanın sonunda, endometr...
Menstrüel SiklusdaHipotalamus – Hipofiz Döngüsü
Hipotalamus ve GnRH Salınımı Hipotalamus diensefalonun bir parçasıdır. Beyin tabanında III.ventrikülün yan duvarlarını ol...
 Röprodüktif siklusun devamı için GnRH’un düzenli pulsatil salınımı şarttır. Hipotalamus ve hipofiz arasındaki ilişki “p...
GnRH Salınımı Arkuat nukleus GnRH’un portal sisteme “PULSATİL”  olarak verilmesinden sorumlu temel merkezdir. GnRH’un bu...
GnRH’un Pulsatilitesinin Düzenlenmesi GnRH’un pulsatilitesinin düzenlenmesi temel 3 mekanizma  ile gerçekleşir:  1. Dopam...
GnRH ile (İnhibin–Aktivin–Follistatin) İlişkisi TGF-β ailesinin peptit yapısındaki üyeleridirler. Granüloza hücrelerinde...
GnRH ve Endojen Opioidlerin İlişkisi Normal siklusun devamı için hipotalamik opioid  aktivite şarttır! Bu opioid aktivit...
Hipotalamus                          GnRHDopamin - Prolaktin                  Endojen Opioidler                         Hi...
Hipofizden Gonadotropinlerin Salgılanması FSH-LH, GnRH’un pulsatil salınımına duyarlı olan hücrelerce,  hipofizde bulunan...
Menstrüel SiklusdaNormal Over Döngüsü
Menstrüel Siklus 3 Bölümde İncelenir  Folliküler   Faz  Ovülasyon  Luteal   Faz
Folliküler Faz10-14 gün içinde primordial follikülsırasıyla: Preantral Antral Preovülatuar   follikül                  ...
Primordial Follikül -I- İnsan   embriosunda gonadlar 5. gebelik haftasında (g.h.) mezonefrik kanalın bir çıkıntısı olarak...
Primordial Follikül -II- 16-20. Gh’ları sonrası folliküller sürekli olarak atreziye olurlar. Bu durum doğum sonrasıda dev...
Primordial Follikül -III- Sonuçtamayozun profaz safhasında ve diploten  evresinde durmuş, tek sıra granüloza hücrelerinde...
Preantral Follikül Preantral follikül dönemine kadar FSH reseptörü  yoktur. FSH’a duyarlı follikül preantral dönemde  gel...
Follikül gelişmeye sadece FSH düzeyi yüksek ve LH düzeyi düşükse devam eder.Follikülün başarısı androjen baskın bir orta...
Antral Follikül FSH ve östrojenin sinerjistik etkisi ile  follikül içinde sıvı birikmeye  başlar:Hormon Çorbası Granüloz...
Teka Hücresi               Kolesterol                cAMP                       Androstenodion   TestosteronGranuloza     ...
17-β-Hidroksisteroid dehidrogenaz Androstenodion                                Testosteronp450 aromataz                  ...
2 Hücre Sistemi Granüloza hücreleri sadece FSH reseptörü Teka hücreleri ise sadece LH reseptörü içerir. p450 aromataz s...
Dominan Follikül Seçimi ve FeedbackMekanizması Dominan follikül 5 - 7. günler arasında seçilir ve bu dönem  sonrası östro...
Dominan Follikül Seçimi ve FeedbackMekanizması-II- En önemli nokta: Dominan follikül yine kendisi tarafından  arttırılmış...
Dominan Follikülün Ovulasyona Etkisi Ovülasyonun gerçekleşmesi için:      Östradiol düzeyinin midsiklusda 200 pg/mlt.’ni...
 Tüm siklus boyunca FSH – LH’nın salgılanma hızları, depolanmaları ve yapıları değişir. Biolojik açıdan en aktif gonadot...
Preovulatuar Follikül1. Preovulatuar follikülde östrojen yapımı LH piki için yeterli  düzeye gelir. Östrojenin pik yapmas...
Ovulasyon Ovulasyon östradiol pikinden 24-36, LH pikinden 10-12  saat sonra gerçekleşir. LH piki için: LH’ın follikülün ...
Dominan Follikül Gelişiminde ve Ovulasyonda Etkili DiğerFaktörler: İnhibin – Aktivin – Follistatin İnhibin: FSH salınımın...
