• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Smart Homes Magazine - Februari 2013
 

Smart Homes Magazine - Februari 2013

on

  • 1,791 views

Dutch Magazine on smart homes, home automation, smart living, ambient assisted living, and more.

Dutch Magazine on smart homes, home automation, smart living, ambient assisted living, and more.

Statistics

Views

Total Views
1,791
Views on SlideShare
1,170
Embed Views
621

Actions

Likes
0
Downloads
14
Comments
0

2 Embeds 621

http://www.smart-homes.nl 619
http://translate.googleusercontent.com 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Smart Homes Magazine - Februari 2013 Smart Homes Magazine - Februari 2013 Document Transcript

    • Smart Homes Magazine - november 2009  1ZonnepanelenUneto-VniEnergyhouseEnergiecoöperatiesZummere PowerKnoholEMPartnersSchneider ElectricDuoTecnoSmart Homes AwardtanteLouise-VivensisDe sociale computerNieuws uit binnen-en buitenland enachtergrondenZonnepanelenUneto-VniEnergyhouseEnergiecoöperatiesZummere PowerKnoholEMPartnersSchneider ElectricDuoTecnoSmart Homes AwardtanteLouise-VivensisDe sociale computerNieuws uit binnen-en buitenland enachtergrondenthemanummer energiev a k m a g a z i n e v o o r d o m o t i c a & s l i m w o n e nNummer 1/2013Prijs:€9,95
    • Inhoudelijke presentatiesessies • Workshops • Innovaties uit de markt13 t/m 15 maart 2013Jaarbeurs UtrechtHét platform voor ICT-toepassingen en -diensten in de zorgsectorGa voor gratis toegangnaar zorg-en-ict.nlMet medewerking van:Sponsoren:Hoofdmediapartner:#zict13
    • Smart Homes Magazine - maart 2013  3NUMMER 1 - maart 2013smart homes magazine inhoudBeurs Zorg & ICT, VNU Exhibitions 6Smart Homes Award 2012voor tanteLouise-Vivensis 10Thema ‘Energie’ 18 t/m 29Met bijdragen o.a. van Liander, YPS,Uneto-Vni, Energyhouse, KnoholEMPartner: Schneider Electric 30Partner: DuoTecno 42De sociale computer 50En verder:Agenda 4Partnerdag 9Nieuws 14Verslag Consumer Electronics Show 34Verslag Integrated Systems Europe 4410304250themanummer energie
    • Beurs21 februari t/m 3 maart 2013BatibouwLocatie: Brussels ExpoMeer informatie: www.batibouw.beBeurs5 t/m 7 maart 2013ELEKTRO VAKBEURSLocatie: Evenementenhal VenrayMeer informatie: www.evenementenhal.nlBeurs5 t/m 9 maart 2013CeBITLocatie: Hannover MesseMeer informatie: www.cebit.deNationaleWeek11 t/m 16 maart 2013Zorg en WelzijnMeer informatie: www.zorgnieuws.nlBeurs12 t/m 16 maart 2013ISHLocatie: Messe FrankfurtMeer informatie: www.ish.messefrankfurt.comBeurs13 t/m 15 maart 2013Zorg & ICTLocatie: Jaarbeurs UtrechtMeer informatie: www.zorg-en-ict.nlCongres14 maart 2013Congres DomoticaLocatie: Jaarbeurs Utrecht – Irene FoyerMeer informatie: organisatie@smart-homes.nlBeurs14 t/m 17 maart 2013Wonen & CoLocatie: MartiniPlaza GroningenMeer informatie: www.wonenencodebeurs.nlThemabijeenkomst19 maart 2013KNX ThemabijeenkomstLocatie: Inn Style in MaarssenMeer informatie: op www.knx-professionals.nlCongres26 maartActive AgeingLocatie: Maaspoort ’s HertogenboschMeer informatie: hansrebers@actorion.nlCongres11 april 2013Anders organiseren voorzorgmanagersLocatie: Het Koetshuis Nyenrode BusinessUniversiteit, BreukelenMeer informatie: www.reedbusinessevents.nlPROMOTIECAMPAGNE5 t/m 16 mei 2013SOLAR DAYSMeer informatie: www.solardays.nlPartnerdag16 mei 2013Partnerdag Smart HomesLocatie: CLB, De RijpMeer informatie: organisatie@smart-homes.nlBeurs4 t/m 6 juni 2013Safety & SecurityLocatie: RAI AmsterdamMeer informatie:www.safetysecurityamsterdam.nlTHEMAWEEK24 t/m 30 juni 2013RobocupLocatie: Genneper Parken EindhovenMeer informatie: www.robocup2013.orgBeurs24 t/m 26 september 2013Vakbeurs EnergieLocatie: Brabanthallen ’s HertogenboschMeer informatie: www.energievakbeurs.nlBeurs30 september t/m 4 oktober 2013ElektrotechniekLocatie: Jaarbeurs UtrechtMeer informatie: www.elektrotechniek-online.nlBeurs20 en 21 november 2013De Beurs Domotica &Slim WonenOrganisatie: Stichting Smart HomesLocatie: Evoluon, EindhovenMeer informatie: www.beursdomoticaenslim-wonen.nl, organisatie@smart-homes.nlBeurs7 t/m 10 januari 2014Consumer ElectronicsShowLocatie: LVCC, Las VegasMeer informatie: www.CESweb.orgBeurs3 t/m 7 februari 2014VSKLocatie: Jaarbeurs UtrechtMeer informatie: www.vsk.nlBeurs8 t/m 10 april 2014RenovatieLocatie: Brabanthallen ’s HertogenboschMeer informatie: www.renovatiebeurs.nlSmart Homes Magazine - Agenda4  Smart Homes Magazine - maart 2013
    • NUMMER 1 - maart 2013smart homes magazine redactioneelSmart HomeS magazine - november 2009 1Netbeheerder LianderZonnepanelenUneto-VniEnergyhouseEnergiecoöperatieZummere PowerKnoholEMPartnersSchneider ElectricDuoTecnoSmart Homes AwardtanteLouise-VivensisDe sociale computerNieuws uit binnen-en buitenland enachtergrondenNetbeheerder LianderZonnepanelenUneto-VniEnergyhouseEnergiecoöperatieZummere PowerKnoholEMPartnersSchneider ElectricDuoTecnoSmart Homes AwardtanteLouise-VivensisDe sociale computerNieuws uit binnen-en buitenland enachtergrondenthemanummer energiev a k m a g a z i n e v o o r d o m o t i c a & s l i m w o n e nNummer 1/2013Prijs:€9,95Energieleveranciers ontwikkelen nieuwediensten en services om hun klanten energiete laten besparen, terwijl hun core businesshet zoveel mogelijk leveren van energie is.Toch zetten netbeheerders volop in op deontwikkeling van smart grids en de uitrol vansmart meters waarbij ze ook de koppelingtussen smart meter en het energieverbruikvan apparatuur in de woning onderzoeken. Dit levert mogelijke nieuwediensten op. Zoek op internet naar zonnecellen of de term PV en het aan-bod is enorm. Niet alleen consumenten maar ook installateurs zijn zoe-kende en kunnen soms zelfs de weg niet eens vinden. De Consumenten-bond en de ANWB kopen en verkopen tegenwoordig zelf(s) energie.De prijzen vooral voor zonne-energie zijn op dit moment dusdanig laagdat het voor de consument loont, ook