v a k m a g a z i n e

v o o r

d o m o t i c a

&

s l i m

w o n e n

Nummer 3/ 2013
Prijs: € 9,95

Beursnieuws
Domotica...
&

Beurs Domotica
Slim Wonen Eindhoven
20 en 21 november 2013 | Evoluon

NIEUW: Workshops

• Verander mee en verbreed je k...
smart homes magazine inhoud
NUMMER 3 - september 2013

6

Keur aan keurmerken, normen en certificaten	

6

De Beurs Domoti...
Smart Homes Magazine - Agenda
Beurs
6 t/m 11 september 2013

24 t/m 26 september 2013

IFA

Locatie: Norrköping, Sweden
Me...
v a k m a g a z i n e

v o o r

d o m o t i c a

&

s l i m

smart homes magazine redactioneel

w o n e n

NUMMER 3 - sept...
smart homes magazine
Barbara van Rest, Nictiz

Reduceren van risico’s zorg op afstand

Een keur aan keurmerken,
normen en ...
Het rapport ‘Domotica in de langdurige zorg’ dat recentelijk door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM)...
smart homes magazine De Beurs Domotica & Slim Wonen
Yvonne van der Ven

Heel veel nieuws op De Beurs
Domotica & Slim Wonen...
Programma Workshops
woensdag 20 november
10.30- 12.30 - De rol van robots en
games in je leefomgeving – ‘blik’ in de
toeko...
Enquête Smart Homes

HAD U DIT GEDACHT?
	

	
79% positief tegenover technologische ontwikkelingen

	

83% kent niet de bet...
smart homes magazine

N I E U W E

C R I T E R I A

Smart Homes Award
Wie wint de award voor het ‘beste gerealiseerde
domo...
smart homes magazine

NIEUWS

Een van de grootste bouwprojecten
voor de komende jaren

Met het gunnen van de nieuwbouw van...
zijn er ruime trainingsfaciliteiten, waarbij de
inschrijvingen al naar een recordhoogte zijn
gestegen.”
Het kantoor van Cr...
smart homes magazine

NIEUWS

Titia Siertsema in raad van toezicht
MVO Nederland
In september 2013 treedt Titia Siertsema ...
Remeha introduceert zonlichtsystemen voor elke
woonsituatie

Remeha uit Apeldoorn introduceert een nieuwe serie zonlichtsy...
smart homes magazine onderwijs
Theo Wubbolts

Bezoek aan Zadkine

Human Technology

Aanleiding voor dit bezoek aan onderwi...
Experience Lab geleid. Hier ‘gebeurt’ het allemaal. Geen
strakke rijen van tafels en stoelen, nee, units op wielen
en op c...
3D-printer op de werktafel

begin betrokken bij de ontwikkeling van de opleiding.
Kernpunt vanuit het bedrijfsleven hierbi...
De studiekeuze van Ivy van Tol,
leerlinge Zadkine
Waarom ben je de opleiding tot HT-specialist gaan volgen?
Ik had geen id...
smart homes magazine onderwijs
susan verheij

Om eenzaamheid van ouderen te bestrijden en om
energie-besparing te stimuler...
positieve gedachten zodat dat bijdraagt aan hun geluk.
En… mensen ervaren verschillende emoties. Hoe kun je
een woning aan...
smart homes magazine onderwijs
Susan Verheij

WE-novation bij pitch
DSP Valley in Eindhoven
DSP Valley hield op 14 juni ee...
Sammy Rogmans sprak over thermodynamica

crossdesign tussen gebouwen en interventies. Zij ontwikkelen onder andere mediate...
smart homes magazine onderwijs
Ad van berlo

Make it ReAAL
Smart Homes werkt sinds begin 2013 mee aan het grote Europese p...
veel meer data opleveren. De slimme woningen van de
toekomst vereisen daarom ook een ICT platform dat
ervoor zorgt dat all...
smart homes magazine onderwijs
Henk Herman Nap

LEAGE - Een serious game
voor oudere Europeanen
Het Europese project ‘LEAG...
Marktplein van Bilbao

Animatie en informatie over de trekpleister in Bilbao:
het Guggenheim museum

De tweede activiteit ...
voudig spel betreft dat nog doorontwikkeld moet worden en niet
uitblinkt in hoge kwaliteit graphics
en sounds. Schijnbaar ...
smart homes magazine
susan verheij

Technieken en risico’s in langdurige zorg
Onlangs verscheen het RIVM-rapport ‘Domotica...
smart homes magazine Reportage
Rick van de Weg

Verplichtingen en stimuli in toekomstige energiesector

Erasmus Energy For...
gedrag veranderen en moeten producenten hen daartoe
aanzetten. Daarnaast zijn er een duidelijke, lange termijn
kader en st...
smart homes magazine Partnerreportage Verkerk Groep
Yvonne van der Ven en Theo Wubbolts

Al 90 jaar bron van spanning,
str...
Martin Wervenbos

intelligente verpleegroepsystemen voor zowel intramurale als extramurale zorg in woonzorgcentra, verplee...
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Smart Homes Magazine - September 2013
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Smart Homes Magazine - September 2013

1,180

Published on

Dutch Magazine on smart homes, home automation, smart living, ambient assisted living, and more.

Published in: Technology
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,180
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
19
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Smart Homes Magazine - September 2013