Dominan Follikül Gelişiminde ve Ovulasyonda Etkili Diğer Faktörler: İnsülin Benzeri Büyüme Faktörleri (IGF) Somatomedinle...
Luteal Faz Ovumun atılmasından hemen önce granüloza hücrelerinin boyutları  artmaya başlar. Karakteristik sarı madde ile ...
Luteal Faz -II- Normal luteal fonksiyon için:      Yeterli FSH stimülasyonu ile optimal preovulatuar follikül       geli...
Luteal Faz -III- Folliküler faza geçişte:     Corpus luteumun bozulması ile dolaşımdaki östrojen,      progesteron ve in...
Hipotalamus                              GnRHDopamin - Prolaktin                           Endojen Opioidler              ...
Ovulatuar Siklus Boyunca Endometriumda       Ortaya Çıkan Değişiklikler
Endometriumda Saptanan Değişimler   Temel olarak 5 safha vardır:     1.Menstrüel    Endometrium     2.   Proliferatif F...
Uterusun Damarlanması Endometrium morfolojik olarak;    * Fonksiyonel tabaka: üst 2/3    ** Bazal tabaka: alt 1/3      ...
Proliferatif Endometrium Proliferasyon fazı overde follikülün büyümesi ve östrojen artışı ile  başlar. Mitoz baskın olur ...
Sekretuar Endometrium Ovulasyonun ilk histolojik belirtisi, işareti siklusun 17-18.  günlerinde glandüler epitelde, subnü...
İmplantasyon Fazı Siklusun 21-22., ovulasyon sonrası 7-13. günleridir. Endometriumda fonksiyonel tabakanın %50’lik kısmı...
 Menstrüel Kanama:  1. Uzamış vazokonstrüksiyon  2. Vasküler staz  3. Östrojene bağlı iyileşme ile durur. Myometrial kon...
Mentrüel Endometrium Menses sırasında endometriumun fonsiyonel tabakası  str.spogiosumdan itibaren dökülür. Hızlı ve tam...
Endometrial Dökülme ve Kırılma Fazı Östrojen ve Progesteronun düşüşü ile endometriumda  vazomotor reak.lar, apoptozis, do...
Perimenopozal ve Postmenopozal Dönemde Endokrin Değişimler
Perimenopozal Dönem –I- Perimenopozal dönem kadında röprodüktif dönem ile menopozal  döneme arasında bulunan geçiş period...
Perimenopozal Dönem –II- Bu hormonal değişimler yaşlanma ile kalitesi düşen  folliküllerin göstergesidir. Kaliteli korpus...
Postmenopozal Dönemde Hormonal Dengeler-I- Menopoza girdikten sonra FSH 10-20 kat, LH 3 kat artar. Postmenopozal dönemde...
Postmenopozal Dönemde Hormonal Dengeler-II-  Postmenopozal overler temelde:   Androstenodion   Testosteron   salgılar. ...
 Östrojene çevrilen androstenodion miktarı tamamen vücut kitlesi ile doğru orantılıdır. Vücut ağırlığı arttıkça androste...
500                                                                                                   6       400         ...
Kadın Hayatının Farklı DönemlerindeHormon Düzeyleri                          Röprodüktif         Doğal Menopoz    Cerrahi ...
4.Sınıf Ders - Menstrüel Siklus
4.Sınıf Ders - Menstrüel Siklus
4.Sınıf Ders - Menstrüel Siklus
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

4.Sınıf Ders - Menstrüel Siklus

7,879

Published on

Published in: Health & Medicine
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
7,879
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

4.Sınıf Ders - Menstrüel Siklus

  1. 1. Kadın Menstrüel Siklusunun Hormonal Fizyolojisi Dr.Süleyman Engin Akhan İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D.
  2. 2. Menstrüel Siklus Menstrüel siklus; hipotalamus-hipofiz ve overler arasındaki uyumlu endokrin çalışmanın sonunda, endometriumda ortaya çıkan farklılaşmalar ile gerçekleşir.
