De Maya Route

De Maya Route Een voettocht door de jungle van Guatemala op zoek naar de grootste piramide van de wereld Er zijn meer ruïnes van oude steden en meer piramiden in Centraal Amerikadan in heel Egypte. De meeste zijn bedolvenonder de jungle. Ze zijn duizenden jaren oud en voor het laatst in de 9de eeuw bewoond. In Guatemala bezochten we de afgelegen piramiden van El Mirador. Verslag van een voettocht van een week in de jungle. Tekst & beeld: Hassan Amouch

Voettocht Toch zijn lang niet alle Maya piramiden bereikbaar via de nieuwe weg. De ruines van El Mirador liggen diep in de jungle aan de grens tussen Guatemala en Mexico. Ze vormen een belangrijk onderdeel van het Park Cuatro Balam, een ambiteius project bestaande uit vierduizend piramiden. Dit is het groostste archeologische park in de wereld. Dat wilden we even zien. Om El Mirador te bereiken is een voettocht van meer dan honderd kilometer in de jungle nodig. Vroeg op die zaterdag 23 oktober zijn wij in Flores in een tjokvolle bestelbus gestapt naar La carmelita, zestig kilomer verder. Dit is het laatste gehucht in de Afbeelding 1: Een deel van de afgelegde Maya Route bewoonde wereld. Daar moesten we onze voorraden met in het blauw de voettocht naar El Mirador. overladen op La Negra, de merrie van onze gids.Volgens een expeditie van National Geographic uit Het was al 10:00 uur toen we klaar stonden om te1989 zijn er meer piramiden in Centraal Amerika dan vertrekken. Naar de mening van de gids Moya zijn wein het oude Egypte. Ze zijn een paar duizend jaar te laat om de eerste kamp Tintal op 25 km afstand bijgeleden door de Maya gebouwd. Dit is een inheems daglicht te bereiken. We moesten opschieten want hetvolk met een bijzondere cultuur. Het had een eigen wordt snel donker. Hij waarschuwde meteen dat erkalender waarmee de tijd in uren werd ingedeeld. Het geen lunchpauze mogelijk was. Ik at snel een broodje,blonk uit in wiskunde en gebruikte het telwoord nul. pakte een fles water voor onderweg en ging achterHet kon de maan- en zonsverduistering nauwkeurig hem de jungle in.voorspellen. En het had de afstand naar Venusgemeten met een foutmarge van slechts 14 seconden Moya is al 27 jaar gids. Hij is geboren en opgegroeidper jaar. Toen de Spaanse kolonisten in de 16de eeuw in de jungle. Hij was er in de jaren tachtig bij toen Eldoor hun immens gebied rondtrokken, was er al lang Mirador door archeologen voor in kaart werdniets meer van over. Slechts 600 mensen werden er gebracht. Ze doen nog altijd beroep op hem om deaangetroffen. weg te vinden in de jungle.De Maya piramides staan in ontoegankelijke Naast gids is Moya ook visser, jager en verzamelaar.oerwouden. Vervoer is alleen mogelijk per helikopter, Hij woont in La Carmelita bij zijn zoon Julio, zijnte voet of met paard. Het is er heet, vochtig en schoondochter en zijn vier kleine kinderen. Ik hebgevaarlijk. Er zijn geen faciliteiten onderweg. Radio en hem ontmoet via zijn zoon. Deze zou met mij deGSM werken niet. Dit is de habitat van meer dan 700 jungle in gaan. We hebben samen in Flores de reissoorten vogels, miljoenen insecten, slangen, jaguars voorbereid. Maar hij werd op het laatste moment ziek.en zeldzame planten en dieren. Tijdens deburgeroorlog hielden zich hier schatzoekers,smokkelaars en guerrillastrijders schuil. Zonder eenervaren gids en een goede fysieke en mentale conditiekomt een mens hier niet levend uit.En het regent er veel. Kleine beken veranderen inrivieren. Het water stroomt naar laaggelegen gebiedenen vormt stilstaande modderpoelen. Door de dichtevegetatie kun je niet verder zien dan een paar meters.Onmogelijk om in te schatten hoe groot of diep eenmodderpoel