zonder subsidie, om hierin te inves-teren. Het rendement op de investering, gezien over een periode van 15tot 20 jaar, is hoger dan de rente die de meeste banken geven op spaar-geld. Niet voor niets schieten nieuwe initiatieven, zoals energiecoöpera-ties die volop inzetten op lokaal, decentraal, kleinschalig en duurzaam,als paddenstoelen uit de grond. Op dit moment zijn er al meer dan 300van dergelijke initiatieven in Nederland. Verleidende technieken wordenontwikkeld om energie te besparen. Techniek (E&W), Communicatie (in-ternet) en ICT zijn essentieel om deze transitie te managen en lopen alsrode draad door deze ontwikkeling.In deze transitie liggen er volop kansen voor de installatiemarkt om te be-nutten. Immers wat adviseer je je klant en hoe integreer je al de te nemenmaatregelen in een comfortabel en vooral voor de consument praktischsysteem. In deze editie geven we achtergrondinformatie, maar ook hand-reikingen. Deze ontwikkelingen bieden volop kansen voor allen die actiefzijn in de domotica.Peter BrilsSmart Homes MagazineISSN: 2211-8659vijfde jaargang, nummer 1Smart Homes Magazine is het vakmagazine voorDomotica & Slim Wonen.UitgeverStichting Smart HomesNationaal Kenniscentrum Domotica & Slim WonenDuizelseweg 4A5521 AC Eerseltelefoon +31(0)497-514 984info@smarthomesmagazine.nlwww.smarthomesmagazine.nlVerschijningsfrequentie 5x per jaarHoofdredacteurTheo Wubboltstelefoon +31(0)6-2244 3587redactie@smarthomesmagazine.nlRedactiePeter Brils, Kelly Buntinx, Felix van Gemen, LonnekeLepelaars, Dick Reijman, Yvonne van der Ven, SusanVerheij en een bijdrage van Ruud Mattheij, Eric Postmaen Marie Postma-Nilsenová, Tilburg center for Cognition& Communication (TiCC) Tilburg UniversityLeveringsvoorwaardenOvereenkomstig regelen advertentiewezenVormgevingHarry Gijsbers BNO, Hilversum© Copyright 2013Het auteursrecht op de redactionele inhoud van ditvakmagazine wordt voorbehouden.Vermenigvuldiging en/of openbaarmaking van het bladof gedeelten daarvan op welke wijze dan ook zonderschriftelijke toestemming van de directie is verboden.Alhoewel de inhoud van dit vakmagazine met uiterstezorgvuldigheid wordt samengesteld, is de directie nietaansprakelijk voor eventuele (zet)fouten en/of schade diedaarvan direct of indirect het gevolg zou kunnen zijn.Smart Homes Magazine - maart 2013  5Nederland volop in detransitie?
    • 6  Smart Homes Magazine - maart 2013DeSlimsteWoningvanNederlandindetuinvanhet Evoluon in Eindhoven is twaalf jaar oud.Niet echt een moderne status. Het symme-trisch vormgegeven bouwwerk mag er danwel hetzelfde uitzien, achter de schermen is het huis volICT-vernuft meerdere malen grondig aangepast, merktdirecteur Corien van Berlo van kenniscentrum SmartHomes op. Of beter gezegd: achter maar ook voor debeeldschermen en ook de schermen zelf.Zevenmaal is het in 2001 gestarte initiatief van SmartHomes van locatie veranderd: vanTilburg, Almere, Duiven,Heerlen, Dokkum en Amsterdam uiteindelijk naar Eind-hoven.“Telkens hebben we functionaliteiten toegevoegden weggehaald. In Eindhoven hebben we de toegepasteICT weer van nul af opgebouwd”, verteltVan Berlo.“In hetbegin hadden we hier kilometers kabel liggen. Ook hierheeft draadloos zijn entree gemaakt.”Helemaal draadloosis een illusie, stelt de Smart Homes-directeur: de basis isde draad.“Er zijn vast partijen die het hierover niet eensmet me zullen zijn, maar een kabel blijft voorlopig nog hetmeest bedrijfszeker en je hebt als je de woning inricht voorde zorg wel met een afhankelijke doelgroep te maken.”Op de touchscreen bedieningspanelen in de SlimsteWoning zijn alle denkbare activiteiten mogelijk, van tven dvd’s kijken, spelletjes doen en communiceren metde buitenwacht tot het bedienen van de video-intercommet de voordeur en het regelen van verwarming en licht(waar ook een losse afstandsbediening en tablet voorzijn). Allerlei domotica is in de demonstratiewoning terugte vinden: telemedicine, zoals een digitale medicijndis-penser voor de dagelijkse dosering, bewegingssensoren,val- en dwaaldetectie en energiemanagement. De SlimsteWoning is namelijk ook intelligent op het terrein vanduurzaamheid.“Domotica zelf”, lichtVan Berlo toe, krijgtsteeds meer raakvlakken met e-health en serious gaming.“De range in de domotica wordt steeds groter. Dankzijstandaardisaties kunnen systemen steeds beter wordengeïntegreerd. Er zit een enorme voortgang in. Gelukkig,want het zal domotica goedkoper maken.”Nieuwsgierig zijn we naar een functionaliteit die het nietheeft gered. Van Berlo, na enig nadenken: “Intelligentwitgoed. Het is een prima oplossing om wasmachinesen vaatwassers aan te zetten op momenten dat dit hetvoordeligst is voor de energierekening. Maar destijdszat de slimme meter die hiervoor nodig is, op een doodspoor vanwege de privacy-discussie. Dat hebben wetoen in de ijskast gezet, maar is nu weer actueel. Eenaantal leveranciers heeft deze functionaliteit opnieuwgeïntroduceerd.”Slim wonenSmart Homes en VNU Exhibitions werken sinds kortsamen om de onderscheidende aspecten van domo-tica en slim wonen op een speciaal paviljoen en meteen noviteitenroute onder de aandacht te brengen opeen aantal vakbeurzen, waaronder Zorg & ICT. SmartHomes geeft op de beurs in maart een seminar metonderwerpen als ‘Domotica in de zorg’, ‘Robots in desmart homes magazine domotica congresVNU exhibitionsHoge vlucht voorextramurale domoticaFlexibele, geïntegreerde woon- en zorgtechnologie blijft de toon zetten en zal domotica goedkopermaken. Op de Vakbeurs Zorg & ICT – van 13 tot en met 15 maart in de Jaarbeurs in Utrecht – zal de komen-de jaren de verschuiving naar extramurale toepassingen zich voortzetten. Nieuwe financieringsmo-dellen dienen zich aan om domotica binnen het bereik van een grotere groep ouderen te brengen. Eenhoger kennisniveau en beter inzicht in de verschillende behoeften van ouderen zijn onmisbaar.