  3. 3. Menstrüel SiklusdaHipotalamus – Hipofiz Döngüsü
  4. 4. Hipotalamus ve GnRH Salınımı Hipotalamus diensefalonun bir parçasıdır. Beyin tabanında III.ventrikülün yan duvarlarını oluşturan yapıdır. GnRH salgılayan hücreler olfaktor bölgeden kaynaklanırlar ve embriyogenez sırasında burun ile önbeyin arasındaki sinirler boyunca ilerleyerek migrasyon ile hipotalamusda arkuat nukleusa ulaşırlar. Arkuat nukleusda 1000-3000 arasında GnRH salgılayan hücre bulunur.
  5. 5.  Röprodüktif siklusun devamı için GnRH’un düzenli pulsatil salınımı şarttır. Hipotalamus ve hipofiz arasındaki ilişki “portal sistem” olarak adlandırılan bir damar ağı ile sağlanmaktadır. Hipotalamusdan portal sisteme GnRH verilmesi median eminens ve arkuat nukleusun birlikte çalışması sonucu gerçekleşir. İkisi beraberce bir birim gibi hareket eder.
  6. 6. GnRH Salınımı Arkuat nukleus GnRH’un portal sisteme “PULSATİL” olarak verilmesinden sorumlu temel merkezdir. GnRH’un bu salınımı, pulsatilitesi, puberte öncesi başlar. Her seferinde dolaşıma ortalama 2 ng GnRH verilir. GnRH’un yarılanma ömrü 2-4 dakikadır. *Saatte 2-5 kez salınımı halinde FSH ve LH normal salgılanır. *Salınım düzeyinin artması halinde FSH ve LH düşer. *Salınım düzeyinin düşmesi FSH artışına ve LH düşüşüne sebep olur.
  7. 7. GnRH’un Pulsatilitesinin Düzenlenmesi GnRH’un pulsatilitesinin düzenlenmesi temel 3 mekanizma ile gerçekleşir: 1. Dopamin yolu: Prolaktin ve gonadotropin salgısını arkuat nukleusdaki GnRH aktivitesini engelleyerek gerçekleştirir. 2. Norepinefrin yolu: Hipotalamusa etkir. 3. Nöropeptid Y: GnRH’un pulsatil salınımını arttırır. Nöropeptid Y, beslenme ve röprodüktif fonksiyonlar arasındaki bağlantı yoludur.
  8. 8. GnRH ile (İnhibin–Aktivin–Follistatin) İlişkisi TGF-β ailesinin peptit yapısındaki üyeleridirler. Granüloza hücrelerinden folliküler sıvıya salgılanırlar. Ayrıca ön hipofizden subünitleri salgılanır. İnhibin: FSH salınımının ciddi bir inhibitörüdür. Aktivin GnRH aktivitesini arttırır. Follistatin GnRH aktivitesini azaltır. Gonadotropinlerin (FSH – LH) GnRH’a cevap vermesi için Aktivin şarttır!
  9. 9. GnRH ve Endojen Opioidlerin İlişkisi Normal siklusun devamı için hipotalamik opioid aktivite şarttır! Bu opioid aktivite luteal fazda GnRH’un hipotalamik sekresyonunu engellemek amacıyla en yüksek seviyededir. Bu amaçla en etkin olanlar β-endorfin ve dinorfindir.GnRH ve Norepinefrin – Dopamin İlişkisi GnRH’un pulsatil salınımı  Norepinefrinin aktivatör,  Dopaminin inhibitör etkisi altındadır.
  10. 10. Hipotalamus GnRHDopamin - Prolaktin Endojen Opioidler Hipofiz İnhibin – Aktivin FSH - LH Norepinefrin Follistatin
  11. 11. Hipofizden Gonadotropinlerin Salgılanması FSH-LH, GnRH’un pulsatil salınımına duyarlı olan hücrelerce, hipofizde bulunan gonadotroplarca salgılanırlar. GnRH’un Gonadotropinler üzerine 3 temel etkisi vardır:  Gonadotropinlerin sentez ve depolanmasını  Depolanmış FSH – LH’ın aktivasyonunu ARTTIRIR  Gonadotropinlerin ani salınımını Regülasyonları  Seks steroidleri  Aktivin, inhibin, follistatin sistemi  GnRH sentezini ve salgısını etkileyen faktörlerce düzenlenir. (B-endorfin, nöropeptit-Y)
  12. 12. Menstrüel SiklusdaNormal Over Döngüsü
  13. 13. Menstrüel Siklus 3 Bölümde İncelenir Folliküler Faz Ovülasyon Luteal Faz
  14. 14. Folliküler Faz10-14 gün içinde primordial follikülsırasıyla: Preantral Antral Preovülatuar follikül evrelerinden geçer.