is om over te steken. Vallende bomen entakken als gevolg van stormen maken het lopenonmogelijk. Een vlijmscherpe machete isonontbeerlijk. Maar de jungle wint altijd.Ook buiten Guatemala zijn er veel Maya ruïnes. Omdie toegankelijk te maken hebben vijf landen een wegaangelegd. De Ruta Maya zoals het heet, is meer dan Afbeelding 2: Het pad naar El Mirador is onbegaanbaar door de regen. Foto: H. Amouch3000 km lang. Het verbindt natuurreservaten enarcheologische sites van Mexico, Guatemala, ElSalvador, Honduras en Belize. Hij vroeg zijn vader mij te begeleiden. Schoorvoetend gaf de vader toe. Moya was bang een week lang opgescheept te zitten met iemand die geen Spaans De Maya Route Souss Online December 2010

spreekt. Het klikte gelukkig meteen tussen ons. Ik Muskieten slapen ook nooit. Alleen als het regent zijnkon mijn geluk niet op. ze even weg. Een vuurtje s avonds met veel rook is het enige wat helpt. Tegen de tijd dat het vuur uitgaatWe brachten de erste nacht in kamp Tintal. Niet meer en we in onze slaapzakken moeten kruipen, hoor je zedan een groot gespannen plastic zeildoek te midden weer naast je hoofd zoemen. Ze vinden altijd ergensvan de jungle. Twee bewakers van het ministerie van een gaatje in de tent om binnen te komen. Alles watcultuur verblijven er permanent. Ze waken over de niet bedekt is wordt de volgende dag dik en rood.nabijgelegen archeologische site. Zo nu en danworden kostbaarheden opgegraven. De bewakers De mieren zijn een andere plaag hoewel het niet vaakworden elke maand vervangen door nieuwe. voorkomt. Grote bruine nesten hangen hoog aan de bomen. Sommige zijn verlaten nadat miljoenenDe weg naar kamp Tintal is een smal ezelspad. Het mieren de boom van binnenuit hebben gevreten. Alsverandert afhankelijk van het weer en het landschap. gevolg hiervan breken de bomen door midden enSoms is het goed te volgen. Soms verdwijnt het in vallen ze om.dichte struiken waarbij de machete moet wordengebruikt. Bij regen is het onbegaanbaar. Mieren op de grond zijn het ergste. Een keer stond ik per ongeluk op een nest van zwarte mieren. VoordatHet pad wordt gebruikt om de kampen te ik het wist was ik compleet bedekt. Ze klampten zichbevoorraden. Gebruikers ervan hebben de gewoonte vast aan ieder centimeter van mijn schoenen, mijnsteeds nieuwe paden te maken. Vaak kan het niet benen en mijn broek. De steek is kort maar heftig.anders omdat het oude pad door vallende bomen, Het laat een klein wit litteken achter. Het enige watregenwater en modder onbruikbaar is geworden. Het helpt is hard rennen en zoveel mogelijk met de voetengevolg is dat je bij een splitsing staat maar niet stampen. De mieren die zich weten vast te bijten,precies weet welk pad te nemen. Alleen mensen als moeten een voor een met de hand worden verwijderd.Moya kunnen dat weten.De eerste dag in de jungle was heet en vochtig. Zweetgutste over mij hele lijf. De zonnestralen dringenmaar weinig door. Maar het is net genoeg om debladen van de bomen te laten schitteren alsof hetzilveren muntjes zijn die heen en weer in de zondansen. Uren lang liepen we te luisteren naareindeloos gezang van vogels om ons heen. Af en toekruisden fel gekleurde vlinders ons pad. Ze zijn zogroot en traag dat je ze kunt raken.Ik werd voor mijn vertrek aangeraden genoeg watermee te nemen. Drie liters water per dag bleek genoegte zijn. Dat vulde ik s avonds aan met regenwater datik in het kamp bij de bewakers kocht. Ze hebbengrote plastic containers waarin het kostbare vochtwordt verzameld. Het regenwater is zo schoon dat jehet zonder filter kunt drinken. Afbeelding 3: Zonsopkomst boven de jungle gezien vanuit de top van piramide El Jaguar vlakbij kamp