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  7zorg’en ‘Rehabilitation Gaming’.Corien van Berlo heeft de hoge vlucht van domotica hetafgelopen decennium intensief meegemaakt.“Op tech-nisch terrein is al ontzettend veel mogelijk. Waar we nuaan moet werken is het kennisniveau. Domotica vereisteen ander soort installatietechnologie.Te weinig partijenweten er nog voldoende van. Om uit te zoeken waarouderen behoefte aan hebben, is gerontologisch inzichtnodig en kennis van mens-techniek interactie. Ouderenzijn geen eenheidsworst. De behoeften verschillen, hetgaat ze niet alleen om zorg maar ook om comfort, luxeen zelfs entertainment. Ze willen zo min mogelijk metde gebreken van ouder worden geconfronteerd worden,maar gewoon lekker leven en zelf kunnen bepalen of zeeen zorgalarmeringssysteem en val- en dwaaldetectienodig hebben. Vaak vinden ouderen het moeilijk voorte stellen dat domotica hen iets brengt, maar het geeftze meer dan ze tevoren verwachten de regie over hunleefomgeving.”Een van de communicatiemiddelen laat ze op het tou-chscreen op de werk- annex eettafel zien: een digitaalpost-it systeem waar mensen berichten op plaatsen, dooranderen zoals de mantelzorgers op hun systeem in tezien. “Niet ingewikkeld en dus laagdrempelig, want jehebt met een doelgroep te maken die veelal niet gewendis met ICT te werken”, zegt Van Berlo.Een toepassing voor de toekomst zijn zorgrobots. SmartHomes ontwerpt en test een aantal robots voor oude-ren met geheugenproblemen. In de inloopkast bij dewoonkamer van de Slimste Woning staat een gifgroenhalfhoog mannetje in een robuuste stalen behuizing opwielen. Op zijn borst presenteert de robot een touchs-creen, eronder prijkt een SOS-knop. Het ‘robotmaatje’,zoals deze bij Smart Homes wordt genoemd, maakt deeluit van een Europees project, waarin wordt onderzochthoe zorgrobots ouderen met geheugenbeperkingenstructuur kunnen bieden en hen helpen actief te blijven.De robot kan ook skypen en de bewoner aan afsprakenen taken herinneren, zoals tijdig eten en drinken enmedicijnen innemen. Corien van Berlo: “Zelf was ik ineerste instantie sceptisch, maar vol verbazing zag ik ende onderzoekers hoe enthousiast ouderen reageerdenop de robot. Ze accepteren de robot en vinden hemleuk. Ze geven hem zelfs een naam.”VerschuivingManager Martin Wervenbos van Verkerk Service Syste-men voorziet dat er de komende jaren een grote verschui-ving zal plaatsvinden naar domotica voor extramuraletoepassingen.“Het beleid van de overheid is er immersop gericht dat ouderen zolang mogelijk zelfstandig blij-ven wonen. We zullen echter niet meer wachten methet inzetten van domotica tot mensen meer zorg nodighebben.We zullen het ook inzetten om de vereenzamingvan alleenstaande ouderen tegen te gaan.”Een nuttige toepassing is een (touchscreen) bedienings-scherm dat draadloos (WiFi) kan communiceren en isuitgerust met beeld-tot-beeld telefonie. “Beeldbellenzal ouderen dichter bij familie, vrienden en mantelzor-gers brengen. Dit systeem is uit te breiden met anderediensten, denk aan tafeltje-dek-je, een kerkdienst ofeen verbinding naar de recreatiezaal in de buurt. Defunctionaliteiten zijn gericht op de directe wereld om debewoner heen, zodat hij het gevoel blijft houden dat hijer nog bij hoort. Een deurvideo-verbinding kan het veilig-heidsgevoel vergroten.”Pas in een later stadium wordenaan het systeem de domoticaoplossingen toegevoegddie zijn toegespitst op de zorgbehoefte van de bewoner.Denk aan een link naar het EPD of het aansluiten vanapparatuur voor het meten van bijvoorbeeld bloeddruk,gewicht en suiker. Zorgverleners kunnen deze gegevensop afstand uitlezen (telemonitoring). Om intramuraleverpleegoproepsystemen naar extramurale toepassingenom te zetten, zijn weinig ingrepen nodig. “We hebbener alleen een groter touchscreen in gezet om zo de ge-bruiksvriendelijkheid te vergroten voor ouderen”, aldusMartin Wervenbos.Om domotica binnen het bereik van een bredere groepouderen te brengen, benadruktWervenbos dat wel nieu-we financieringsmodellen ontwikkeld moeten wordenin het samenspel tussen leveranciers, zorgorganisaties,verzekeraars en banken. “Extramurale inzet van domo-tica levert al snel kostenbesparing op. Een maand zorgin het verpleeghuis kost toch al gauw drieduizend europer persoon.Voor dat bedrag kun je een huis prima metICT inrichten.” Ook denkt Wervenbos aan eenvoudigesensoring-toepassingen, die niet veel hoeven te kosten,maar kinderen en zorgverleners in staat stelt kwetsbareouderen op afstand te volgen.Smart Homes-directeurVan Berlo stelt dat een basis vandomotica al heel efficiënt kan zijn.“Natuurlijk blijf er eengroep van early adopters die alle toeters en bellen in huiswil hebben en zich dat kan veroorloven. De basis voordomotica blijft dat de inzet ervan functioneel moet zijn.Het gaat om de kunst van het weglaten. Oplossingenzoals sensoren die meten hoe vaak een koelkastdeuropengaat of het toilet doorgespoeld wordt, zijn nietzo ingewikkeld, maar gebruiken we nog onvoldoende.Domotica kan al snel veel goeds brengen.”Zorg & ICT 2013De vakbeurs Zorg & ICT richt zich op ICT toepassingenen diensten in de zorgsector. Op de beurs is veel aan-dacht voor domotica; in de vorm van producten vanexposanten en in de vorm van kennissessies. Zo vindtde bezoeker op het Zorg Kenniscentrum informatie ophet gebied van domotica, interoperabiliteit in en tus-sen zorginstellingen, zorg met ICT en domotica in delangdurende zorg.
    • 8  Smart Homes Magazine - maart 2013Naast het onderwerp domotica is op Zorg & ICT aandachtvoor noviteiten en innovaties op het gebied van advies,detachering, beveiliging, hardware, infrastructuur, web-diensten, opleiding en training, zorg specifieke software,generieke software, outsourcing en telecommunicatie.Gelijktijdig vindt in hal 7 t/m 9 van Jaarbeurs Utrecht devakbeurs Zorgtotaal plaats.Meer informatie is te vinden via www.zorg-en-ict.nl.Domotica Congres14 maart 9.30 -12.00Irene FoyerProgramma09.30 – 10.00 uurOntvangst met koffie10.00 – 10.30 uurDomotica in de zorg: stand van zakenCorien van Berlo – Stichting Smart HomesVanuit het Nationaal Kenniscentrum voor Domotica & Slim Wonenwordt er gekeken naar de ervaringen bij gerealiseerde projecten ennaar de aanstaande ontwikkelingen van domotica in de zorgsector.10.30 – 11.00 uurRobotmaatje op een PG-afdelingArie Maas – Ananz“Robots in de zorg! Op een PG-afdeling!Waarom doet zorgorganisatie Ananz hieraan mee?Wat willen ze bereiken?Wat doet robotmaatje MAX precies? Wat zijn de eerste bevindingen? En wat is de impact op de organisatie? ArieMaas, teamleider bij Ananz en Claire Huijnen, onderzoekster bij Smart Homes, vertellen over deze succesvolleproef en over de toekomstplannen.”11.00 – 11.30 uurSamen dienstverlening vormgevenRehabilitation GamingHenk Herman Nap – Smart HomesSerious gaming wordt steeds meer toegepast om motorische, cognitieve en sociale vaardigheden te trainen.De voornaamste voordelen van rehabiliation gaming zijn gerelateerd aan de motivatie om te revalideren, ob-jectieve metingen en de personalisatie van de behandeling. Henk Herman Nap gaat in op de effectiviteit vanserious gaming in het revalidatieproces en presenteert hij voorbeelden van games, technieken en suggestiesvoor toekomstig onderzoek.11.30 – 12.00 uurWinnaar Smart Homes Award 2012 - stichting tanteLouise-VivensisWilfried Aper- stichting tanteLouise – VivensisDe vijfde Smart Homes Award ontving deze zorginstelling voor toepassing van vernieuwende techniek omdementerende bewoners van woonzorgcentrum Onze Stede in Steenbergen meer bewegingsvrijheid te geven.Het project leefcirkels van stichting tanteLouise-Vivensis maakt het mogelijk dat dementerende bewoners inhun vertrouwde appartement in het verzorgingshuis kunnen blijven wonen. Systeemintegrator Consyst heeftleefcirkels geïntroduceerd waardoor elke individuele bewoner zoveel mogelijk vrijheid krijgt en toch beschermdwoont. Er wordt gebruik gemaakt van een elektronisch armbandje voor bewoners waardoor deuren open gaanof juist gesloten blijven (dwaalpreventie). Indien de bewoner onverhoopt toch buiten de voor hem aangemerkteleefcirkel komt dient het armbandje ook als dwaaldetectie.De verregaande inzet van domotica is overdraagbaar naar alle woonzorgcentra in Nederland waar men eenoplossing zoekt voor ontwikkelingen als de toename van zware zorg, het tekort aan verpleeghuisplaatsen. In depresentatie wordt ingegaan op de beleidsmatige, zorginhoudelijke en technische kant van dit innovatieve project.
