Literatura medieval

9,672 views
10,565 views

Published on

Presentación sobre as cantigas galego-portuguesas, a súa análise

Published in: Education
0 Comments
8 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
9,672
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3,561
Actions
Shares
0
Downloads
122
Comments
0
Likes
8
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Literatura medieval

  1. 1. A LITERATURA MEDIEVAL<br />
  2. 2. GUIÓN<br />Primeiros textos… <br />Correntes:<br />Cantares populares de tradición oral<br />Lirismo trobadoresco<br />Período: Séculos XII-XV<br />Cancioneiros e pergamiños<br />Axentes:<br />Xograres: humildes; intér-pretes, (compositores)<br />Menestreis: músicos<br />Soldadeiras: bailarinas e ximnastas.<br />Trobadores: nobres,<br /> compositores.<br />Segreis: infanzóns, profesionais.<br /><ul><li>Xéneros:
  3. 3. Lírica profana:
  4. 4. Lírica amorosa:
  5. 5. Cantigas de amor
  6. 6. Cantigas de amigo
  7. 7. Lírica satírica:
  8. 8. Cantigas de escarnio
  9. 9. Cantigas de maldicicir
  10. 10. Lírica relixiosa:
  11. 11. Cantigas de Santa María
  12. 12. Xéneros menores:
  13. 13. Pastorelas
  14. 14. Tenzóns</li></li></ul><li>PRIMEIROS TEXTOS…<br />PRIMEIROS TEXTOS EN LINGUAS ROMANCES:<br />Xuramentos de Estrasburgo. (Fr. e Al.)<br />Glosas (Navarro-aragonés)<br /> -Emilianenses (A Rioxa)<br /> -Silenses (Burgos)<br />Carxas. (Mozárabe)<br />Cantigas trobadorescas (Gal. Med. ou Gal-Port.)<br /> (1º movemento poético culto que existiu en Europa)<br /> (LÍRICA PRIMITIVA e LIRISMO OCCITANO)<br />s. IX<br />s.X - XI<br />s. XII<br />
  15. 15. PRIMEIROS TEXTOS…<br />Os primeiros textos <br />galego-portugueses <br />conservados <br />son a cantiga de escarnio<br />“Ora faz ost o senhor de Navarra” (1196), <br />a cantiga de amor coñecida como<br />Cantiga da Guarvaia ou da Ribeirinha (1198),<br />a cantiga de amigo coñecida como<br />Cantiga da Guarda (1198)<br />No mundo non me sei parelha,Mentre me for como me vai,Cá já moiro por vós, e - ai!Mia senhor branca e vermelha.Queredes que vos retraiaQuando vos eu vi em saia!Mau dia me levantei,Que vos enton non vi fea!E, mia senhor, desd'aquel'di, ai!Me foi a mi mui mal,E vós, filha de don PaaiMoniz, e bem vos semelhaD'haver eu por vós guarvaia,Pois eu, mia senhor, d'alfaiaNunca de vós houve nem heiValia d'ua correa.<br />Ai eu coitada!<br />Como vivo en gran cuidado<br />Por meu amigo<br />Que ei alongado!<br />Muito me tarda<br />O meu amigo na Guarda!<br />Ai eu coitada!<br />Como vivo en gran desejo<br />Por meu amigo<br />Que tarda e non vejo!<br />Muito me tarda<br />O meu amigo na Guarda!<br />Joam Soares de Paiva<br />Pai Soares de Taveirós<br />Atribuída a Sancho I<br />
  16. 16. CORRENTES (ORIXES)<br />Contos da tradición oral popular.<br />“Cantos e danzas dos gallaeci”, recollidos polos<br />Clásicos latinos, arredor do costume do pobo galego <br />de cantar nos MAIOS, nas VODAS e nos FUNERAIS.<br />Himno de Arxirio, composición antiga semellante <br />a unha cantiga de amigo.<br />Xograr Palla. Xograr de orixe compostelá <br />que actuaba na corte de Afonso VII.<br />LÍRICA PRIMITIVA<br />NO S. XI, A TRAVÉS DOS PEREGRINOS DO CAMIÑO DE SANTIAGO, CHEGOU DENDE PROVENZA, NA ACTUAL OCCITANIA, A MODA DE POETIZAR SOBRE O AMOR CORTÉS.<br />
  17. 17. ETAPAS (PERÍODOS)<br />s. XIII<br />Período Afonsino<br />s. XIV<br />Período Dionisíaco<br />s. XV<br />Reis Católicos<br />
  18. 18. CANCIONEIROS E PERGAMIÑOS<br />1. CANCIONEIRO DA AJUDA<br />2. CANCIONEIRO DA VATICANA<br />3. CANCIONEIRO DA <br />BIBLIOTECA NACIONAL DE LISBOA<br />As cantigas atópanse <br />en PERGAMIÑOS compilados<br />en CÓDICES.<br />1. PERGAMIÑO VINDEL<br />2. PERGAMIÑO SHARRER<br />*CANCIONEIRO DE BAENA<br />(escola galego-castelá)<br />*CANCIONEIRO DE GARCIA DE RESENDE <br />(1516) (escola portuguesa-castelá)<br />AS CANTIGAS DE SANTA MARÍA GÁRDANSE NO ESCORIAL.<br />Pergameu do códice da Biblioteca Nacional de Lisboa<br />
  19. 19. CANTIGAS(textos para ser interpretados)<br />
  20. 20. CANTIGAS(textos para ser interpretados)<br />Cantiga de Amor<br />A temática. O amor cortés<br />Os recursos formais<br />Cantiga de Amigo<br />A temática<br />Os recursos formais<br />Tipos<br />Cantiga de Escarnio e Maldizer<br />A temática<br />Diferenzas entre “escarnio” e “maldizer”<br /><ul><li>Cantigas de Santa María
  21. 21. A temática
  22. 22. Tipos
  23. 23. Xéneros menores:
  24. 24. Pastorelas
  25. 25. Prantos
  26. 26. Tenzóns.
