• Like
  • Save
Veen(weide)gebied in continue verandering
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Veen(weide)gebied in continue verandering

on

  • 768 views

 

Statistics

Views

Total Views
768
Views on SlideShare
766
Embed Views
2

Actions

Likes
0
Downloads
5
Comments
0

2 Embeds 2

http://www.linkedin.com 1
https://www.linkedin.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Veen(weide)gebied in continue verandering Veen(weide)gebied in continue verandering Presentation Transcript

    • Veen(weide)gebied in continue verandering
      Presentatie bij ondertekening Veenweideconvenant
      12 februari 2010
      Fort Wierickerschans
      Sophie Visser
    • Persoonlijke achtergrond: waarom sta ik hier?
      Gouwe Wiericke Afstudeeronderzoek 2004-06
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Inhoud
      De landschapsontwikkeling in hoofdlijnen
      De Veenweidethema’s in de historie
      Cultuurhistorische informatie
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • De ondergrond: water, variatie en gelaagdheid 1.1
      ‘Grondsoortenkaart’
      Diepere ondergrond
      -Pleistocenezand : tot 10.000 vC (12-15 m diep)
      -Hollandveen : vanaf 2400 vC
      -zeeklei (tot Enkele Wiericke) : tot 1000 vC
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Rivieren en kleiruggen 1.2
      Ouderdom rivierafzettingen => rivieren door de tijd
      -Oude Rijn : sinds 3000 vC
      • Hollandsche IJssel : na 200 nC als nu
      • Veenriviertjes : na ontstaan veen
      Kleiruggen(Vink, < 1940)
      -stevigheid: boerderijen
      -afglijden dijken
      -klei door het veen
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Ontginningen tot ca. 1150: vanuit de rivieren 1.3
      ‘De Burcht’
      Bekenes
      Oude Bodegrave
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Principe van veenontginningen 1.4
      Ontginning langs veenriviertje
      • rechts: ontginning
      • links : broekbos
      Veen: planten met water
      -ontwatering => stevigheid
      • kavels ca. 1250 x 114 meter
      • later meer sloten!
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Graven van Holland  bisschoppen van Utrecht 1.5
      1
      2
      Expansie Graven van HollandStart ontginningen vanuit bisschop
      - Graaf leenman van bisschop
      • ‘Prefect’ voor bescherming tegen Vikingen
      • 1100: grens langs Oude Bodegrave
      -1295/96: langs Voirburch (= Wiltenburg?):
      ‘Hoek van Holland’
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Ca. 1300: het hele gebied ontgonnen 1.6
      Ontginningen 1220-1300:
      (1) Van randen naar midden:
      vorm rivier ‘op afstand’
      (2) Restontginningen
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Onregelmatigheden in het veen(weide)landschap 1.7
      Waarder
      Oeverwal
      Speciale plek
      (archeologie)
      Restontginningen
      Oukoop
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Speciale plekken: o.a. Oukoopen Waarder 1.8
      Oukoopen Wiltenburg(1900)
      Bochtige dijk => riviertje?
      ‘Voirburch’ 1295/96?
      Waarder:
      Oude rivierlopen
      Vluchtburcht ?
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • 14e eeuw: Verlegging afwatering naar Hollandse Ijssel 1.9
      • ontstaan polders
      • nieuwe weteringen (en kaden): o.a. Wierickes
      • deels vlak naast elkaar!
      • opsplitsing land
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Vanaf 15e eeuw: afwatering met molens (en boezems) 1.10
      Reeuwijk naar Oude Rijn
      - Over en door elkaars grondgebied!
      - Mee-/samenwerken  eigen belangen
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Het ‘dubbele’ verleden van de Enkele Wiericke OHWL 1.11
      Enkele Wiericke en Prinsendijk 1679 en nu
      Prinsendijk => slaperdijk voor Holland => samenwerking HH’s!
      + Schansen in het achterland:Boskoop, Gouwesluis
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Vervening en (latere) plannen plassengebied 1.12
      Droogmaking in Reeuwijk/Sluipwijk:
      • vnl. geen plicht
      • Plannen ‘Zoutmanspolder’ >1865
      • Besluit provincie 1930: niet droogmaken
      Kaart polder Sluipwijk 1857
      -schrale grond (‘Slupic’ = schraal)
      -kleinschalig: grondeigenaren
      -invloed Gouda (Vrijhoef!)
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • 2. Thema’s convenant door de tijd: ‘continue veranderingen’
      Doelen/thema’s in het heden
      -Klimaat : in samenhang met bodem & water
      -Landbouw : (melk)veehouderij en beheer van landschap en natuur
      -Natuur: kwaliteit en omvang natuurwaarden
      -Cultuurlandschap/-waarden: behoud en basis voor ontwikkeling
      -Recreatie: i.s.m. kwaliteiten, economie, leefbaarheid
      In het verleden:
      • Vanuit andere verhoudingen
      • M.n. voortbouwend op wat er al was
      • Andere behoeften / vertrekpunten
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Landbouw: veranderingen door méér dan alleen inklinking 2.1
      • Agrarische depressies
      • Pestepidemieën
      • Hollands-Utrechtse oorlogen (tot 1528)
      • Evt. schrale veengrond (Sluipwijk!)
      • Evt. slechte ligging