  15. 15. Primordial Follikül -I- İnsan embriosunda gonadlar 5. gebelik haftasında (g.h.) mezonefrik kanalın bir çıkıntısı olarak gelişmeye başlar. Primordial hücrelerin bu gonadal çıkıntıya göçü 4-6. g.h. gerçekleşir. Hızla mitoz ile çoğalırlar. 16-20. gh’da maksimum oosit sayısına (6-7 milyon) ulaşırlar.
  16. 16. Primordial Follikül -II- 16-20. Gh’ları sonrası folliküller sürekli olarak atreziye olurlar. Bu durum doğum sonrasıda devam eder. Ama en şiddetli dönemi fetal hayattadır. 6-7 milyon olan sayı doğum öncesi 2 milyona düşer. Pubertede sadece 300.000 primordial follikül kalır. Ve sadece 400’ü ovulasyon sırasında kullanılır.
  17. 17. Primordial Follikül -III- Sonuçtamayozun profaz safhasında ve diploten evresinde durmuş, tek sıra granüloza hücrelerinden oluşan primordial folliküller oluşur. Tek bir siklusda hangi folliküle ait ovumun atılacağı, kaç follikülün büyümeye başlayacağının nasıl ve hangi mekanizma ile seçildiği bilinmemektedir. Primordial follikülden preovulatuar follikül oluşmasına kadar geçen süre 85 gündür. Bu 85 günün önemli bir kısmında yani yaklaşık 60 güne kadar temelde hormonal etkiden, FSH’dan bağımsızdır.
  18. 18. Preantral Follikül Preantral follikül dönemine kadar FSH reseptörü yoktur. FSH’a duyarlı follikül preantral dönemde gelişir. Östrojen yapımı FSH reseptörü sayısı ile kısıtlıdır. FSH ve östrojen beraber çalışarak granüloza hücre sayısını, dolayısıyla FSH reseptör sayısını arttırırlar. Böylece östrojen yapımı ve salınımı artar. FSH’ın indüklediği androjenlerin aromatizasyonu sonucu östrojen üretilir.
  19. 19. Follikül gelişmeye sadece FSH düzeyi yüksek ve LH düzeyi düşükse devam eder.Follikülün başarısı androjen baskın bir ortamı, östrojen baskın bir ortama çevirmede yatar.
  20. 20. Antral Follikül FSH ve östrojenin sinerjistik etkisi ile follikül içinde sıvı birikmeye başlar:Hormon Çorbası Granüloza hücreleri oosit etrafında toplanırlar ve “cumulus ooforus” oluşur. FSH varlığında östrojen folliküler sıvıda dominan hale gelir. Androjen / Östrojen oranı folliküler sıvıda ne kadar DÜŞÜKSE follikül o kadar sağlıklıdır.
  21. 21. Teka Hücresi Kolesterol cAMP Androstenodion TestosteronGranuloza Androstenodion TestosteronHücresi cAMP Aromatizasyon Östron Östradiol 2 Hücre Sistemi
  22. 22. 17-β-Hidroksisteroid dehidrogenaz Androstenodion Testosteronp450 aromataz p450 aromataz Östron Östradiol 17-β-Hidroksisteroid dehidrogenaz
  23. 23. 2 Hücre Sistemi Granüloza hücreleri sadece FSH reseptörü Teka hücreleri ise sadece LH reseptörü içerir. p450 aromataz sadece granüloza hücrelerinde bulunur. LDL kolesterolün mitokondriye alınması LH tarafından regüle edilir. Ve steroidogenezin temelini oluşturur. Follikül matürasyonunun arttığına dair en önemli bulgu follikülde aromatizasyonun artmasıdır.