    • De volgende partnerdag vindt plaats op 16 mei.We zijn dan te gast bij CLB, G.G. Schipperstraat 24, De Rijp.smart homes magazineTheo WubboltsPartnerdagOp donderdag 10 januari j.l. organiseerde SmartHomes een Nieuwjaarsborrel voor de leden vande partner community. Nieuwe plannen werdenaangekondigd en samen met de partners brach-ten we een toOst uit op het nieuwe jaar.Smart Homes Magazine -maart 2013  9
    • 10  Smart Homes Magazine - maart 2013De West-Brabantse instelling tanteLouise-Vivensis heeft twintig locaties waar oude-renzorg geboden wordt, waarvan twee inSteenbergen. Daarnaast levert de organi-satie thuiszorg. Mede door de landelijke wijzigingen inde zorg en de toenemende zorgzwaarte van cliëntenis er steeds meer behoefte aan verpleeghuisplaatsen.“Dit was aan de orde in woonzorgcentrum Onze Stede,”zegt Sjaak de Winter, rayonmanager bij de stichting.smart homes magazine Smart Homes AwardSusan VerheijSmart Homes Award voor tanteLouise-VivensisMet Leefcirkels meer kwaliteitvan leven oudere bewonersTanteLouise-Vivensis is de winnaar van de Smart HomesAward 2012. Hun project Leefcirkels werd geroemd, omdathet een voorbeeldproject is voor andere verzorgingshui-zen in Nederland. Zij maken het met vernieuwende techni-sche toepassingen mogelijk dat dementerende bewonersin hun vertrouwde appartement in het verzorgingshuiskunnen blijven wonen in plaats van hen, zoals gebruike-lijk is, verplicht te laten verhuizen naar een verpleegunit.
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  11“Dat heeft nogal wat voeten in aarde. We zouden forsmoeten verbouwen en verhuizen heeft grote impact ophet leven van bewoners.De zorgzwaarte van cliënten wordt ingedeeld in zorg-zwaartepakketten (ZZP’s). Dementerende cliënten meteen ZZP5 indicatie hebben recht op verpleeghuiszorgmet bijbehorende veiligheid en toezicht in het kadervan de wet BOPZ (binnenkort wet Zorg en Dwang).Zorgorganisaties mogen niet meer vrijheidsbeperkendemaatregelen toepassen dan absoluut noodzakelijk isvoor de veiligheid. Dit vergt van instellingen een anderebenadering van hun zorgprocessen. Binnen tanteLouise-Vivensis hebben we eerder al een visie op domoticageformuleerd omdat wij denken dat dit oplossingenbiedt voor problemen waar de ouderenzorg voor staat.Kijken naar alternatievenIn woonzorgcen-trum Onze Stede inhet West-BrabantseSteenbergen (23.000inwoners) wonen115 ouderen naarhun zin. Katja Drost,beleidsmedewerk-ster bij tanteLouise-Vivensis reageert:“Vanuit de lokalecliëntenraad en fa-milieleden van be-woners kwam de vraag of we die verhuizing voor dezedementerende bewoners konden voorkomen.Wij vindendat we serieus naar alternatieven moeten kijken. Daarbijwegen we ook af hoeveel meer kwaliteit van leven hetde bewoners oplevert als zij niet hoeven te verhuizen.Uiteraard is er ook gekeken naar de kosten van bouw-technische aanpassingen aan het bestaande pand ofzelfs nieuwbouw. Ook houden we al rekening met eentoekomstig personeelstekort in de zorg. Afwegingen opbasis van prognoses, wensen, zorgprocessen en kostendus. Het bestuur was al snel van mening dat dit ver-zorgingshuis als het ware moest worden voorbestemdvoor meerdere doelgroepen. We maken locaties metdomotica toekomstbestendig.”Leefcirkel persoonlijk in te stellenSystemintegrator Consyst uit St-Oedenrode werd doorhet bestuur van tanteLouise-Vivensis aan tafel gevraagd.Op de vraag waarom gekozen is voor Consyst is rayon-manager Sjaak de Winter duidelijk: “We hebben eer-der met hen gewerkt en zij kijken niet alleen naar eentechnische oplossing, maar ook naar de implementatiehiervan in zorgprocessen. Zo hebben zij een toegepastegerontoloog in dienst, waardoor ze ons beter aanvoelenen beter kunnen adviseren.” De vraag aan Consyst washet bestaande woonzorgcentrum zodanig technischaan te passen dat de bewoners met een indicatie voorzzp5 er op een veilige manier kunnen blijven wonen.Consyst kwam methet idee om in hethuidige gebouw zo-geheten leefcirkelste creëren. DirecteurRob Mandigers legtuit: “Ouderen metzzp-5 krijgen eenpolsbandje met eendetectorcel. Dezekan eventueel ookin een schoen ge-plaatst worden. DitSchilderijlijst fungeert alsdetectielus
    • 12  Smart Homes Magazine - maart 2013device zorgt er in combinatie met een detectiegebied,gecreëerd door lussen in vloeren en muren, voor datbepaalde ruimtes zoals het trappenhuis en de buiten-ruimtes voor hen niet toegankelijk zijn. Per persoon isin te stellen hoe groot, en dus hoe veilig, zijn of haarleefcirkel is. Bewoners krijgen letterlijk meer leefruimte.”Techniek dient de mensEén van de bewoners laat zien wat er gebeurt als hijonverhoopt toch buiten de voor hem aangemerkteleefcirkel komt.Vanuit zijn polsdetector gaat direct eensignaal naar het verzorgend personeel die dat zien ophun dect-telefoon die ze bij zich dragen. In mum vantijd staan twee verzorgsters bij de deur om de bewonerte begeleiden naar een veiliger deel. “Het gaat er dusniet alleen om de juiste technische toepassingen tebedenken, maar met de opdrachtgever te kijken naaraanpassing van zorgprocessen,”benadrukt Rob Mandi-gers. Het verplegend personeel heeft trainingen gehaden is binnen korte tijd gewend geraakt aan de nieuwewerkwijze. Ook die veranderde werkwijze is dus ingebedin het beleid. Tot verbazing van de redacteur kan