      Armoe, lage opbrengsten => wat doen?
      • Wegtrekken: 1370 – 1378!
      • Vee / zuivel => (veen)weide > 15e eeuw
      • ‘Niche’-produkten: hennep
      + braakliggen rest (‘heermoes’)
      • Waterrijk: eendenkooien
      • Vervening (van eigen grond !)
      • Smokkelen: grens Holland-Utrecht (18e eeuw)
      • ‘Vogelen en vissen’: toenemend met vervening!
      Hennepakker
      Kievitenvangst
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Landbouw en ‘natuur’: bomen en bosjes  open landschap? 2.2
      Langs de Oude Rijn (oeverwallen):
      -bomen/boomgaarden van oudsher
      -graan: afname in 17e/18e eeuw (tenzij veepest)
      -kleiafgraving: meestal teveel => ‘bos’ of weidegrond => t.z.t. vooral weide
      Zuidzijde Oude Rijn 1762
      Veengebied:
      -verkoopbeschrijvingen: bomen, bosjes, boomgaarden
      -overige beschrijvingen: “gekapt i.v.m. wegenverbreding, oorlog, etc”.
      -berekeningen: energie, houtbehoeften => meer hout dan verondersteld!
      -Open landschap: deels beeld van na gas/electriciteit, fabrieksgereedschappen, ……?
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Natuur en recreatie: de Reeuwijkse plassen vanaf de jaren ‘30! 2.3
      Natuurbescherming:
      -1930 Niet droogmaken plassen
      -1935 In Plassenverordening ZH
      Recreatie:
      -1911 1e Roei- en zeilvereniging
      -1930 2e zeilvereniging
      Landgoed Elfhoeven => recreatie
      Jachtwerven, bootjesverhuurders
      -1934 ‘Uitbreidingsplan’ Reeuwijk
      Natuuraanleg > jaren ‘60
      • Reeuwijkse Hout
      • Goudse Hout
      • …………….
      Horeca-oaseReeuwijk-Gouda 1941
      Reeuwijk 10-20,-
      Gouda 20-30,-
      (per hoofd van de bevolking)
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Natuur en recreatie: al in 1934 meer bescherming nodig! 2.4
      Uitbreidingsplan Reeuwijk 1934
      -opkomst zomerhuisjes en villa’s
      -recreatieverkeer
      -bescherming aantrekkelijkheden
      -verkeersrichtlijnen
      -nieuwe huizen buiten plassengebied
      (2) Van arm naar ‘rijk’
      - <1930 Sluipwijk arm!
      • <1998 Reeuwijkhoogste inkomen/
      hoofd bevolking in ZH-Oost
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Landbouw, natuur, recreatie en meer 1950 – 2000 (RPB, 2005) 2.5
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • 3. Cultuurhistorische informatie
      Convenant:
      “de ontwikkeling wordt gebaseerd op de specifieke landschappelijke kwaliteiten en cultuurhistorische kwaliteiten per gebied,
      op basis van de provinciale Cultuurhistorische Hoofdstructuur en de regioprofielen”
      “Specifieke kwaliteiten per (deel)gebied” veronderstelt
      • bepaald schaalniveau aan informatie
      • juiste detailniveau
      • juiste uitgangspunten aan selectie(s)
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Twee Cultuurhistorische (waarden) kaarten van het gebied ….. 3.1
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • …….. of lokaal deelgebied (Oukoop) in meer detail ….. 3.2
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • CH (waarden) kaarten op verschillend bestuurlijk  schaalniveau! 3.3
      Nationale KICH-kaart
      Jaren ‘90
      (uit: RPB-rapport
      Het gedeelde land van de
      Randstad, 2005)
      Gem. Reeuwijk
      ‘Landschaps-
      kwaliteiten’
      2008
      Provinciale CHS waardenkaart
      Ca. 2003
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Top-downbeleidskaarten 3.4
      Beleidskaarten
      waarden op
      (inter)nationaal
      niveau
      waarden op
      provinciaal
      niveau”
      waarden op
      regionaal niveau
      Landschappelijke kwaliteiten
      per lokaal deelgebied
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Top-down beleidskaarten versus bottom-up gebiedskennis! 3.5
      Beleidskaarten
      waarden op
      (inter)nationaal
      niveau
      waarden op
      provinciaal
      niveau”
      waarden op
      regionaal niveau
      Gebiedskennis
      (inter)nationaal
      niveau
      provinciaal
      niveau”
      regionaal niveau
      - Landschappelijke kwaliteiten
      per lokaaldeelgebied
      - Lokale kennis/bewoners!
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010
    • Conclusies
      -(nog)veel oude elementen en structuren, in grote delen van het gebied
      -veranderingen door de eeuwen heen => ‘gelaagd landschap’
      -mate en soort veranderingen in ‘gelaagdheid’ uiteenlopend:
      -vroege bewoning (Oude Rijn)
      -ontginningen
      -waterhuishouding 14eeeuw
      -overgang naar veenweidegebied : in ca. 4 eeuwen
      -vervening en evt. droogmaking
      -natuur en recreatie
      -elke periode en plek kent eigen veranderingen, afhankelijk van
      -de dan aanwezige uitgangssituatie
      -de mogelijkheden en behoeften => keuzes!
      -omgang met cultuurhistorie: keuze voor gelaagdheid en variatie in tijd en ruimte
      - de ´hoofdlijnen´ of (ook) ’de plek´?
      - alleen ´officieel erfgoed´ of ook lokale geschiedenis?
      - alleen waarden, of ook beleving? => recreatie!’
      LandZijVeen(weide)gebied in continue verandering Veenweideconvenant 12-2-2010