  24. 24. Dominan Follikül Seçimi ve FeedbackMekanizması Dominan follikül 5 - 7. günler arasında seçilir ve bu dönem sonrası östrojen gerçekten artmaya başlar. Dominan follikül seçimini etkileyen en önemli faktör follikülün içerdiği ÖSTROJEN düzeyidir. Dominan follikülde granüloza hücre sayısı ve FSH reseptör düzeyi diğer folliküllere göre YÜKSEKTİR. Atreziye olan folliküllerde bunun ilk belirtisi FSH reseptörlerinin azalmasıdır. Yine bu folliküllerde granüloza hücrelerinden TNF salgılanır. TNF, FSH’ın östrojeni stimüle etmesini durdurur.
  25. 25. Dominan Follikül Seçimi ve FeedbackMekanizması-II- En önemli nokta: Dominan follikül yine kendisi tarafından arttırılmış olan östrojenin FSH’ı baskılamasından yani (-) feedback’den kaçınmalıdır. Bunu yüksek östrojen düzeyleri ile sağlar. Diğer atreziye olan folliküllerde östrojen düzeyi düşüktür.  E ↓ ise FSH’a (-) feedback  E ↑ ise FSH’a ve LH’a (+) feedback etki yapar. Midsiklusdaki FSH piki  Ovülasyon için gerekli intrafolliküler ortamı sağlar  İdeal corpus luteum aktivitesi için granüloza hücrelerinde LH reseptörünü sağlar.
  26. 26. Dominan Follikülün Ovulasyona Etkisi Ovülasyonun gerçekleşmesi için:  Östradiol düzeyinin midsiklusda 200 pg/mlt.’nin üzerine çıkması gerekirki (+) feedback meydana gelsin.  Bu 200 pg/mlt.’lik pikin EN AZ 50 saat sürmesi gerekir. Buda (+) feedback için şarttır.  Bu konsantrasyon dominan follikül 15 mm. olunca meydana gelir. Östrojendeki bu artışın LH pikinden önce başlaması ve LH piki sonrası bir süre devam etmesi gerekir. Aksi takdirde LH piki oluşmaz. LH piki öylesine mükemmel bir zamanlama ile gerçekleşirki, bunu bekleyen preovülatuar follikülden ovülasyon meydana gelir.
  27. 27.  Tüm siklus boyunca FSH – LH’nın salgılanma hızları, depolanmaları ve yapıları değişir. Biolojik açıdan en aktif gonadotropinler midsiklusda sentezlenir. Yarılanma ömürleri çok daha uzundur ve bu durum sialik asit içerikleri ile direk ilişkilidir. Midsiklusda daha aktif gonadotropinlerin salgılanması direk olarak artmış östrojen düzeyi ile ilişkilidir.
  28. 28. Preovulatuar Follikül1. Preovulatuar follikülde östrojen yapımı LH piki için yeterli düzeye gelir. Östrojenin pik yapmasıyla ovülasyondan 12 saat önce LH piki gerçekleşir.2. LH, preovulatuar follikülde, lüteinizasyonu ve progesteron yapımını granüloza hücrelerinde arttırır. Siklusun 10. Günü artan progesteron östrojenin (+) feedback ile LH piki yaptırmasını kolaylaştırır.3. Midsiklusda gelişemeyen folliküllerin teka hücrelerinden kaynaklanan androjenlerin düzeyi artar. Bu androjenler folliküller atreziyi sağlar. Midsiklusda libidoyu arttırırlar.
  29. 29. Ovulasyon Ovulasyon östradiol pikinden 24-36, LH pikinden 10-12 saat sonra gerçekleşir. LH piki için: LH’ın follikülün yırtılmasından 34-36 saat önce yükselmeye başlaması, 4-27 saat üst seviyede kalması gerekir. Bu LH piki sıklıkla 48-50 saat sürer. 1. LH piki:  Oositin tekrar bölünmesini (İlk mayoz bölünme tamamlanır.)  Granüloza hücrelerinin lüteinizasyonunu  Plazminojen aktivatör sentezini sağlar. 2. Progesteron, proteolitik enzimlerin PG’lerle beraber follikülü yırtmasını sağlar. sağlar.