Tintal. In de verte de top van een andere piramide. Foto: H. Amouch.Insecten Minder bijtend maar net zo gastvrij zijn de apen. OpMaar dorst valt werkelijk in het niets vergeleken met de eerste dag van onze tocht voelde ik druppeltjesde steek van de muskiet. Deze primitieve versie van water op mijn hoofd vallen. Dat was niet de eerstede vlieg heeft een uitgesproken voorkeur voor keer. Ik vond het vreemd dat het regent terwijl de zonmenselijk bloed. Vooral wijfjes lusten er pap van scheen. Ik keek omhoog en zag een paar bruine apenwanneer ze eitjes aanmaken. Ze zwerven rond met doodstil recht naar ons kijken. Ze liepen al die tijdmiljoenen tegelijk. De steek geeft rode jeukerige mee op ons te urineren.bulten. Toen ik uit de jungle kwam liep ik nog dagenlang met bulten op mijn armen, benen en nek. Er zijn gelukkig ook vriendelijke bewoners van de jungle. Zo werd ik de eerste nacht in kamp TintalMuskieten hebben ook de nare gewoonte om massaal getrakteerd op een lichtshow van een uitzonderlijkein de aanval te gaan wanneer je het niet verwacht. Je schoonheid. Daar lag ik op mijn rug in mijnstaat even stil om een foto te maken, een slokje water binnentent. De maan scheen volop. Ik kon door hette nemen of je benen uit de modder te trekken. dak van de binnentent de bomen zien waarUitgerekend op dat moment komen ze met duizenden honderden kleine witte lichtjes aan- en uitgaan.tegelijk. Moya die de hele tocht in een open hemd Sommige zijn dichtbij, anderen ver weg. Het licht isrondliep, had daar totaal geen last van. Toen ik hem zacht, traag en minder fel dan een lampje van eendaarnaar vroeg zei hij laconiek: “Ze komen alleen op kerstboom. Het zijn vuurvliegjes die met elkaar in hetvers bloed af.” donker communiceren. De Maya Route Souss Online December 2010

Zonsopkomst De tweede weg is ongeveer 20 km lang en leidt naar Tintal in het zuiden. Dit is het grootste en oudste complex die ooit in Zuid en Midden Amerika isDe tweede dag stond ik vroeg op om de nabijgelegen gebouwd. In de hoogtijdagen van de Maya zoudenpiramide El Jaguar te bezichtigen. De flanken van de hier tienduizenden mensen hebben gewoond.piramide zijn bedekt met bomen. De top is bereikbaarvia een steile trap gemaakt van in de piramide De piramide van La Danta is meer dan 70 metergestoken houtenbalken. Ze zitten hier en daar los. hoog. Het is in omvang groter dan de grootsteEen touw is langs de trap tussen de bomen piramide van Egypte. De top is bereikbaar aan degespannen. Maar het is niet veilig genoeg zodat ik op zijkant via een stevige trap vastgeschroefd aan hetmijn handen moest steunen om te klimmen. Ik zag gesteente. De trap is breed, heeft leuningen en isnog net twee jonge mannen voorbij flitsen richting de veilig. Maar het is niet geschikt voor mensen mettop. hoogtevrees. De beloning is echter onbeschrijfelijk mooi. Aan de horizon steken hier en daar heuvelsDe uitzicht is met geen pen te beschrijven. Een tientallen meters boven de top van de jungle. Dat zijnimmens groene tapijt strekt zich onder mijn voeten andere piramiden die nog altijd bedolven zijn.uit zo ver het oog reikt. Hier en daar hangt de nevellaag boven de golvende top van de jungle. Het gezang De omgeving van La Danta is bezaaid met ruïnes. Wevan de vogels is mijlen ver te horen. Ze kondigen de hebben die hele middag gelopen toen we een vierkantgeboorte van een nieuwe dag aan. In de verre horizon, houten hek bedekt met blauw zeildoek zagen. Moyaomgeven door een gouden gloed als een kleine kaars telde het zeil omhoog en gebaarde te komen kijken. Ikin de duisternis, komt de zon langzaam op. Ik stond kon niets zien dan een donker gat dat verdwijnt in deop de vierkante top