dezebewoner zelfs gewoon met de lift. “Die is veilig voorhem.”Sjaak deWinter haakt in:“Het mooie is dat overigebewoners de ouderen die een polsbandje dragen extraondersteunen. Ze begeleiden hun medebewoners bij-voorbeeld weg van een deur of juist naar het restauranten functioneren daardoor mede als mantelzorger. Eenpositief en vooral onverwacht effect.”Meer dan jammerMomenteel dragen bij Onze Stede zeven bewonerseen dergelijk polsbandje. Dat worden er meer. Echtercliënten met gedragsafwijkingen (bijvoorbeeld zzp7)die storend zijn voor de overige bewoners zullen welnaar een verpleeghuis moeten verhuizen, dat betreftechter slechts 5% van de cliënten met dementie.Systemintegrator Consyst heeft de installatie technischen functioneel in bedrijf gesteld en heeft het systeempro-actief en online in beheer. Onder regie van Consystis de telefonie en de bekabeling verzorgd door partners.Rob Mandigers vervolgt: “Wij hebben elkaar echt ge-vonden in de samenwerking. Er wordt in onze brancheveel vanuit de techniek geïnnoveerd, terwijl het in mijnogen echt om procesinnovatie in de zorg gaat, én ominnovatie in de businesscase. Dat is echt andere koek danje product aanbieden aan een zorginstelling zoals nogveel gebeurt. Systemen zijn er niet meer voor tien jaar,maar moeten zich aanpassen aan veranderde zorgvraagen eisen in wet- en regelgeving. Wij hebben gekekennaar bestaande processen, gewenste veranderingen. Enook relevant, naar draagvlak bij bestuur, zorgpersoneelen bewoners. Die drie groepen moeten zich er in kun-nen vinden. Pas dan kun je als systemintegrator gaanontwerpen en implementeren. Ik durf te stellen dat onzebranche al jaren een slechte performance voor de zorglevert. Ze spelen slecht in op de vraag en dat is meer danjammer. Besef dat je te maken hebt met zorgpersoneel,niet met techneuten. Hoe wil de zorg met techniek gaanwerken? Niet andersom.”Zelfs vrij naar buitenAnderzijds kan gesteld worden dat zorgorganisatiesveelal nog niet toe zijn aan toepassingen van domo-tica. Katja Drost, beleidsmedewerker: “Bij tanteLouise-Vivensis heeft domotica een prominente plaats gekre-gen in het beleid. Het bestuur en managementteamvoelen zich daartoe gedwongen door de toenemendepersoneelstekorten in de zorg, de lagere vergoedingenvanuit het ministerie en verzekeraars, maar zeker ookomdat domotica de kwaliteit van de zorg kan vergro-ten. Zowel voor bewoners als voor medewerkers. Watwe in woonzorgcentrum Onze Stede hebben geleerd,leggen we beleidsmatig vast en passen we ook toe inoverige zorgcentra en nieuwbouwprojecten van onzeorganisatie. Zo wordt in Bergen op Zoom een nieuwcomplex gebouwd waar de leefcirkels zelfs tot buitenzijn doorgevoerd. Bewoners kunnen zich dan vrijelijkbegeven in bepaalde buitenruimtes zonder dat daareen verzorgende aan te pas hoeft te komen”. Het ideevan de leefcirkels is ook in andere gebouwen en woon-omgevingen toe te passen, zo lang de projectie maargoed ge-engineerd is.MeegevallenDe financiële investering is tanteLouise-Vivensismeegevallen. Sjaak de Winter vertelt dat ze inclusiefde centrale apparatuur voor verpleegoproep en hetplatform minder dan 70.000 euro hebben uitgege-ven. “Bouwkundige aanpassingen en verhuizingenzouden fors duurder zijn uitgevallen. Een bijkomendmaatschappelijk voordeel is dat zzp-cliënten in eenV.l.n.r.: Rob Mandigers, Sjaak de Winter en Katja Drost
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  13verzorgingshuis minder zorgkosten hebben danwanneer zij in een verpleeghuis zouden wonen.”Rob Mandigers zegt dat het engineeren voor Consystveel tijd heeft gekost. “Wij zijn er zeker niet rijk vangeworden, maar hebben er zelf ook veel van geleerden hebben nu wel een prachtsysteem op poten ge-zet dat ook elders toe te passen is.” Hij vindt het eenopsteker dat de scepsis die breed voelbaar was, zo-wel bij managers, verzorgers, familieleden als bij deinspectie voor de Volksgezondheid, weggevallen is.De inspectie voor deVolksgezondheid en het Ministeriezijn zelfs positief over deze domotica-toepassing. SjaakdeWinter zegt trots:“Ze hebben schriftelijk aangegevendat deze werkwijze voldoet aan de BOPZ-wetgeving enzijn ter plekke komen ervaren hoe het voor bewonersis en waren heel enthousiast. Dat is echt uniek en eenabsolute opsteker.” Ook de reactievan het zorgkantoor (die zorgdragenvoor betaling AWBZ-gelden) is posi-tief. Reden te meer voor tanteLouise-Vivensis om hun visie en ervaringenuit te dragen. “Het is ons met inzetvan techniek en organisatie geluktom meer kwaliteit aan het levenvan onze bewoners toe te voegen.Dat stukje maatschappelijke verant-woordelijkheid dragen we graag uitin de hoop dat ook andere ouderenin het land daarvan mogen profi-teren.” Katja Drost besluit met: “Wewillen immers allemaal prettig oudworden en zo lang mogelijk een vrijgevoel hebben.”Ook in VoorschotenOok bij woonzorgcentrum Topaz Vliet-wijk in Voorschoten worden leefcirkelstoegepast, zij het met een ietwat andereaanpak. Dit centrum werd in mei 2012geopend en huisvest in tien woningenzo’n zestig mensen met dementie. Zijkennen vier leefcirkels, van leefcirkel 1die zich beperkt tot de eigen woning,tot leefcirkel 4 die toegang biedt tothet hele pand. Medewerkers hebbenflink moeten wennen, inmiddels wilmen niet meer terug naar de deurenmet cijfersloten.
