De vertikale tuin

2,477 views
2,258 views

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,477
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
10
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

De vertikale tuin

  1. 1. de verticale tuinBelgië: verticale tuin, groene muur, gevelgroen Nederland: vegetatiewanden Frankrijk: le mur végétal Duitsland: Grüne Wand® Anglofonie: vertical garden, greenwall de verticale tuin, Katleen Van Hoorenbeeck 1
  2. 2. de verticale tuin• Inhoud – Welkom! – Waarom dit onderwerp? – Toelichting over luchtvervuiling – Waar moet je aan denken? – Geschikte planten – Soorten systemen – SWOT-analyse – Voorbeelden – Fiscaal: wie zoekt die vindt… goodwill? – Bronnen – Dankwoord de verticale tuin 2
  3. 3. de verticale tuin• Waarom dit onderwerp? – In 2025 zou reeds 60 % van de wereldbevolking in stedelijke gebieden wonen – Zorg voor milieu vergt lange termijn denken en inzet van iedereen – Idee van de ‘complexloze’ stad • In plaats van de vervuilde & vervuilende stad • De biodiverse stad • De zelfreinigende stad • De visueel rustgevende stad – => Sensibiliseren • Voorbeeldproject (toepassing binnen én buiten) • Informeren (folder bouwdienst) – => Op grotere schaal toepassen • fiscaal stimuleren de verticale tuin 3
  4. 4. de verticale tuin• Toelichting over luchtvervuiling – Natuurlijke bronnen (Vulkanen, stof, bijvoorbeeld bij stofstormen in droge gebieden, gassen, zoals methaan van natuurlijke oorsprong, bijvoorbeeld uit het darmstelsel van vee, rook van bosbranden) – Bronnen van menselijke oorsprong • Stof en chemicaliën van de landbouw • Allerlei industrie, fabrieken, waaronder ook elektriciteitscentrales • Het verkeer door de verbrandingsmotoren, remmen- en bandenslijtage • Verbrandingsovens • Oplosmiddelen uit bijvoorbeeld verf • Gevaarlijke gassen uit bv. spuitbussen (CFKs) • Vuurwerk de verticale tuin 4
  5. 5. de verticale tuin• Toelichting over luchtvervuiling – Natuurlijke bronnen (Vulkanen, stof, bijvoorbeeld bij stofstormen in droge gebieden, gassen, zoals methaan van natuurlijke oorsprong, bijvoorbeeld uit het darmstelsel van vee, rook van bosbranden) – Bronnen van menselijke oorsprong • Stof en chemicaliën van de landbouw • Allerlei industrie, fabrieken, waaronder ook elektriciteitscentrales • Het verkeer door de verbrandingsmotoren, remmen- en bandenslijtage • Verbrandingsovens • Oplosmiddelen uit bijvoorbeeld verf • Gevaarlijke gassen uit bv. spuitbussen (CFKs) • Vuurwerk de verticale tuin 5
  6. 6. de verticale tuin• Korstmossen, Douglasspar, Populier, Zilverspar, Koekoeksbloem, Spaanse Ruiter, Wilde Bertram zijn de eerste slachtoffers, maar niet de enige. – Zwaveldioxide (SO2) is het belangrijkste verbrandingsproduct van zwavel in lucht. Het komt met name vrij bij het verbranden van zwavelhoudende fossiele brandstoffen, zoals sommige soorten aardolie, bruinkool of steenkool en is een van de belangrijkste componenten van luchtvervuiling en smog. Het vormt in lucht in aanwezigheid van vocht en andere verbindingen makkelijk zwaveltrioxide (SO3), een verbinding waaruit zich in water zwavelzuur vormt. Dit regent uit de atmosfeer op de aarde neer (zure regen). – Zwaveldioxide is een kleurloos gas met een scherpe karakteristieke reuk en een molecuulgewicht van 64,1. Het kookt bij -10 °C (263 K) en smelt