  1. 1. v a k m a g a z i n e v o o r d o m o t i c a & s l i m w o n e n Nummer 3/ 2013 Prijs: € 9,95 Beursnieuws Domotica en Slim Wonen Onderwijs Human Technology bij Zadkine Technasia Achtergrond DSP Valley Serious Game Partners Verkerk Groep 10 Nieuwe Partners Reportage Erasmus Energy Forum Aelivé Smart Homes Magazine - november 2009  1
  2. 2. & Beurs Domotica Slim Wonen Eindhoven 20 en 21 november 2013 | Evoluon NIEUW: Workshops • Verander mee en verbreed je kansen • De slimme architecten van de toekomst • Hebben we nog wel adviseurs nodig? • Samen zelfredzaam? • De rol van robots en games in je leefomgeving En nog meer! • Ontbijtcongres op 21 november • De battle tussen de E en W installateur • Inspirende presentaties van standhouders MEER INFO: WWW.BEURSDOMOTICAENSLIMWONEN.NL
  3. 3. smart homes magazine inhoud NUMMER 3 - september 2013 6 Keur aan keurmerken, normen en certificaten 6 De Beurs Domotica & Slim Wonen 8 Bezoek aan opleider Zadkine 16 16 Technasia-projecten 20 22 Leage – een serieus spel voor ouderen 26 Erasmus Energy Forum, een verslag 22 DSP-Valley: een Europees technologie-cluster 30 Partner van het eerste uur: Verkerk Groep 32 Een systemintegrator avant la lettre: Aelivé 44 En verder: Agenda 4 Nieuwe criteria Smart Homes Award 26 11 Nieuws 12 Stand van zaken ReAAL 24 RIVM-rapport ‘Domotica-Inventarisatie’ 29 Nieuwe partners: 37 Crestron, digitalSTROM, MobileCare, Design8, MSi, pilotfish, Cross Hardware, Brain Trainer, Klict en M-Pro 30 Verslag partnerbijeenkomst bij CLB 42 Beurs-aankondigingen 47 Smart Homes Magazine - september 2013  3
  4. 4. Smart Homes Magazine - Agenda Beurs 6 t/m 11 september 2013 24 t/m 26 september 2013 IFA Locatie: Norrköping, Sweden Meer informatie: www.aalforum.eu Locatie: Berlijn Meer informatie: b2c.ifa-berlin.de Beurs 10 t/m 12 september 2013 Installatie Vakbeurs Locatie: Evenementenhal Hardenberg Meer informatie: www.evenementenhal.nl/hardenberg AAL Forum 2013 Congres 26 september 2013 Emerce Ehealth Locatie: Pakhuis de Zwijger Amsterdam Meer informatie: http://www.emerce.nl/ehealth/ 16 t/m 20 september 2013 Beurs 30 september t/m 4 oktober 2013 Dutch Green Building Week Elektrotechniek Deze week staat in het teken van duurzaam bouwen, wonen, werken en duurzame gebiedsontwikkeling Meer informatie: www.dgbw.nl Locatie: Jaarbeurs Utrecht Meer informatie: www.elektrotechniek-online.nl Beurs 3 en 4 december 2013 eHealth Locatie: Jaarbeurs Utrecht Meer informatie: http://www.ehealthexpo.nl Beurs 10 t/m 12 december 2013 Elektro Vakbeurs Locatie: Evenementenhal Hardenberg Meer informatie: www.evenementenhal.nl/hardenberg Beurs 7 t/m 10 januari 2014 Consumer Electronics Show Locatie: LVCC, Las Vegas Meer informatie: www.CESweb.org 30 september t/m 4 oktober 2013 Beurs 17 t/m 21 september 2013 50+ Beurs Locatie: Jaarbeurs Utrecht Meer informatie: www.50plusbeurs.nl Beurs 17 t/m 19 september 2013 ECO BOUW Locatie: Jaarbeurs Utrecht Meer informatie: www.ecobouw.net De week van het geheugen Locatie: Eindhoven Meer informatie: www.weekvanhetgeugen.nl Beurs 2 t/m 4 oktober 2013 Expo 60 Plus Locatie: Nekkerhal te Mechelen Meer informatie: www.expo60plus.be 26 oktober 2013 Beurs 3 t/m 7 februari 2014 VSK Locatie: Jaarbeurs utrecht Meer informatie: www.vsk.nl Beurs 8 t/m 10 april 2014 Renovatie Locatie: Brabanthallen ’s Hertogenbosch Meer informatie: www.renovatiebeurs.nl Duurzame Huizenroute Symposium 19 september 2013 Lichttherapie in de gezondheidszorg nu en in de toekomst Locatie: IGLUU, Lichttoren Eindhoven Meer informatie: www.solg.nl Beurs 24 t/m 26 september 2013 Vakbeurs Energie Locatie: Brabanthallen ’s Hertogenbosch Meer informatie: www.energievakbeurs.nl 4  Smart Homes Magazine - september 2013 Huiseigenaren laten zien welke stappen zij hebben gezet met het duurzamer maken van hun huis. Meer informatie: www.duurzamehuizenroute.nl. Beurs 21 & 21 november 2013 Beurs Domotica & Slim Wonen Locatie: Evoluon Eindhoven Meer informatie: www.beursdomoticaenslimwonen.nl Het Evoluon is weer de locatie voor De Beurs Domotica & Slim Wonen
  5. 5. v a k m a g a z i n e v o o r d o m o t i c a & s l i m smart homes magazine redactioneel w o n e n NUMMER 3 - september 2013 Nummer 3/ 2013 Prijs: € 9,95 Beursnieuws Domotica en Slim Wonen Onderwijs Human Technology bij Zadkine Technasia TTC-project Serious Game Slimme huisjes van stro Partners Verkerk Groep Bijeenkomst CLB Nieuwe Partners Geen slim huis maar gekkenhuis op dit mo- Reportage Erasmus Energy Forum Aelivé ment! 50+ beurs, Energiebeurs, Elektrotechniekbeurs in zowel Utrecht als Hardenberg Smart HomeS magazine - november 2009 1 en de 60+ beurs. Smart Homes zal op al deze beurzen aanwezig zijn met een Domotica- Smart Homes Magazine ISSN: 2211-8659 vijfde jaargang, nummer 3 Smart Homes Magazine is het vakmagazine voor Domotica & Slim Wonen. Uitgever Stichting Smart Homes Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen Duizelseweg 4A 5521 AC Eersel telefoon +31(0)497-514 984 info@smarthomesmagazine.nl www.smarthomesmagazine.nl Verschijningsfrequentie 4x per jaar Hoofdredacteur Theo Wubbolts telefoon +31(0)6-2244 3587 redactie@smarthomesmagazine.nl paviljoen ‘to spread the news’. Uiteraard zijn we ook druk bezig met onze eigen ‘De Beurs Domotica & Slim Wonen’, met in 2013 als thema ‘horen, zien en beleven’. Eindelijk kloppen ook de architecten bij ons aan, omdat ze gewoonweg niet meer om domotica heen kunnen. En óf zij en alle andere bezoekers het gaan beleven deze editie! De beurs wordt dit jaar nóg interessanter door workshops voor installateurs, adviesbureaus, architecten en ergotherapeuten, matchmaking sessies, de battle tussen E&W en een zeer interessant ochtendcongres op donderdag. Geen afwezigheidsmelding van mij dus deze zomer! Maar geen medelijden, na deze beursgekte komt mijn vakantie. Net als voorgaande jaren even ver weg van Domotica en Slim Wonen en op zoek naar de zon. Het vliegtuig brengt mij waar huisjes nog van stro zijn, isolatie bestaat uit dierenuitwerpselen, AV een afkorting is voor Afrikaanse Volkszang en zorg op afstand… onderschat de capaciteiten van de lokale medicijnenman niet. Redactie Ad van Berlo, Lonneke Lepelaars, Henk Herman Nap, Barbara van Rest, Yvonne van der Ven, Susan Verheij en Rick van de Weg Toch ontsnapte ik er vorig jaar niet helemaal aan, want daar in het verre Afrika kwam ik in aanraking met een project dat zich bezig hield met het aanleggen van een drinkwatersysteem op zonne-energie. Leveringsvoorwaarden Overeenkomstig regelen advertentiewezen Een project dat levens redt, waardoor slim wonen ineens heel primair wordt. Na deze geweldige erva- Vormgeving Harry Gijsbers BNO, Hilversum ring werd me gevraagd of ik in de lokale school een gastles wilde geven over mijn werk. Op een school zonder computers iets vertellen over Domotica… © Copyright 2013 Het auteursrecht op de redactionele inhoud van dit vakmagazine wordt voorbehouden. Vermenigvuldiging en/of openbaarmaking van het blad of gedeelten daarvan op welke wijze dan ook zonder schriftelijke toestemming van de directie is verboden. Alhoewel de inhoud van dit vakmagazine met uiterste zorgvuldigheid wordt samengesteld, is de directie niet aansprakelijk voor eventuele (zet)fouten en/of schade die daarvan direct of indirect het gevolg zou kunnen zijn. Eenmaal terug in ons koude kikkerlandje vroeg ik me af wat de ‘gewone’ Nederlander op dit moment weet van domotica. De opkomst is in volle gang maar weten hij of zij bijvoorbeeld wel waar ze terecht kunnen? Tijd voor een enquête! Verderop in het magazine vindt u de meest verrassende antwoorden. Wie weet tot ziens op een van de eerder genoemde beurzen. Domotica echt beleven? Kom dan 20 of 21 november naar De Beurs Domotica & Slim Wonen in het Evoluon in Eindhoven. Ik ben er van overtuigd dat onze standhouders u het (zon)licht laten zien! Yvonne van der Ven Marketing/Event manager Smart Homes Magazine - september 2013  5
  6. 6. smart homes magazine Barbara van Rest, Nictiz Reduceren van risico’s zorg op afstand Een keur aan keurmerken, normen en certificaten Van de inzet van domotica wordt op het gebied van welzijn en zorg veel verwacht. De hoop is dat mensen hierdoor langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en de kwaliteit van leven wordt verhoogd. Hierdoor kan domotica bijdragen aan ‘citizen empowerment’, een veelgebruikte term in Amerika. Het gaat hier om het versterken van mensen en groepen zodat ze beter kunnen deelnemen aan de samenleving en meer greep krijgen op hun eigen leven, hun persoonlijke situatie en hun omgeving. Daarnaast kan inzet van domotica mogelijk leiden tot kostenbesparing, omdat extramurale zorg vaak goedkoper is dan intramurale zorg. T och kunnen er ook nadelen zijn verbonden aan de vele domotica-initiatieven en brengen deze soms zelfs risico’s met zich mee. Deze nadelen hebben te maken met de organisatie van het zorgproces, het gebruik van de technologie, de aanwezige kennis en de technologie zelf. Zo bestaat de kans dat zich een storing voordoet in de techniek. Ook kunnen zorgverleners weerstand ervaren, doordat bij het inzetten van technologie hun werk verandert. Daarnaast is er een gebrek aan standaardisatie en zijn de verschillende systemen niet altijd compatibel. Wor6  Smart Homes Magazine - september 2013 den deze toch gekoppeld, dan is er kans op verlies van functionaliteit. (IGZ, 2008) Betere zorg door betere informatie Door middel van standaardisatie bevordert Nictiz de optimale toepassing van eHealth/ICT in de zorg. Dit doet Nictiz door standaarden te (helpen) ontwikkelen, door bevordering en toetsing van kwaliteit van ICT in de zorg en door kennisoverdracht en expertise op dit gebied te organiseren.
  7. 7. Het rapport ‘Domotica in de langdurige zorg’ dat recentelijk door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is uitgebracht biedt een handreiking die kan ondersteunen bij het maken van een risicoanalyse. Ook kan het helpen bij het implementeren van beheersmaatregelen wanneer domotica in het zorgproces wordt ingezet. Dit rapport is in opdracht van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) geschreven. De IGZ stimuleert zorgaanbieders om bij het gebruik van domotica en e-health bestaande handreikingen te benutten. Daarbij deed de IGZ naar aanleiding van het rapport een oproep om de richtlijnen voor het toepassen van deze technologie verder te ontwikkelen. Ook normen en gedragsregels leveren een bijdrage aan het reduceren van risico’s die zorg op afstand met zich mee brengt. Een norm is een vrijwillige afspraak tussen belanghebbende partijen over een product, dienst of proces. De NEN 8028 is een norm die voor domotica relevant kan zijn. Hierin staan kwaliteitseisen beschreven die gelden voor telemedicine, het overbruggen van afstand door gebruik te maken van zowel informatietechnologie als telecommunicatie. De kwaliteitseisen uit de NEN 8028 hebben betrekking op het kwaliteitsmanagement van de zorginstelling, de cliëntgerichte processen en processen ten aanzien van de fabricage en levering van middelen voor telemedicine. Een database met standaarden en richtlijnen voor ’Ambient Assisted Living’ Om domotica zorgvuldig in te zetten is het van belang om te kijken naar bestaande normen, standaarden, protocollen, richtlijnen en checklisten. Helaas is het nog moeilijk om de weg te vinden in alle beschikbare informatie. Een belangrijk initiatief om informatie over standaarden inzichtelijk te maken is het AALIANCE2 project. Dit project, onderdeel van het Europese AALprogramma, focust zich op ‘Ambient Assisted Living’ (AAL) oplossingen, gebaseerd op ICT-technologie voor zorg en welzijn voor ouderen in Europa. Als eerste stap in het project zijn alle relevante Europese en internationale standaarden en richtlijnen in het AAL-veld verzameld. In deze database treft u vele standaarden en richtlijnen aan, gericht op zorg op afstand en domotica in de zorgsector binnen Europa. De database is beschikbaar via de website www.aaliance.eu. In 2012 organiseerde Smart Homes nog het internationale AAL Forum in Nederland, samen met het ministerie van VWS, provincie Noord-Brabant, Brainport Regio Eindhoven en de gemeente Eindhoven. Dit jaar vindt het AAL Forum plaats in Zweden. Ook nu wordt de nieuwste informatie over langer zelfstandig kwalitatief leven gedeeld. Door het grote aantal bestaande normen, standaarden, gedragscodes en protocollen is het soms lastig om de relevantie en waarde hiervan in te schatten of om producten op deze standaarden te toetsen. Certificaten of keurmerken kunnen hierbij helpen. Een voorbeeld van een certificeringsysteem is de QAEH-erkenning van de dienstverlening van telemedicine. De stichting Quality Assurance eHealth (QAEH) heeft de eerdergenoemde NEN 8028 vertaald naar toetsbare eisen. Deze eisen hebben betrekking op het in kaart brengen van de risico’s, het voorkomen of verkleinen ervan en het borgen van de samenwerking tussen partijen die gezamenlijk zorg op afstand leveren. De eisen zijn opgesteld in samenspraak met marktpartijen: zorgprofessionals, zorginstellingen, leveranciers, fabrikanten en patiënten. QAEH biedt de mogelijkheid om een opstapcertificaat te verkrijgen met als verplichting dat de betreffende partij binnen drie jaar volledig aan alle eisen voldoet. ‘Door het grote aantal bestaande normen, standaarden, gedragscodes en protocollen is het soms lastig om de relevantie en waarde hiervan in te schatten of om producten op deze standaarden te toetsen.’ Dergelijke initiatieven zijn een aanwijzing voor een zekere mate van professionalisering in de markt. Certificering kan daarbij een belangrijke rol spelen en biedt handvatten aan zorgorganisaties om op een gestructureerde manier aandacht te besteden aan kwaliteit of zelfs om zich op dit punt te onderscheiden. Dit artikel gaf voorbeelden van een handreiking, norm en certificaat, die relevant kunnen zijn voor domoticatoepassingen in de zorg. Om u verder te helpen in de wereld van normen, gedragscodes en keurmerken op het gebied van zorg op afstand en domotica publiceert Nictiz dit najaar een whitepaper die dient als wegwijzer naar bestaande informatiebronnen. Ook zorgbreed wordt gewerkt aan een overzicht van relevante keurmerken en certificaten. Hierover wordt door het Kwaliteitsinstituut (CVZ) en Nictiz eind dit jaar een boekje uitgegeven. Wilt u meer weten over dit onderwerp? Neem dan contact op met Johan Krijgsman, consultant eHealth via krijgsman@nictiz.nl. Ook binnen Smart Homes zijn specialisten op het vlak van ehealth actief. Zij zijn betrokken bij diverse praktijktoepassingen en Europese onderzoeken. Informeer bij Henk Herman Nap via h.nap@smart-homes.nl Smart Homes Magazine -september 2013  7