    • 14  Smart Homes Magazine - maart 2013smart homes magazine NIEUWSETAP bekroondmet iF ProductDesign AwardsDe jury van de internationaal gerenom-meerde iF Awards heeft drie ETAP-armaturenbekroond voor hun in het oog springendedesign. Zowel K9 (noodverlichting) als deLED+LENS™-armaturen U7 en R7 wonnen eeniFProductDesignAward.Dezeawardswordensinds 1953 uitgereikt en is een van de meestprestigieuze designprijzen ter wereld. De in-ternationale jury beoordeelt de inzendingenonder meer op vormgeving, materiaalkeuze,afwerking, ergonomie en impact op het mi-lieu. De ETAP-inzending voor de iF Awards2013 bestond uit drie nieuwe producten: devolledig vernieuwde K9 (noodverlichting) entweeledarmaturenvooralgemeneverlichtingU7 (inbouw) en R7 (opbouw en gependeld).Deze laatste maken gebruik van de door ETAPontwikkeldeLED+LENS™-technologie:eenuit-gekiendecombinatievanhoogvermogenledsen individuele lenzen.Cradle to Cradle‘goeroe’Michael Braungart lan-ceerde in december 2012 het eerste Cradle toCradle werkkledingmerk: Rework. Dit is werk-kleding die uiteindelijk niet in de vuilnisbak be-landt, maar in de toekomst juist uit ‘de vuilnis-bak’komt. Een innovatie uit onverwachte hoek.Braungart:“De bal ligt nu bij de ondernemers. Zijzijn aan zet om hun bedrijfskleding duurzaamin te kopen. Rework is slimmer dan recyclen,het is upcyclen.”Deze workwear is het resultaatvan een bijzondere samenwerking tussen be-drijfskledingproducent Van Puijenbroek Textiel,textieldienstverleners Berendsen en Lavans enafvaldienstverlener Van Gansewinkel. De be-drijfskledingiszoontworpendatalleonderdelenopnieuw kunnen worden gebruikt. Er wordenCradle to cradle principe als basisvoor werkkledingnieuwe garens gesponnen of compost gemaaktvan de oude werkkleding. Het is een innovatiefén duurzaam concept met een herkenbare kwa-liteit. Passend bij innovatieve bedrijven. Cradleto Cradle is meer dan recyclen. Al tijdens hetontwerp en de productie wordt slim gewerkt.Dave Huitema benoemd tothoogleraar MilieubeleidDave Huitema is benoemd tot hoogleraar Milieubeleid aan de Open Universi-teit. Hij zal onderwijs verzorgen en onderzoek doen naar de maatschappelijkeen bestuurlijke aspecten van milieu- en duurzaamheidsthema’s. Huitema’sinteresse gaat uit naar de lerende en innoverende overheid. Vanaf 2010 ishij universitair hoofddocent Milieubeleid bij het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) van de VrijeUniversiteit Amsterdam. Hij legt zich toe op de studie van waterbeheer en klimaatverandering. Aande VU is hij tevens onderwijsdirecteur van de afdeling Milieubeleidsanalyse en coördineert hij hetonderzoekscluster Adaptief Bestuur. Huitema blijft naast zijn aanstelling aan de OU werkzaam bij hetInstituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit Amsterdam.DeVKG Architectuur-, Renovatie- en Publieksprijs2012 zijn uitgereikt.Winnaars zijn respectievelijkWoonzorgcomplex en Kulturhus Kaleidoscoop inNieuwkoop, Duurzaam wonen op maat - 6 wo-Certificeringvan bodem-energieBodemenergie is een succesvolle, duurzametechniek, die steeds meer wordt toegepast. Deoverheid gaat een erkenningsplicht invoeren.Brancheorganisatie BodemenergieNL (voorheenNVOE) heeft in dat kader de ‘leergang bodem-energie’ ontwikkeld. Groei van deze duurzametechniek is een goede zaak. Doel van de erken-ningsplicht is waarborgen dat bodemenergie-systemen robuust en betrouwbaar zijn en daad-werkelijk energiebesparing opleveren. Met decertificering wordt de eigenaar beschermd, diemeestal niet ter zake onderlegd is. De overheidheeft BodemenergieNL opdracht gegeven omopleidingenteontwikkelen.Paralleldaaraanwor-den Cito-vakexamens ontwikkeld. Bedoeling isdat per 1 juli 2013 de erkenningsplicht ingaat,met een overgangsperiode van 1 jaar. Specifiekzijn de eisen voor personeel.Architectuur – renovatieprijs 2012uitgereiktningen Freesialaan in Leende en Basisschool DeSpringplank in Leek. De uitreiking vond plaatstijdens deVKG Architectuurdag in de Hermitagein Amsterdam.
    • Smart Homes Magazine - maart 2013  15Het Japanse bedrijf Fujitsu General is als driehon-derdstelidtoegetredentotdeinternationaleKNXAssociation. Nog maar twee jaar geleden tradCisco toe als tweehonderdste lid. De KNX Asso-ciationiszeerenthousiastoverdetoetredingvanFujitsuGeneral,omdatdeJapansefabrikantentotophedensterkdeneiginghaddenvasttehoudenaan eigen nationale protocollen en standaarden.Fujitsu General, dat internationaal een grote spe-ler is op het gebied van airco’s, elektronischeproductenenIT-gerelateerdesysteemproductenendiensten,kiesternubewustvooromeenKNX-productportfolio op te bouwen. Daarbij start hetbedrijf met de ontwikkeling en productie vanKNX-interfaces naar hun aircosystemen. In deafgelopentweejaaris KNXgegroeidmethonderdfabrikanten uit maar liefst 33 landen. Hoeweldit aantoont dat er voor KNX wereldwijd veelFujitsu General 300ste lidKNX Associationbelangstelling bestaat, komt veel groei op ditmoment voornamelijk uit Azië. China is wat groeibetrefteenkoploper,maarooklandenalsTaiwan,Singapore, Indonesië en Zuid-Korea maken deswitch naar KNX. Elders in Azië blijkt ook Indiaeen steeds grotere supporter en omarmt in be-langrijke mate KNX als hét protocol (standaard)voor woning- en gebouwautomatisering. In alde genoemde landen zijn inmiddels gecertifi-ceerde trainingscentra opgericht en tevens zijner nationale KNX verenigingen actief.Zorgtechnologie is in opkomst. Inmiddels heeftruimdehelftvandezorginstellingeneendomoti-casysteem. 13% heeft daarnaast plannen om eensysteem te plaatsen. Dit blijkt uit de BouwKennisZorgBouwplannenScan2012.Dezeontwikkelingbiedt toeleveranciers, installateurs en anderebouwers kansen. De meeste systemen die nu ge-plaatstzijn,zijnvooralbedoeldvoordeveiligheidvan patiënten en om zorg op afstand te bieden.- Drie op de tien zorginstellingen heeft geen13% zorginstellingen heeft plannen voordomoticasysteemdomoticasysteem en geen plannen- Zorg op afstand voor kwart zorginstellingenbelangrijkste reden voor systeem- Comfort voor grote zorginstellingen belangrij-ker dan voor middelgrote zorginstellingenDoor deze slimme systemen kunnen patiëntenlanger zelfstandig leven en krijgen zorgverlenerseen steuntje in de rug. BouwKennis onderzochtwaarin zorginstellingen momenteel investe-ren. Daarvoor zijn ziekenhuizen, middelgrotezorginstellingen (minder dan 100 bedden/150FTE) en grote zorginstellingen (meer dan 100bedden/150 FTE) ondervraagd. Nog niet alle zor-ginstellingen hebben momenteel een domoti-casysteem of zelfs plannen hiertoe. Gemiddeldbijna drie op de tien instellingen geeft aan geensysteemtehebbenengeenplannenomeréénteplaatsen. 