bij -75 °C (198 K) (bij atmosferische druk). – Korstmossen zijn erg gevoelig voor SO2 en het al dan niet aanwezig zijn van bepaalde soorten kan als biologische meetmethode voor de mate van luchtvervuiling worden gebruikt. – De belangrijkste bron van zwavel is echter de petrochemische industrie waar het in grote hoeveelheden vrijkomt als nevenproduct. – Smog kan allerlei nadelige effecten op de flora hebben, met name het reactieve ozongas. Ozon tast de huidmondjes en de waslaag van planten aan. Hierdoor ontstaan er zwakke plekken in de buitenste laag van de plant, waardoor deze water en voedingsstoffen verliest en er verschillende schadelijke stoffen en parasieten kunnen binnendringen. Met name tijdens droge, koude periodes herstellen planten zich moeizaam en kan de fotosynthese van bijvoorbeeld de Douglasspar tot wel 25% worden afgeremd. Andere gevoelige bomen zijn de Populier en de Zilverspar. Tevens kan smog leiden tot necrose, dan vertoont de plant vlekjes met afstervend weefsel. Voorbeelden van planten die hier last van hebben zijn: de Echte Koekoeksbloem, de Spaanse Ruiter en de Wilde Bertram.[6] de verticale tuin 6
  7. 7. de verticale tuin• Korstmossen, Douglasspar, Populier, Zilverspar, Koekoeksbloem, Spaanse Ruiter, Wilde Bertram zijn de eerste slachtoffers, maar niet de enige. – Zwaveldioxide (SO2) is het belangrijkste verbrandingsproduct van zwavel in lucht. Het komt met name vrij bij het verbranden van zwavelhoudende fossiele brandstoffen, zoals sommige soorten aardolie, bruinkool of steenkool en is een van de belangrijkste componenten van luchtvervuiling en smog. Het vormt in lucht in aanwezigheid van vocht en andere verbindingen makkelijk zwaveltrioxide (SO3), een verbinding waaruit zich in water zwavelzuur vormt. Dit regent uit de atmosfeer op de aarde neer (zure regen). – Zwaveldioxide is een kleurloos gas met een scherpe karakteristieke reuk en een molecuulgewicht van 64,1. Het kookt bij -10 °C (263 K) en smelt bij -75 °C (198 K) (bij atmosferische druk). – Korstmossen zijn erg gevoelig voor SO2 en het al dan niet aanwezig zijn van bepaalde soorten kan als biologische meetmethode voor de mate van luchtvervuiling worden gebruikt. – De belangrijkste bron van zwavel is echter de petrochemische industrie waar het in grote hoeveelheden vrijkomt als nevenproduct. – Smog kan allerlei nadelige effecten op de flora hebben, met name het reactieve ozongas. Ozon tast de huidmondjes en de waslaag van planten aan. Hierdoor ontstaan er zwakke plekken in de buitenste laag van de plant, waardoor deze water en voedingsstoffen verliest en er verschillende schadelijke stoffen en parasieten kunnen binnendringen. Met name tijdens droge, koude periodes herstellen planten zich moeizaam en kan de fotosynthese van bijvoorbeeld de Douglasspar tot wel 25% worden afgeremd. Andere gevoelige bomen zijn de Populier en de Zilverspar. Tevens kan smog leiden tot necrose, dan vertoont de plant vlekjes met afstervend weefsel. Voorbeelden van planten die hier last van hebben zijn: de Echte Koekoeksbloem, de Spaanse Ruiter en de Wilde Bertram.[6] de verticale tuin 7