  27. 27. Prosa medieval</li></li></ul><li>CANTIGAS DE AMIGO<br />Cantigas (texto e anotación musical)<br />de Martin Codax (Pergamiño Vindel)<br />
  28. 28. CANTIGAS DE AMIGO<br />
  29. 29. CANTIGAS DE AMIGO<br />A temática<br />Composicións postas en boca dunha muller namorada que lamenta a ausencia do seu amigo.<br />Interlocutores: nai, amiga, natureza personificada.<br />Ambientación naturalista.<br />
  30. 30. CANTIGAS DE AMIGO<br />Tipos<br />Bailadas: composicións que invitan ao baile e á ledicia de vivir.<br />Mariñas ou barcarolas: composicións que se desenvolven ao pé do mar ou nas que o mar é o interlocutor.<br />Romaría: composicións localizadas ou relacionadas cunha capela ou romaría.<br />Albas ou alboradas: composicións que describen a desaparición dos namorados á alba.<br />Bailemos nos ja todas tres, ai amigas,<br />Ondas do mar de Vigo,<br />se vistes meu amigo.<br />Sediam´eu na ermida de San Simion<br />E cercaronmi as ondas, que grandes son.<br />Levad´amigo que dormides as manhanas frias;<br />Todalas aves do mundo d´amor diziam.<br /> Leda mi and´eu.<br />
  31. 31. CANTIGAS DE AMIGO<br />Recursos formais<br />Ondas do mar de Vigo<br />Se vistes meu amigo<br />E ai Deus se virá cedo<br />Ondas do mar levado<br />Se vistes meu amado<br />E ai Deus se virá cedo<br />Paralelismo 1<br />Refrán<br />Paralelismo 2<br />
  32. 32. CANTIGAS DE AMIGO<br />Ondas do mar de Vigo <br />Se vistes meu amigo<br /> E ai Deus se virá cedo<br />Ondas do mar levado <br />Se vistes meu amado<br />E ai Deus se virá cedo<br />Se vistes meu amigo<br />O por que eu sospiro<br /> E ai Deus se virá cedo<br />Se vistes meu amado<br />Por quen ei gran coidado?<br />E ai Deus se virá cedo<br />Recursos formais<br />Leixaprén<br />
  33. 33. Seríam’eu na ermida de San Simióne cercáronmi as ondas que grandes son.Eu atendendo meu amigo,eu atendendo meuamigo.Estando na ermida, ant´o altare cercáronmi as ondas grandes domar. Eu atendendo meu amigo,eu atendendo meu amigo.E cercáronmi as ondas que grandes son,nen ei i barqueiro nen remador.Eu atendendo meu amigo,eu atendendo meu amigo.E cercáronmi as undas do alto mar,non ei i barqueiro nen sei remar.Eu atendendo meu amigo,eu atendendo meu amigo.Non ei i barqueiro nen remador,morrerei eu, fremosa, no mar maior.Eu atendendo meu amigo,eu atendendo meu amigo.Nen ei i barqueiro nen sei remare morrerei eu, fremosa, no alto mar.Eu atendendo meu amigo,eu atendendo meu amigo. <br />Rima<br />Macho<br />(versos agudos)<br />AA<br />Cobra de 2<br />palvras e<br />refrán<br />BB<br />Rima<br />Femia<br />(vv. graves)<br />AA<br />AA,BB,AA,<br />BB,AA,BB<br />Cobras Alternas<br />Talho<br />con 6<br />cobras<br />BB<br />En laranxa aparecen sinaladas as Cobras Capdenals<br />AA<br />Refrán<br />De 2<br />palavras<br />BB<br />Palabra-rima,<br />Dobre,<br />Mordobre<br />MEENDINHO<br />
  34. 34. CANTIGAS DE AMOR<br />
  35. 35. CANTIGAS DE AMOR<br />
  36. 36. CANTIGAS DE AMOR<br />O amor cortés<br />A temática<br />O amor cortés<br />Ambiente cortesán<br />Mesura<br />Recompensa final e goce amoroso<br />Senhoraristocrática<br />Trobador-vasalo<br />Cançó<br /><ul><li>Coita de amor