van de piramide ademloos te diepte. Hij vertelde dat archeologen naar benedenkijken en vergat dat er nog meer mensen naast mij gingen en complete straten met wachttorens hebbenzaten. aangetroffen. Ze hebben alles weer met plastic afgedekt. Verderop zagen we meer openingen in deDe twee jonge mannen die ik zo net naar boven zag piramide afgegrendeld met deuren en sloten.klimmen, zaten te mediteren de benen gekruist, dehanden op de knieën, de kin omhoog en de ogengesloten richting de zon. Het was doodstil. Ik ging ookop een steen zitten. Ik besefte dat we de hele tijd geenwoord met elkaar hebben gewisseld alsof hetvanzelfsprekend was de schitterende uitzicht niet teverstoren met onnodig geklets. Ik wierp een laatsteblik op de zon boven de uitgestrekte jungle en sneldenaar beneden om het pad naar El Mirador tevervolgen.La DantaDe meeste piramiden in El Mirador dragen namen alsEl Jaguar, El Tigre of La Danta. Dieren die metuitsterven worden bedreigd. Ze staan symbool voor Afbeelding 4: Tekening van piramide El Tigre.snelheid, kracht en moed. La Danta is de grootste Alleen de top is zichtbaar. De rest is bedolvenpiramide in El Mirador. De top ervan is zichtbaar onder de jungle. Foto: H. Amouch.vanuit Calakmul, een andere piramide 37 kilometerverderop aan de andere kant van de grens met El Tigre is een andere kleine piramide vlakbij LaMexico. Danta. Het is 60 meter hoog. De basis waarop het is gebouwd moet 18.000 vierkante meter zijn. Net alsHet bestaat uit een complex gebouwen verspreid over alle piramiden is alleen de top zichtbaar. De rest iseen oppervlakte van meer dan 26 kilometer vierkant. bedekt met bomen waarvan enorme wortels dwarsVolgens archeologen van de Nationa Geographic door het gesteente lijken de groeien. Het heeft ons deSociety hebben verschillende Maya generaties tussen hele middag gekost om een rondje te maken langs dede 6de eeuw v.c. en 2de eeuw n.c. aan La Danta ruïnes. Sommige zijn met enorme blauwe en zwartegebouwd. Het complex werd voor het laatst bewoond zeildoeken bedekt.in de 9de eeuw n.c.. Het is niet helemaal bekendwaarom ze plotseling werden verlaten. We stonden die ochtend van dinsdag 26 oktober op de top van El Tigre toen er plotseling een witte helikopterLa Danta is verbonden met twee andere complexen aan de horizon verscheen. Het moest voor dedoor twee wegen die nog altijd bedolven zijn onder de inzettenden een enorme verrassing zijn geweest toenjungle. De wegen zijn gemaakt van steen en zijn 20 a ze ons zagen. Boven op het dak van de piramide50 meter breed en 2 a 6 meter hoog. De eerste weg is stond ik in de regen in een wapperende blauwe12 km lang en leidt naar Nakbe, een site ten poncho naast de half naakte Moya te zwaaien. Dezuidoosten van La Danta. helikopter maakte een rondje om de piramide. We De Maya Route Souss Online December 2010

zagen nog net hoe de inzettenden verbaasd naar ons bewakers. In La Carmelita hebben ze onlangs eenzwaaien voordat ze richting basiskamp El Mirador in klokkenluider doodgeschoten. In een andere site inde verte wegvlogen. Belize hebben ze na een plundertocht een waarschuwing aan de bewakers achtergelaten: “SVPEven later kwamen we dezelfde mensen tegen bij de afblijven, lokale archeologen aan het werk.”ruïnes. Het zijn Amerikaanse archeologen die hier eenpermanent laboratorium hebben. Een van hun begonin het Spaans tegen Moya te kletsen alsof ze oude Terugvrienden waren die elkaar na lange tijd weer terugzagen. De archeologen houden contact met de De terugweg naar de bewoonde wereld was hetbuitenwereld dankzij de helikopter, stroom uit een moeilijkste. Het heeft veel geregend. Het pad is deelsgenerator en Wi-Fi. Ik kon in hun kamp