  8. 8. de verticale tuin• Successie (in ecologische zin) – Van successie in de ecologische zin is sprake wanneer een levensgemeenschap dankzij natuurlijke processen wordt opgevolgd door een volgende. • primaire successie wanneer er nog geen bodem aanwezig is bijvoorbeeld op een kale rotsondergrond, bijvoorbeeld: korstmossen op rotsen. • secundaire successie: al wel een bodem aanwezig, bijvoorbeeld na houtkap: de beplanting is verdwenen, maar de bodem is er nog. de verticale tuin 8
  9. 9. de verticale tuin• Successie (in ecologische zin) – Van successie in de ecologische zin is sprake wanneer een levensgemeenschap dankzij natuurlijke processen wordt opgevolgd door een volgende. • primaire successie wanneer er nog geen bodem aanwezig is bijvoorbeeld op een kale rotsondergrond, bijvoorbeeld: korstmossen op rotsen. • secundaire successie: al wel een bodem aanwezig, bijvoorbeeld na houtkap: de beplanting is verdwenen, maar de bodem is er nog. de verticale tuin 9
  10. 10. de verticale tuin• Successie (in ecologische zin) – Van successie in de ecologische zin is sprake wanneer een levensgemeenschap dankzij natuurlijke processen wordt opgevolgd door een volgende. • primaire successie wanneer er nog geen bodem aanwezig is bijvoorbeeld op een kale rotsondergrond, bijvoorbeeld: korstmossen op rotsen. • secundaire successie: al wel een bodem aanwezig, bijvoorbeeld na houtkap: de beplanting is verdwenen, maar de bodem is er nog. de verticale tuin 10
  11. 11. de verticale tuin de verticale tuin 11
  12. 12. de verticale tuin de verticale tuin 12
  13. 13. de verticale tuin• Waar moet je aan denken – Gevelconstructie • Draagkracht • Vocht (vochtwerende folie op houten constructie) – Vochtbelasting • gewicht volgroeide plant x3 – Temperatuurisolatie (vorst!) – Windbelasting – Beplanting • De juiste klimmer – Stucwerk => beter geen hechtende plant – Schaduwlievende planten: opletten voor dakgoot, luchtrooster, ongelijkmatige begroeiing – Groeikracht: dikte van stam mag geen drukoverlast veroorzaken • Onderhoud – Snoeien – Planten die niet in volle grond staan: extra water en mest – Bodem – Bouwvergunning – Brandwerendheid – Vandalisme – Arbeidsomstandigheden (grote hoogten) de verticale tuin 13
  14. 14. de verticale tuin• Soorten planten Vbden Winders Vbden klimop, wilde wingerd, slingerplantenHechters klimhortensia, ... kamperfoelie,zuignapjes, akebia, blauwehechtwortels regen, kiwi,... Vbden Vbden bosrank, reukerwt, klimrozen, passiebloem, wijnstok, winterjasmijn,... ... Enteraars Rankers steunklimmers, bladranken, bladsteelranken stekels, doorns, ... de verticale tuin 14
  15. 15. de verticale tuin• Geval apart Leiplanten Vbden Niet van nature Fruitbomen tegen uit klimplant zuidgevels de verticale tuin 15
  16. 16. de verticale tuin KlimopHechterszuignapjes,hechtwortels Wilde wingerd de verticale tuin 16
  17. 17. Kamperfoelie Kiwi Winders slingerplanten Blauwe regen de verticale tuin 17
  18. 18. Passiebloem (detail!)Rankers Bosdruif (clematis)bladranken, bladsteelranken de verticale tuin 18
  19. 19. Klimroos Winterjasmijn Enteraars steunklimmers, stekels, doorns, ... de verticale tuin 19
  20. 20. de verticale tuin de verticale tuin 20
  21. 21. de verticale tuin de verticale tuin 21
  22. 22. de verticale tuin• Soorten systemen – Grondgebonden systemen • Directe begroeing (op de gevel) • Indirecte begroeing (op een constructie) – Houtconstructies – Staaldraadconstructies – Staalrastersysteem – Foamglassysteem – Niet-grondgebonden systemen • Architecturaal geïnspireerd subtype de verticale tuin 22