  8. 8. smart homes magazine De Beurs Domotica & Slim Wonen Yvonne van der Ven Heel veel nieuws op De Beurs Domotica & Slim Wonen Veel nieuwe standhouders, een nieuw programma, en dit jaar nog meer veel inspirerende en vooral veelbelovende stands. Domotica komt dit jaar op 20 en 21 november compleet tot leven in het Evoluon te Eindhoven. S mart Homes tilt de beurs met de bekende ringen – letterlijk naar een higher level, we organiseren namelijk een beurs met een inspirerend programma; workshops voor architecten, installateurs, ergotherapeuten en adviesbureaus, match-making, de battle tussen E&Winstallateur en een interessant ontbijtcongres met topsprekers op de tweede beursdag. Deze achtste editie wordt nu nog interessanter. Als kenniscentrum van Domotica & Slim Wonen heeft Smart Homes de afgelopen jaren enorm veel kennis en samenwerkingspartners opgebouwd, die wij in workshops met u gaan delen. Zo wordt een bezoekje aan de beurs nog meer waard! Inspirerende en belovende stands Juist het beleven van Domotica en Slim Wonen is voor bezoekers van toegevoegde waarde. Standhouders komen met inspirerende stands om in te spelen op de behoefte van de bezoeker. De beleving van het product is immers net zo belangrijk als de techniek die erachter zit! Doelgroep De Beurs Domotica & Slim Wonen is bedoeld voor beslissers en beïnvloeders van: • Aannemersbedrijven • Adviesbureaus • Architectenbureaus 8  Smart Homes Magazine - september 2013 • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • AV Distributeurs Belangenverenigingen Beveiligingsbedrijven Consumenten Energiebedrijven Facilitaire diensten Gehandicaptenzorg Ingenieursbureaus ICT Dienstverleners Installatiebranche Interieurarchitecten Investeringsmaatschappijen Onderwijsinstellingen Onderzoeksbureaus Overheden Projectontwikkelaars System-integrators Thuiszorginstellingen Vastgoedontwikkelaars Woningbouwcorporaties Zorginstellingen Smart Homes Award Op de eerste dag zal er weer gestreden worden om de Smart Homes Award. Dien uw project nu in en wellicht bent u een van de genomineerden. De uitreiking van de award vindt 20 november in de namiddag plaats op de stand van Smart Homes in de koepel op de begane grond. Mis deze beurs niet! Voor slechts € 36,- p.p. per dag (incl. BTW) is de beurs te bezoeken. Partners van Stichting Smart Homes, pers én bezoekers in bezit van een relatiekaart kunnen gratis het evenement bijwonen. koffie, thee, frisdranken, borrelhapjes, lunch én parkeren zijn beide dagen inbegrepen. Aanmelden kan via www.beursdomoticaenslimwonen.nl Stichting Smart Homes Nationaal Kenniscentrum voor Domotica & Slim Wonen Duizelseweg 4a, 5521 AC Eersel Website: www.beursdomoticaenslimwonen.nl en www.smart-homes.nl Standhouder worden? Juist vanwege de uitstekende combinatie van aanbieders, producenten én niet te vergeten een goede afspiegeling uit diverse doelgroepen is het interessant om als standhouder present te zijn. Ontmoet in twee dagen tijd 3500 mensen uit diverse doelgroepen, waaronder uiteraard ook potentiële opdrachtgevers én beïnvloeders. Natuurlijk zijn er weer gunstige pakketten samengesteld. Standhouders krijgen ook de mogelijkheid om een presentatie te geven. Mail naar y.vdven@ smart-homes.nl voor meer informatie.
  9. 9. Programma Workshops woensdag 20 november 10.30- 12.30 - De rol van robots en games in je leefomgeving – ‘blik’ in de toekomst? Robots in onze leefomgeving? Koude aandacht is een gehoorde reactie, maar is dat zo? Smart Homes werkt al verschillende jaren met robots en vertelt over ervaringen uit vele dagen gebruikersonderzoek, contact met eindgebruikers en geeft een toekomstvisie Gaming is in onze beleving achter de computer zitten en je afsluiten van je omgeving. Klopt dat beeld met de realiteit of kunnen serious games ook worden ingezet veer meer leefbaarheid, zelfredzaamheid en een betere gezondheid? Tijdens deze presentatie zullen we ingaan op de effectiviteit van serious gaming in het revalidatieproces en we presenteren voorbeelden van games, technieken en suggesties voor toekomstig onderzoek. 10.30 – 12.30 Verander mee en verbreed je kansen! De wereld om ons heen verandert permanent: veranderende marktomstandigheden, regelgeving, maatschappelijke verschuivingen, demografische ontwikkelingen, financiële beperkingen. Het speelt allemaal een rol. Langer zelfstandig, zelfredzaam, het zelf gaan organiseren en minder handen om ons heen… Wat betekent dat voor onze leefomgeving en de eisen die we daaraan stellen? Meer dan de helft van de bevolking heeft inmiddels een smartphone en tablet. En iedereen wil interessante apps. Wat betekent dat voor de techniek in huis, de infrastructuur, beveiliging? Ziet u daarin kansen voor uw vakgebied en bent u bereid mee te beweging in deze stroom? 13.30 – 15.30 De slimme architecten van de toekomst! De nieuwbouw maakt enkele magere jaren door. De woningmarkt zit op slot. Toch betekent dit geen doemscenario’s voor architecten. De renovatiemarkt biedt volop kansen: vele honderdduizenden woningen moeten makkelijk toegankelijk zijn voor senioren. Miljoenen huizen moeten naar energieneutraliteit. Wat betekent dit? Kennis van ouder worden, kennis van energiebesparende oplossingen, maar misschien ook wel van constructieve oplossingen voor aanpasbaarheid, gezond leefklimaat, gedrag van bewoners, etc. En is er ruimte voor totaal nieuwe concepten van modulair bouwen, IFD bouwen, energieproducerende woningen, ‘meeneem’ woningen, et cetera? 13.30 -15.30 Hebben we nog wel adviseurs nodig? We worden zelf ook allemaal ouder, dus is specifieke kennis hierover nog wel nodig? Vergrijzing biedt kansen, maar laat ze maar allemaal thuis bloeddruk en gewicht meten. Isoleren en zonnepanelen op het dak, dan kom je een heel eind richting energieneutraliteit. Niets is minder waar! De markt van vergrijzing, zelfzorg, substitutie, veranderende geldstromen schreeuwt om adviseurs die ook de business case kennen, die weten waar domotica en e-health precies aan bijdragen. En er is nog steeds een enorm verschil tussen ‘berekend’ en ‘gemeten’ energiegebruik van een woning of gebouw. Dus, ook hier geweldige kansen voor adviseurs die weten waar ze over praten, als het om energetische maatregelen gaat. Programma Workshops donderdag 21 november 13.30 -15.30 “Samen zelfredzaam” Samen: senioren met een rijkdom aan ervaring, jonge mensen die graag iets willen doen voor een ander, oogje in het zeil in de buurt… Leefbaarheid gekoppeld aan zelfredzaamheid en zorgen waar en wanneer nodig of wenselijk. Hoe kunnen we dat slim faciliteren? Het aanbod van platforms die men kan gebruiken om in contact te blijven met elkaar en voor elkaar nemen hand over hand toe. In deze workshop wordt een beeld geschetst van ervaringen, verwachtingen en mogelijkheden 13.30 -15.30 “Battle tussen de E- en de W-installateur” Een cv-ketel en een warmtepomp moet je door een E-installateur laten sturen. Nee, dat is het domein van degene, die echt iets weet van verwarmen en koelen, de W-installateur. Duidelijk is dat de tijd van ‘mono-disciplines’ voorbij is. E-installateurs moeten wel degelijk iets weten van ICT, maar ook van de energiehuishouding van een woning. W-installateurs worden steeds meer geconfronteerd met computersystemen op de verwarmingsketel of de koelinstallatie. Hebben dan alleen nog maar de grotere installatiebedrijven een toekomst in het installeren en onderhouden van techniek in de woning? Tijdens deze sessie zullen traditionele E&Wpartijen aan de hand van scherpe stellingen discussiëren over de tegenstellingen en vooroordelen en kansen van samenwerking. Ontbijtcongres donderdag 21 november 7 miljoen uitdagingen Actuele vraagstukken bieden volop kansen voor leveranciers, installateurs en bouwers Ontbijt: 7.30 – 8.45 uur – Congres 9.00 uur tot 12.00 uur Topsprekers laten uit verschillende branches laten zien ….. • Veranderingen in de vraag • Nieuwe mogelijkheden van domotica, e-health en smart energy • Samenwerking • Kosten en baten • Alles komt toch samen Meer informatie over dit congres vindt u op www.beursdomoticaenslimwonen.nl Smart Homes Magazine - september 2013  9
  10. 10. Enquête Smart Homes HAD U DIT GEDACHT? 79% positief tegenover technologische ontwikkelingen 83% kent niet de betekenis van Domotica - ‘Iets duisters’ volgens een psycholoog, een kapper dacht dat het een nieuw fruitsoort was 63% wil graag hun huis op afstand bedienen Muziek door je hele huis is heel eenvoudig zou u dat willen? 75% zegt van wel 45% zou gewoontes veranderen betreft energiebesparing als het verschil €50,- per jaar is 47% wil thuis bloeddruk en suikerspiegel meten en doorzenden naar de arts Gestelde vraag: Stel u mag iets automatiseren in uw woning, wat zou u kiezen? De TOP 5 17% Huishouden, 16% Muziek/audio, 15% Geen idee, 14%Verlichting 8% Automatische deurvergendeling Een persoon wilde zijn vrouw automatiseren 95% zou een robot in huis willen voor huishoudelijke taken Hiervan wilde iemand een robot als partner Smart Homes ziet inspirerende ontwikkelingen... Opmaak/tekst Yvonne van der Ven 16% denkt dat ze naar de Mediamarkt kunnen als ze iets automatiseren in huis. Eén persoon zou de installateur inschakelen, 40% heeft geen idee
  11. 11. smart homes magazine N I E U W E C R I T E R I A Smart Homes Award Wie wint de award voor het ‘beste gerealiseerde domoticaproject’? Voor Smart Homes is het van groot belang dat gerealiseerde projecten de aandacht krijgen die ze verdienen. Op die manier kunnen we van elkaar leren en de opgedane kennis gebruiken om de realisatie van toekomstige domoticaprojecten te verbeteren. Hiervoor wordt elk jaar tijdens de Beurs Domotica Slim Wonen (20 en 21 november) door een vakjury de Smart Homes Award uitgereikt. We merken dat er veel aandacht en publiciteit is voor de winnaars van de Smart Homes Award. D omotica is een breed begrip en beslaat vele toepassingen, die diversiteit willen we graag terug zien bij de ingediende projecten. Denk aan aandachtsgebieden als energie, AV, communicatie, zorg en veiligheid. Maar ook aan concrete oplossingen als omgevingsbesturing, serious gaming, personenalarmering, robotica, entertainment, klimaatbeheersing, toegangscontrole en detectie. Innovatie kan plaatsvinden op het gebied van integratie tussen systemen, het bundelen van diensten in een dienstenplatform, benutten van technologie in het zorgproces, bijscholing voor medewerkers, inspelen op wet- en regelgeving, samenwerking met kennispartijen/onderwijsinstellingen en inspelen op specifieke behoeften van een particuliere opdrachtgever. Wij hopen van harte dat ook dit jaar weer grote belangstelling bestaat om de uitdaging aan te gaan om de Smart Homes Award te bemachtigen. De Award zorgt ervoor dat de gerealiseerde projecten de aandacht krijgen die ze verdienen. De uitreiking vindt 20 november plaats op de stand van Smart Homes in de koepel van de begane grond onder aanwezigheid van pers, beursbezoekers en standhouders. Winnaar 2012: Stichting tanteLouiseVivensis, in bijzijn van systeemintegrator Consyst, de jury en Corien van Berlo, directeur Smart Homes Waarop worden de projecten beoordeeld? • Inspelen op de wensen van de klant • Het project moet gerealiseerd zijn • Aantoonbare samenwerking tussen partijen • Integratie van verschillende domoticasystemen • Modulariteit van de gekozen oplossing • Opschaalbaarheid van de gekozen oplossing Wilt u ook graag een voorbeeld zijn voor anderen, schrijf u project dan in! Inschrijven kan tot 4 oktober 2013. Meer informatie en het aanmeldformulier kunt u opvragen bij Yvonne van der Ven: y.vdven@smart-homes.nl Smart Homes Magazine -september 2013  11