de batterij verdwenen onder gevallen bomen en modderpoelen.van mijn camera opladen tegen een kleine vergoeding. We moesten een omweg vinden via La Florida. Dit is een afgelegen post waar drie vriendelijke bewakersDieven van het ministerie van cultuur de illegale jacht op zeldzame dieren proberen tegen te houden.Bewust van architectuur als uiting van politieke De omweg heeft ons tien kilometer extra gekost. Ikmacht lieten uiteenlopende Maya koningen enorme kon hierdoor de enige bestelbus van La Carmelitabouwsels na als een aandenken aan hun tijd. De naar bewoonde wereld niet meer op tijd halen. Eenfaçades van de ruines zijn soms versierd met extra nacht in de jungle was onvermijdelijk. De enige troostprijs was dat onze voorraden erg geslonken waren zodat de bagagedrager op La Negra niet zo vaak meer vast kwam te zitten in struiken. Gedurende de tocht hebben we gemiddeld acht uur per dag gelopen. Ik had bergschoen aan. Aan het einde van de eerste dag kreeg ik een blaar aan mijn linkervoet. Het deed vooral pijn als er takjes, steentjes en modder in de schoenen terecht kwamen. Tijd om overdag de schoenen even uit te doen was er niet. In La Carmelita werden we door de familie van Moya opgewacht. We werden behandeld als patiënten die net uit het ziekenhuis zijn ontslagen. Mijn voeten zagen er uit als twee witlofjes die te lang in het water waren geweekt. Mijn scheenbenen waren bezaaid met open wondjes. Ik had opgezwollen handen, benen en gezicht als gevolg van beten van insecten. De zoon van Moya bracht me naar een beekje in de buurt. Daar heb ik in het stromende en koele water onder de Afbeelding 5: Recent opgegraven Maya tablet waarop is te lezen dat bomen het laatste zweet en vuil van me afgewassen. Koning Taj Chan Ahk van Cancuen een ceremonie leidt ergens in september 795. Foto: NGM, 2007. De Mayahiërogliefen. Lange tijd wist niemand wat zebetekenen tot de Russische archeologe Tatiana Toch zijn de dingen niet altijd wat ze lijken.Proskouriakoff (1909-1985) die heeft ontcijferd. Ze Gedurende de hele reis dacht ik dat de inheemsebleken verhalende teksten te zijn over de geschiedenis Maya die de piramides hebben gebouwd, eenvan de verschillende steden. minderheid is. Ze zouden zelfs verdwenen zijn samen met hun oude steden. Niets is echter minder waar. ZeNog altijd worden nieuwe steden in de jungle vormen juist de meerderheid van de bevolking. Ze zijnopgegraven dankzij de ontcijfering van het schrift. Dat alleen onzichtbaar.trekt dieven en plunderaars aan. Maya ceramiek,jade, juwelen en menselijke beenderen zijn geliefd op Ik vroeg aan Daniel Morales Matul, schrijver ende internationale markt. Volgens George Stuart, een voorzitter van de Liga Maya op zijn kantoor inarcheoloog van de National Geographic Society, Quetzaltenango. Dit is een internationale organisatieworden maandelijks ongeveer duizend stukken actief in Costa Rica, Guatemala en Noord Amerika.opgegraven en uit de jungle gesmokkeld. Volgens hem zijn de Maya een meerderheid in eigen land. Maar ze tellen niet mee omdat ze buiten elkeDieven leren de basistechnieken van de archeologie. vorm van sociale, economische en politiekeZe graven in gebieden waar de cohune palmboom participatie vallen.groeit, een onmisbare boom voor de bouw van huizenin vroegere eeuwen. Ze aarzelen niet te schieten op de Ik leerde meer hierover toen ik op een congres werd uitgenodigd. Eeuwen kolonialisme heeft diepe sporen De Maya Route Souss Online December 2010