  23. 23. de verticale tuin• Kenmerken/systeem Brand Belasting Duurzaam Windbestendig Vandalisme Vorst Kost Grondgebonden gevoelig Afhankelijk 25 jaar, geen Tot 8 m (50 kg/m2) Te beklimmen Afhankelijk Vanaf 75,- Hout van dikte, - garantiebep. van EUR/m2 klimplant ok Verankering 50 jaar, Tot 8 m (50 kg/m2) Te beklimmen Afhankelijk Afhankelijk Staaldraad 400kg/anker garantie 10 Tot 20 m (80 kg/m2) van van systeem jaar >20 m (110 kg/m2) klimplant ok Afhankelijk 30 jaar, geen Tot 8 m (50 kg/m2) Te beklimmen Afhankelijk Vanaf 50,- Staalraster van dikte vaste Tot 20 m (80 kg/m2) van EUR/m2 garantiebep. >20 m (110 kg/m2) klimplant ok Zie 50 jaar, Tot 8 m (50 kg/m2) Te beklimmen Afhankelijk Foamglas staaldraad levenslange Tot 20 m (80 kg/m2) in geval van van garantie >20 m (110 kg/m2) raster klimplant Niet-grondgebonden ok 100 kg/m2 50 jaar Berekend op harde Vrij ongevoelig Leegmaken 350,-EUR/m2 Sedumwand wind, enkel in winter ! uitlopers lopen gevaar de verticale tuin 23
  24. 24. de verticale tuin• SWOT ANALYSE – Strenghts – Weaknesses – Opportunities – Threats de verticale tuin 24
  25. 25. de verticale tuin• Strenghts – Reiniging van de lucht • Fijnstof plakt tegen de bladeren en blijft zo uit de lucht: Effect beperkt? • Groen heeft wel degelijk effect op fijn stof Zie ook e-mail Martin Hermy, K.U.Leuven. – Productie van zuurstof • Fotosynthese – Meer groen en fauna in de stad: biodiversiteit en psychologie samen • Trekt vlinders aan • Insecten kunnen er overwinteren • Reduceert stress en angstigheid – Tempering van de temperatuur (=> besparing op verwarming/airco) – Strategisch geplaatst, kan dit een sensibiliserend effect hebben op vergroening van de stad Naar weaknesses de verticale tuin 25
  26. 26. de verticale tuin• Martin Hermy: Fijnstof is maar één van de problemen waarin groenvoorzieningen – vnl via hun bladoppervlakte (Leaf Area Index) een remediërende rol kunnen spelen; – deze remediërende rol is dikwijls positief gecorreleerd met bladoppervlakte (dus hoe groter deze laatste hoe beter), – maar ook de positie van deze bladeren t.o.v. de verontreinigingsbron, de – ruwheid van het bladoppervlak, – de duur dat de bladeren er zijn (loofwerpend of niet) en wellicht nog – andere factoren(wind, turbulentie,…) zullen de vangstcapaciteit ongetwijfeld beïnvloeden. Een aantal technische oplossingen (aan de bron) kunnen misschien meer fijnstof vangen (en zijn ook nodig), maar deze zullen wellicht andere functies niet hebben (bv aantrekkelijk zijn, koeling, CO2 vastleggen, …). “ Vorige slide de verticale tuin 26
  27. 27. de verticale tuinHet temperatuursverloop op begroende en onbegroende gavels(Zomer 1982, Köhler & Bartfelder 1987) Onbegroend Begroend Periode T1 T 01 T0 T1 T 01 T0 gemiddeld dagverloopalle dagen Max. 20.8 22.2 31 21.4 22.2 25.2(n = 133) Min. 12.4 13.1 16.7 12.6 14.1 16.3 Amplitude 8.4 9.1 14.3 8.8 8.1 8.9 Terug naar vorige slidezonnige dagen Max. 24.1 25.6 36 25.1 24.8 28.6(n = 64) Min. 13 13.8 17.2 14.5 13.1 17.2 Amplitude 11.1 12.2 18.8 10.6 11.7 11.4minima temp. Max. 6.2 6.1 11.2 7.9 6.8 9.9(n = 133) Min. 1 1.2 7 3 0.9 3.8 Amplitude 5.2 4.9 4.2 4.9 5.9 5.2maxima temp. Max. 35.2 38.7 44.8 34.6 36 40.7(n = 133) Min. 22 22.9 24.8 22.1 21.2 27.6 Amplitude 13.2 15.8 20 12.5 14.8 13.1T0: temperatuur op de gevelT1: temperatuur op 1m van de gevel;T01: temperatuur op 0,1 m van de gevel; de verticale tuin 27