  37. 37. Amor platónico
  38. 38. Senhor
  39. 39. Dama nobre
  40. 40. Muller idealizada
  41. 41. Xove solteira
  42. 42. Trazos pouco definidos</li></li></ul><li>CANTIGAS DE AMOR<br />Recursos formais<br />Estrofas de catro ou sete versos<br />Tipos:<br />Refrán: normalmente de catro versos e maior influencia da lírica medieval autóctona.<br />Mestría: normalmente de sete versos e maior influencia da lírica provenzal.<br />Fiinda: versos de finalización despois da última estrofa.<br />Dobre: repetición dunha palabra en lugares simétricos da estrofa.<br />Mordobre: repetición do mesmo lexema con diferentes morfemas.<br />
  43. 43. CANTIGAS DE AMOR<br />Se eupodesse desamar<br />a quen me sempredesamou,<br />e podess'algunmal buscar<br />a quensempremal buscou!<br />Assi me vingariaeu,<br />se eu podesse coita dar<br />a quen me sempre coita deu.<br />dobre<br />Mais sol non posso eu enganar<br />meu coraçon que me enganou,<br />por quanto mi faz desejar<br />a quen me nunca desejou.<br />E por esto non dormio eu,<br />porque non poss'eu coita dar<br />a quen me sempre coita deu.<br />mordobre<br />Mais rog'a Deus que desampar<br />a quen m'assi desamparou<br />ou que podess'eu destorvar<br />a quen me sempre destorvou.<br />E logo dormiria eu<br />se eu podesse coita dar<br />a quen me sempre coita deu.<br />cantiga de refrán<br />PERO DA PONTE<br />
  44. 44. CANTIGAS DE AMOR<br />Quer´eu en maneira de proençal<br />fazer agora un cantar d´amor,<br />e querrei muit´i loar mia senhor<br />a que prez nen fremosura non fal<br />nen bondade; e mais vos direi en:<br />Tanto a fez Deus comprida de ben<br />Que mais de todalas do mundo val.<br />Ca mia senhor quiso Deus fazer tal,<br />Quando a fez, que a fez sabedor<br />De todo ben e de mui grand valor<br />E, con tod´esto e mui comunal<br />Ali u debe; er deulhi bon sen<br />E desi non lhi fez pouco de ben<br />Quando non quis que lh´outra foss´igual.<br />Ca en mia senhor nunca Deus pos mal,<br />Mas pos i prez e beldad e loor<br />E falar mui ben e riir melhor<br />Que outra molher; e desi é leal<br />Muit´, e por esto non sei oi´eu quen<br />Possa compridamente no seu ben<br />Falar, ca non á, tralo seu ben, al.<br />coblas de <br />sete versos<br />(regularidade<br />estrófica)<br />cantiga <br />de <br />mestría<br />(influxo<br />provenzal)<br />isometría<br />(regularidade<br />métrica)<br />rima <br />consonante<br />(regularidade<br />sonora)<br />Don Dinis de Portugal<br />
  45. 45. CANTIGAS DE ESCARNIO E MALDIZER<br />
  46. 46. Temática<br />Diferenzas entre <br />“escarnio” e “maldizer”<br />Composicións de burla ou sátira.<br />Documento de valor sociolóxico e lingüístico.<br />Diversidade temática:<br />Carácter sexual<br />Carácter histórico<br />Sátira de vicios e costumes<br />Sátira de clases sociais e oficios. <br /><ul><li>Diferenzas entre escarnio e maldizer:
  47. 47. Escarnio: crítica encuberta con palabras de dobre sentido.