nagelaten. Racisme loopt als een rode draad door de interview en wat fotos. De broers vroegen mesamenleving. Een hiërarchische samenleving die is nadrukkelijk geen foto’s te maken van “kolonialeingedeelde langs etnische, culturele en taalkundige kleding”. Dat wordt in het buitenland voor Mayalijnen. aangezien. Een bijna heiligschennis in hun ogen.Aan de top staan de nazaten van Spanjaarden en In hun huis viel het me op dat ze geen enkelandere westerlingen geboren in Europa. Daaronder christelijk symbool hadden. Geen kruis aan de muur,staan de Criollos. Dit zijn blanken geboren in geen bijbel, geen boeken en geen feestdagen. In deGuatemala. Vervolgens komen de Mestizos of de keuken hangt een kalender in Maya schrift met deLadino’s: half wit, half Maya. Weer een andere kast data van de jaarlijkse ceremonies.eronder bestaat uit de Mulatos: half wit half zwart uitAfrika. De Pardos zijn half zwart, half Indiaans. Als Behalve nieuwsbulletins in het Spaans via radio enlaatste komen de "indigenas", de autochtonen. Dat wil televisie, luistert en kijkt de familie bijna uitsluitendzeggen de Maya. naar programmas van eigen zenders. Een klein permanent verlicht altaar met bloemen staat in hetVolgens Daniel Morales Matul zijn ze hun vruchtbaar midden van het huis. Daar onderhouden de broers enland in de loop van de tijd kwijt geraakt door de de zus dagelijks contact met hun voorouders.kolonisatie. Ze zijn een onmisbare en goedkopearbeidskracht geworden in een economie gebaseerdop koffie, maïs, suiker en katoen. De heersendepolitieke elite heeft volgens hem geen belang om hethet economische systeem te hervormen.De officiële taal van het land is Spaans. Maar dat isniet de taal van de meerderheid. Matul en zijn Ligastreven naar de officiële erkenning van de Maya taal.Kinderen moeten eerst hun eigen moedertaal opschool leren, vindt hij.Ik vroeg het aan Carlos op het congres. Hij is in devijftig en lid van de Raad van Maya Organisaties inGuatemala. De Raad bestaat uit vertegenwoordigersvan alle regios en stammen. Leden die op het congresniet aanwezig waren, werden volgens een oud gebruikerbij betrokken. Afbeelding 6: Leden van de Raad van Maya Organisaties in GuatemalaVlakbij het podium, op een kleine tafel vol bijeen op een congres om discriminatie op de arbeidsmarkt te bespreken.bloembladen staken organizatoren van het congres Quetzaltenango, 16 oktober 2010. Foto: H. Amouch.kaarsen van verschillende kleuren aan. Elke kleursymboliseert een eigenschap. Leden van de Raad Er zijn ook andere geluiden te horen. Ik bracht eennamen plaats rond de tafel. Het publiek stond op. De paar dagen door op een educatief centrum waarceremoniemeester, een vrouw in traditionele kleding, sociale projecten worden opgezet. Daar heb ik Ritabegon in eigen taal de namen van afwezige stammen leren kennen. Ze is 25 jaar, van Maya afkomst,hard op te lezen. christelijk, net afgestudeerd in de rechten en sociaal bewogen. Ze draagt bij aan de scholing van armeCarlos zat de hele tijd naast me. Hij was niet te kinderen in haar woonplaats.spreken over het officiële beleid in zijn land. Volgenshem worden de Maya achtergesteld vergeleken met Wat vindt ze van het werk van de Liga Maya, vroeg ik:andere groepen. Hij kwam van een andere stad naar “Onze ouders hebben ons nooit de taal geleerd. Wehet congres om de Conventie 169 van de Verenigde moesten juist Spaans leren omdat het belangrijk isNaties te bespreken. De Conventie wil een einde voor werk”. Natuurlijk is ze trots op haar afkomst.maken aan discriminatie op de arbeidsmarkt. Maya Maar over taal en politiek praten ze eigenlijk nooitdie geen Spaans spreken zijn kansloos bij werk thuis.zoeken. GeschiedenisOok de familie bij wie ik twee weken heb gelogeerd,denkt er net zo over. Het bestaat uit twee broers en Rita is pragmatisch net als velen die ik sprak. Maareen zus, allen in de vijftig. Ze leven alleen