  28. 28. de verticale tuinHet temperatuursverloop op begroende en onbegroende gavels(Zomer 1982, Köhler & Bartfelder 1987) Onbegroend Begroend Periode T1 T 01 T0 T1 T 01 T0 gemiddeld dagverloopalle dagen Max. 20.8 22.2 31 21.4 22.2 25.2(n = 133) Min. 12.4 13.1 16.7 12.6 14.1 16.3 Amplitude 8.4 9.1 14.3 8.8 8.1 8.9zonnige dagen Max. 24.1 25.6 36 25.1 24.8 28.6 Minder airco nodig, dit is een grotere(n = 64) Min. 13 13.8 17.2 14.5 13.1 17.2 Amplitude 11.1 12.2 18.8 10.6 11.7 11.4 Energieverslinder dan verwarming.minima temp. Max. 6.2 6.1 11.2 7.9 6.8 9.9 Een dikke graad minder verwarming(n = 133) Min. 1 1.2 7 3 0.9 3.8 Amplitude 5.2 4.9 4.2 4.9 5.9 5.2 per dag maakt 5 tot 7% verschil opmaxima temp. Max. 35.2 38.7 44.8 34.6 36 40.7 de energiefactuur.(n = 133) Min. 22 22.9 24.8 22.1 21.2 27.6 Amplitude 13.2 15.8 20 12.5 14.8 13.1T0: temperatuur op de gevelT1: temperatuur op 1m van de gevel;T01: temperatuur op 0,1 m van de gevel; Terug naar Strenghts de verticale tuin 28
  29. 29. de verticale tuin• Weaknesses? – Gevoelig aan vorst => deel van investering teniet • >< constructie blijft • Isolering d.m.v. folie bij gebruik plantenbak op hoogte – Levensduur? • Meerdere 10-tallen jaren, afhankelijk van onderhoud en weersomstandigheden – Kost? • >< indien creatieve denkpiste: misschien in te bedden in bestaande staaldraadconstructie? Vb: Parking Zandpoortvest – Misvatting: niet geluidsdempend • >< Uitzondering bevestigt de regel: Greenwall de verticale tuin 29
  30. 30. de verticale tuin Geluidwerende groene wand door Greenwall bv de verticale tuin 30
  31. 31. de verticale tuin• Opportunities – Kilometers verticale blanco gevels in de stad! – Kick in the but voor Mechelen: de eerste gevelgroene stad worden, het eerste gevelgroene straatje! – Terwijl de motor van de autoindustrie tegensputtert (waar blijven de goedkope alternatieven voor de ‘fossiele wagens’?) werkt de tuinbouw aan economische (werkgelegenheid!) én ecologische alternatieven. de verticale tuin 31
  32. 32. de verticale tuin• Threats? – Grondgebonden systemen hebben minder mogelijkheden in de stad wegens betegeling (quid kwaliteit bodem onder deze tegels) – Niet grondgebonden systemen zijn dan weer een pak duurder omdat meer materiaal nodig is – Quid onderhoud: maakt dit de systemen net niet ecologisch onverantwoord? – Bladval en opkuis – Verdonkeren de binnenruimte – Verstoppingen dakgoot en afvoer – De kieskeurige hond plast liever tegen een groene gevel – Misvatting: gevelgroen zorgt voor vochtige muren (juist niet, maar: nuanceren!) de verticale tuin 32
  33. 33. de verticale tuin• Vocht? Vnl toe te schrijven aan gebrek in gebouw – Er blijft discussie bestaan, maar de wetenschappelijke literatuur is éénduidig  Gevelplanten, en zeker de altijdgroene soorten, zoals de klimop werken juist als een regenmantel – Oorzaak van vochtige muren is meestal slagregen (vaak in najaar en winter); een bladerdek tegen gevel verhindert dat neerslag rechtstreeks op de gevel terechtkomt. Het gevolg is, welke maat voor de vochtigheid die men ook gebruikt, met klimop begroende muren zijn steeds droger dan niet begroende muren – Maar, bij opstijgend vocht uit de grond (en dus het ontbreken van een vochtscherm) zal gevelgroen verdamping ervan verhinderen en kan het resultaat wel degelijk een vochtiger muur zijn. De initiële oorzaak ligt hier dus bij een gebrek (open contact tussen muur en fundering) in het gebouw en niet bij de planten. – Tweede nuancering is dat loofwerpende klimplanten veel minder effectief zullen zijn als regenscherm, daar ze op momenten met de meeste kans op slagregen, nl. in herfst en winter, geen bladeren hebben. de verticale tuin 33
