• Save
Vergrijzing, rekbare huizen voor stramme ouderen
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Vergrijzing, rekbare huizen voor stramme ouderen

on

  • 781 views

artikel in het TUe blad \'Groen Licht\' waarin mijn ontwerpoplossing voor levensloopbestendige ouderenwoningen in de vorm van Switch! woningen wordt besproken

artikel in het TUe blad \'Groen Licht\' waarin mijn ontwerpoplossing voor levensloopbestendige ouderenwoningen in de vorm van Switch! woningen wordt besproken

Statistics

Views

Total Views
781
Views on SlideShare
772
Embed Views
9

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

2 Embeds 9

http://www.linkedin.com 7
https://www.linkedin.com 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Vergrijzing, rekbare huizen voor stramme ouderen Document Transcript

  • 1. BWK_ Gezocht: BUITEN revolutionaireFOTO BART VAN OVERBEEKE tenten Het symposium Innovative Sheltering (van 21 t/m 23 november) krijgt een vervolg. Het congres, dat de faculteit samen met het Rode Kruis organiseerde, had als doel onderzoekers te stimuleren na te denken over betere oplossingen voor noodhuisves- ting. Op de campus verrees een heus kamp met experimentele noodtenten. Tijdens het symposium hebben bedrijven en universiteiten vijf clusters gevormd, die nieuwe ideeën gaan uitwerken. De faculteit speelt bij alle clusters een inhoudelijke en/of or- ganiserende rol. Zo werkt een aantal universiteiten in het cluster "mapping" aan een informatiesysteem voor noodhulp. Met dit systeem moet iedere Rode Kruis-organisa- tie straks sneller en beter op de hoogte zijn van de situatie op een noodhulplocatie. Een ander cluster houdt zich bezig met “cardboard sheltering”, de ontwikkeling van kartonnen, beter isolerende shelters. Meer info: www.innovativeshelter.tue.nl
  • 2. Bouwen voor2_ blije bejaarden: betutteling taboe’08 6 Buddy Monsieur Hulot4 voor buiten- landse student 18 had het mis Fotoreportage: Beton is lekker10 lang zal ze leven 22 Visitatie 2010: Neostudent:14 BWK moet fors aan de bak 24 opleiding op tweede plaats Rianne Appel Ad van Hamburg16 tussen beroem- de schrijvers 28 zoekt breder op- geleide ingenieurs GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 3. VIER VRAGEN AAN WOUTER VAN NIEL BK_ BWK_ Buitenlandse BUITEN VRAAGT studenten brengenDOOR MARIEKE VAN MIDDELKOOP weinigFOTO CHEOPS Het beleidsplan 2007- Wie heeft nou van wie de naam afgeke- Hoe dan? ken? ‘Een oplossing die tijdens het debat werd ge- 2008 van studievereni- ‘Het is echt toeval. Wij willen met de term opperd is een buddysysteem. Deze maand is CHEOPS in het licht zetten, vooral onze on- er weer een nieuwe groep van 22 buiten- ging CHEOPS draagt derwijsondersteunende kant. Daarnaast is landse studenten aangekomen. We willen groen de kleur van CHEOPS en niet van de voor elke student een buddy, een Neder- óók de naam faculteit, zoals vaak wordt gedacht.’ landse student dus. Iemand die je ophaalt van het station, wegwijs maakt op de facul- Groen Licht. Toeval? We zijn halverwege het studiejaar. teit, meeneemt naar feesten, maar ook een Al hoogtepunten gehad? rondleiding geeft door Eindhoven. Secretaris en vice-voor- ‘De Onderwijsweek was een belangrijke acti- Met daarbij uitleg over de meest bijzondere viteit vorig jaar, met het debat over internatio- plekken en gebouwen. Zodat je aan kennis- zitter Wouter van Niel nalisering. Daarmee hebben we hopelijk een uitwisseling doet. De buddy’s kunnen daar flinke discussie op gang gebracht. Moeten we een studiepunt voor krijgen.’ over kliekjes en cursus- wel internationaliseren, gaat de kwaliteit van het onderwijs daarmee per definitie omhoog? Kunnen die buitenlandse studenten zelf sen Engels voor docen- En wie is verantwoordelijk voor de integratie de weg niet vinden dan? van internationale studenten? Uit het debat ‘Ze vinden de weg wel, maar er is totaal geen ten. bleek dat internationaliseren wel belangrijk integratie. Er ontstaan kliekjes. is, maar dat er op dit moment nauwelijks ken- De Nederlandse studenten blijven bij hun nis wordt uitgewisseld. Studenten uit het bui- groep, de internationale studenten trekken tenland komen vooral iets halen en nog ook naar elkaar toe. weinig brengen. Dat kan beter, door de ver- De International Design Studio, de speciale schillende culturen te laten integreren.’ mastertrack voor buitenlandse studenten, versterkt de kliekvorming alleen maar. Ik ben er zelf erg blij mee dat de universiteit heeft besloten om vanaf september 2009 alle mastertracks in het Engels aan te bieden. Studenten schakelen snel genoeg om, ik zet alleen vraagtekens bij de docenten. Die hebben misschien extra cursussen Engels nodig. Ik hoop dat het ook écht Engelstalige colleges worden, zelfs als er alleen Neder- landse studenten in de collegezaal zitten. Door de taalbarrière weg te nemen, sluit je veel beter aan bij de bedoelingen van de internationale bachelor-master-structuur.’ Het bestuur van CHEOPS. Wouter van Niel, staand, derde van links. 4
  • 4. 4 OPVALLENDE CITATEN NIEUWJAARSREDE JAN WESTRA PRIKBORD_1 1 ‘De acht is eindeloos. De acht verwijst niet. medewerkers duidt mede op permanente druk en stress op De acht is zeker van de zaak. de werkplek (…). De acht is nooit achteloos. Een Maar ook gelet op onze bevol- teken, een oerteken. Gekrast, kingsopbouw zijn we kwets- geschilderd, getekend in alle baar. Met de jaren komen de tijden. In de acht snijden verle- gebreken. En let wel: over zes den en toekomst elkaar. jaar zal een van u tweeën dit Met die acht gaan we dit jaar gebouw noodzakelijkerwijs niet op weg.’ meer hoeven te betreden.’ 2 ‘De studenten blijven komen, haast tegen de 4 ‘De faculteit verkeert in de overgang. Als we over verdrukking in. (…) We leveren haar spreken dan klopt dat re- haast een derde van alle diplo- delijk met haar leeftijd, als we ma’s op de universiteit en we over hem spreken ook, maar zijn met een volume van ca. dan als crisis, midlife wel te 1750 ingeschreven studenten verstaan. nog immer de grootste.’ Ik stel voor dat we een krach- tige groep mensen vragen éénRalph Brodrück onthult zijn kunstwerk 3 ‘2007 heeft laten zien hoe kwetsbaar we zijn. keer per semester te denken richting 2012: het negende De relatief hoge uitval van lustrum.’Zonder titelRalph Brodrück onthulde op 20 MAART:20 december op vloer zeven een ADMS - SYMPOSIUM.kunstwerk van zijn hand, Locatie: TU/e Auditorium, Blauwe Zaal. Thema: ‘Internationalisatie en de in- vloed op bouwcultuur en design-processen, veranderingen in rollen en ver-“Zonder titel”. Een toelichting van antwoordelijkheden.’Ralph:‘De klokken worden aangestuurd door een moederklok en lopengelijk. Dat wil zeggen: ze staan voornamelijk stil. Na een minuut COLOFONspringen beide wijzers tegelijk naar de volgende streep. Hoofdredactie Fotografie en illustraties Lithografie en drukHet geluid van de wijzers klinkt nog even na.’ Tineke van den Bosch Marcel van den Bergh, Joyce Lecturis Coördinatie en eindredactie van Belkom, Marenthe Otten Drukkerij en Uitgeverij‘Ooit waren alle gebouwen op de campus voorzien van klokken Maters & Hermsen (Studio ’t Brandt Weer), Redactieadreszoals deze. Ze werden allemaal aangestuurd door een moeder- (Stan van Herpen) Rob van Wendel De Joode Silvie van Damklok, die zich nog steeds in de W-hal bevindt. Ook in dit gebouw Redactie Basisvormgeving Vertigo 2.17 Rianne Appel-Meulenbroek, Loes Komen en Jelle Hoogen- Tel 040-247 5051hingen zulke klokken, maar in de ontwerpfase van Vertigo zijn ze Willem Buurke, Silvie van dam s.v.dam@bwk.tue.nlin een bezuinigingsronde geschrapt.’ Dam, Marius Monen, Vormgeving Josée Pulles, Henk Schellen, Ton van Gennip & Jac de Kok Heb je een voorstel voor een‘Het is nog niet zo eenvoudig om te zien hoe laat het is als je naar Ad Vermeltfoort, Grafische Studio, onderwerp?het kunstwerk kijkt. De klokken zijn anders zichtbaar dan de klok Rob van Wendel De Joode faculteit Bouwkunde Mail het dan aan Silvie van Artikelen Dam of geef het door aan eenbij het secretariaat, als je kijkt om te zien hoe laat het is. Maters & Hermsen van de redacteuren.Daar hoor je nooit het geluid van de wijzers.’5 GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 5. VergrijziREKBARE HUIZEN VOOR STRAMME OUDERENGROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 6. ng Nog even, en het bejaardenhuis is passé. Niet dat er minder ouderen ko- men, integendeel. Maar de 65-plusser van nu wil niet opgehokt zitten. Zelfstandig wonen is het toverwoord. Hoe bereidt Bouwkunde zich voor op de vergrijzing? Betutteling is taboe.? DOOR GALIËNE GERRITSEN FOTO IMAGE AFTER De woningbouw loopt niet in de pas met de wen- sen van de zilveren babyboomer. Zorghuizen met De andere voorkeuren van Marokkaanse kleine kamers, waar net een bed kan staan, zijn bejaarden niet in trek. De eigen woning waarin de vitale se- De mythe ontkracht: ouderen wíllen hele- nior wil blijven wonen, kan echter moeilijk worden maal niet kleiner wonen. De fitte 65-plusser aangepast. Ook de nieuwbouw is niet geschikt en ziet zichzelf straks nog evenveel genieten, in toereikend voor de groep die binnen twintig jaar en rondom hetzelfde huis waar hij nu met bijna twee miljoen mensen zal groeien (zie woont. Eindelijk met pensioen heeft hij tijd ook kader). voor hobby’s, in het weekend blijven de (klein)kinderen logeren. Hulpvoorzieningen We praten er al jaren over, maar toch bevinden koopt hij in als het noodzakelijk wordt. Pas veel initiatieven zich nog steeds in een oriënte- als het echt niet anders kan, verhuist hij. rende fase, vindt Jos Lichtenberg van de leerstoel Maar kom dan niet aan met een appar- productontwikkeling. ‘Soms zou je zeggen: schiet tementje met klein balkon. op, doe wat. Maar het onderwerp is te complex Toch bouwen we in Nederland onvoldoende voor een eenvoudige aanpak. Grijs = breed.’ Hij en vaak verkeerde woningen voor ouderen. merkte dat er pas na de invoering van de nieuwe Daarnaast worden de woon- en zorgbehoef- Wet Maatschappelijke Ondersteuning in 2006 iets ten van senioren steeds diverser. En dan is gebeurde bij gemeenten en betrokken instanties. er het verschil tussen culturen. Marok- ‘Nu lokale bestuurders het zelf moeten aanpak- kaanse bejaarden hebben bijvoorbeeld an- ken, komt de nood aan de man.’ dere voorkeuren. Noord-Afrikaanse ouderen stellen soms prijs op een opkamer; voor Ne- Los zand derlanders is dat idee achterhaald. Het hui- Neemt niet weg dat het thema op de faculteit leeft. dige nieuw- en verbouwbeleid anticipeert Dat merk je aan de belangstelling bij de diverse nauwelijks op die diversiteit. leerstoelen en aan de lopende onderzoeken, zegt Bas Molenaar, leerstoel Zorg en Architectuur. ‘Het is alleen zo jammer dat veel projecten langs elkaar reidt, denken Delft en Twente mee. Als je weet wat heen werken. De ene vakgroep weet niet wat de er landelijk onderzocht wordt, kun je kennis delen andere onderzoekt. Het hangt als los zand aan el- en op elkaar afstemmen, zegt Bas. Een leerstoel kaar.’ Dat bepaalt je uitstraling naar buiten, zegt vergrijzing ziet hij niet zitten. ‘Dat kost teveel geld, Jos. ‘Ik merk dat we in een ivoren toren zitten. Als en veel gebeurt nu al onder mijn supervisie.’ we op de universiteit al moeite hebben elkaar te “volgen”, dan weten marktpartijen al helemaal niet wat onze bevindingen zijn. Dat contact is niet gestructureerd.’ Beide hoogleraren willen een kenniscentrum op- richten om overzicht te krijgen van alle lopende projecten en onderzoeken die betrekking hebben < op zorg. Vergrijzing zou daarvan een onderdeel moeten worden. In een werkgroep die dat voorbe- GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 7. < Mariëlle Aarts Theo ArentzeBas is de motor achter Grey Power, een“atelier” waarin studenten afstuderen Jos Lichtenberg Masi Mohammadiop onderwerpen rondom het thema ver-grijzing. Grey Power moet in het kennis-centrum een belangrijke plaats krijgen.‘Zodat studenten vanaf het begin vanhun studie kunnen meedoen in het pro-ject waarin ze afstuderen.’StigmaBouw flexibel, dat is de roep die steedsvaker doorklinkt uit onderzoeken van Bas Molenaarstudenten en promovendi. Een huismoet kunnen meerekken en krimpenmet de levensfasen van de gebruiker.Ook uit het onderzoek dat promovendaMasi Mohammadi doet naar het zelf-standig wonen van ouderen, blijkt dat.Ze kijkt hoe op het gebied van domo-tica (elektronische toepassingen in enom het huis) een woning kan wordenaangepast aan de wensen van gebrui-kers. Bij veel onderzoek en projectenliggen de accenten op drie thema’s:comfort, veiligheid en zorg. Uit Masi’sonderzoek blijkt echter dat seniorenvooral comfort en veiligheid belangrijkvinden. Zorg is bij hun een onderge-schoven kindje. Masi: ‘Ze zijn zich welbewust van het feit dat ze “straks” mis-schien hulp nodig hebben, maar komdaar nu nog niet mee. Dan hebben zehet gevoel een stigma opgeplakt te krij-gen.’Senioren zijn vitaal. Dat verhoogde toi-let is niet “gezellig”, dat komt later wel.