  12. 12. smart homes magazine NIEUWS Een van de grootste bouwprojecten voor de komende jaren Met het gunnen van de nieuwbouw van het European Patent Office (EPO) in Rijswijk aan het TBI-consortium is een van de grootste Nederlandse bouwprojecten voor de komende jaren een feit. Het project is niet alleen bijzonder door zijn grootte. Het gebouw wordt opgeleverd met een uniek concept: in het ontwerp is een dubbelwandige gevel voorzien met een onderlinge afstand van 8 meter. Ook op het terrein van de bouwplaatsinrichting worden creatieve en innovatieve oplossingen gevraagd van de TBIondernemingen.  Het EPO is de grootste internationale instel- ling in Nederland, met 3.000 werknemers. De nieuwbouw van 80.000 vierkante meter gaat circa 1.750 medewerkers huisvesten. Een consortium van vier TBI-ondernemingen won de internationale competitie: J.P. van Eesteren (bouw), HEVO (tender/projectmanagement), Croon (elektrotechnische installaties) en Wolter Dros (werktuigbouwkundige installaties). “Voor die samenwerking is gekozen omdat het European Patent Office de opdracht als ‘design and construct’ in de markt heeft gezet. Zo kunnen we optimaal gebruikmaken van de toegevoegde waarde die samenwerking tussen bouw en installatietech- niek biedt”, zegt projectleider Ronald Elshout van J.P. van Eesteren. Het gebouw wordt uitgevoerd met een staalconstructie en veel glas, naar een ontwerp van de gerenommeerde architectenbureaus Ateliers Jean Nouvel (Parijs) en Dam Partners Architecten (Amsterdam). Door de grote waterpartij die het gebouw omringt lijkt de constructie te worden opgetild door de omgeving. De samenwerking heeft tot opmerkelijke innovaties geleid op het gebied van klimaatbeheersing, verlichting, akoestiek en duurzaam energiegebruik. Deze worden toegepast met de unieke dubbele gevel aan de zuidzijde die op circa 8 meter afstand van de eigenlijke gevel wordt gebouwd. Zo wordt in de gevel een binnentuin gecreëerd voor natuurlijke ventilatie. Aan de noordzijde is vooral de reflectie van de watermassa op de gevel zichtbaar. Daglicht dat door het water wordt geflecteerd, wordt via de gevel opgevangen en gedoseerd doorgelaten. Voor warmte en koeling maakt het kantoor gebruik van warmte- en koudeopslag in de bodem met warmtepompen. De EPC-waarde ligt daarmee op circa 30% onder de normen van het Bouwbesluit. De verwachting is dat de TBI-ondernemingen in 2014 een begin kunnen maken met de bouw van het hoofdkantoor. Het totale project neemt vijf jaar in beslag. Cassettemodellen voor systeemplafonds Aanstelling Gert Lubbersen als Algemeen Directeur Per 1 september 2013 wordt Gert Lubbersen de Algemeen Directeur van ASSA ABLOY Nederland b.v.. Gert Lubbersen verliet de organisatie in september 2010 om een nieuwe uitdaging aan te gaan bij Van Leeuwen International te Rhenen. ASSA ABLOY en de mensen achter de Groep bleven echter zijn belangstelling houden. Met zijn ruime ervaring en kennis van de markt en de klanten, is hij de juiste man om het directieteam te versterken. Gert wordt verantwoordelijk voor de gehele organisatie van ASSA ABLOY Nederland B.V. vestigingen Raamsdonksveer en Apeldoorn. 12  Smart Homes Magazine - september 2013 Prioriteit zal komen te liggen op de verdere structurering van de verkooporganisatie en het verkorten van de ‘time to market’ van nieuwe innovatieve producten. ASSA ABLOY is erg blij met de terugkomst van Gert Lubbersen binnen ASSA ABLOY. Voor meer informatie www.assaabloy.nl De afdeling Small Business van Western Airconditioning heeft dit jaar een nieuwe lijn cassettemodellen geïntroduceerd. Voor single splitsystemen, multi splitsystemen en VRF systemen. Deze nieuwe lijn is voorzien van een Roundflow 360 uitblaasrooster. Dit rooster zorgt voor een optimale luchtverdeling. Deze cassettemodellen zijn eenvoudig te integreren in een systeemplafond. Standaard zijn ze uitgevoerd met een condensliftpomp voor een opvoerhoogte van 50-75 cm(afhankelijk van het model). De cassettemodellen zijn geschikt voor zowel koelen als verwarmen.
  13. 13. zijn er ruime trainingsfaciliteiten, waarbij de inschrijvingen al naar een recordhoogte zijn gestegen.” Het kantoor van Crestron is onderverdeeld in vier ruimtes: een voor training en dat plaats biedt aan zo’n 20 personen, een showroom annex ‘experience’ lokaal, een conferentiekamer en een bureau dat tevens dienst doet als vergaderruimte voor het Nederlandse team. Dit laatste bestaat uit Daniel Kerkhof, sales en businessdevelopment, Yuri Staal, training en technical support en Vincent Philippo regional director. Crestron opent kantoor in Gorinchem Op donderdag 6 juni opende Crestron International aan de Kleine Landtong 19A te Gorinchem het nieuwe kantoor voor de Nederlandse klanten. Na enkele maanden van voorbereiding – Smart Homes werd al in een vroeg stadium van de plannen op de hoogte gebracht – was het dan zover. “Mede dankzij de populariteit van de ISE, is Onlangs is Crestron toegetreden tot de partnercommunity van Smart Homes. Nederland binnen de EMEA regio uitgegroeid tot een levendig platform voor de installatiewereld,” aldus Robin van Meeuwen VP van Crestron International. “Met deze vestiging in Gorinchem heeft Crestron een nog steviger basis gelegd voor de industrie en maakt het voor de installateurs nog gemakkelijker om met ons in contact te komen. Bovendien BMB Electronics lanceert Five Motion in Europa BMB Electronics, toonaangevend leverancier van Custom en Home AV oplossingen, kondigt vandaag de lancering aan van Five Motion in Europa. Willem Bok van BMB Electronics reageerde: “De productoplossingen van Five Motion passen perfect binnen het product portfolio van BMB Electronics. Het is uniek voor deze producten dat er geen licentiekosten aan verbonden zijn. Het is de perfecte oplossing voor bedrijven die iets met Digital Signage / Narrowcasting willen doen en onderscheidt zich doordat de software slecht één keer nodig is en dat deze kan worden benaderd van over de gehele wereld. Ook onbeperkte opslag in de Cloud maakt de Five Motion producten onderscheidend van al het andere dat er al is op dit vakgebied. Five Motion is ontwikkeld vanuit het perspectief van de cliënt om het meest intuïtieve systeem te implementeren, zodat er snel een rendement op de investering ontstaat. Op basis van applicaties die de meeste klanten dagelijks gebruiken, zoals iTunes, PowerPoint en Outlook, zorgt Five Motion voor een software oplossing waarvoor geen 200 pagina’s tellende handleiding voor nodig is. Five Motion is een op Linux gebaseerde webserver die het toelaat om te implementeren, controleren en wereldwijd toegang verschaft van elke online locatie ter wereld. Hiernaast is Five Motion de enige software oplossing die het toelaat om niet alleen een boodschap te projecteren op een videoscherm, maar ook muziek kan toevoegen vanuit hetzelfde systeem. Deze veelzijdige functie elimineert de noodzaak voor extra diensten. Met betrekking tot service, zijn er geen extra kosten verbonden aan software, licenties en maandelijkse of jaarlijkse contracten. Wij werken met u samen alle stappen uit, vanaf het ontwerp tot een één op één training. Hiernaast krijgt u twee jaar garantie en 7 dagen per week toegang tot support. U kunt er dus op vertrouwen dat u werkt met een bedrijf dat achter hun product staat en een lange termijn relatie benadrukt. In het kort: • ive Motion Functies F • een licentiekosten G • oftware slechts eenmaal per WAN-adres S benodigd • oftware kan van overall ter wereld worden S benaderd • nafhankelijk van elkaar audio en video O afspelen • nbeperkte opslag in de Cloud O • ommercieel product C • ltijd op tijd dankzij gebruik van lokale opslag A Voor meer informatie www.bmbelectronics.eu Smart Homes Magazine - september 2013  13
  14. 14. smart homes magazine NIEUWS Titia Siertsema in raad van toezicht MVO Nederland In september 2013 treedt Titia Siertsema toe tot de raad van toezicht van MVO Nederland, de kennis- en netwerkorganisatie op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) met ruim 2.000 aangesloten bedrijven en organisaties. Mevrouw Siertsema is voorzitter van UNETO-VNI, met ruim 5.000 leden een van de grootste brancheorganisaties van ons land. Daarnaast is ze bestuurlijk actief bij onder meer VNO-NCW en Start Foundation. MVO Nederland-directeur Willem Lageweg licht toe: “Zij brengt een flinke dosis bestuurservaring, een groot netwerk en veel MVO-kennis met zich mee. UNETO-VNI, de ondernemersorganisatie voor de installatiebranche en de technische detailhandel, is binnen het Brancheprogramma van MVO Nederland al jaren koploper op het gebied van duurzaamheid, vooral op het gebied van energiebesparing.” In september wijzigt de governance van MVO Nederland. Het huidige bestuur wordt dan raad van toezicht en de directie neemt de rol van het bestuur over. MVO Nederland inspireert, verbindt en versterkt bedrijven en sectoren om steeds verdergaande stappen te zetten op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). ‘Samen veranderen’ is het motto van deze nationale kennis- en netwerkorganisatie. Haar ambitie is dat het Nederlandse bedrijfsleven wereldwijd wordt gezien als een inspirerend voorbeeld van MVO en duurzaamheid. Sinds haar oprichting in 2004 is MVO Nederland uitgegroeid tot hét startpunt voor alle ondernemers die hun bedrijfsvoering willen verduurzamen. Meer dan 2.000 bedrijven en organisaties sloten zich als partner bij MVO Nederland aan. Elke maand komen daar tientallen partners bij. Deze ondernemingen komen uit alle sectoren en variëren van MKB tot multinationals. MVO Nederland ondersteunt hen met praktische tips, kennisdossiers, praktijkvoorbeelden, trainingen en branchespecifieke of themagerelateerde netwerken. De activiteiten van MVO Nederland worden projectmatig gefinancierd door zowel overheden als de aangesloten bedrijven en organisaties. Kijk voor meer informatie op www.mvonederland.nl. Cinema One Kaleidescape presenteert de nieuwe Cinema One, een alles-in-één mediaserver waar u 600 films in DVD-kwaliteit of 100 films in Blu-raykwaliteit (of 6000 CD’s) in de allerbeste audio en videokwaliteit kunt opslaan en afspelen. Alles wat u van een Kaleidescape systeem kan en mag verwachten, eenvoudig te installeren en te gebruiken. En voor het eerst voor een op zijn minst aantrekkelijke prijs. De nieuwe Cinema One is de eerste component van de Cinema Lijn. Een mooi design, prettige prijsstelling en simpel te installeren. De bestaande Kaleidescape componenten gaan voortaan door het leven als de ‘Premiere Line’. De Cinema One kan niet gecombineerd worden met componenten als de M-series spelers en 1U- en 3Uservers. Nu aantrekkelijk geprijsd voor € 4.295 inclusief BTW. 14  Smart Homes Magazine - september 2013 De voordelen op een rijtje Eindelijk bereikbaar - Voor € 4.295 incl. BTW is Kaleidescape in veel meer projecten toe te passen. De meeste mensen zijn onder de indruk van de Kaleidescape ervaring, maar schrikken van het budget dat nodig is voor een Premiere Line systeem. Fantastische (zo niet de beste) Blu-ray speler Dankzij de Kaleidescape Movie Guide starten disks die in de lade gelegd worden razendsnel op en kunnen afgespeeld worden zonder de vervelende mededelingen van FBI, Brein en tijdrovende voorvertoningen. Dit maakt de Cinema One de simpelste en snelste Blu-ray-speler in de markt. Makkelijk uit te breiden - Twee Cinema One players kunnen in een computernetwerk aan elkaar gekoppeld worden. Daarmee verdubbel je de opslag en kan er in twee ruimtes gebruik gemaakt worden van de gedeelde media bibliotheek. Uiteraard blijft voor grotere installaties met meer zones/meer opslagbehoefte het Premiere Line systeem beschikbaar, als vanouds. Betaalbare Blu-ray Movie Server - Cinema One kan in een netwerk aan een los verkrijgbare DV700 Disc Vault gekoppeld worden. Voor € 8.590 is een package leverbaar bestaande uit een DV700 en een Cinema One. Eenvoudig te integreren - De Cinema One maakt gebruik van de zelfde control interfaces en commando’s als de Premiere Line. De dealer kan gebruik maken van zijn beproefde controlemodules, de fantastische gratis Kaleidescape app werkt ook met de Cinema One! Zuinig - Cinema One gebruikt in stand-by maar 0,35 W. Als de unit niet in gebruik is, wordt de hard drive uitgeschakeld. Garantie - Drie jaar fabrieksgarantie, uit te breiden naar 5 jaar. Voor meer informatie: www.avod.nl
  15. 15. Remeha introduceert zonlichtsystemen voor elke woonsituatie Remeha uit Apeldoorn introduceert een nieuwe serie zonlichtsystemen voor elke woonsituatie. De zonlichtsystemen worden in kant-enklare pakketten voor op- en in-huis geleverd. Deze systemen zijn volledig gericht op installatiegemak. Van rijtjeshuis tot vrijstaande woning. Plaatsing van een nieuwe ketel kan men combineren met één tot drie lichte, compacte zonnecollectoren met hoogwaardige boilers in oplopende klassen en litercapaciteit. De hoogste klassen zijn bovendien full equiped boilers (inclusief voorgemonteerd Solar station, regelaar en expansievat) voor nog meer installatiegemak. Bij de bestelling kiest de vakman het passende concept, waarna de benodigde materialen voor op het dak en in het huis automatisch worden meegeleverd. De geïntroduceerde zonlichtsystemen zijn er in twee soorten systemen: Easy en Comfort. Het Easy-segment vormt een snel te realiseren, duurzame toevoeging voor nieuwe en bestaande cv-systemen. Over het algemeen één of twee zonnecollectoren. Daarnaast kent het Easy-segment zowel zonlichtsystemen met het terugloopprincipe als ook drukgevulde systemen. Bij de Comfort-systemen zorgen deze drukgevulde zonlichtsystemen dat er in de woning een royale tapwatervoorraad beschikbaar is. Door de aanwezigheid van een tweede spiraal in de zonneboiler is deze te combineren met zowel een combi-ketel als een solotoestel. Ook een combinatie met een extra warmtebron, zoals een warmtepomp, behoort tot de mogelijkheden. Om het installatiewerk te vereenvoudigen, kan de installateur de collector zowel ‘op-dak’, ‘in-dak’ als ‘plat-dak’ monteren. Daarnaast heeft hij de keuze uit horizontale of verticale montage, waarvoor twee aparte uitvoeringen beschikbaar zijn. Mochten installatiebedrijven het dakwerk liever niet zelf willen of kunnen doen, dan kunnen ze de Remeha Collector Legservice inschakelen. Remeha is één van de merken binnen BDR Thermea, een internationaal producent en distributeur van verwarmingssystemen, warmwatersystemen en aanverwante diensten. BDR Thermea heeft vestigingen in ruim 70 landen. iSimplex voor totale controle over uw woning Tovèrli introduceert iSimplex, een revolutionair systeem voor de totale controle over uw woning iSimplex is opgericht in Portugal in 2008 en richt zich met name op de markt van Smart Building en Home Automation.
De iSimplex producten bieden een oplossing op basis van 5 criteria: Veiligheid, Comfort, Entertainment, Mobiliteit en Energie management.
 Het hart van het systeem is de iSimplex Home Server 5, een ‘All-in One Server’ die de mogelijkheid biedt om alles in een Smart Building vanaf elke locatie te bedienen. Personaliseerbaar en eenvoudig in gebruik. Revolutionair vanwege de vrijheid om met vele andere protocollen zoals RS232, Telnet, VoIP, IR, IP te communiceren. Tevens is er de mogelijkheid om met meerdere merken te koppelen zoals; Global Cache, KNX, Lutron en sinds kort ook met Philips Dynalite. De TV, tablet of smartphone is nu een slimme interface met toegang tot camera’s, multi-room audio, video-intercom, weerinformatie, internet, verlichting etc.