nadat de het ongeduld van sommige activisten op het congreskinderen op zichzelf gingen wonen. Alle drie zijn actief is begrijpelijk. Bij de laatste landhervormingen raaktein de verschillende organisaties. het land in politieke chaos. Een burgeroorlog brak uit tussen 1960 en 1990. De strijd om vruchtbaar landIk kon nog de ernst in hun ogen zien toen ik zei naar ging zelden zonder inmenging van buitenlandseen familiebedrijf te gaan waar traditionele kleding kapitaal. Bijna een kwart miljoen mensen zijnwordt gemaakt. Ik had daar een afspraak voor een gestorven. De meeste waren Maya boeren. De Maya Route Souss Online December 2010

daar nog niet is van overtuigd, moet zich eens verdiepen in het leven en werk van deze man. Er zijn gelukkig ook voorbeelden van vreedzame contacten. De Amerikaanse archeoloog George Stuart wist een half vergane 17de eeuwse kroniek van een ander Spaanse priester te vertalen. De priester bracht een bezoek aan Can Ek, de laatste Maya koning van Tayasal vlakbij huidige stad Flores: “Ik zag in de opkomende zon een groot aantal kanoën aanmeren. Ze zijn versierd met bloemen. Mannen zaten aan beide kanten van de kano muziek te spelen met fluiten, drums en stokken. In de grootste kano zag ik koning Can Ek zitten. Op zijn hoofd droeg hij een mooie kroon gemaakt van goud. Zijn oren zijn versierd met gouden platen. Ze zijn zo groot dat ze over zijn schouders hangen. Een paar mannen hebben een lange vloerkleed op de grond uitgerold waarop de koning moest lopen. De mannen die muziek maakten, kwamen aan wal en gingen in de rij staan aan beide kanten van de vloerkleed.” Afbeelding 7: De quetzal, nationaal symbool van Guatemala. Onder de Koning Can Ek verwelkomde de Spaanse priester en Maya was het verboden erop te jagen. Vandaag wordt de vogel zijn medereizigers. Hij gaf ze een rondleiding in zijn nog maar zelden in het wild gezien. Foto: Flickr.com/cc stad. Zijn koninkrijk was afgelegen en had waarschijnlijk niet veel van wat de Spanjaarden graagOok in vroegere eeuwen was de strijd om land de wilden. Op een dag in 1697 verzamelde hij zijn trouwebelangrijkste oorzaak van chaos en ontwrichting. In dienaren, pakte de kanoën en verdween in de jungle1514 probeerde conquistador Hernandez de Cordoba om nooit meer terug te komen.de Maya stad Tumul aan de Caribische Zee namensde koning van Spanje te veroveren. Hij werd Tot laat in de 20ste eeuw leefden de Maya redelijkverdreven. gescheiden van de rest. Ze werden de vergeten groep van de samenleving. En het duurde nog tot 1988In het verre Yucatan ten noorden van Tumul hadden voordat het eerste staatshoofd van Guatemala allede Spanjaarden meer succes. Gesteund door een Maya vertegenwoordigers bijeen riep. Niet minder dandecreet uit 1513 van koning Ferdinand om de 5000 kwamen in hun mooiste kleding opdagen voorIndianen in de Nieuwe Wereld te bekeren, stichtte de een symbolische ceremonie van nationale verzoening.fanatieke priester Diego de Landa in 1549 een kerk inIzamal. ToekomstHet werd zijn thuisbasis van waaruit hij hetschiereiland al moordend en plunderend heeft Een andere les die ik leerde is dat de jungle nietonderworpen aan het nieuwe geloof. De weigeraars alleen een hete sauna is vol giftige slangen, spinnenwachtte een wrede dood: “We zullen uw land en mieren. Het is ook een levend systeem die hetbinnendringen. We zullen uw kinderen en vrouwen mogelijk heeft gemaakt gedurende honderden jarentot slaven maken. We zullen u net zolang bestrijden een volk en een beschaving in stand te houden. Dietotdat u buigt voor Jesus.” wisselwerking tussen mens en natuur kon lange tijd bestaan omdat het in balans was. Dat begint nu teIn zijn razernij