‘Tegelijkertijd moet het huis wel klaar-staan voor de zorg die ze straks moge-lijk nodig hebben. Dat vraagt dus omeen ontwerp dat makkelijk aan te pas-sen is.’Slim bouwen, het aandachtsgebied vanJos Lichtenberg, sluit daar op aan. ‘Ne-derland bouwt huizen zoals de Romei-nen dat deden: vier muren op een vloerGROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 8. De 55-plussers:- worden uithuiziger; het aantal kilometers dat ze reizen is in 2020 met 85 procent toegenomen ten opzichte van 2000- plannen hun activiteiten buiten de spits op zo’n manier kunt vaststellen, dat het ook tot in-- groeien in inkomen, waardoor hun autobezit toeneemt novatie leidt. Soms werkt hij daarvoor samen met- werken langer parttime andere groepen in de faculteit. Zo studeerde- wonen bij voorkeur in het buitengebied (60-75 jaar) of trekken bewust Sietske Uiterwijk, mede op basis van dat onder- naar het centrum van de stad (75+) zoek, in 2006 af bij Architectuur op het onderwerp “Een (t)huis op maat: de SWITCH! Woning” (zie co- ver). Een huis waar je de bovenste laag af kuntWat doet de oudere straks? halen om naast de woning te plaatsen. Wellicht deHoe gedragen ouderen in 2020 zich ten opzichte van senioren nu? De faculteit ontwikkelde in levensbestendige woonvorm voor de toekomst.opdracht van Rijkswaterstaat een model om mobiliteitsprognoses te doen. Planbureau KIM(Kennis Instituut Mobiliteit) vroeg de faculteit het model toe te passen op vergrijzing, om te Bedlampjesvoorspellen hoe ouderen zich in de toekomst gedragen. Theo Arentze somt een aantal trends Dat zijn aanpassingen in het groot. Als onderzoe-op. ker op de afdeling Building Physics Systems (BPS) Aantal 55-plussers % van de bevolking onderzoekt Mariëlle Aarts de mogelijkheden van kleinere aanpassingen. Ze vergeleek de lichtsitua-2005 4.200.000 25,8 tie van thuiswonende ouderen met die van men-2020 5.499.696 32,7 sen in een verpleeghuis. ‘De gedachte is: meer2030 6.049.071 35,6 licht in huis kan voorkomen dat mensen vallen, een heup breken en in de verzorging terecht ko-• 96 procent van de 55- tot 65-jarigen woont zelfstandig thuis men.’• 850.000 zelfstandig wonende 55-plussers hebben een matige of ernstige beperking Punt is echter dat het Bouwbesluit – de wettelijke• 75,9 procent van hen heeft geen aangepaste woning bepaling waaraan huizen moeten voldoen – vaakBron: SCP ouderenrapportages 2004 en 2006 niet gunstig is voor de hoeveelheid licht. Ramen zijn bijvoorbeeld te klein om voldoende licht in seniorenwoningen toe te laten. Daarnaast hebben veel mensen op leeftijd niet door dat ze eigenlijk te donker leven. Te veel licht is ook niet knus. en een dak er boven op. Simpel, maar gaande- Mariëlle: ‘Maar als we diezelfde ouderen enkele weg hebben we het onszelf ingewikkeld gemaakt aanpassingen boden – de vitrages opzij, bedlamp- door installatietechniek in de muren te verwer- jes als oriëntatiepunt in de nacht – zagen ze dat ken. Daardoor is een huis nauwelijks aan te pas- zelf ook als een eye-opener. We adviseren woning- sen aan zijn gebruiker.’ corporaties om bij de ontwikkeling van nieuwe Het bouwkundig ontwerp en de toegevoegde in- huizen rekening te houden met de lichtinval op stallatie moet je los van elkaar inzetten. Daardoor twee gevels. Doorzonwoningen bijvoorbeeld zijn wordt niet alleen het bouwproces efficiënter, zeer geschikt als seniorenwoning.’ maar ook het huis zelf. ‘Flexibele elektriciteitsnet- weken, verhuisbare stopcontacten, makkelijk Twijfelend door te breken muren, dat wordt de trend.’ Hoe zouden ze zelf ‘later’ willen wonen? Bij die vraag vallen de vier vijftigers even stil en glimla- Drempels chen twijfelend. Jos Smeets en Wim Heijs blijven Wim Heijs en Jos Smeets, beiden universitair zitten waar ze zitten. Jos in de stad ‘in een woning hoofddocent Vastgoedbeheer, onderzoeken hoe die zich makkelijk laat aanpassen, dus ik hoef ook de bestaande voorraad woningen aangepast kan niet weg’ – en Wim buiten. ‘Ik wil de ganzen zien worden aan de ouderenwensen. Vroeger richtte overvliegen als ik door het beekdal wandel.’ de aandacht zich vooral op het “opplussen” van Jos Lichtenberg is bezig met verhuisplannen, maar huizen: geen drempels, brede deuren en makke- aandacht voor zijn eigen vergrijzing zit daarbij niet lijker te bedienen ramen. Gaandeweg heeft het voor in het hoofd. onderzoek zich verbreed naar de woonomgeving En Bas Molenaar? ‘Mijn moeder is het voorbeeld van de oudere. De nieuwe trend in stedenher- van mijn ideale oude dag: 90 jaar, al 25 jaar in een bouw is de “woonservicezone”: een wijk waar rolstoel, vijf keer per dag thuishulp in de woning een gemêleerd publiek woont en waar ouderen zo waarin ze al jaren woont. Zo wil ik wel vergrijzen.’ lang mogelijk zelfstandig kunnen functioneren met een steunpunt van 24-uurszorg binnen hand- bereik. Jos: ‘Waalwijk heeft de stad ingedeeld in zes zones, waarin woon-, welzijns- en zorgvoor- zieningen op maat geleverd worden. Uit ons on- derzoek blijkt dat de mensen daar met grote te- vredenheid zo lang mogelijk blijven wonen.’ Wim onderzoekt onder meer hoe je woonwensen GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 9. 1 De faculteit vierde in december het veertigjarig bestaan. Met natuurlijk het feest op 11 december en het congres “Tectonics Making Meaning” (zie ook pagina 26). Groen Licht was erbij met de ogen van Rob van Wendel De Joode en Stijn Holdrinet.GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 10. LUSTRUMVIERING4010-12 dec < GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 11. 231 Studenten dansen in de fietskelder op mu-ziek van de John Walsh Band 2 V.l.n.r.:Nelleke Bakker, Ferry Bakker, Martin de Wit enWillem v/d Ven 3 Openingsact van het feestwas het duo Mathijs Cremers (links) enGideon 4 Ontwerp “Tectonic Meaning of Arro-gance” van Hyoung-Gul Kook. Kook, verbon-den aan de Columbia University in de Ver-enigde Staten, kreeg een eervolle vermeldingvoor zijn inzending voor de TectonicsDesign Competition 5 Feest op Plaza (vloer 1)met de Boston Tea Party 6 Frank Schot (links)en Jef Neggers. 4GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 12. 56 GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 13. Het onderzoek aan de faculteit moet beter. Dat is de hoofdconclusie van de commissie, verantwoordelijk voor de "midterm review" eind 2007. Het bestuur nam half januari eenaantal besluiten die ervoor moeten zorgen dat de faculteit de visitatie van 2010 doorstaat. Groen_Licht pikt er vier doelen uit, Bert Snijder licht ze toe.