De iSimplex Media Center zet uw TV om in het perfecte entertainment center. Bluray, Player-ripper, AirPlay, Full HD 1080p behoren tot de basis functionaliteit van de Media Center (NY). Direct toegang tot uw complete digitale bibliotheek met films, tv-series, muziek en foto’s. De iSimplex Musicbox biedt een IP gebaseerd multi-room audiosysteem.
Vrije muziekkeuze in elke omgeving, vanaf elk favoriet apparaat. Vrije keuze van versterker of luidsprekers, met andere woorden u kunt uw eigen favoriete merken gebruiken. Selecteer een afspeellijst, muziek of album in één van de iSimplex Home Server scenes. iSimplex is eenvoudig te installeren, eenvoudig te configureren, eenvoudig te gebruiken. Tovèrli BV Lighting Control Solutions biedt hoogwaardige kwaliteitsproducten op gebied van SmartBuilding en Home Automation. Voor meer informatie www.toverli.nl Smart Homes Magazine - september 2013  15
  16. 16. smart homes magazine onderwijs Theo Wubbolts Bezoek aan Zadkine Human Technology Aanleiding voor dit bezoek aan onderwijsinstelling Zadkine in Rotterdam was om eens poolshoogte te nemen naar aanleiding van een eerder in Smart Homes Magazine gepubliceerd artikel. Nu het eerste studiejaar achter de rug is, is het tijd voor het opmaken van een balans. E erst even een up-date. Smart Homes Magazine berichtte toen: “Technische oplossingen kunnen het werk van bijvoorbeeld een installateur of transporteur gemakkelijker maken, ouderen helpen om langer zelfstandig te wonen en gebouwen prettiger maken. De Human Technology specialist vertaalt de behoefte van de gebruiker naar de technologie, maar weet dit wel in begrijpelijke taal uit te leggen. Richt zich op het maken van een ontwerp of plan waarmee mensen efficienter of gemakkelijker leven en werken. De mens staat hierbij centraal. Geeft advies en is gesprekspartner van specialisten op verschillende vakgebieden. Als Human Technology specialist ben je de tussenper16  Smart Homes Magazine - september 2013 soon tussen de productontwikkelaars van technische producten en de gebruikers van deze producten, dus de spin in het web. De opleiding heeft raakvlakken met verschillende werkgebieden en branches. Je kunt hierbij denken aan: logistiek, zorg, installatietechniek, bouw en beheer en industrie.” Experience Lab Aan de Montessoriweg in Rotterdam-Zuid is de locatie gevestigd waar de driejarige leergang (niveau MBO-4) wordt gegeven. In de ‘open’ ogende architectuur word ik welkom geheten door Peter Criellaard, programmamanager ICT, Logistiek en Human Technology en naar het
  17. 17. Experience Lab geleid. Hier ‘gebeurt’ het allemaal. Geen strakke rijen van tafels en stoelen, nee, units op wielen en op comfortabele stahoogte om de leerlingen te laten werken. “Door deze units op wieltjes te zetten kunnen ze naar behoefte worden gegroepeerd. Hier bestaat de dag niet uit een uur vak A en daarna vak B, maar wordt er gewerkt aan een opdracht uit het bedrijfsleven.” Docent en stagebegeleider beroepspraktijkvorming Michel de Ridder vult aan: “Wij doen hier vrijwel alles samen met het bedrijfsleven. Ondernemers kunnen letterlijk en figuurlijk door het ontbreken van een drempel hier zó binnen lopen. En dat is juist ook de bedoeling. Wij willen studenten opleiden en afleveren die bij wijze van spreken meteen aan de slag kunnen. Of ze nu in de logistiek, welzijn, industrie, installatie, zorg of bouw gaan werken. Ze zijn er klaar voor.” Criellaard vult daarbij aan: “De opzet van de opleiding is te vatten in een driehoek: de student, de docent en het bedrijf of de ondernemer.” Op mijn vragende blik hoe ik me dat dan voor me moet “Human Technology maakt je dagelijkse leven gemakkelijker en simpeler!” zien, geeft Criellaard een voorbeeld uit de praktijk. “Neem de scootmobiel. Die verdwijnt uit de AWBZ, dus mensen moeten ‘m zelf aanschaffen. Maar lang niet alle scootmobiels zijn permanent in gebruik. Maak daarom een soort ‘greenwheels’-opzet met een app. Op deze app is te zien waar er een ‘vrij’ beschikbaar is en verzorg daarbij ook de status van het onderhoud. Op deze manier heb je een maatschappelijk probleem voor een deel opgelost.” KNX Mijn ogen vallen op de twee werktafel-units met schakelpatronen… Michel de Ridder: “Ja, weer een voorbeeld van praktijk- en oplossingsgericht werken. Voor het bedenken van een technische oplossing kunnen de studenten hier met het bekende KNX-protocol werken. Zelfs de vloer kan in delen worden verwijderd waardoor er bijvoorbeeld ook onder een ziekenhuisbed gesleuteld kan worden. De studenten vinden dat geweldig. Dus niet werken volgens de prikklok methode maar naar analogie binnen het bedrijfsleven op basis van prestatie en agenda. En dat werkt!” De Ridder vult aan op mijn vraag hoe ze het zelf ervaren: “In het begin moesten ze er erg aan wennen. Ze zaten nog te veel in de ‘uit je hoofd leren’-lescultuur, maar gaandeweg is het hun reuze gaan bevallen. Van de 23 die de opleiding zijn begonnen, gaan er 17 naar het tweede jaar. De uitval was om puur persoonlijke redenen, overigens. Na de vakantie verwachten we tussen de 30 en 35 nieuwe aanmeldingen.” En zijn er dames onder hen…? “Nu hebben we twee meisjes, komend jaar vier en ze doen het zeer goed!” Augmented reality Criellaard vervolgt: “Volgend jaar gaan we ook het pad van augmented reality (een live, direct of indirect, beeld van de werkelijkheid waaraan elementen worden toegevoegd door een computer; deze toegevoegde elementen bevatten meestal sensor data of extra informatie over de omgeving) bewandelen. Vanuit een vraag, probleem of behoefte met behulp van o.a. techniek een oplossing creëren. Niet techniek is leidend maar de mens, of de vraag. In het filmpje onderaan op de site kun je zien wat daarmee bedoeld wordt.” Ik sluit me daar na het zien er van bij aan, in de wetenschap het niet beter te kunnen verwoorden dan in dit filmpje zichtbaar is. Eenmaal thuis bleef er nog een tweetal vragen over die ik Peter Criellaard nog graag voor wilde leggen. Hoe wordt er gereageerd vanuit het bedrijfsleven? “Het bedrijfsleven en vervolgonderwijs is vanaf het Smart Homes Magazine -september 2013  17
  18. 18. 3D-printer op de werktafel begin betrokken bij de ontwikkeling van de opleiding. Kernpunt vanuit het bedrijfsleven hierbij was multidisciplinair, iemand die over grenzen van traditionele technische disciplines heen kan kijken en daardoor beter inzet baar is en denken vanuit een service en klantgerichte oplossing dan de techniek leidend laten zijn aan de oplossing van de klantvraag. Komend jaar gaan de studenten voor het eerst op stage en de eerste reacties bij de bedrijfscontacten zijn erg positief.” lingen. Daarmee is de vraag leidend en volgt de techniek. Ze leren dus al direct de juiste vragen te stellen en zich te verplaatsen in de context.” Het begrip ‘vanuit de gebruiker’ komt veel ter sprake. Hoe vullen jullie dat in de opleiding in als de student ‘gewoon’ gezond is en zich moeilijk in een ‘handicap’ kan verplaatsen? “Technici bedenken nog vaak vanuit hun technische discipline een oplossing. Voor de gebruiker zijn deze oplossingen niet altijd de oplossing van het probleem. Resultaat is dat het product maar beperkt aan de verwachtingen voldoet en beperkt gebruikt wordt. Binnen het vakgebied van Domotica zien we nog vaak oplossingen die voor de gebruiker te complex zijn om te bedienen of maar gedeeltelijk voldoen aan de eigenlijke vraag. Belangrijk onderdeel binnen de opleiding is dat de studenten vanaf het begin ingezet worden bij de ontwikkeling en brainstorm van producten, vraagstel- De video van Uneto-VNI over installeren door middel van augmented reality. 18  Smart Homes Magazine - september 2013 Voor wie meer wil weten over deze opleiding stelt Smart Homes Magazine de pdf op aanvraag ter beschikking van het artikel uit SHM#2. Een verzoek aan redactie@smarthomesmagazine.nl o.v.v. ‘Zadkine’ is voldoende. Voor meer informatie zie ook: www.zadkine.nl/ StuderenBijZadkine/Studiewijzer/Human%20Technology.aspx?full=1
  19. 19. De studiekeuze van Ivy van Tol, leerlinge Zadkine Waarom ben je de opleiding tot HT-specialist gaan volgen? Ik had geen idee wat voor opleiding ik moest gaan doen na de mavo, ik wist wel dat ik iets met techniek wilde maar wat? Toen kwam ik de opleiding Human Technologie tegen en dit sprak mij wel aan. Vooral omdat het een brede opleiding is en dat je met verschillende technieken te maken krijgt. Hierdoor dacht ik zelf een beter beeld te krijgen wat ik nou leuk vind en welke kant ik verder op wil gaan. Hoe wist je dat deze opleiding er was? Ik ben achter het bestaan van de opleiding gekomen door een folder die ik op school gekregen had. Hierdoor ben ik op internet naar meer informatie gaan zoeken en heb ik meerdere keren de open dag bezocht. Heb je eerst iets anders gedaan? Ik heb geen andere MBO opleiding gedaan, dit is de eerste. Wat spreekt je het meest aan in de opleiding? Ik ben blij met deze opleiding omdat ik op deze opleiding een beter beeld krijg waar mijn interesses liggen en wat ik nou wil en leuk vind. Dit komt vooral omdat het een brede opleiding is en dat je hier nog alle kanten mee op kan. Mijn interesse ligt op dit moment het meest bij techniek en robotica. Hoe reageert de omgeving als je vertelt dat je deze opleiding tot HT-specialist volgt? Ze vragen meestal wat de opleiding inhoudt. Als ik het heb uitgelegd zijn ze er altijd wel enthousiast over. Ze vinden techniek een interessante keuze voor een meisje. Als je klaar bent, wat stel je je dan voor waar je gaat of kunt werken? Ik ga hierna gewoon doorstuderen. Dit hadden we namelijk zelf ook gevraagd aan onze docent en die vertelde dat je er van alles mee kunt doen. Deze opleiding is gestart omdat er vraag naar was vanuit het bedrijfsleven. Omdat het handig is als je in een bedrijf iemand hebt die van alles wel wat weet. Column Het ontwerp- en prijsdogma in domotica ’s Lands economie is nog steeds in rep en roer. Bezuinigingen, stijgende zorgkosten, leegstaande kantoorpanden en een vastzittende huizenmarkt. Woning- en gebouweigenaren denken twee keer na over een verbouwing of renovatie. Laat staan over nieuwbouw. Zekerheden onderbouwen het vertrouwen in de juiste keuze. In dit licht gebeurt er iets vreemds in de bouw- en installatiewereld. Ineens zie je het ontwerp- en prijsdogma de kop opsteken. Vreugde, ergernis en krokodillentranen “De vreugde van de lage prijs is al lang vergeten wanneer de ergernis over de niet ontvangen kwaliteit voortduurt.” Deze uitspraak hoorde ik onlangs en is zeker van toepassing op domotica. Wensen en behoeften worden gedownsized naar uitgeklede aanbestedingen. Minimaal wordt maximaal betaalbare. Opvallend is dat elke schakel in de bouwketen dit weet en er schijnbaar vrede mee heeft. Oud en vertrouwd is bekend, voelt goed en veilig. En de opdrachtgever? Ook die huilt vaak volop krokodillentranen mee. Essentiewaarde van domotica Om de hedendaagse stand van techniek functioneel én financieel te ervaren, is een radicaal ‘omdenken’ nodig. Van bouwhiërarchie naar resultaatgericht samenwerken. Van bouwketen naar bouwconcept. Van technische naar functionele PvE’s. Van initiatie- naar exploitatievraag. Doordacht geïntegreerde technologie brengt samen met slimme diensten blijvend(e) toegevoegde waarde in woningen en gebouwen. De essentie van domotica is dat het altijd één of meerdere doelen beantwoord. Meer comfort of langer thuis. Een lager energieverbruik. Een beter gebouwbeheer met minder exploitatiekosten. In de zorgsector draagt domotica zelfs bij aan andere businessmodellen. Domotica is meer dan technologische hoogstandjes in nieuwbouw of renovatie. Doordachte woon-, werk- en zorgdomotica vereist wel brede kennis, vaardigheden en betrokkenheid. Heeft u plannen? Pas op voor het dogma en betrek vroegtijdig de juiste domotica-specialist via www.uneto-vni.nl. Maarten van der Boon Voorzitter Uneto-VNI vakgroep Do-IT Twitter: @domotica_ict /@maartenvdboon Smart Homes Magazine -september 2013  19
  20. 20. smart homes magazine onderwijs susan verheij Om eenzaamheid van ouderen te bestrijden en om energie-besparing te stimuleren Scholieren bedenken technische oplossingen Een van de pijlers van Smart Homes is de betrokkenheid bij het onderwijs. Juist het jongeren betrekken bij het vakgebied domotica zorgt ervoor dat de drempel naar toepassing van dergelijke techniek verkleind wordt. Het afgelopen schooljaar initieerde Smart Homes met diverse scholen zogeheten technasia-projecten. P eter Brils, projectleider energie bij Smart Homes was hun begeleider bij het vak OO (onderzoek en ontwikkeling). Leerlingen van de middelbare school die al een technische richting hebben gekozen, kregen een opdracht. Zij kwamen vaak zelf, in groepsverband, met een idee en werkten dat uit. Deze keer waren het leerlingen van het Jeroen Bosch College uit Den Bosch en leerlingen van het Varendonck College in Someren. Zo zijn Kim, Rick, Stefan en Linda, leerlingen van het Varendonck college uit Someren met het idee te komen om een applicatie te bedenken voor ouderen die in een isolement zitten. De applicatie moet ervoor zorgen dat ze weer in contact komen met de buitenwereld en meer weten wat er om hen heen gebeurt. De groep analyseert: “Er is nog niet veel om ouderen uit hun isolement te halen, daarom zagen we de noodzaak van de opdracht in.” De leerlingen ondervroegen zo’n twintig ouderen die in een verzorgingshuis wonen of er regelmatig op bezoek komen. Daarnaast is bekeken hoe ouderen reageerden op tablets en applicaties. Uit de antwoorden blijkt dat de meeste mensen in het verzorgingshuis niet geïnteresseerd zijn in techniek, ze vinden het vooral voor de jeugd. Meestal hebben ze wel een mobiel, maar vooral omdat de kinderen dat handig vinden. Ze willen met name niet meer aan techniek 20  Smart Homes Magazine - september 2013 beginnen op hun leeftijd. Ook kunnen ze vaak niets zien op een klein scherm. Daarentegen waren de vrijwilligers wel enthousiast over een tablet. De applicatie is dus niet zozeer voor de oudere mensen nu, maar voor de mensen die later in het huis komen wonen. De doelgroep is nu zo’n 65 jaar. Na het opstellen van een lijstje met wensen en eisen is een visuele weergave gemaakt. Zo is er rekening gehouden met de leesbaarheid, weinig opties om het eenvoudig en bedienbaar te houden. Er wordt gewerkt met kleuren ter ondersteuning van het geheugen en voor het visuele effect. Uiteindelijk is een applicatie bedacht met vier categorieën; Skype, spelletjes (bingo, kaarten, dammen, braintraining), nieuws en radio. De toegevoegde social applicatie lijkt veel op Skype, maar is enkel bedoeld om met elkaar te communiceren zonder naar elkaar toe te hoeven. Zelfs als de afstand niet groot is. Om in contact te komen met hun kinderen is dit programma bruikbaar. Eenvoudig kan een weerapplicatie en een agenda-applicatie worden toegevoegd. Het leuke is dat de jongeren over zichzelf hebben nagedacht; wat is hun rol in de eenzaamheidsbestrijding? Als ze kunnen skypen met opa of oma vanaf bijvoorbeeld hun X-box, nemen ze makkelijker contact op. Hun ouders kunnen eveneens makkelijk gebruik maken van de kinect. Hoe kun je een woning aanpassen aan emoties? Het Jeroen Boschcollege uit, waar anders, Den Bosch bedacht ook iets ten bate van eenzame ouderen. Manon, Merle, Simone en Saga. Uit hun vragen kwam naar voren dat ouderen behoefte uiten aan aandacht en liefde. Die halen en geven ze ook van hun huisdieren. Maar dan loopt men er tegenaan dat de verzorging van een dier wel eens problematisch is. Ouderen hebben behoefte aan routine en doen graag mee aan activiteiten. De technasia-leerlingen willen de ouderen aanzetten tot