13% geeft daarentegen aan nog geensysteem te hebben, maar dit wel van plan te zijn.Een verlicht beeldplafond creëert een sfeervolleen ruimtelijke beleving op kantoor of in overigegebouwen. LedSEE introduceert plafondvisualsmet energiezuinige ledverlichting. Dit nieuwesysteem heeft een zeer laag energieverbruik eneen ultra-lange levensduur. Door de hoge at-tentiewaarde zijn ze ook geschikt voor zorg- enwinkellocaties, in wellnesscentra en in horecage-legenheden. De duurzame oplossing van LedSEEgeeft veel creatieve mogelijkheden. Denk aaneen lichtmozaïek op school, een stralend blauwehemel op kantoor of een rustgevend bos bij detandarts. Dergelijke plafondvisuals zorgen vooreenprettigersfeerineengebouwenmakendoorhet gebruik van licht van bovenaf het werkenprettiger.Devisualspasseninvrijwelelksysteem-plafond. De full colour prints zijn eenvoudig teverwisselen. LedSEE is een merk van Actionsign.PlafondvisualsverhogenruimtebelevingDeze week is het platform Duurzaam Wonengeïntroduceerd; een multimediaal consumen-tenplatform over duurzaam wonen, naar eenidee van het team ‘Klantgerichte oplossingenvoor duurzame woningverbetering’ van de Ac-tieagenda Bouw. Het platform is juist niet ge-richt op milieu of techniek, maar op lifestyle encomfort. Initiatiefnemers zijn de mediabedrijvenSanoma Media en Duurzaam Gebouwd. De web-site www.langlevejehuis.nl is het centrale punt.Nadat deze site medio april 2013 live is, wordtde introductie door een groots media offensiefondersteund. De bedoeling van het platform isomwoningeigenareninNederlandnietalleenteenthousiasmeren voor duurzaam wonen, maarook om hen tot concrete actie aan te zetten.“Wepakken dat op vanuit wooncomfort en lifestyle”,aldus Joost Prikker, Sales Manager bij SanomaMedia.“Doen we dit goed, dan gaat verbouwensexy worden. Het moet leuk, groots en meesle-pend worden.” Marjet Rutten, trekker van deactie‘Klantgerichte oplossingen voor duurzamewoningverbetering’: “Met de communicatie-kracht van deze partijen, kan geen consumentstraks meer om duurzaam wonen heen. Hetkan een enorm vliegwiel voor de renovatie- enonderhoudsmarkt worden en biedt daarmeemeteen een enorme kans voor de bouw- eninstallatiesector.”Consumentenplatform overduurzaam wonen gelanceerd
    • 16  Smart Homes Magazine - maart 2013smart homes magazine NIEUWSHet splinternieuwe zwembad De Vrolijkheid inZwolle is het meest energiezuinige zwembadvan Europa. Het is onder andere volledig werdvoorzien van led- verlichting. De meest geavan-ceerde duurzame technieken zorgen ervoor dater momenteel geen energiezuiniger zwembadgebouwd kan worden dan het nieuwe Zwolsezwembad. Het zwembad is uitgerust met eenindrukwekkend pakket aan energiebesparendetechnieken.De maatregelen omvatten o.a. zon-nepanelen (2550m2), verhoogde isolatie, eenwarmte terugwinsysteem, spoelwater en koel-systeem, grijs water circuit, HR elektromotorenop luchtbehandelingskasten, aansluiting opbiomassa installatie, een zonneboiler en led-verlichting.Zwembad Zwolle compleet in LEDZwembadDeVrolijkheidheeftnietalleeneenprimeuropalgemeenduurzaamheidsniveau.Wat het nieuwe zwembadencomplex echtuniek maakt is de verlichting. Het nieuweZwolse bad is het allereerste openbarezwembad in Europa dat volledig voorzienis van led-verlichting van EVA Optic. Zowelde basisverlichting als sfeerverlichting enonderwaterverlichting. Tot voor kort warener nog geen led-oplossingen beschikbaarmet voldoende capaciteit om te voldoen aande geldende normen en eisen in zwembaden,zowel op gebied van lichtsterkte als de ophan-gingen en waterdichtheid. EVA Optic is de enigefabrikant die met led zonder compromissen t.a.v.lichtsterkte,lichtkleuroffunctionaliteitprojectenaankan.LEDbiedteenzwembadmogelijkhedenwelkemetconventioneleverlichtingonhaalbaarzijn. Denk bijvoorbeeld aan het dimmen van deverlichting, iets dat met TL (bijna) onmogelijkis. Alle verlichting in de zwemzaal is aangeslo-ten op een centraal besturingssysteem. Zo kanper bad, per type lamp en zelfs per individueleled-lamp de lichtsterkte en zelfs de kleur (on-derwaterverlichting) worden bepaald. Nu kanvoor ieder type activiteit in het zwembad eenanderverlichtingsprogrammawordeningesteld.Bij feestelijke activiteiten zoals discozwemmenzorgt de verlichting juist voor een complete me-tamorfose met een kleurenspektakel afgestemdop de gewenste sfeer.SpeciaalvoordeVeluxlichtkoepelintroduceerdede Velux Groep tijdens de BouwBeurs een elek-trische buitenzonwering op zonne-energie. Debuitenzonwering zorgt ervoor dat de warmte inruimtes onder het platte dak aanzienlijk wordtvermindert. Velux lichtkoepels hebben eenglaselement met HR++ veiligheidsbeglazingdirect onder de lichtkoepel. De buitenzonweringpast tussen het glaselement en de koepel in.De zonnestralen komen dus wel via de koepelnaar binnen, maar worden door de buitenzon-Warmtereductie en energiebespa-ring onder het platte dakwering voor 88% tegengehouden. Door decombinatie van een elektrische buitenweringop zonne-energie in de zomer, het efficiëntegebruik van passieve zonne-energie in de win-ter en natuurlijke ventilatie, kan energie wordtbespaardeneenuitgebalanceerdbinnenklimaatworden gecreëerd. De Velux-buitenzonweringop zonne-energie beschermt de ruimte onderhet platte dak tegen de warmte van de zon enzorgt in combinatie met de ventilatiemogelijk-heid van de lichtkoepel voor een comfortabelbinnenklimaat. De buitenzonwering verlaagt deg-waarde van de lichtkoepel tot ongeveer 0,12,watenergiebespaart.Daarnaastzorgtdebuiten-zonwering in de ruimte voor‘zacht’en sfeervoldaglicht en privacy. De stroomvoorziening vande buitenzonwering wordt geregeld door eengeïntegreerde accu die wordt opgeladen dooreen zonnepaneel. De accu heeft een energiebuf-fervoorgebruikinperiodenmetminderdaglicht.Wanneer de accu volledig is opgeladen kan debuitenzonwering 360 keer commando’s uitvoe-ren. De buitenzonwering op zonne-energie isdraadloos en daardoor eenvoudig van buitenafop het glaselement te monteren. De buiten-zonwering op zonne-energie is voorzien vanio-homecontrol® technologie en kan met eenafstandsbediening radiografisch worden be-diend vanaf iedere plek in het gebouw.Wanneerdeventilerendelichtkoepelopenstaat,sluitdezezich door de regensensor automatisch weer bijde eerste regendruppels.De buitenzonweringen op zonne-energie zijnverkrijgbaar voor acht verschillende matenlichtkoepels. De buitenzonweringen wordengeleverd met een CE markering en 3 jaar fa-brieksgarantie en werden officieel geïntrodu-ceerd tijdens de Internationale BouwBeurs 2013.