heeft de Landa er alles aan gedaan om veranderen.de Maya uit te roeien. Hij zag het als een goddelijkeoproep om de heidense bevolking de dood in te jagen. Verjaagd uit de steden door armoede zoeken steedsHij liet geen steen van hun huizen, tempels en meer mensen hun geluk in de jungle. Stukken landpaleizen onbeschadigd. Hij heeft al hun boeken zo groot als Nederland zijn afgelopen jaren verbrandverbrand. Slechts vier boeken zijn ontsnapt aan het om plaats te maken voor landbouw. Links en rechtsvuur. van de onverharde weg tussen Flores en La Carmelita heb ik niets anders gezien dan afgebrand bos.De Landa stierf in 1579 en liet een uniekebeschrijving na van zijn strijd alsof hij generaties Gewonnen land wordt maximaal drie jaar gebruikt totfanatiekelingen na hem nog even wilde instrueren hoe de bodem is uitgeput. En dan trekt men verder deze beter te werk moeten gaan. Er moet ergens een jungle in op zoek naar nieuw land. De kans is grootverband zijn tussen monotheisme en terreur. Wie dat je het geluid van een zaagmachine hoort dan het De Maya Route Souss Online December 2010

geschreeuw van brulapen, de meest luidruchtigebewoner van deze oerwouden. In de ruim honderdkilometer die ik heb gelopen, kwam ik er slechts tweekleine koloniën tegen.Na mijn terugkeer uit de jungle heb ik een stopgemaakt in Lago de Atitlan. Dit is een van de grootsteen diepste meren in Centraal Amerika. Het ligt op1500 meter hoogte en is omgeven door twaalfvulkanen. Het is een van de mooiste meren die ik ooitheb gezien.De uitgestrekte bossen rond Lago de Atitlanherbergen tot kort geleden een rijke fauna. De grebe,een watervogel die alleen hier voorkomt, is al jarenniet meer gesignaleerd. Ook andere dieren lijkensteeds kleiner in aantal te worden. Het isbeangstigend stil rond het meer. Geen vogel meer diezingt. In de verte hoor je alleen nog de motor vanbootjes die toeristen aan- en afvoeren.De quetzal, nationaal symbool van Guatemala, is eenandere vogel die nog maar zelden in het wild wordtgezien. In de Maya tijd was het verboden erop tejagen. De vogel leefde tussen de mensen als kippenen eenden op de boerderij.Bedreigd zijn ook de jaguar en de ocelot. Hun vacht isgewild. Op de terugweg hebben we in de modder versesporen van een jaguar gezien. Toen ik s avonds debewakers in het kamp Tintal vroeg naar de populatie,hebben ze verteld dat de beesten dieper de jungle inworden gedreven door menselijke activiteiten.Ze vertelden ook over een nieuwe trend. In hun jachtop kijkcijfers manipuleren sommige makers vannatuurprogrammas het lokaas van de katachtigenzoals de jaguar. Dieren die het eten, vertonen raar enagressief gedrag. Dat wordt met verborgen camera sopgenomen en wereldwijd vertoond.Ook de miereneter die van nature nagenoeg blind is,wordt geregeld aangereden op de steeds drukwordende Ruta Maya. Al deze dieren zullen ermisschien straks niet meer zijn. Net als bij het lezenin de krant van een verkeersongeval, je reageertalleen als je het slachtoffer persoonlijk kende. Andersis het niet meer dan een abstract getal.Een omslag in de mentaliteit is nodig. Dat kan alleenal de mensen inzien dat de jungle, de bedreigdedieren en planten en de ruïnes van de Maya samenals beschermd erfgoed meer te bieden hebben. DeMaya die hier al eeuwen wonen kunnen daarbij eenrol spelen. Een rol die ze niet meer hebben gespeeldsinds de komst van de Spanjaarden._____Meer lezen en zien van de Maya Route? Bekijkde video over de voettocht naar El Mirador ende fotos van de bezochte piramides. De Maya Route Souss Online December 2010

De Maya Route

by Souss

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

Statistics

De Maya Route Document Transcript