  • 14. 1 Verbeter het vierde onderzoekspro 3 Maak ontwerp wetenschappelijker Actie: ‘We moeten per programma aangeven wat gramma (of: wetenschappelijk beter verifieerbaar) de maatschappelijke relevantie van het betref- fende onderzoek is. Met het DIEM (Duurzaam, In-Diagnose: ‘Dit is een serieus probleem, want het Diagnose: ‘Het is ontzettend belangrijk dat ook formatie, Energie, Materialen) van CARPE DIEM invierde programma beslaat zo ongeveer onze halve ontwerpactiviteiten onderdeel uitmaken van pro- het achterhoofd. En definieer per programma eenfaculteit. Het grootste probleem is dat het eigenlijk gramma’s. Je kunt dan uitleggen dat je onderwijs benchmark, zoals ze dat al doen bij Structural De-geen samenhangend programma is, maar een wetenschappelijk verankerd is. Onze activiteiten sign. Spiegel je aan een buitenlandse universiteitverzameling losstaande onderzoeken. Dat komt moeten wetenschappelijk verifieerbaar blijven of of onderzoeksgroep. Dat helpt je duidelijk te krij-onder andere omdat het vaak onderzoeksterreinen worden, anders verlies je een belangrijk deel van gen wat je doelen zijn en waarin jouw onderzoekzijn die nog geen sterke onderzoekstraditie of te je bestaansrecht en hebben we een serieus pro- zich onderscheidt.’weinig continuïteit hebben.’ bleem bij de eerstvolgende onderwijsvisitatie. Punt is alleen dat veel mensen dat gevoel vanActie: ‘We willen geen integraal vierde programma urgentie niet ervaren. Die willen lekker ontwerpenmeer. Succesvolle leerstoelen moeten uitgroeien en niet worden geconfronteerd met eisen voor detot drie of vier kleinere (aspirant)programma’s. verifieerbare wetenschappelijkheid van ontwerp- VisitatiesProgramma’s met een duidelijk profiel, een goede activiteiten.’ Elke faculteit wordt één keer in de zes jaar ge-wetenschappelijke reputatie en maatschappelijke visiteerd. Zon officiële visitatie is bedoeld omrelevantie. Daarnaast vinden we dat je moet Actie: ‘We gaan duidelijkere wetenschappelijke de wetenschappelijke kwaliteit van het onder-accepteren dat niet al het onderzoek onder een criteria vaststellen voor ontwerpen. Daarnaast wil- zoek op een faculteit te controleren.programma valt. Onderwijs-ondersteunend onder- len we andersom meer aandacht voor ontwerpge- Bij een onvoldoende score op onderzoek is dezoek moet kunnen. Je moet dat soort onderzoek richt onderzoek. We willen ontwerpen en onder- wetenschappelijkheid van je opleiding nietexpliciet benoemen en als een aparte categorie zoek expliciet aan elkaar koppelen.’ aantoonbaar en kun je in het ergste geval demeenemen in de visitatie.’ accreditatie van je opleiding verliezen.‘Verder willen we dat voor medewerkers en groe- 4 Toon de maatschappelijke relevantie van De faculteit Bouwkunde is in 2010 weer aan depen een noodzaak ontstaat om deel te nemen in je onderzoek aan beurt. De midterm review is een tussentijdseeen (aspirant)programma. We denken aan de inzet evaluatie, waarmee de faculteit bekijkt hoe zevan “premies”: doe je mee aan een programma, Diagnose: ‘Het is een lastig dilemma waar bijna ervoor staat.dan levert dat geld op voor de unit. We bestuderen alle groepen binnen onze faculteit mee te makennog hoe we dit kunnen organiseren.’ hebben. De universiteit dwingt ons tot verweten- schappelijking. Maar dan dreig je de praktijk en de2 Verbeter het leiderschap van onderzoeks maatschappelijke relevantie uit het oog te verlie- programma’s zen. En dat is nu juist een punt waar de visitatie- commissie ook streng naar kijkt.’Diagnose: ‘De commissie is niet tevreden over demanier waarop sommige programma’s nu worden ‘Die twee hoeven elkaar niet te bijten. We vergetengeleid. De commissie wil meer leiderschap zien.’ vaak een vertaalslag te maken naar de Neder- landse praktijk. Dit is op te lossen door bijvoor-Actie: ‘We willen de toonaangevende wetenschap- beeld niet alleen te publiceren in een wetenschap-pers, die bepalend zijn voor de inhoud van het pelijk tijdschrift, maar ook eens een artikel teonderzoek, ook de leiding geven over de program- schrijven voor een vaktijdschrift.ma’s en opnemen in het Managementteam Onder- Zo banaal is het soms.’zoek (MTOZ). We moeten de onderlinge verant-woordelijkheden duidelijker benoemen.Eén van de problemen voor programmaleiders isnu bijvoorbeeld dat ze geen financiële zeggen-schap hebben. De vraag is of dat zo moet blijven.’ GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 15. Corporate Real Estate Ma-nagement, zoeken naar Bloederige Maya-rituelen, spanning en mysteries, ALTERkwantitatieve manierenom een gebouwontwerp de wereld van de schrijver Rianne Appel. _EGOdoor te meten. Het werk- In juli verscheen haar eerste DOOR MARC EVERS FOTO MARCEL VAN DEN BERGHleven van Rianne Appel. boek, “De Tweelingstad”.Tevreden schijver,verpeste lezerXXXX XXXXXXTrots wijst ze naar de zelfgemaakte foto op de Mijn leesplezier wordt er wel een beetje door ver- spiegelt aan het werk van Clive Cussler encover, van een gebouw in de Mexicaanse Maya- pest. Slechte schrijvers met een matige climax in Dan Brown. ‘Maar zaken die ik als feit presenteer,stad Palenque. ‘Die puntige vorm bovenop de hun werken pik ik er zo uit. Dan voel ik me bedro- moéten kloppen. Dat is het wetenschappelijke intempel, dat is typisch voor de Maya’s.’ Het is maar gen. Ik lees graag historische thrillers. Dat genre me.’ Het verhaal begint in Eindhoven, waar ze zelfwaar je op let. De leek ziet mooi groen en be- ligt mij als schrijver ook het meest. Spanning, ook woont. De hond van hoofdpersoon Marijkegroeide trappen, Riannes oog valt op de bouwkun- maar geen horror en tegelijkertijd de heet Pluto, net als de hond van Rianne. ‘Waaromdige stijl. Even komen twee werelden samen. lezer geschiedenis voorschotelen.’ zou je het verhaal ver bij je vandaan zoeken?’Maar verder ziet ze weinig parallellen tussen we-tenschapper en schrijver. ‘Een boek schrijven doe Gruwelijke rituelen Voldoeningik op gevoel, in mijn werk op de TU/e ben ik tech- In 2003 ging Rianne met Alex op huwelijksreis Rianne doceert vastgoedbeheer en is bezig metnisch, bijna wiskundig bezig.’ Als schrijver laat ze naar Mexico, het land van de Maya’s. Ze verdiepte haar promotieonderzoek. Onderwerp is "researchhaar fantasie de vrije loop. ‘Uren heb ik geschre- zich in gebouwen, maar vooral in de cultuur. & development in gebouwen”. Hoe zorg je ervoorven. Gewoon thuis, maar ook aan het strand in ‘Zonder de gedachte dat dit de basis zou vormen dat gebouwen bepaalde loopafstanden en zicht-Tunesië. Ik kreeg zelfs rsi-klachten; mijn man Alex voor een boek.’ lijnen hebben, zodat mensen met elkaar in contactheeft hele hoofdstukken moeten typen. Dat boek komen en kennis gaan delen? Haar proefschriftmoést af. Het zit niet in me om dingen te laten Op pagina 107: Marijke zag hoe de gevangene heeft nu prioriteit. ‘Maar of mijn familieleden dátliggen.’ richting Kinich Ahau werd geleid. Ze vroeg zich af ook gaan lezen?’ Na haar promotie wil ze weer een wat ze met de arme man van plan waren. Ze kende thriller schrijven. ‘Ik mik op een grote uitgeverij,Verlegen wel honderden gruwelijke rituelen die de Maya’s daar krijg je meer exposure. Een bestseller? DatDe drang om te schrijven zat er al in op de basis- toepasten, van het levend uitrukken van iemands betwijfel ik. Daar moet je veel geluk mee hebben.’school. Ze verslond de boeken van Thea Beckman. hart tot het toebrengen van allerlei snijwonden inTijdens de boekenweek mocht iedereen een zelf de eigen ledematen. De kleine uitgeverij Free Musketeers wildegeschreven verhaal indienen, maar kleine Rianne ‘De Tweelingstad’ uitgeven. Er zijn nu zo’n honderdwas te verlegen en onzeker om mee te doen. ‘De beschreven Maya-rituelen in mijn boek zijn boeken verkocht. ‘Een paar exemplaren lagen bij‘Verlegen? Dat woord ken ik nu niet meer. bijzaak. Te bloederig wordt het niet.’ Selexyz in Eindhoven. Ik ben er met mijn cameraVraag maar aan mijn vrienden en collega’s.’ Het verhaal speelt zich voornamelijk af rondom naartoe gegaan om foto’s te maken. Ik zag mijn de stad Palenque, waar archeologe Marijke zich boek liggen tussen al die internationale schrijvers;De studietijd vormde haar. De wens om te schrij- opmaakt voor de opgraving van een verborgen toen voelde ik voldoening.’ven borrelde nog ergens. Ze volgde een NTI-cursus stad. Een bende is geïnteresseerd in een schat diecreatief schrijven. ‘Ik heb schrijvers leren door- bij de opgraving zou liggen. ‘Fictie en werkelijk- ‘De Tweelingstad’ is te bestellen ondergronden, ik zie hoe ze een boek opbouwen. heid lopen door elkaar’, zegt Rianne, die zich ISBN-nummer 978-90-8539-813-4 GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 16. BWK_ Hippe techniek CASUS maakt krasse senior gelukkigerDOOR MASI MOHAMMADIDOOR MARIEKE VAN MIDDELKOOPFOTO CHEOPS DOMOTICA ONVOLDOENDE GEINTEGREERD IN SENIORENWONINGGROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008 18
  • 17. De samenleving vergrijst in rap tempo en vitale Definitiessenioren willen zo lang mogelijk zelfstandig blijven Het woord domotica is een samentrekking van de woorden domus (woning) en elektro-wonen. Domotica - huisautomatisering - kan daarbij nica. Domotica is de integratie en automati- sering van diensten en technologieën in deeen belangrijke rol spelen. Maar dan moeten de woning en de woonomgeving met het doel om veiligheid, comfort, informatie en com-technische snufjes voor senioren wel integraal on- municatie van de bewoner te bevorderen. Voor zelfstandig wonende senioren bepalenderdeel worden van het bouwproces, betoogt vooral de communicatie- en informatiefunc- ties in hoge mate de kwaliteit van de woning.Masi Mohammadi. Denk bijvoorbeeld aan een beeldintercom, waarmee je kunt zien wie er aan de deur staat. Een ander voorbeeld is de automati- In de film ‘Mon oncle’ (1958) bekritiseerde Jacques sche temperatuurregulatie. Met aparte tem- Tati op humoristische wijze het leven in een volledig peratuurprogramma’s voor de verschillende geautomatiseerde woning: koud, onmenselijk, ruimtes. gerobotiseerd. Daar tegenover zette hij de warme leef- sfeer in een oude wijk waar geen sprake was van In het onderzoek, ‘Dynamic Comfort Adapta- dergelijke noviteiten. Monsieur Hulot voelde zich tion’, staan drie begrippen centraal: senior, duidelijk niet happy in zijn slimme woning. Toch durf wonen en domotica. In de term ‘domotica- ik te stellen dat domotica kan bijdragen aan het wel- seniorenwoning’ zijn die drie begrippen zijn van zelfstandig wonende senioren. En dat ze geïntegreerd. daardoor langer zelfstandig kunnen wonen. Opmars Huisautomatisering bestaat al zo’n dertig jaar. De senior van nu is qua mentaliteit en levensstijl een Technologisch is er sindsdien veel ontwikkeld, maar andere dan de senior van vroeger. Het stereotype invoering op brede schaal heeft niet plaatsgevonden. imago van de teruggetrokken, inactieve, afhankelijke Zoals ik hier zal betogen, is daar een aantal redenen bejaarde is achterhaald. De huidige 55-plussers zijn voor aan te voeren: de wensen van de doelgroepen geëmancipeerd, actief, zelfbewust, volgen cursussen, zijn onvoldoende bekend, de verantwoordelijke verrichten vrijwilligerswerk en reizen. Ze worden aan- partijen bouwen te weinig vraaggericht, er is geen geduid als “Yeepies”: Young Energetic Elderly People sprake van een multidisciplinaire aanpak en domo- Into Everything. Ze willen mee blijven doen in de tica-toepassingen worden niet of nauwelijks samenleving en hun leven zelfstandig inrichten. geïntegreerd in het ontwerp- en bouwproces. De 55-plussers vormen de komende dertig jaar een belangrijk deel van de markt en zijn op meerdere ter- Toch is domotica tegenwoordig in opmars. reinen maatgevend voor toekomstige ontwikkelingen. Met name vanuit de zorgsector komen steeds meer vragen over huisautomatisering, wat duidt op een manifest wordende behoefte. Neveneffect hiervan is Verlanglijstje dat bij domotica al snel wordt gedacht aan “hulpbe- Uit onderzoek blijkt dat zelfstandig (blijven) wonen - hoevendheid”. Bij veel onderzoek naar en projecten met zonodig aanvullende diensten en zorg - hoog voor seniorenhuisvesting liggen de accenten op drie genoteerd staat op het verlanglijstje van de senior. thema’s: comfort, veiligheid en zorg. Uit onderzoek Van alle 55-plussers woont ruim 96 procent zelfstan- blijkt dat (jongere) senioren vooral comfort en veilig- dig. Zelfs bij de één miljoen 75-plussers ligt dat heid belangrijk vinden. Toch is niet minder dan 83 % percentage op 70 procent. van de huidige domoticatoepassingen op zorg en veiligheid gericht. Die refereren aan onprettige zaken als ongelukken en gebreken. Domotica heeft daar- door een negatief imago, het gebruik ervan wordt als stigmatiserend ervaren. Uit onderzoek blijkt ook dat 68% van de ouderen vooralsnog geen behoefte aan zorg heeft, maar wel aan zekerheid en wooncomfort. Hier liggen tal van exploratiemogelijkheden. < Jacques Tati als monsieur Hulot in de film Mon Oncle (1958) Foto: Filmmuseum GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 18. < Reden temeer om onderzoek te doen naar gedrag Ook informatie- en communicatiemiddelen, die Opzet onderzoek en patronen in het dagelijks leven van deze leef- senioren van groot belang achten voor de kwaliteit Om te bepalen welke technologische toe- tijdsgroep. Hoe ervaart een oudere “thuis” en de van hun woning, moeten het domein zijn van de passingen werkelijk iets toevoegen aan de techniek aldaar? We moeten de interactie tussen architect. Om domotica-toepassingen later aan te woonkwaliteit, moet men onderzoeken welke senior en technologie transparant maken en daar kunnen passen is anticipatie vanaf de ontwerp- behoeften de gebruiker heeft. is diepgaand onderzoek voor nodig. De ontwerper fase vereist. Veranderingen dienen later relatief Daarnaast moet vastgesteld worden welke van de domoticawoning dient technische kennis eenvoudig gerealiseerd te kunnen worden door toepassingen vanuit bouwkundig perspectief en kennis van de gebruiker en zijn om- een “slim” bouwkundig concept: een flexibele technisch gezien toekomstbestendig zijn en geving te integreren in zijn oplossing. indeling van de woning en ontvlechting van de met alle behoefteveranderingen en technolo- installatietechniek. Het volstoppen van een wo- gische ontwikkelingen kunnen meegroeien Onvoldoende vraaggericht ning met steeds meer slimme apparaten maakt (‘dynamic adaptation’). Als aan deze voor- Het huidige woningaanbod sluit naar mijn idee van een woning nog geen domoticaseniorenwo- waarden wordt voldaan, draagt domotica onvoldoende aan bij de nieuwe vragen vanuit de ning; het leidt eerder tot een woning waarin een mijns inziens bij aan de woonkwaliteit. kring van senioren. Er wordt weliswaar veel ge- senior zich niet op zijn gemak voelt. sproken over “vraaggericht bouwen”, maar in feite In mijn onderzoek ben ik begonnen bij de betreft het zeer beperkte vrijheden, zoals de keus Het is niet ondenkbaar dat we groeien naar modu- gebruikers, de senioren zelf: wat zijn hun tussen pakket A of B. De term “vraaggericht” blijkt lair uitbreidbare domoticasystemen. Maar hoe woonbehoeften? Hiervoor heb ik de Focus- geen betekenis meer te hebben. Ten aanzien van worden die technisch in woningen gerealiseerd? groep Senioren geformeerd. De groep be- domotica zijn er zowel aan de vraagzijde als aan Waar zit de apparatuur, waar blijven de draadjes, staat uit een tiental senioren, allen volledig de aanbodzijde de nodige aarzelingen. Woning- hoe kunnen we flexibiliteit vormgeven? participerend in de maatschappij en met een bouwverenigingen, architecten, projectontwikke- Worden flexibele vloeren en verplaatsbare wanden kritische maar niet afwijzende houding ten laars en zorgverzekeraars zouden domotica moe- verplicht? Of functioneert straks alles draadloos? opzichte van domotica. ten integreren in bouwprojecten. Maar ze draaien om elkaar heen, wachtend op iemand die het ini- Allen wonen zelfstandig en willen dat zo hou- tiatief neemt. Daarmee rijst de vraag: is domotica den. De groep is heterogeen qua leefstijl: een zaak van de bouwer of niet? diverse mensen met diverse woonsituaties en -stijlen. Met vragenlijsten, diepte-inter- Ik vind van wel. Uit de geschiedenis van de bouw- views, workshops, directe waarneming thuis kunde is af te leiden dat nieuwe technologische en bezoek aan domoticawoningen proberen ontwikkelingen vaak invloed hebben gehad op het we erachter te komen wat de woonbehoeften bouwconcept. Dit zou naar mijn idee ook moeten van deze mensen zijn. Bij behoefteonderzoek opgaan voor domotica. is het van belang om achter de wens van de senior te zoeken naar de onderliggende mo- tieven en criteria. Status onderzoek Bouwtechnisch ontwerper Masi Mohammadi Als de behoeften en eisen bekend zijn, wor- zit nu in het tweede jaar van haar promotie- den deze vervolgens vertaald naar mogelijke onderzoek. Voor de zomer van 2008 moet aanpassingen in woningen. haar studie naar de wensen van senioren op Gefinancierd door de “Brabantse Ontwikke- het gebied van domotica zijn afgerond. lingsmaatschappij” worden enkele be- Vervolgens start de tweede fase, waarin staande woningen, bewoond door leden van domotica-applicaties worden ingebracht in de focusgroep, voorzien van domotica. bestaande woningen. De bewoners toetsen In een vervolgproject vindt toetsing in de vervolgens hoe die conceptmodellen proefwoningen plaats. functioneren in de praktijk.GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 19. Kritische houding vereist Een vraag in de zorg die je ook als bouwkun- dige kunt stellen: wanneer en in welke mate bied je hulp? In bejaardenhuizen is vastge- steld dat voortijdig taken en verantwoorde- lijkheden overnemen van ouderen kan leiden tot versnelde achteruitgang en geestelijke af- takeling. Daarom moet het patroon van da- gelijkse handelingen niet zonder echte nood- zaak doorbroken worden. Ook domotica kan de keten van gebruikelijke handelingen verstoren: bijvoorbeeld als je de dagelijkse boodschappen online gaat doen en daardoor minder sociaal contact en min- der beweging krijgt. Een kritische houding ten aanzien van domotica blijft daarom van belang.Vijftig jaar na de première van “Mon oncle”moeten we constateren dat we nog steeds onvol-doende inzicht hebben in de interactie tussentechnologie en gebruiker in de geautomatiseerdewoning. Kern van het probleem is naar mijn ideedat “senior-aangepaste-technologie” en woning-bouw gescheiden van elkaar optrekken.Om een toekomstbestendige domoticasenioren-woning te creëren, moeten deze twee bij elkaargebracht worden. Doel van mijn onderzoek isintegratie van domotica, zodat domotica op ter-mijn niet meer als een ludiek accessoire wordtbeschouwd, maar opgaat in de bestaande bouw-processen en daarmee een “gewoon” onderdeelvan de woning wordt. Daarmee wordt een belang-rijke bijdrage geleverd aan de kwaliteit van hetzelfstandige seniorenleven. GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 20. BWK _TOPDOOR ELLEN WEBERFOTO MARCEL VAN DEN BERGH Knuffel eensMirjam de Haas (26) studeerde cum laude af en kreeg eeneervolle vermelding bij de ENCI-studieprijs.Sindsdien is de constructief ontwerper in de ban van beton.Aan de smaak kun je de cementsoort afleiden.Beton roept associaties op met Oostbloklan- De verdwijning van de schaalconstructie is de En, verrijzen er binnenkort overal betonnenden en grauwe winterdagen. basis van je afstuderen. Waar kreeg je die eer- overkappingen?‘Aan het begin van mijn studie dacht ik inderdaad volle vermelding precies voor? ‘Helaas, het is nog nergens gebouwd. Terwijl demeer aan hout: warm en elegant. Beton leek me ‘Ik heb een verbinding ontworpen, gemaakt en koepels niet alleen geschikt zijn voor in parken.massief, zwaar en grijs. Totdat professor Kleinman getest, die de betonnen elementen van een prefab Wat dacht je van zelfbedieningstankstations,tijdens een college vroeg: “Wie heeft er wel eens schaalconstructie met elkaar verbindt. Die verbin- allemaal in deze vorm? Reuze herkenbaar.’een betonkolom geknuffeld? En beton geproefd?” ding is sterk en stijf genoeg, praktisch toepasbaarUit de smaak kun je de hoeveelheid kalk afleiden, en levert een schitterend architectonisch beeld op: Wat heb je tot nu toe geleerd bijen dus de cementsoort. Daarnaast bestaat beton een betonnen koepel met een dubbele kromming. Pieters Bouwtechniek in Zwolle, je eersteuit zand en grind; natuurlijke materialen waarvan Met piepschuim maakte ik modellen, ik ging in de baan?de eigenschappen niet vastliggen. Daarbij komt weer met touwtjes en pennen. ‘Bij het maken van berekeningen voor een woon-dat gewapend beton per definitie gescheurd is. Van de afstudeercommissie hoefde het niet de- zorgcomplex kwam ik erachter dat sommige vloer-Door al die variabele eigenschappen is het een montabel te zijn. Maar ik wilde dat mijn ontwerp systemen duurder zijn dan andere.uitdaging om berekeningen te maken voor beton. “industrieel flexibel en duurzaam” zou zijn. Elke aannemer heeft weer andere toeleveranciersIn tegenstelling tot staal, dat is simpel.’ Het is toch mijn afstuderen? De oplossing voor de en dus andere voorkeuren. Hoeveel materialen kern van het probleem vond ik in extra beton en kosten heb ik tijdens mijn studie niet geleerd.Leuk om mee te rekenen dus. Maar kun je van een stalen staaf. Demontabel.’ Gelukkig kijken mijn collega’s op dezelfde manierbeton ook mooie dingen maken? tegen het vak aan als ik. Zij willen ook grensverleg-‘Straatmeubels! Ik heb een bankje gemaakt voor in Vastbijten totdat je de oplossing vindt. gend zijn. Helaas is het moeilijk om vernieuwingenmijn tuin. Slank maar sterk. Dat komt door de Vanwaar die gedrevenheid? door te voeren in de bouw. Constructeurs en archi-vorm: een schaalconstructie. Beton kan elke vorm ‘Hoge cijfers en cum laude afstuderen zijn leuke tecten verzinnen veel, maar aannemers nemenaannemen, als je er maar een bekisting voor weet bijkomstigheden. Ik wil het constructeursvak leren. weinig over. Die gaan toch vaak voor de goedkoop-te maken. Helaas worden klassieke schaalcon- Ik leg de lat hoog en neem geen genoegen met de ste optie of de minste risico’s.’structies bijna niet meer toegepast, omdat het eerste de beste oplossing. Die mentaliteit kreeg ikarbeidsintensief is en dus duur. Betonnen over- mee op de TU Eindhoven. Tot slot: wie is jouw betonheld?kappingen met een dubbele kromming zie je nau- Maar mijn studie is vooral theorie. Wat kan ik nou? ‘Pier Luigi Nervi. Om zijn prefab sporthallen enwelijks meer. Jammer, want bij zo’n constructie- Ik kan iets uitrekenen, maar iemand moet het ook concertgebouwen. Mooie elegante vormen,vorm wordt materiaal efficiënt gebruikt en dat is nog kunnen tekenen. En het moet te bouwen zijn.’ efficiënt materiaalgebruik.’handig nu we zuinig moeten omspringen metgrondstoffen.’GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 21. een betonkolom