  21. 21. positieve gedachten zodat dat bijdraagt aan hun geluk. En… mensen ervaren verschillende emoties. Hoe kun je een woning aanpassen aan die emoties? Bijvoorbeeld via muziek. Het streven dan dit groepje leerlingen is dat ze een product willen bedenken dat een verdrietige emotie kan herkennen en meten. Het product wordt zo ingesteld dat bij een bepaalde gemeten stand het product een actie inzet zodat het gevoel vrolijker wordt. Het product moet eenvoudig in te stellen of te bedienen zijn. Wat niet automatisch gaat, moet juist heel gebruiksvriendelijk zijn zodat het naar tevredenheid van gebruiker benut kan worden. Ze hebben gekeken naar de hartcoherentie, reductie van stresshormonen, effecten van licht en geluid, temperatuur en geur (zintuigen). Een van de oplossingen waarmee ze kwamen is een drukknop in huis waarmee ze aangeven behoefte te hebben aan contact. Bij bekenden komt dat signaal dan binnen, waarop die aangezet worden contact te leggen met de oudere. Een eenvoudig scherm met direct een skype-mogelijkheid met bekenden is een aangedragen oplossing. Ouderen zijn dol op herinneringen, door foto’s op een muur te laten projecteren wordt hun geheugen geactiveerd en denkt men terug aan goede momenten. Diezelfde beeld- projectie kan gebruikt worden om bijvoorbeeld een foto van een bos of zee te tonen, eventueel gecombineerd met passend vogelgeluid. De Bosche leerlingen hebben onderzocht wat voor software er al is om emoties te herkennen, zowel qua gezichtsuitdrukkingen als stemgeluid als via psychofysiologische signalen (via ECG en EDA-sensoren). Tot een daadwerkelijke uitwerking zijn zij in deze fase niet kunnen komen. juist Combinatie van maatregelen stimuleert Eveneens van het Jeroen Bosch College hebben Dico, Jelte , Goos en Jimmy een onderzoek gedaan voor het technasium. Ditmaal naar weergave van energieverbruik. Zij gingen in op de vraagstelling hoe je mensen kunt stimuleren zuiniger met energie om te gaan. Ook werd hen gevraagd een manier te bedenken om het energieverbruik te tonen en te verklaren waarom hun oplossing wel een langdurig effect op verbruik heeft. Natuurlijk is deze vraag al door tallozen voor hen beantwoord, maar Smart Homes was benieuwd of deze leerlingen met verrassende ideeën kwamen. Zij zijn eerst gaan onderzoeken wat overtuigingstechnieken zijn. Als mensen zien dat ze in vergelijking met hun buren bijvoorbeeld bovengemiddeld energie verbruiken, zullen ze hun gedrag aanpassen. Echter teveel wordt uitgegaan van dat menselijk handelen beïnvloed kan worden door economische ratio te confronteren. Enkele leuke vondsten van deze tieners zijn de reclameskipper; een app herkent reclame en schakelt tijdelijk even de tv of radio uit. Twee vliegen in een klap dus. Als de tv aan gaat, kunnen, indien gewenst, lampen in andere ruimtes automatisch uit gaan maar ook de radio wordt uitgeschakeld. Men kan zichzelf een bespaardoel geven en krijgt via een app of via uitleesapparatuur aan de wand positieve feedback. Andersom kan de negatieve feedback zowel visueel als via geluid worden gegeven. Het idee berust op een bekend concept: goede voornemens. Maar ook hier geldt: men wil iets wel, maar houdt het niet vol. Door het einddoel te verdelen in stappen blijf je gemotiveerd. Wat heeft langer dan twee maanden effect bij de energieconsument? De leerlingen concluderen dat een competitief element een blijvend effect zal hebben. Men zal willen blijven concurreren met buren, wijk, stad of zelfs provincie. Waarbij ze kunnen kiezen met wie ze willen vergelijken. Er zijn al diverse apps waarmee men via de mobiele telefoon of de tablet apparaten in- en uitschakelt. Het gemak hiervan draagt al bij aan energiebewustzijn. Ook het instellen dat apparaten automatisch worden uitgeschakeld (default choice), tenzij de gebruiker ingrijpt wordt als positief gezien. Juist de combinatie van competitie, beloningen, timer, energiekrediet, bespaarsdoelen, smart controls, automatische schakeling en default choice is volgens deze vier scholieren sterk. Daarom adviseren zij om dit te verwerken in één enkele krachtige app. Smart Homes Magazine -september 2013  21
  22. 22. smart homes magazine onderwijs Susan Verheij WE-novation bij pitch DSP Valley in Eindhoven DSP Valley hield op 14 juni een pitchbijeenkomst in het Evoluon in Eindhoven in het kader van hun grensoverschrijdend TTC-project (Towards Top Technology Clusters). Deze organiseerden zij met Smart Homes. DSP Valley is een Europese technologiecluster die zogeheten crossborder samenwerking (grensoverschrijden- de) op het vlak van innovatie stimuleert. Alvorens diverse bedrijven en instellingen hun pitch deelden, bezochten de dertigtal geïnteresseerden, bestaande uit ondernemers, onderzoekers en ingenieurs de Slimste Woning van Nederland, gelegen in de tuin van het Evoluon. Zij zagen daar hoe moderne domotica wordt toegepast. L eo de Wals, directeur business development bij DSP Valley, begeleidde de pitch-sessie. “In het verre oosten gaan ontwikkelingen hard, maar zij gaan voor grote series, terwijl de hoek Aken, Leuven en Eindhoven sterk is in prototyping. Iedereen wil tegenwoordig smart zijn. Partijen als AnSem, Nexilis, KU Leuven, Freescale Semiconductors, RVC en Vito, maar ook Smart Homes zelf presenteerden hun innovatie in het kort. In de overtuiging interesse te wekken bij overige aanwezigen om samen te werken of elkaar op andere wijze te informeren om een innovatie een stap verder te brengen. Na de pitches was er een speeddate. Mogelijke overeenkomsten werden besproken en contacten gelegd. Het mooie aan de presentatie van DSP Valley zelf was de opmerking dat zij niet opteren voor Innovation maar voor WE-novation. De Wals: “Dan wordt het een Win-winnovation. Het stimuleren van samenwerking kunnen wij doen, doordat we beschikken over Europese gelden (EFRO, Interreg en FP7), alsook middelen van Agent22  Smart Homes Magazine - september 2013 schap NL en vergelijkbare organisaties uit Vlaanderen. Men kan aanspraak maken op TTC-vouchers van zo’n 5000 euro.” Iedereen wil smart zijn, maar volgens DSP Valley ben je samen smarter. De aanwezigen werden gestimuleerd over de grenzen heen te kijken. Innovatie druipt er van af Eén van de pitchers was Dirk de Keukeleere van AnSem dat sterk is in design van analoge chiptechnologie voor datacommunicatie en data-acquisitie. “Er zijn mogelijkheden waarin je op afstand controle wilt hebben over bijvoorbeeld energiebehoefte in een woning, maar wat kan via powerline? Het energiesysteem thuis moet kunnen communiceren met de vriezer, wasmachine, boiler, slimme meter, zonnepanelen en de oplader van de elektrische auto.” AnSem onderzoekt de mogelijkheden van powerline als energiecommunicator. Sandy Claes van de KU Leuven houdt zich bezig met
  23. 23. Sammy Rogmans sprak over thermodynamica crossdesign tussen gebouwen en interventies. Zij ontwikkelen onder andere mediatechnologie zoals prototypes digitale schermen en fysieke interactie. Ook ontwerpen ze applicaties, usability en visualiseren zij hun ideeën. “Hoe ontwerpen we zodat gedragspatronen van gebruikers zichtbaar worden? Oftewel hoe gaan we voorbij aan de numerieke gegevens? Wat leer je van een huis als gegevens of gedragspatronen duidelijk worden?”. Ad van Berlo van Smart Homes gaf te kennen dat de Slimste Woning van Nederland feitelijk een living lab is, dat ook voor tal van onderzoeken gebruikt kan worden. “We kunnen ook ondersteunen in producten goed op de markt te krijgen, juist doordat in de testfase de juiste feedback wordt gegeven.” deren een overgewicht heeft. Schrikbarende cijfers. Met slechts 1 stuk groente en fruit per dag extra is er 30% minder kans op hartfalen. Wij ontwikkelen een concept om gezondheid te bevorderen, onder andere door testtoepassingen met bodysensoren en ook 3D-sensoren die gedrag registreren.” Hij zoekt samenwerkingspartners op marketinggebied. Sofie Pollin van KU Leuven wil hardware maken die juist weer sensoren van energie voorziet. Zij willen liefst energie sturen via het wifikanaal. Ook worden toepassingen van akoestische sensoren onderzocht, microfoontjes gebruiken weinig energie. Sammy Rogmans van Nexilis verdiept zich in thermodynamica. Hij zoekt een combinatie van de agenda, weersvoorspellingen, gebruikerswensen, energiebehoeften. De wijze van het benutten van thermodynamica kan ervoor zorgen dat de kwaliteit van een gebouw beter geregeld wordt. “Beter voor de gebruiker en beter voor de financiën. Als een afdeling gaat vergaderen, wat genoteerd staat in de agenda, kan de temperatuur en verlichting op zo’n afdeling automatisch worden aangepast.” Juist dit soort technieken zijn nodig in de toekomst. Een vergaande gedachte, waar net als bij voorgaande voorbeelden de innovatie er letterlijk van af druipt. Juist door samenwerking met andere partijen, nationaal en internationaal, komen deze ontwikkelingen uiteindelijk op de markt! DSP Valley is als cluster van voornamelijk Vlaamse en Brabants/Limburgse bedrijven actief op het gebied van smart systems en embedded technology solutions. Meer weten? www.dspvalley.com Eddy Goelen van Vito, een onafhankelijke onderzoeksorganisatie uit België, is actief om een woning niet zozeer smart te laten zijn, maar vooral ook healthy. “Wat is het ideale binnenklimaat voor een ruimte? Wij zoeken naar middelen die daaraan bijdragen. We registreren gezondheidsklachten, brengen emissies in kaart van materialen, maar ook van luchtkwaliteit. Sensoren (gasleksensor, CO2-indicator etc) meten, wij doen onderzoek hoe we aan de hand van die data een ruimte weer gezond kunnen maken.” Sensoren en thermodynamica Henk Herman Nap van Smart Homes vertelde het gezelschap over een projectvoorstel Health4Life, een onderzoek om mensen gezonder te laten eten, bijvoorbeeld door hen te stimuleren via een gezondheidsspel. “20% van de senioren is ondervoed, terwijl 20% van de kin- Matchgesprekken Smart Homes Magazine -september 2013  23
  24. 24. smart homes magazine onderwijs Ad van berlo Make it ReAAL Smart Homes werkt sinds begin 2013 mee aan het grote Europese project ReAAL. Dit is een z.g. “uitrol” project, waarbij de Europese Commissie financiële ondersteuning biedt om technologie voor langer zelfstandig wonen op grote schaal in woningen toe te passen. I n dit project hebben deelnemers uit 6 landen toegezegd om binnen 2 jaar in totaal 2 of meer verschillende toepassingen in totaal 7000 woningen aan te brengen. In Nederland zullen in eerste instantie meer dan 1000 ouderen uit het Rijnmond gebied profiteren. Hiervoor doen in Nederland ook Rijnmondnet en de Erasmus Universiteit mee in het project. De rol van Smart Homes betreft o.a. het bieden van technische know-how op het gebied van domotica en Ambient Assisted Living (AAL), het aanpassen van software, zorgen voor interoperabiliteit en algehele taken van project management. Stichting Rijnmondnet, waarin diverse zorgorganisaties uit Rotterdam e.o. participeren, verzorgt de uitvoering van het project in het Rijnmondgebied. De Erasmus Universiteit evalueert de toepassingen en kijkt daarbij vooral ook naar het nut van een universeel open ICT platform en naar de kosten efficiëntie. Het project moet begin 2016 afgerond zijn. Hieronder wordt nader uitgelegd wat AAL is en wat de verschillen zijn tussen domotica en een platform. Uit de verschillende AAL onderzoeksprojecten van het eerste uur komen nu de eerste resultaten beschikbaar. Die zijn meestal met hooguit enkele tientallen senioren getest. De Europese Commissie, maar ook de nationale overheden en de vele andere betrokkenen willen nu verder dan de kleine pilots, die mooi gedaan konden worden dankzij beperkt subsidiegeld. Uit de eerste ervaringen is echter ook duidelijk geworden dat de weg naar grote uitrol van AAL producten en diensten nog een heel lange en moeilijke is. In die zin zal er nog heel veel gezaaid moet worden om uiteindelijk succesvol te kunnen oogsten. Ambient Assisted Living Ambient Assisted Living is een samentrekking van Ambient Intelligence en Assisted Living. Ambient Intelligence is meer dan tien jaar geleden bedacht: onze omgevingen krijgen steeds meer minuscule sensoren en actoren, die met elkaar samen werken, zodat het lijkt of die omgevingen echt ‘intelligent’ gaan worden. Met Assisted Living wordt in de Engelstalige landen het beschermd wonen bedoeld. In Europa is het concept Ambient Assisted Living neergezet met de volgende betekenis: Het gebruik van 24  Smart Homes Magazine - september 2013 innovatieve op ICT gebaseerde producten en diensten voor goed ouder worden, thuis, onderweg en op het werk. Dit met de doelstellingen om kwaliteit van leven, zelfstandigheid, deelnemen in de maatschappij en het langer doorwerken van ouderen te bevorderen en de kosten van zorg te verlagen. Dit zeer wijd omschreven gebied beperkt zich dus tot ICT-oplossingen en strikt genomen valt b.v het ontwikkelen van een betere rollator niet hieronder. Maar de verbetering en het gebruik van een elektrische rolstoel met GPSnavigatie of omgevingsverkenning is wel weer onderwerp van AAL. AAL omvat dus nadrukkelijk ook het gebied van onderweg zijn of op het werk. Er is dus een grote overlap met domotica, maar domotica is niet beperkt tot woontechnologie voor senioren. Tot domotica behoren ook zaken als energiemanagement en audio-visuele technologie. ICT platforms in de woning Bij domotica gaat het om het koppelen van sensoren, actuatoren en enige intelligentie, via een bedraad of gedeeltelijk draadloos netwerk, waarmee in een slimme woning een reeks van “gebeurtenissen” met een simpele knop of zelfs geheel automatisch op gang gebracht kunnen worden. Twee voorbeelden: Men drukt op een knop van een bedieningspaneel of een tablet met aanduiding “gezellig lezen” en vervolgens gaan automatisch enkele lampen in bepaalde dimstand, gaan de gordijnen automatisch dicht, gaat de TV uit en komt een lichte achtergrondmuziek op. Een ander voorbeeld: Een oudere persoon is gevallen, drukt op de personenalarmering, waarop gelijktijdig de TV en/of radio automatisch uit gaan, een oproep gemaakt wordt met de alarmcentrale, de spreekluisterverbinding ook te horen is in het vertrek waar de persoon ligt en de voordeur automatisch ontgrendeld wordt, wanneer de hulpverleners zich bij de deur melden. Bovengenoemde voorbeelden zijn goed te maken met de klassieke domotica. Dat wil zeggen, er zijn verschillende sensoren (in dit geval knoppen), die via voorgeprogrammeerde “intelligentie” diverse actuatoren (motor van gordijn, dim-units, voordeurslot, etc.) kunnen aansturen. Met deze domotica zijn de afgelopen 15 jaar en worden nog steeds veel woningen uitgerust. Er zijn echter steeds meer sensoren op komst, die enorm
  25. 25. veel meer data opleveren. De slimme woningen van de toekomst vereisen daarom ook een ICT platform dat ervoor zorgt dat alle informatie van alle sensoren en alle apparaten op een slimme manier beschikbaar komen. Zo’n platform krijgt daarmee z.g. middleware software voor toegang tot die informatie. Verder bestaat zo’n platform ook vaak uit een z.g. semantisch framework, een set van benamingen voor de soorten informatie die uitgewisseld moeten worden. Tot slot kunnen ICT platforms specifieke gereedschappen hebben om op basis van slimme programmering ‘intelligente’ beslissingen te nemen. In Europa zijn inmiddels tientallen ICT-platforms voor gebruik in de woning in ontwikkeling. Geen ervan is dit moment echt commercieel doorgebroken. Reden hiervoor is dat de complexiteit enorm groot is: het gaat om data van grote verscheidenheid, van zuiver technische aard tot en met data als bloeddruk en gewicht van personen. De vele ontwikkelaars zijn het verder niet eens over de taal, die op verschillende niveaus gesproken moet worden en dus worden er veel platforms ontwikkeld, waar niet alle gewenste data gebruikt kunnen worden. De Europese Commissie heeft vijf jaar geleden besloten dat het tijd werd om nog eens één groot project te financieren, dat zou moeten komen tot een universeel bruikbaar ICT platform. Dit project, UniversAAL geheten, is in een afrondende fase en heeft middleware software opgeleverd, waarmee in principe elke toepassing en dienst gebruikt kan worden. Alle data die bij die toepassing of dienst van belang zijn, moeten bij elkaar komen, waardoor slimme beslissingen geprogrammeerd kunnen worden, die leiden tot een geautomatiseerde opvolging voor de oudere persoon in de woning. De software van UniversAAL is zo meteen voor iedereen gratis toegankelijk en beschikbaar. Het project ReAAL gaat gebruik maken van dit UniversAAL platform. Dat wil zeggen dat de verschillende toepassingen, die langer zelfstandig wonen mogelijk maken, voorzien worden van een ‘UniversAAL laagje’, waarmee data van al die toepassingen makkelijker toegankelijk en dus gebruikt kunnen worden. Het voordeel van het gebruik van dit open ICT platform met voor iedereen toegankelijke software is uiteindelijk dat uitbreidingen met nieuwe producten en toepassingen eenvoudiger en dus ook goedkoper worden. Het project bevindt zich echter nog in een beginstadium, waardoor grootschalig gebruik van dit open en door de Europese Commissie gepropageerde systeem pas over 3-5 jaar echt mogelijk is. Smart Homes Magazine -september 2013  25
  26. 26. smart homes magazine onderwijs Henk Herman Nap LEAGE - Een serious game voor oudere Europeanen Het Europese project ‘LEAGE’, waar Smart Homes ook bij betrokken is, is onlangs afgerond. LEAGE staat voor LEArning Games for older Europeans. Er zijn educatieve computerspellen ontwikkeld voor en met senioren. D e leerspellen zijn ontwikkeld voor apparaten waarop de bewegingssensor Kinect wordt aangesloten, maar ook voor de steeds meer verkochte digitale tv’s. De leerspellen hebben als doel om zelfeducatie te bevorderen, maar ook om door samenspel sociale contacten met familie en vrienden te verrijken. Smart Homes werkte in het project intensief samen met Ananz Ouderenzorg van de St. Anna Zorggroep te Geldrop. Ook werkte Smart Homes samen met het Griekse Exodus en 50plus Hellas, het Spaanse Vicomtech en Ingema, en de Sloveense Universiteit van Ljubljana. Henk Herman Nap, projectleider bij Smart Homes zegt hierover: “We zijn begonnen met literatuuronderzoek en hebben daarna in Nederland, Spanje en Griekenland groepsgesprekken gehouden met senioren. Uit deze gesprekken zijn behoeften en wensen gedistilleerd, waarna een aantal papieren prototypes gemaakt zijn. In Binnen het project is een iteratieve ontwerpcyclus toegepast. Boven: speelsessies in Nederland (Kastanjehof te Geldrop) alle stadia hebben senioren input kunnen leveren over het ontwerp en de spel-ervaring met LEAGE. Uiteindelijk is een werkend driedimensionaal spel ontwikkeld dat ingezet kan worden om een leven lang leren te stimuleren.” In het LEAGE spel zitten meerdere minigames. Senioren worden geactiveerd via het spel, tegelijkertijd leren zij nog steeds nieuwe zaken over een land. Zo kunnen zij via het spel een reis door Europa maken en bezoeken ze als het ware virtueel een aantal trekpleisters per land. In Nederland kan een speler bijvoorbeeld naar de Deltawerken, in Spanje bezoekt de speler het Guggenheim Museum en in Griekenland gaat hij of zij naar het Parthenon in Athene. In totaal hebben bijna veertig senioren het LEAGE-spel gespeeld tijdens de evaluatiestudies. Zes deelnemers per land (18) hebben specifieke taken uitgevoerd tijdens een experiment. De interviews zijn afgenomen om kwalitatieve resultaten te verkrijgen en vragenlijsten voor de kwantitatieve resultaten. Het was voor de deelnemende ontwikkelaars een intensieve en leuke tijd en er zijn meerdere evaluatiestudies uitgevoerd. Het doel van de evaluatiestudies was om er achter te komen of senioren echt iets leerden. Henk Herman Nap: “Verder wilden we weten of senioren het spel accepteerden, of ze het leuk vonden om te spelen en of het eenvoudig te bedienen was. Dit zijn de ingrediënten voor een spel dat aansluit op de behoeften en capaciteiten van senioren.” Als je als speler bij een plek bent aangekomen zie je eerst een marktplein (zie afbeeldingen) waar je kan kiezen uit vier verschillende activiteiten. Zo kan de speler een bezoek brengen aan de apotheek. Hier krijgt de speler informatie over landspecifieke EHBO en een kleine quiz. 26  Smart Homes Magazine - september 2013
  27. 27. Marktplein van Bilbao Animatie en informatie over de trekpleister in Bilbao: het Guggenheim museum De tweede activiteit is een bezoek aan de hoofdattractie van de stad. Daar krijg je een fraaie 3D animatie te zien van de toeristische trekpleister met informatie over de historie en wordt gewezen op bezienswaardigheden. Verder kan men bijvoorbeeld in het restaurant virtueel een kookcursus krijgen over de bereiding van lokale lekkernijen. Aan het spel is ook een bewegingsspel ontwikkeld waar je o.a. een lokale dans kan aanleren of bijvoorbeeld het in de wind zetten (kruien) van een molen. Dit laatste spel maakt gebruik van de bewegingssensor in de Kinect zodat je ook daadwerkelijk de bewegingen kan uitvoeren. De speler krijgt feedback of een beweging goed wordt uitgevoerd en wint hiervoor punten en awards. Uit de kwalitatieve resultaten bleek dat het spel leerzaam was. Enkele reacties van spelers: “Ja, ik heb zeker wat geleerd, waaronder een aantal recepten. Met name de informatie over Spanje was nuttig…Het was zeker een leerzame tijd” “Ik ben nieuwe feiten te weten gekomen over de historie van de drie landen…Je hebt geen computerervaring nodig om het spel te kunnen spelen. Je drukt gewoon op de knoppen van de afstandbediening” Sommige deelnemers hadden wel eventjes tijd nodig om zich het spel aan te leren, maar uiteindelijk genoten ze van het spelen: “In het begin voelde ik mij een beetje onhandig, maar de tweede er derde keer lukt het wel en is het spel makkelijker te gebruiken. Als je een antwoord goed hebt, voel je je blij.” Quiz over Bilbao Het bereiden van mosselen tijdens de kookcursus Danscursus: Griekse dans In het spel opgaan Henk Herman Nap besluit: “Natuurlijk leert het team ook van de opmerkingen van spelers. Het LEAGE spel kan nog zeker verbeterd worden, waaronder de snelheid waarmee de informatie over de landen wordt gepresenteerd. Zo zei een van de deelnemers: “Het tempo was heel hoog, te hoog. Het ontwerp zag er wel mooi uit…” Uit de experimentele sessies bleek dat de gebruikersvriendelijkheid (usability) voor LEAGE op de Digitale TV (STB) en de Kinect hoog was (zie figuur rechts). De gebruikersvriendelijkheid was voor de deelnemers in de drie landen boven het midden van de schaal en zelfs voor Nederland en Griekenland zeer hoog (tegen het maximum van de schaal aan: 7).” Interessant om te melden is dat ‘Immersion’, ofwel het volledig geabsorbeerd worden door het spel waardoor je alles om je heen vergeet, ook hoger was dan het midden van de schaal (zie figuur links). Dit terwijl het een een- Smart Homes Magazine -september 2013  27
  28. 28. voudig spel betreft dat nog doorontwikkeld moet worden en niet uitblinkt in hoge kwaliteit graphics en sounds. Schijnbaar was de inhoud en het verhaal voldoende om ervoor te zorgen dat de deelnemers volledig in het spel opgingen. Al met al kan geconcludeerd worden uit de evaluatiestudies dat de gebruikersvriendelijkheid van de spelmenu’s en bediening hoog was en dat de spelervaring zeer positief was; het was leuk om te spelen, het gaf voldoening en genoeg uitdaging. Het uiteindelijke doel van het project was behaald: het leveren van een vergelijkbare gebruikersvriendelijkheid en spelervaring tussen verschillende landen en producten (Kinect digitale TV) en het leveren van een leerervaring voor oudere Europeanen. Smart Homes en de partners gaan nu het spel doorontwikkelen en optimaliseren. Interesse in deelname of verdere informatie: neem contact op met Henk Herman Nap (h.h.nap@smart-homes.nl). Literatuur Nap, H.H. (2011). Serious Gaming. Smart Homes Magazine, 3, 20-22. Nap, H.H., Facal, D., Lozar-Manfreda, K. (2012). Play for life: the leage game. AAL Forum Proceedings 2012. Diaz-Orueta, U., Facal, D., Nap, H.H., Ranga, M-M. (2012). What is the key for older people to show interest in playing digital learning games? Initial qualitative findings from the LEAGE project on a multicultural European sample. Games for Health Journal, 1(2), 115-123. Van Uden et al. (2013). Play On: Serious Gaming for Future Seniors. Interview: Henk Herman Nap. Stichting Toekomstbeeld der Techniek, STT 76, 52-54. Nap, H. H., Diaz-Orueta, U. (2013). Rehabilitation Gaming. In S. Arnab, I. Dunwell, K. Debattista (Eds.), Serious Games for Healthcare: Applications and Implications (pp. 50-75). Hershey, PA: Medical Information Science Reference. doi:10.4018/978-1-4666-1903-6.ch003 Meer comfort en woonplezier. Ervaren? Albert Plesmanstraat 38 - Barneveld - t 0342 42 51 51 info@leertouwer.nl - www.leertouwer.nl - twitter @leertouwerbv WONEN 28  Smart Homes Magazine - september 2013 WERKEN ZORG INDUSTRIE