  30. 30. Dominan Follikül Gelişiminde ve Ovulasyonda Etkili DiğerFaktörler: İnhibin – Aktivin – Follistatin İnhibin: FSH salınımının ciddi bir inhibitörüdür. GnRH reseptör sayısını azaltarak FSH’ı inhibe eder. Follistatin: FSH aktivitesini büyük olasılıkla aktivine bağlanarak inhibe eder. İnhibinin yardımcısıdır. Aktivin: FSH salınımını stimüle eder. Dolaşımda inhibin-B’nin artması diğer folliküllerden FSH’nın çekilmesini sağlar. Bu dominan follikülün seçiminde diğer bir mekanizmadır. Sonuç olarak bu peptid ailesi, hipofizde gonadotropin salınımı ile ovumların gelişiminde rol oynarlar:  Hipofizden FSH salınımını kontrol eden mekanizmalardan biri inhibin/aktivin balansıdır. Follistatin inhibine yardımcı olur.  Folliküllerde ise her ikiside follikülün büyümesi ve gelişiminde rol oynar.
  31. 31. Dominan Follikül Gelişiminde ve Ovulasyonda Etkili Diğer Faktörler: İnsülin Benzeri Büyüme Faktörleri (IGF) Somatomedinler olarakda adlandırılırlar. IGF-I Teka ve granüloza hücrelerinde:  DNA sentezini – Steroidogenezi  Aromataz aktivitesini – LH reseptör sentezini ARTTIRIR  İnhibin salınımını IGF –II :  Granüloza hücrelerinin çoğalmasını  Aromatizasyonu – protein sentezini IGFBP –1-2-3 Büyüyen folliküllerde IGFBP – 2-4-5 Atreziye olan folliküllerde bulunur.
  32. 32. Luteal Faz Ovumun atılmasından hemen önce granüloza hücrelerinin boyutları artmaya başlar. Karakteristik sarı madde ile dolu vakuollü bir yapı kazanır: Luteinizasyonun başlangıcı. Anjiogenetik aktivite bu fazda gelişen olayların temelini oluşturur. Ovulasyondan 8-9 gün sonra vaskülarizasyonun pik noktasına ulaşılır. Avasküler granüloza hücrelerinin vasküler yapılara dönüşmesi son derece önemlidir: Bu yapı kandaki LDL kolesterolü taşıyarak corpus luteuma progesteron sentezi için gerekli substratı sağlar. Corpus luteumun yaşam süresi ve steroid yapım kapasitesi LH salınımına bağlıdır.
  33. 33. Luteal Faz -II- Normal luteal fonksiyon için:  Yeterli FSH stimülasyonu ile optimal preovulatuar follikül gelişimi  LH’nın tonik salınımı gerekir. Progesteron miktarı ovülasyondan hemen sonra artmaya başlar. LH pikinden 8 gün sonra maksimum seviyesine ulaşır. Progesteron bu dönemde başka follikül gelişimini engeller. FSH ise luteal faz boyunca salgılanan inhibin-A ile baskılanır. Gebelik oluşması durumunda embriyo tarafından salgılanan HCG, matrix metalloproteinazlarını inhibe ederken, corpus luteumun steroid sentez görevini 9-10. Gebelik haftalarına kadar sürdürmesini sağlar.
  34. 34. Luteal Faz -III- Folliküler faza geçişte:  Corpus luteumun bozulması ile dolaşımdaki östrojen, progesteron ve inhibin-A düşer.  İnhibin-A’nın düşmesi ile hipofizden FSH salınımı tekrar başlar.  Östradiol ve progesteron düşünce GnRH pulsları artmaya başlar.  FSH’daki artış, 60 günden yaşlı folliküllerin atreziye olmasını engeller. 28 gün süren mükemmel siklus totalde %12 olguda görülür. Kadınların %0.5’inde siklus 21 günün altında, %0.9 kadında 35 günün üzerindedir.