  48. 48. Maldizer: crítica directa.</li></ul>CANTIGAS DE ESCARNIO E MALDIZER<br />
  49. 49. CANTIGAS DE ESCARNIO E MALDIZER<br />María Peres, a noosa cruzada <br />quando veo da terra d'Ultramar <br />assí veo de pardón carregada <br />que se non podía con ele emerger; <br />mais fúrtanlho cada u vai maer <br />e do pardón ja non lhi ficou nada.<br />E o pardón é cousa mui preçada <br />e que se devía muit'a guardar; <br />mais ela non á maeta ferrada <br />en que o guarde, nen a pod'aver, <br />ca pois o cadead'en foi perder, <br />sempr'a maeta andou descadeada.<br /><br />Tal maeta como será guardada,<br />pois rapazes albergan no logar,<br />que non aja seer mui trastornada?<br />Ca, o logar u eles an poder<br />non á pardón que s'i possa asconder,<br />assí saben trastornar a pousada.<br />E outra cousa vos quero dizer:<br />atal pardón ben se deverá perder<br />ca muito foi cousa mal gaada.<br />sátira<br />de <br />vicios<br />e <br />costumes<br />de <br />carácter<br />sexual<br />cantiga<br />até<br />a<br />fiinda<br />fiinda<br />Pero da Ponte<br />
  50. 50. CANTIGAS DE Santa María<br />Composicións feitas <br />en loa á Virxe, <br />son a mostra da <br />vertente relixiosa <br />desta lírica <br />galego-portuguesa.<br />
  51. 51. Temática<br />Tipos<br /><ul><li>Narrativas: narran un milagre atribuído á Virxe.</li></ul> Estrutura:<br /><ul><li>Limiar: indica o milagre que se vai explicar + refrán
  52. 52. Nó: Presentación do protagonista e do conflito
  53. 53. Final: Gabanza á Virxe
  54. 54. Líricas:
  55. 55. Intercaladas entre as cantigas narrativas.
  56. 56. Son semellantes ás cantigas de amor.</li></ul>427 composicións en honra da Virxe.<br />Compostos na corte de Afonso X.<br />Miniatura <br />das Cantigas de Afonso X,<br />Aprécianse <br />exércitos musulmáns e cristiáns.<br />CANTIGAS DE Santa María<br />
  57. 57. XÉNEROS MENORES<br />Pastorela: cantigas nas que a protoganista é unha pastora que recibe os amores dun cabaleiro que a atopa fortuitamente.<br />Pranto: composición na que o trobador se lamenta da perda dun ser querido.<br />Tenzón: diálogo entre dous trobadores sobre temas burlescos ou amorosos.<br />
  58. 58. PROSA MEDIEVAL<br />Traducións de textos doutras linguas.<br />Tres grupos:<br />Materia de Bretaña:<br />Xosé de Arimatea<br />Merlín<br />A demanda do Santo Graal<br />Materia de Troia:<br />Crónica Troiana<br />Historia de Troia<br />Milagres de Santiago<br />
  59. 59. Fontes…<br />Material de elaboración propia.<br />Imaxes tiradas da presentación de Román Landínaloxada no slidesharee de “googleimages”<br />Textos tirados da páxina web “son de poetas”<br />Libro de apoio (Consorcio Editorial)<br />Páxinas: 39-41 e 59-61<br />
  60. 60. textos actuais...<br />Neotrovadorismo (I)Os espárragos son diuréticosE ti es o amor da miña vidaE ti es o amor da miña vida<br />Contrabando de amigo (Fragmento)<br />Sentada estou na illa de San Simónesperando, meu amigo, ai, <br /> (que volvas do Gran Sol e pola ponte de Rande <br /> (van e veñen sen pararmoitos coches, meu amigo, <br /> (que non veñen do Gran Sol.<br />Mentiches meu amigo, <br /> (mentiches meu amormentira meu amigo, <br /> (ti non fuches ó Gran solcontrabando de tabaco e de drogas <br /> (de drogaramor de batea o que ti <br /> (me queres dar.<br />Antón Reixa, viva galicia beibe (1994).<br />Neotrovadorismo (II)(Cantiga de amigo, <br />escarnio e maldicir)Antes eras un colegapero agorame cago en tu puta madreme cago en tu puta madre<br />Neotrovadorismo (IV)Ondas do mar de Vigose vistes meu amigo:que marchei.<br />Colectivo Ronseltz, Unicornio de cenorias <br />que cabalgas os sábados (1994).<br />
  61. 61. Actividades...<br />Continúa a cantiga...<br />Inventa unha cantiga cunha temática actual, partindo do seguinte verso inicial...<br />Antes eras un colega...<br />Busca información sobre o Neotrobadorismo.<br />Ondas do mar de Vigo,<br />Se vistes meu amigo.<br /> E, ai Deus, se verra cedo!<br />Ondas do mar levado,<br />Se vistes meu amado.<br /> E, ai Deus, se verra cedo!<br />

×