  29. 29. smart homes magazine susan verheij Technieken en risico’s in langdurige zorg Onlangs verscheen het RIVM-rapport ‘Domotica in de langdurige zorg - Inventarisatie van technieken en risico’s. Het rapport kan beschouwd worden als een handreiking voor risicobeheersing door zorgaanbieders’. Zorg en signalering op afstand met behulp van technologie kan bijdragen aan betere zorg voor thuiswonende ouderen en mensen in zorginstellingen. Om de voordelen van dit soort technologie op een verantwoorde wijze te kunnen benutten, beveelt het RIVM zorginstellingen aan een duidelijke visie te formuleren over de inzet van domotica in het zorgproces. Het is belangrijk dat zorginstellingen een risicoanalyse maken en waar nodig beheersmaatregelen invoeren. Het rapport is een handreiking voor inzet van domotica in de zorg. Het RIVM is het rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu. Zorgdomotica omvatten de toepassing van sensoren en communicatietechnologie in de woning of andere verblijfsruimte ter ondersteuning van de zorg aan de cliënt. Het bekendst is de alarmknop die een persoon bij zich draagt en waarmee in geval van nood een hulpverlener of mantelzorger gealarmeerd kan worden. Verder zijn er sensoren beschikbaar die bij een bepaalde gebeurtenis - zoals uit bed stappen, vallen, het verlaten van de woning - een signaal naar de zorgmedewerkers sturen, eventueel met beeld en geluid. Recent zijn de intelligente systemen die pas een signaal geven als de gedragingen van de cliënt afwijken van wat voor de betreffende persoon gebruikelijk is. Een systeem kan dus een patroon herkennen. Dergelijke systemen zorgen voor eenzelfde niveau van veiligheid, gecombineerd met een geringere inbreuk op de privacy. De ondersteunende technologieën die worden gebruikt voor alledaagse verrichtingen door mensen met ernstige lichamelijke beperkingen vergroten de zelfredzaamheid en daarmee de kwaliteit van leven. Vaak gebeurt dat in de vorm van speciale afstandsbedieningen. Met het invoeren van domotica wordt vertrouwd op een systeem van ‘zorg op afstand’. Fysieke verzorging en verpleging kunnen echter niet met behulp van domotica worden verleend. Domoticatoepassingen kunnen dus slechts een deel van de zorg vervangen. En kunnen een aanvulling vormen op bestaande zorg. Cliëntgerichte zorgvisie De Kwaliteitswet zorginstellingen geeft in hoofdlijnen de kaders voor de kwaliteitsborging van de zorgprocessen in het algemeen, dus ook voor de zorgprocessen waarin domotica worden toegepast. De zorginstelling moet verantwoorde zorg bieden. Het rapport concludeert onder andere dat verantwoord gebruik van domotica begint met een cliëntgerichte zorgvisie. En heel belangrijk: hoe daarmee het leven van de cliënten wordt verbeterd. Het gebruik van domotica vraagt om een inschatting van de lichamelijke en verstandelijke mogelijkheden en beperkingen (assessment) van de individuele cliënt, om vast te stellen of een bepaalde toepassing geschikt is voor deze persoon. Het gebruik van domotica moet in het zorgleefplan vastgelegd worden en moet periodiek geëvalueerd worden. Elk van de drie actoren technologie, cliënt, zorgorganisatie in het zorgproces dat wordt ondersteund met domotica kan falen, waardoor de zorg niet of niet tijdig wordt geleverd. Let wel, dat gebeurt zonder domotica ook niet altijd op de juiste wijze! geen universele risicoanalyse Dit niet of niet tijdig leveren van zorg kan ongemak, letsel of zelfs overlijden tot gevolg hebben. De toepassing van domotica moet daarom ingebed zijn in een systeem voor risicomanagement, waarvan de risicoanalyse een belangrijk onderdeel vormt. Er bestaat geen universele risicoanalyse. Een risicoanalyse kan alleen van toepassing zijn voor een specifieke organisatie, met haar eigen domoticasystemen, medewerkers, cliëntenbestand, cultuur en zorgproces. Er bestaan richtlijnen en normen voor het gestructureerd uitvoeren van een risicoanalyse, die in principe alle bruikbaar zijn voor het risicomanagement rondom de inzet van domotica. Zorgorganisaties die aanvangen met het opzetten van een systeem voor risicomanagement van de zorgprocessen, doen er goed aan dit onder begeleiding van een specialist te doen. De literatuur, de IGZ-incidentendatabase en de gesprekspartners in interviews leverden veel voorbeelden van risico’s, mogelijke gevolgen van de risico’s en de beheersmaatregelen die getroffen kunnen worden om de risico’s weg te nemen of de gevolgen er van tot een acceptabel niveau te beperken. Risicomanagement vergt wel de inzet van alle medewerkers in de organisatie en het management. Gezien de complexiteit van de materie en de continue aandacht die risicomanagement vraagt, is het raadzaam om de verantwoordelijkheid voor het coördineren en sturen van de activiteiten duidelijk bij bepaalde functies neer te leggen. Verder is een bedrijfscultuur noodzakelijk waarin knelpunten in het zorgproces, irritaties, suggesties, incidenten en bijna-incidenten open door de zorgmedewerkers besproken kunnen worden, zodat er organisatie-breed van geleerd wordt. En niet onbelangrijk; zodat er actief aanpassing van beleid plaatsvindt en mogelijk zelfs gekozen wordt voor andere domoticatoepassingen. Smart Homes Magazine -september 2013  29
  30. 30. smart homes magazine Reportage Rick van de Weg Verplichtingen en stimuli in toekomstige energiesector Erasmus Energy Forum Op het tweede, jaarlijkse Erasmus Energy Forum in Rotterdam van vrijdag 21 juni 2013 is er door topvertegenwoordigers van internationale bedrijven, universiteiten en overheid gesproken over verplichtingen en stimuli om nieuwe energietechnologieën op de markt te brengen. Het Forum werd georganiseerd door het Erasmus Centre for Future Energy Business. Dit Centre is verbonden aan de Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM) en is een van de kanalen dat RSM onderzoek toegankelijk maakt voor het bedrijfsleven. W etenschappelijk directeur Prof. Dr. Wolf Ketter deed het openingswoord. “Tegen 2050 hebben we acht keer de bronnen van één planeet aarde nodig. En aangezien we die echt niet hebben, moeten we ons gedrag veranderen,” zei Dr. Ketter tegen een publiek van 140 mensen bestaande uit vertegenwoordigers van zowel de academische en zakelijke wereld als overheidsinstellingen. “Voor velen is dit onontgonnen gebied en is het 30  Smart Homes Magazine - september 2013 voor de energiesector en de universiteiten onmogelijk om de uitdagingen alleen aan te gaan” stelde hij. Experts lieten zien dat gedragsverandering gerealiseerd kan worden via het ‘slimme’ elektrische net, dat vraag en aanbod coördineert, waaronder hernieuwbare energie. Het bestaat al in de vorm van een computersimulatie als de Powertac Power Trading Agent. Maar om het in de praktijk te laten werken, moeten consumenten hun
  31. 31. gedrag veranderen en moeten producenten hen daartoe aanzetten. Daarnaast zijn er een duidelijke, lange termijn kader en stabiele visie voor de toekomst nodig op het niveau van overheid en gemeenten. Of liever nog op het niveau van continenten. Het publiek werd er tijdens de presentaties aan herinnerd dat klimaatverandering zich al op het punt bevindt waar het onomkeerbaar is. Gedragsprikkels We kunnen onze eigen CO2-emissies verminderen en evoertuigen gebruiken, zonder drastische wijzigingen in onze levensstijl, was de boodschap. Slimme meters helpen bij het reduceren van de kosten en het bevorderen van gedragsprikkels. De op de toekomst gerichte Britse energiesector pakt de uitdagingen aan met gevarieerd succes: die ideeën kunnen de blauwdruk voor de rest van de sector worden. Maar die sector ‘kijkt momenteel naar de verkeerde prikkels voor verandering en kanaliseert investeringen verkeerd,’ aldus Volker Beckers. Hij is als expert verbonden aan de Britse belastingdienst en tevens non-executive director bij Elexon Ltd, dat een centrale rol speelt bij de elektriciteits-groothandelsmarkt. Bij zijn presentatie kon hij ook putten uit zijn ervaring als voormalig Group Chief Executive van RWE npower. Tijdens zijn voordracht bepleitte hij een pan-Europees energiebeleid, maar hij gaf aan te twijfelen aan de politieke wil en hij bekritiseerde het huidige investeringsbeleid. Beckers stelde een interessante vraag: “Wat heeft de energiesector voor ons gedaan?” Sinds de discussie over de hervormingen van de elektriciteitsmarkt is er geen enkel groot project meer voorgesteld. Mensen zijn sceptisch geworden over wat het betekent om afhankelijk te zijn van capaciteitsmarkten. Hij refereerde aan de 60% verlaging van CO2 uitstoot die behaald kan worden zonder aan comfort in te boeten, maar hij voegde daaraan toe dat decarbonisatie niet kan worden gerealiseerd met de huidige technologie. “Slimme meters zijn incompatibel met capaciteitsmarkten” stelde hij. “Slimme meters zijn ontworpen om gedrag te veranderen, en er bestaat niet zoiets als slimme energie. Maar als slimme meters betaalbaar worden en de energiefactuur drastisch vermindert, dan is dat een aansporing tot gedragsverandering. Hij wees ter tot slot op dat slimme meters leiden tot het beter in de gaten houden van energieconsumptie voor diegenen die meer dan 10% of meer van hun beschikbare inkomen aan energiekosten moeten besteden. “Wat je ook verandert, doe het stapsgewijs” zei hij tot slot. “We dienen energieopwekkende huishoudens te belonen.” Twee unieke panels van experts beantwoordden vragen die de aanwezigen stelden over cyberveiligheid, normen en regelgevende infrastructuur, ‘prosumers’ en over slimme netwerken in ontwikkelingslanden. Daarnaast gingen de panelleden van het eerste panel in op de vraag hoe CO2-emissies te verminderen zonder te wachten op overheden om de juiste weg te wijzen. Het tweede panel bediscussieerde de haalbaarheid van intelligente thuistechnologie en de opkomende crossover tussen elektriciteit-aanbieders en telecombedrijven voor de IT-infrastructuur voor slimme meters en energienetten. De middagsessie ging over de technische en zakelijke relaties tussen klant en ecosysteem. Elektriciteit is om fysieke redenen moeilijk op te slaan, dus moet de vraag het aanbod volgen en is de technologie nodig voor de regeling ervan. Uit de discussie kwam naar voren dat de Europese markt van end-to-end, van groothandel tot detailhandel, transparant moet worden. Ook de te overbruggen afstanden tussen opwekking en gebruik van energie vormen een uitdaging. Dat geldt eveneens voor het in evenwicht houden van vraag en aanbod en het vinden van effectieve manieren om alle stakeholders te stimuleren mee te werken aan nieuwe initiatieven. De opgestelde normen en een sterk platform zijn nodig voordat het open, slimme netwerk met meerdere tenants en services werkelijkheid wordt, maar dit kan gestimuleerd worden door de groei in het gebruik van persoonlijke digitale diensten, zoals smartphones en tablets. Het proces moet helemaal ‘back to basic’ en het systeem moet opnieuw uitgevonden worden, wat onmogelijk is zonder intensieve samenwerking. Een volledig verslag van het Erasmus Energy Forum 2013 is te vinden op www.rsm.nl/energyforum. Het volgende Erasmus Energy Forum staat gepland voor de lente van 2014. Wilt u op de hoogte gehouden worden over dit Forum, kunt u een e-mail sturen naar energy@rsm.nl. Smart Homes Magazine -september 2013  31
  32. 32. smart homes magazine Partnerreportage Verkerk Groep Yvonne van der Ven en Theo Wubbolts Al 90 jaar bron van spanning, stroom van inspiratie Vestiging Zwijndrecht De Verkerk Groep viert dit jaar haar 90-jarig bestaan. Reden voor Smart Homes Magazine om op bezoek te gaan bij het in Zwijndrecht en Hoevelaken gevestigde familiebedrijf en Smart Homes partner van het eerste uur. Bij binnenkomst lezen we in de Verkerk Vision, het jaarlijkse bedrijfsmagazine: “Als directieteam zijn we ontzettend trots dat het bedrijf het al 90 jaar volhoudt, met veel dank en waardering aan onze medewerkers van vandaag, maar zeker ook aan de oud-medewerkers van vroeger, die dit prachtige bedrijf mee hebben opgebouwd tot wat het nu is.”, aldus directeur Peter Schneiders. H et is dan ook juist de aandacht die gegeven wordt aan de oud-medewerkers welke een mooie aanleiding vormt voor de opening van het gesprek met Martin Wervenbos, Manager van Verkerk Service Systemen (VSS), Ruud Kuipers, Hoofd Verkoop en Stephan Jongbloed, Marketing Communicatie. In een ontspannen sfeer steekt Martin Wervenbos enthousiast van wal: “Trouw en vertrouwen zijn twee 32  Smart Homes Magazine - september 2013 wezenlijke eigenschappen in ons bedrijfs-DNA. Beide begrippen lopen als een rode draad door het bedrijf. Ondanks het huidige economische klimaat, laten wij onze klanten nooit in de steek. Dit wordt door onze klantenkring gewaardeerd en die zijn dan ook zeer trouw naar ons toe.” Verkerk Service Systemen (VSS) houdt zich als onderdeel van de Verkerk Groep bezig met de ontwikkeling, productie, levering, het in bedrijf stellen en onderhoud van
  33. 33. Martin Wervenbos intelligente verpleegroepsystemen voor zowel intramurale als extramurale zorg in woonzorgcentra, verpleeghuizen, ziekenhuizen en thuiszorg in heel Nederland. VSS functioneert als system integrator binnen de zorg met behulp van moderne en bewezen technieken. Door continu te investeren in kennis en ontwikkelingen lukt het VSS om marktgericht en innovatief te blijven en met een eigen RD afdeling is een idee naar realisatie snel gemaakt. Stabiel Binnen de Verkerk Groep is een vijftal business units actief waarvan Verkerk Service Systemen al bijna 30 jaar er één van is. De Verkerk Groep adviseert, ontwerpt, realiseert, onderhoudt en beheert duurzame elektrotechnische installaties waarbij utiliteit, industrie en de gezondheidszorg belangrijke marktsegmenten vormen. Wervenbos vervolgt: “Natuurlijk merken wij de gevolgen van de crisis. VSS, met 90 medewerkers, is gelukkig stabiel, maar doordat er weinig tot niets gebouwd wordt, denk daarbij aan de utiliteitsbouw, merken wij daar als Verkerk Groep breed vanzelfsprekend wel het een en Verpleeggroepsysteem VSS•SPT Ruud Kuipers ander van. Toch houden we met de vijf business units elkaar redelijk goed in balans en kan waar nodig geschoven worden met mankrachten. Het personeelsbestand blijft dan ook stabiel op zo’n 340 medewerkers. Ruud Kuipers vult daar bij aan: “Er is nog wel werk te vinden, maar voor mij mag de crisis voorbij zijn. Nieuwbouw is uiteraard veel mooier voor ons, want in bestaande gebouwen en complexen moet je namelijk altijd veel passen en meten. Vanaf de tekentafel bouw je ook aan een beter op elkaar afgestemd geheel. Veel, met name, zorginstellingen weten ook niet wat de toekomst zal brengen en zijn dus zoekende.” • VSS SPT Het begrip trouw vinden we overigens ook terug in het partnerschap van de Verkerk Groep met de Stichting Smart Homes. Wervenbos: “Ik geloof dat wij een van de eerste, toch zeker een van de eerste drie bedrijven waren die de Stichting vanaf het begin hebben ondersteund. VSS heeft van meet af aan het belang gezien van dit initiatief van Ad van Berlo om gezamenlijk de markt te bedienen. Natuurlijk enerzijds door de ondersteu- Thuiszorgoplossing VSS PC Touch Smart Homes Magazine -september 2013  33

×