  35. 35. Hipotalamus GnRHDopamin - Prolaktin Endojen Opioidler Hipofiz İnhibin – Aktivin FSH - LH Norepinefrin Follistatin Östrojen Progesteron IGF
  36. 36. Ovulatuar Siklus Boyunca Endometriumda Ortaya Çıkan Değişiklikler
  37. 37. Endometriumda Saptanan Değişimler  Temel olarak 5 safha vardır:  1.Menstrüel Endometrium  2. Proliferatif Faz  3. Sekretuar Faz  4. İmplantasyon Fazı  5. Endometriumun Kırılma Fazı
  38. 38. Uterusun Damarlanması Endometrium morfolojik olarak;  * Fonksiyonel tabaka: üst 2/3  ** Bazal tabaka: alt 1/3 olarak ikiye ayrılır. (1)İnternal iliak arter – (2)uterin arter Uterin arter istmus seviyesinde 2 ye ayrılır: vaginal arter – (3)arkuat arterler  Arkuat arterler birbirleri ile anostomozlar yaparak kaviteye ilerlerler.  Arkuat arterler kavite etrafında vasküler bir halka oluştururlar. Arkuat arterler kaviteye dik giren (4) radial arterleri verirler. Radial arterler 2’ye ayrılırlar: (5) bazal arterler ve (6) spiral arterler. Bazal arterler; Bazal tabakayı besler ve hormonal değişimlerden etkilenmezler. Spiral arterler: Fonksiyonel tabakayı beslerler.
  39. 39. Proliferatif Endometrium Proliferasyon fazı overde follikülün büyümesi ve östrojen artışı ile başlar. Mitoz baskın olur – Psödostratifikasyon gözlenir. Tüm doku elemanları (glandlar, stromal hücreler, endotel hüc.) siklusun 8-10. gününde pik yapar. Bu değişimler EN ÇOK uterus corpusunun 1/3 üst kısmında görülür. Zira gebelik durumunda blastosist buraya yerleşir. Proliferasyon sırasında fonksiyonel tabaka kalınlaşır, 0.5 mm.’den 3.5-5 mm.’ye çıkar. Östrojenin yoğun olduğu bu dönemde önemli nokta silialı ve mikrovilluslu hücre sayısı artar. Siliogenez siklusun 7-8. gününde pik yapar.
  40. 40. Sekretuar Endometrium Ovulasyonun ilk histolojik belirtisi, işareti siklusun 17-18. günlerinde glandüler epitelde, subnükleer intrasitoplazmik glikojen vakuollerinin belirmesidir. Ovulasyon sonrası endometriumda östrojen ve progesteron etkisi görülür. Epitelial proliferasyon ovulasyondan 3 gün sonra durur. Bu durum progesterona bağımlıdır. Glandlarda progesterona bağlı dev mitokondriler ve nukleoler kanal sistemi belirir. Bu değişimler uterin kavitede glikoprotein ve peptidlerden zengin bir transudanın görülmesine neden olur. Sıvı implantasyona yardımcıdır.
  41. 41. İmplantasyon Fazı Siklusun 21-22., ovulasyon sonrası 7-13. günleridir. Endometriumda fonksiyonel tabakanın %50’lik kısmı str.spongiosum, bunun üzerindeki, kaviteye bakan %25’lik kısın str. compaktum adını alır. Bu dönemde stroma ödemlidir. Sekretuar faz boyunca “K hücreleri” belirir. (K hüc. = Körnchenzellen) Ve bu hücreler gebeliğin ilk TM’de pik yapar, immünoprotektif rol oynarlar. Siklusun 22-23. günlerinde desidualizasyon başlar. Desidua hücreleri trofoblastların invazyona müsait doğasını kontrol ederler.
  42. 42.  Menstrüel Kanama: 1. Uzamış vazokonstrüksiyon 2. Vasküler staz 3. Östrojene bağlı iyileşme ile durur. Myometrial kontrasiyonun işlevi YOKTUR. Normal adet kanaması 4-6 gün sürer. En az 2, en çok 8 gün sürer. 30 mlt’den AZ ve 80 mlt’den ÇOK OLMAMALI
  43. 43. Mentrüel Endometrium Menses sırasında endometriumun fonsiyonel tabakası str.spogiosumdan itibaren dökülür. Hızlı ve tam doku kaybı adet kanamasının kısa, uzun ve inkomplet doku kaybı adet kanamasının uzun sürmesine neden olur. Dökülen endometrium; istmus ve kornlar arasında bulunandır. Str. bazalisde adetin 2-3. gününde DNA sentezi başlar. Siklusun 4. günü kavitenin 2/3’ü, 5-6. günde tüm kavitenin reepitelizasyonu tamamlanmıştır.