  34. 34. de verticale tuin• Voorbeelden Flower Tower, Parijs,Edouard François (architecturaal geïnspireerd) de verticale tuin 34
  35. 35. de verticale tuin 35
  36. 36. de verticale tuin• Voorbeelden verticale tuin in huis, Teracrea http://www.teracrea.com/ de verticale tuin 36
  37. 37. de verticale tuin 37
  38. 38. de verticale tuin• Voorbeelden Club Med, Parijs, Patrick Blanc de verticale tuin 38
  39. 39. de verticale tuin 39
  40. 40. de verticale tuin• Voorbeelden Quai Branly, Parijs, Patrick Blanc de verticale tuin 40
  41. 41. de verticale tuin 41
  42. 42. de verticale tuin• Voorbeelden Caixa Forum,Madrid, Patrick Blanc de verticale tuin 42
  43. 43. de verticale tuin 43
  44. 44. de verticale tuin• Voorbeelden Een loft, Patrick Blanc de verticale tuin 44
  45. 45. de verticale tuin 45
  46. 46. de verticale tuin• Voorbeelden Tokio, Patrick Blanc de verticale tuin 46
  47. 47. de verticale tuin 47
  48. 48. de verticale tuin• Voorbeelden Een zwembad, Patrick Blanc de verticale tuin 48
  49. 49. de verticale tuin 49
  50. 50. de verticale tuin• Voorbeelden Siam Paragon (winkelcentrum), Bangkok, Patrick Blanc de verticale tuin 50
  51. 51. de verticale tuin 51
  52. 52. de verticale tuin• Voorbeelden Sport Plaza, Amsterdam, Copijn Utrecht de verticale tuin 52
  53. 53. de verticale tuin• Voorbeelden Brussels Parlement, geen foto beschikbaar, Patrick Blanc de verticale tuin 53
  54. 54. de verticale tuin• Voorbeelden Beliardstraat 14, Brussel, Stam Europe de verticale tuin 54
  55. 55. de verticale tuin• Voorbeelden Goirle NL, Geluidswand, BSI Bomenservice de verticale tuin 55
  56. 56. de verticale tuin• Voorbeelden Rotterdam Optimism, Nine Oaks (architecturaal geïnspireerd) de verticale tuin 56
  57. 57. de verticale tuin• Voorbeelden Urban Cactus, Nine Oaks (architecturaal doorgedreven) de verticale tuin 57
  58. 58. The end…de verticale tuin 58
  59. 59. The end… ? ? ?de verticale tuin 59
  60. 60. de verticale tuin• www.premiezoeker.be de verticale tuin 60
  61. 61. de verticale tuin• Bronnen – Tuin & Landschap, Nederlands uitgeversverbond, 2007 – De sierlijkste klimplanten, Tirion, 1994 – De mooiste klimplanten, Uitgeverij Verba, 1995 – Klim-, lei- en slingerplanten, Tirion, 1998 – Klimplanten, de charme van de verticale tuin, Zuid Boekproducties, 1995 – Het complete tuinplanten lecixon, Het Spectrum, 1992 – Beeldgids voor klim- en leiplanten, Rebo Productions, 1996 – Onderzoek Martin Hermy, K.U.Leuven de verticale tuin 61
  62. 62. de verticale tuin• Special thanks to – Google – Alain Croon (uitstap Parijs en steun) – Familie Van Hoorenbeeck (steun) – Wikipedia (schat aan informatie) – Johan Goossens (ondersteuning) – Jean-Luc Le Gouallec (Patrick Blanc) (inlichtingen) – Peter Boogaerts (link naar K.U.Leuven) – Martin Hermy (onderzoek) – Karel Geys (steun) – YOU: omdat je bent gekomen…. ! de verticale tuin 62

×