  • 22. VOOR STUDENT KOMT OPLEIDING OP DE TWEEDE PLAATS De gretige Zonnekinderen heten ze. Twintig, opgegroeid in deTwintigers van nu hebben één ding gemeen: lol. rijke jaren negentig, gewend aan de vanzelfspre- kendheid van een vaatwasser, tweede auto en eenNeem je verantwoordelijkheid én maak het gezellig. eigen tv op de kamer. De calvinistische mentaliteit was tanende, genieten van geld werd oké en deMet die houding starten ze hun studie en loopbaan. twintiger groeide op in een klein gezin, met alle aandacht voor zijn ontwikkeling. Hij hoorde dat hijKarin van Steensel, directeur van onderzoeksbureau gewenst was, en niet alleen in de familie. Met de vergrijzing voor de deur wist de jongere alAetios, deed onderzoek naar de “neostudent”. zijn hele schooltijd dat de maatschappij niet zon- der hem zou kunnen.DOOR GALIËNE GERRITSEN FOTO JOYCE VAN BELKOM Studenten van de faculteit Bouwkunde
  • 23. generatieWie zo welkom is, moet wel blaken van zelfvertrou- Wie zegt dat? Twijfelen over kinderen omdat het je zoals combinatiemogelijkheden met modules.wen. Klopt, zegt Karin van Steensel, directeur van carrière zou aantasten? Doe niet zo moeilijk! Dat is een pluspunt. Het is jammer dat veel studie-onderzoeksbureau Aetios (en dertiger). Als je weet wat je kunt, ben je parttime toch even- richtingen zich alleen maar richten op het stude-Haar bureau doet doorlopend onderzoek naar veel waard als fulltime? ‘Heb je regie over je eigen ren. Toon je relevantie aan, daar vallen ouderewensen en ambities van jongeren, tussen de 17 en leven? Dát is de vraag die voor jongeren telt. Zo ja, tieners voor.’25 jaar. Rasoptimisten zijn het. Zijn de ouderen de dan ben je een geslaagd persoon.’tobbers en de dertigers de zoekers, een twintiger Daarnaast hebben veel scholen nog weinig aan-is vooral een kansenplukker. Schaars dacht voor allochtonen, vindt ze. ‘Terwijl de popu- Past de student dan nog wel in het traditionele latie binnen een paar jaar sterk zal verkleuren.‘Presteren is minder belangrijk voor een student, studieprogramma van een gemiddelde faculteit? Vooral allochtone meiden zijn zeer ambitieus.in zijn leven draait het om relaties. Dat is de groot- Dat is een terechte vraag, vindt de onderzoekster. Ze zijn gericht op de groep. Sociale mobiliteitste verschuiving: mensen van dertig en ouder rich- ‘Onderwijs in praktische projectvormen spreekt (opklimmen) is een hot issue, omdat ze vaak sterkten hun leven in volgens de agenda van hun werk. jongeren aan. Dat doen veel universiteiten goed. doordrongen zijn van de voorbeeldfunctie die zeTwintigers draaien dat om: de studie of baan moet Jongeren willen weten wat relevant is, wat ze er- hebben ten opzichte van broertjes en zusjes.passen in het leven dat ze “vieren” met hun vrien- mee kunnen in de praktijk. Hun tijd is schaars, en Daarin verschillen ze van hun blanke leeftijdgeno-den en familie.’ Een van haar onderzoeken uit het informatie is overal dankzij internet. Dus kom met ten.’afgelopen jaar bracht opmerkelijke resultaten aan toegepaste informatie.’het licht: 22 procent van de twintigers wil parttime De tiener van nu is gewend op gelijkwaardig ni-werken, nog voor ze kinderen krijgen of zelfs een Stimuleer studenten door hun ambitie aan te spre- veau aangesproken te worden. Voor hiërarchie ispartner hebben. Onder technische studenten blijft ken, maar vul niet te veel voor ze in. Een curricu- hij allergisch, hij komt uit een onderhandelings-het percentage steken op 10 procent. Die groep lum moet niet te veel vastliggen, het liefst werken gezin. Dat hij jong en onervaren is, zal hij nietdoet doorgaans trager mee in de trends, merkt studenten met onderwijsprogrammas die beschik- ontkennen, maar een “mindere” wil hij niet zijn.Karin. ‘Maar eerste- en tweedejaars halen dat al in; baar zijn op de tijd dat het hen uitkomt. Achter de Daartegenover staat dat deze generatie vakman-27 procent antwoordde positief op vragen over computer bijvoorbeeld, met dictaten met high- schap hoog waardeert. Authentiek zijn is een ge-parttimewerk.’ lights die ze scannen om vervolgens weer verder te vleugeld begrip. ‘Laat zien wat je in je hebt, waar zappen. ‘Maar denk niet dat de jongere te lui is om jij voor gaat, en je hebt de twintiger mee.’Gap year naar college te komen. Een jongere die voor jouwOok de studie neemt een andere plaats in. Cijfers opleiding kiest, is zeer gemotiveerd. Een dertigerzeggen studenten niet zoveel. Wat heb je aan een kon zeggen: Ik wist niet wat ik wilde, daarom is hetacht voor een tentamen? Een zesje, terwijl je een rechten geworden. Hij koos een hoge opleiding uitbijbaantje hebt dat aansluit op het studieprogram- angst anders buiten de boot te vallen. Een twinti-ma dat je volgt, doet meer. ‘Voor jongeren telt de ger heeft daar nauwelijks last van. Hij kiest iets Karin van Steenseluitdaging. Niet voor niets slaan werkvakanties zo omdat het hem leuk lijkt. Dat hoeft niet meteen 38 jaar, van huis uit theo-aan onder deze generatie.’ het hoogst haalbare te zijn. Het moet een oplei- loog en geschiedkundige, ding zijn die biedt wat hij zoekt: afwisseling, toe- studeerde af in onderzoeks-Verenig het nuttige met het aangename, dat past pasbaarheid.’ methoden aan de Universi-bij hun levenshouding. Voorheen studeerde je met teit Utrecht. Ze werkte en-als doel die baan te krijgen, om na een paar jaar Gretige generatie kele jaren als jongeren-werken op te klimmen en zo status te verwerven. Jongeren van nu vormen een gretige generatie, 0nderzoeker bij Stichting Maatschappij en Onderne-Een twintiger vult ambitie totaal anders in. Zijn merkt Karin. Ze gaan ervoor, met al hun passie, ming (SMO) in Den Haag,doel is niet het hoogst haalbare, plezier hebben is in de verwachting dat ze vooral plezier beleven voor ze directeur werd vanbelangrijker. Een gap year (tussenjaar) slecht voor aan de keuzes die ze maken. ‘De meeste onder- Aetios.je kansen op de arbeidsmarkt? wijsinstellingen bieden al veel diversiteit aan, Karin woont samen en is moeder van twee kinderen. GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 24. Kwantitatief was het Tectonics-congres half december in iedergeval een succes. Zeventig presen-taties, zo’n 350 bezoekers, zulkecongressen heeft de faculteit nietvaak. Het vervolg: een Tectonics 2!En waarschijnlijk een boek.Tectonics-congres Detail tentoonstelling TECTONICSkrijgt vervolg Waarom ook alweer een congres over Tectonics? woorden op de vraag hoe je daar in de praktijk Mede-organisator Jacob Voorthuis: mee omgaat, vind ik één van de interessantste ‘We wilden theorie en “maken” met elkaar verbin- thema’s op dit moment.’ den. We zochten een onderwerp waarbij we de hele faculteit konden betrekken. De bouw is zo Er komt een boek. Alle sprekers zijn daarom na complex geworden dat je discipline-overstijgend afloop van het congres gevraagd om nog eens naar moet werken. Tectonics verbindt.’ hun paper te kijken en het eventueel aan te pas- Studenten speelden een belangrijke rol bij de sen. ‘Een congres wordt vaak als een eindpunt organisatie van het congres. ‘Congressen worden gezien. Terwijl je er juist veel nieuwe ideeën krijgt. meestal gehouden als studenten naar huis zijn. We kijken met de uitgeverij van het NAI of we daar Terwijl we altijd zeggen dat we onderwijs en onder- een boek van gaan maken. Dat zou er dan in juli zoek meer moeten integreren.’ moeten liggen.’ Als het aan Jacob ligt, komt er een Nog wat schokkends geleerd? ‘Tectoniek heeft zo- tweede editie van het congres, hopelijk in 2009. wel betrekking op grote als op kleine elementen ‘Ook omdat tectoniek een uitermate relevant van gebouwen. Het is voor architecten steeds lasti- thema is voor onze faculteit. Wij zijn toch, in verge- ger om zich met details bezig te houden, omdat de lijking met Delft, de technische bouwkundefacul- bouw zo complex is geworden. De mogelijke ant- teit.’GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 25. PRIKBORD_2IN DIENST/UIT DIENSTIn dienstAna Pereira Roders ADE postdoc 01-01-2008Renée van Geene BPS secretaresse 01-01-2008 (Euflex)Yuzhong LIn UMDS promovenda 21-01-2008Uit dienstTamara Derksen PHEBE promovenda 08-12-2007Marc Meijers ADE docent 01-01-2008 Collecte voor familie Tobias Mufuruki Maandag 14 januari kregen we het bericht dat onze collega Tobias Mufuruki plotseling was overleden. Buiten het feit dat het een groot verlies is voor zijn vrouw en hun twee kleine kinderen, zal het ook financieel erg moeilijk worden voor het jonge gezin. Tobias kwam uit Tanzania en zijn gezin woont nog steeds in Dar es Salaam. Hoewel het bij ons ongebruikelijk is, is het in Tanzania de gewoonte dat collega’s in dit soort situaties geldCONGRESGANGERS_ inzamelen voor de familie. Daarom hebben we iedereen gevraagd om een financiële bijdrage om zijn gezin financieel wat bij te kun- nen staan.WIE? Terwijl het buiten 28 goede bouwfysicaHenk Schellen, universi- graden was. Bijzonder wordt bedreven.tair hoofddocent bij BPS was het congres-diner Dat was natuurlijk goed Eind januari hadden we in totaal al 1420 euro ingezameld. op het strand, onder om te horen.’ De inzameling loopt nog tot 23 februari. Het faculteitsbestuur zalWAAR? een witte overkapping.’ het eindbedrag van de collecte verdubbelen. Het totaalbedrag-Op het congres ‘Na het congres heb ik wordt overgemaakt naar Tobias’ familie in Tanzania. Je kunt je bij-“Thermal performance WAT HEB JE GEDAAN? er met mijn familie nogof the exterior envelo- ‘Een lezing gehouden twee weken vakantie drage afgeven op de secretariaten van de faculteit. Of storten oppes of whole buildings” over hoe je in koude aan vastgeplakt. rekeningnummer 158 249 658 t.n.v. de Technische Universiteitin Clearwater Beach in noordelijke landen in Het was grappig om de Eindhoven, onder vermelding van activiteitnummer 1000830.Florida, van 2 tot 7 de- historische gebouwen Amerikaanse kerstsfeercember 2007. een binnenklimaat kunt te proeven. Zo liepen er‘Het was wel komisch realiseren, vergelijkbaar honden rond die tijde-dat ik mijn eigen colle- met musea.’ lijk als rendier door het Symposium Ethiek in Vastgoed,ga’s Jan Carmeliet en leven gingen.’Bert Blocken tegen- NOG WAT OPVALLENDS op 13 mei in het PSV Stadion.kwam.’ GEHOORD? Ter ere van het vijftienjarig bestaan van studievereniging SerVicE ‘Dat Leuven en Eindho- van de master Real Estate Management & Development.HOE WAS HET? ven worden genoemd‘Het binnenklimaat was als voorbeelden van Meer informatie op www.servicevastgoedsymposium.nl.niet zo best, 18 graden. universiteiten waar Contactpersoon: Niek Bongers 06-23530790. GROEN_LICHT NO.2 FEBRUARI 2008
  • 26. ‘We hebben LAATSTE breder opgeleide _WOORD Besteed meer aandacht aan integraal ontwerpen en ingenieurs nodig’ samenwerken, adviseert Ad van Hamburg. AD VAN HAMBURG WAS DIRECTEUR VAN Hij heeft al veertig jaar een band met de faculteit: DHV BOUW EN INDUSTRIE. TEGENWOORDIG als student, als beoordelaar en als adviseur. WERKT HIJ DAAR ALS ADVISEUR. DOOR DAVE HUISMANS FOTO DHV‘In 1967 begon ik in Eindhoven aan een studie bedrijfskunde. Ik heb noggetwijfeld of ik bouwkunde zou gaan doen. Uiteindelijk heb ik er wel keuze-vakken gevolgd; ook mijn afstudeeronderzoek had raakvlakken met bouw-kunde. Het was de tijd van de grote complexen, gietbouw, twintig nieuwewoongebouwen per week. Een boeiende periode: tijdens mijn studieveranderde alles, opeens kregen studenten inspraak. In mijn beleving sloeghet wat door qua democratie. Hoogleraren die niks met de praktijk hadden,kwamen van hun voetstuk, maar er verdwenen wel erg veel harde technischevakken. Inmiddels is de slinger van de klok weer terug en ligt het zwaartepuntweer bij techniek. Een goede richting voor Eindhoven vind ik: er moet welonderscheid zijn tussen bouwkunde aan de TU en aan de Academie voorBouwkunst. Van bouwkundestudenten mag je verwachten dat ze een vol-waardig partner zijn in het ontwerptraject en dus ook een behoorlijke dosistechniek beheersen.’Schreeuwen‘Bouwkunde in Delft mist die zwaardere technische vakken, constateerde ikals lid van de visitatiecommissie Bouwkunde. Maar Delft weet zich wel beterte verkopen: daar schreeuwen ze het bij wijze van spreken al van de dakenvóórdat ze iets uitgevonden hebben. En ze binden bekende namen aan zich.Eindhoven is eerder bescheiden. Terwijl de faculteit een evenwichtiger beeldbiedt van wat je aan bouwkundeonderwijs zou moeten krijgen. Als ik eenzoon zou hebben die bouwkunde wil gaan studeren met een erg zelfstandigeinstelling, dan stuurde ik hem naar Delft. Had hij meer behoefte aan coach-ing, dan zou ik hem liever in Eindhoven zien, want de begeleidingis er perfect.’‘Van beide opleidingen komen mensen met een goed basispakket, maar veel opgeleide ingenieurs krijgen. Niet alleen van bouwkunde, maar bijvoorbeeldvaardigheden moeten we in het bedrijf ontwikkelen. Zoals samenwerken met ook via de kopstudie Architectural Design Management Systems.andere bedrijven en stakeholders. Daar zou ik graag meer aandacht voor zien Zij willen onze input en vragen mij andersom wat DHV zou kunnen bijdragen,in de opleiding. Bouwprojecten in Nederland worden steeds ingewikkelder; bijvoorbeeld met stagebegeleiding. Een collega van ONRI (brancheverenigingin het verleden bouwden we ‘in de groene wei’, nu hebben we te maken met van advies- en ingenieursbureaus-red.) vindt dat een revolutie, in zijn ogencomplexe binnenstedelijke herstructurering. Toen ik als projectontwikkelaar stappen universiteiten voor het eerst in dertig jaar van hun voetstuk.aan de Amsterdamse Kalvertoren werkte, kwamen daar táchtig inspraak- Ik vind dat zelf wel meevallen, we zijn de afgelopen vijftien jaar veel meer ingroepen bij kijken.’ dialoog dan daarvoor. Alleen: universiteiten zitten vast aan regels voor zo- en zoveel uren technische vakken; het is niet makkelijk om programma’s te ver-Revolutie anderen.’‘Duurzaamheid is de andere grote uitdaging van deze tijd. De bouwwereld isin Nederland verantwoordelijk voor een kwart van de CO-uitstoot. ‘Gelukkig zie ik aan onze stagiairs dat studenten steeds mondiger en meerDenk alleen al aan de productie van bouwmaterialen en de verwarmings- maatschappelijk betrokken worden. Ze gaan niet alleen voor het vak, maarsystemen in gebouwen. Ook dat vraagt om meer dan technische knowhow.’ ook voor een persoonlijke en zinvolle invulling en rekenen bedrijven daar kei- hard op af. Als wij niets aan duurzaamheid doen, dan gaan ze ergens anders‘De drie TU’s hebben mij gevraagd om samen met bedrijven te kijken hoe ze kijken. Dat kan op universiteiten niet anders zijn. Kom je als opleiding niethun opleidings- en onderzoeksprogramma’s zo kunnen maken, dat we breder tegemoet aan hun behoefte aan ‘involvement’, dan verlies je die studenten.’