  44. 44. Endometrial Dökülme ve Kırılma Fazı Östrojen ve Progesteronun düşüşü ile endometriumda vazomotor reak.lar, apoptozis, doku kaybı ile menstürasyon meydana gelir. Gebelik yok ise Progesteron ve Östrojen Düşer ↓ Metalloproteinazlar Artar ↑ Stromal hüc: Endotelin-1 Glandüler hüc: PG-F2α Ekstraselüler matrix ve Bazal Membranı yıkarlar. Spiral arterlerde vazokonstrüksiyon Myometriumda kontraksiyon İskemi + Staz Menstrüel Kanama
  45. 45. Perimenopozal ve Postmenopozal Dönemde Endokrin Değişimler
  46. 46. Perimenopozal Dönem –I- Perimenopozal dönem kadında röprodüktif dönem ile menopozal döneme arasında bulunan geçiş periodudur. Bu period klinik olarak düzensiz menstrüel kanamalar ile tanımlanır. Perimenopozal dönemde:  FSH artar (↑)  İnhibin azalır (↓)  LH normal (→)  Östrojen hafif artmış (↑) 37 – 38 yaşında bir kadında ortalama 25.000 follikül kalmıştır. Bu dönemde hızlı bir follikül kaybı başlar. Bu durum inhibinde azalma ve FSH’da artış ile kendini gösterir.
  47. 47. Perimenopozal Dönem –II- Bu hormonal değişimler yaşlanma ile kalitesi düşen folliküllerin göstergesidir. Kaliteli korpus luteum oluşamaz. İnhibin düzeyindeki azalma 35 yaş başlar ve 40 yaş civarında klinik belirti vermeye başlar: FSH artar. Perimenopozal kadında FSH 20’nin, LH ise 30’un üzerine çıkmadan beklenmeyen gebelik görülme olasılığı daima vardır. Bu periodda temel problem düzensiz kanamalar ve göreceli olarak artan östrojene bağlı ortaya çıkan endometrium patolojileridir.
  48. 48. Postmenopozal Dönemde Hormonal Dengeler-I- Menopoza girdikten sonra FSH 10-20 kat, LH 3 kat artar. Postmenopozal dönemde toplam östrojen üretimi 24 saatte 45 µgr. civarındadır. Östrojenin neredeyse tamamı androstenodion’un periferik çevrimine bağlıdır ve östron oranı daha yüksektir. Androjen / östrojen oranı androjen lehine değişmiştir.
  49. 49. Postmenopozal Dönemde Hormonal Dengeler-II- Postmenopozal overler temelde:  Androstenodion  Testosteron salgılar. Overlerden salgılanan Testosteron FSH’nın uyarısı ile GnRH’a bağlı olarak artar. Menopozda genç erişkine göre:  Androstenodion %60  Testosteron %15  DHEA ve DHEAS %70 oranında düşer.
  50. 50.  Östrojene çevrilen androstenodion miktarı tamamen vücut kitlesi ile doğru orantılıdır. Vücut ağırlığı arttıkça androstenodiondan östrojen yapımı artar. Vücut kitlesi SHBG ile ters orantılıdır.VKI ↑ SHBG ↓ Endometrium Kanseri Serbest Östrojen ↑ Riski
  51. 51. 500 6 400 5 300 4 Serbest Testosteron 3 200SHBG 2 100 Uns tandardized Predi Uns tandardized Predi 1 VKI 0 VKI ST SHBG 0 VKI -100 VKI 20 30 40 50 20 30 40 50 Vücut Kütle İndeksi (kg/m2) Vücut Kütle İndeksi (kg/m2) Şekil 2. VKI ve SHBG arasındaki doğrusal ilişki (p= 0.043) Şekil 3. VKI ve ST arasındaki doğrusal ilişki (p= 0.0001)
  52. 52. Kadın Hayatının Farklı DönemlerindeHormon Düzeyleri Röprodüktif Doğal Menopoz Cerrahi Menopoz DönemÖstradiol 100-150 10-15 10Testosteron 400 290 110Androstenodion 1900 1000 700DHEA 5000 2000 1800DHEAS 3.000.000 1.000.000 1.000.000 Tüm değerler pg/mL. biriminde ifade edilmiştir. Lobo 1999

×