    • Smart Homes Magazine - maart 2013  17De HE 7 vanThyssenKrupp Encasa is een lift voorparticuliere woningen met een zachte aandrij-vingstechniek, waardoor de beweging nauwe-lijks voelbaar is en de lift zeer comfortabel isin gebruik. De lift is in vijf typen beschikbaaren wordt op maat gemaakt, zodat deze naarpersoonlijke smaak geïntegreerd kan worden inhet interieur of juist als blikvanger aan de gevelgebouwd kan worden. De exclusieve huislift is inbijna elke woning inpasbaar, doordat de instal-latie minimale aanpassingen aan het huis vereist.ThyssenKrupp Encasa komt metnieuwe lift voor particulieren“Men denkt vaak dat de installatie van een lift inhuis een groot en complex project is. De HE 7 kanechter relatief eenvoudig ingebouwd wordenen is daardoor zowel geschikt voor nieuwbouwals bestaande woningen”, aldus Arina van Oost,managing director van ThyssenKrupp Encasa.In KerkradeWest zijn 95 woningen opgeleverd, diezijn gerenoveerd naar bijna 0-energiewoningen.Het is de eerste slag in een grootschalig renova-tieproject.Volgens de initiatiefnemer, woningcor-poratie Heemwonen is dit het eerste seriematiggerenoveerde project naar bijna 0-energiewonin-gen. Daarmee zou het project uniek zijn in Europa.Het renovatieproject is gestart in het kader vanWoningen Kerkrade van F naar A++de overheidsdoelstellingen om twintig procentenergiereductie te hebben gerealiseerd in 2020.BijhetprojectindewijkKerkrade-Westisgereno-veerd naar passief-huisniveau. Naast verminderdenergieverbruik door isolatie is de focus gelegdop eigen energieopwekking. De woningen zijnvoorzien van een dak met in de zinken dakbe-dekking geïntegreerde zonnecellen, geleverddoor ZEN. De bewoners kunnen hiermee groten-deels zelf aan hun elektriciteitsvraag voldoen. Dewoning wordt volledig passief en gaat van eenenergielabel F naar A++. Door de grootscha-lige toepassing van PV-panelen ontstaat eenterugverdienmodus, welke de huurverhogingmeer dan teniet doet. De woningen zijn “voorde komende vijftig jaar verzekerd van een zeerlage energierekening, de gasrekening daalt met50 euro per maand en de energierekening zelfsmet 50%”, aldus Heemwonen. De renovatie namper woning gemiddeld tien dagen in beslag. Hetprojectlaatziendathetmogelijkisomgrootscha-lig en seriematig Nederlandse rijtjeswoningente renoveren, op basis van een vijftigjarige (ver-lengde) exploitatie, zo stelt de corporatie. Eenaantal partijen, waaronder het Research instituutvan Zuyd Hogeschool RiBuilT, de UniversiteitMaastricht en het zojuist opgerichte Centre ofExpertise duurzame gebouwde omgeving voorLimburg, buigen zich over een grootschaligeaanpak van de woningvoorraad in Limburg.Binnen de zorg is een tevredencliënt het doel. Techniek is daarineen krachtig middel naar meerveiligheid, efficiëntie en welzijn.ZORGwww.leertouwer.nl
    • 18  Smart Homes Magazine - maart 2013Om het maar eufemistisch te zeggen. “Datdoen we met plezier, hoor,” zegt MartijnBongaerts, manager Innovatie bij netbe-heerder Liander.“Het zou wel mooi zijn alsmeer mensen zouden weten wat netbeheerders allemaaldoen, want zonder ons, zou heel veel stilstaan.”Om in te spelen op de veranderingen in het gebruik vangas en elektriciteit en de vraag en het aanbod daarvan,worden er slimme netwerken aangelegd, de zogehetensmart grids. Smart grids zorgen voor een efficiëntergebruik van het gas- en elektriciteitsnet, met behulpvan slimme ICT-oplossingen.Piek in behoefteSmart grids maken het in de toekomst mogelijk om allebehoeftes die er zijn op het gas- en elektriciteitsnet goedop elkaar aan te sluiten. En aangezien de duurzame bron-nen, zoals zon en wind, niet constant stroom leveren, zijnintelligente netten noodzakelijk, bijvoorbeeld voor hetopslaan van elektriciteit. Ook kan je denken aan slimmeapparaten, bijvoorbeeld wasmachines, die gaan draaienals de zon schijnt en ze dus energie ‘krijgen’. Ook dezetechnologie is onderdeel vansmart grids.Zo is de verwachting dat erde komende jaren veel meerelektrisch zal worden gereden.Dat betekent bijvoorbeeld, datrondom het moment dat con-sumenten thuis komen, er eenpiek in de energiebehoefte zalkomen, aangezien de auto’sdan aan de oplader gaan. “Diepieken moeten kunnen wordenopgevangen door het (slim-me) energienet, zonder dat erschommelingen ontstaan in hetaanbod. “Dat is heel lastig,” legt Martijn Bongaerts uit.“Niet alleen de netten, maar ook de gebruiker kan slim-mer met energiestromen omgaan. Dat kan de gebruikeroverigens heel veel geld gaan schelen.” Zo kunnen deslimme meters en de daar aan vast ‘hangende’ smartgrids bijhouden wat piek- en dalmomenten zijn. Deconsument kan zo zelf zien wanneer het‘t goedkoopstis om stroom te gebruiken. Door piekmomenten duur-der te maken, ontmoedigt de leverancier het gebruikop die momenten.Achter de meterOverigens is dit maar één van de ideeën om de consu-ment flexibeler om te laten gaan met energie. Bongaerts:“Er is op dat terrein nog veel meer uit te denken.” Eenbelangrijk nieuw aspect in de rol en voor het werk vande netbeheerder, is dat Liander niet meer kan uitgaanvan standaard huishoudprofielen bij huizen. Bongaerts:“Vanaf 40 huizen weten we nu precies hoe veel energieze gemiddeld verbruiken. Dat gaat veranderen en daarmoeten we rekening mee houden.”Huizen en huishoudens gaan veel meer gebruik ma-ken van nieuwe technologieën die het verbruik enormkunnen laten toenemen, of laten schommelen. Denkaan gebruik van zonnepanelen, elektrisch vervoer enwarmtepompen. Daar moet niet alleen de (slimme)meter, maar ook de infrastructuur van kabels áchter demeter op berekend zijn. De innovatiemanager vervolgt:“Als netbeheerder kunnen we zorgen voor de juiste ca-paciteit en kwaliteit als we bijtijds horen, bijvoorbeeldvan de installateur, wat er aan apparatuur in de huizenaanwezig is. Netbeheerders en installateurs dienen dus(misschien nóg beter dan nu) goed samen op te trekken.”De infrastructuur onder de grond, bekabeling dus, moetnu al worden voorbereid op de vraag van de toekomst.Om te zien wat energiestromen in de toekomst zul-len doen, worden er al diverse proeftuinen aangelegd.Nieuwbouwwijken die zijn toegerust op de vraag ensmart homes magazine thema EnergiepartnerPower to the peopleNetbeheerders zetten stappen voor smart gridsZonnepanelen, elektrische auto’s en windmolens. Op allerlei fronten is duurzaam Nederlandaan het zoeken naar alternatieven voor het verbruik van fossiele brandstoffen. Leuk natuur-lijk en hard nodig, maar om toenemende elektriciteitstoevoer mogelijk te maken, moeten net-beheerders wel het één en ander aanpassen.Nooit meer meterstanden doorgeven, preciesweten hoeveel je verbruikt en nooit meer ge-doe over schattingen van meterstanden. Datgemak biedt de slimme meter, een nieuw soortenergiemeter die de komende jaren aan allehuishoudens in Nederland door de netbeheer-ders wordt aangeboden. Consumenten dieeigen energie opwekken kunnen met dezemeter ook eenvoudig de energie weer terugleveren (=verkopen) aan het energiebedrijf. Deslimme meter past in de hele energietransitie,die ons voorbereidt om de vraag en het aanbodvan energie beter op elkaar af te stemmen.
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  19het aanbod van de toekomst. Je kan als leverancierwel vertellen aan de klant hoe je met energie omgaat,maar je kan het beter aan de klant zelf overlaten omuit te zoeken wat hij wil, is de redenatie daarachter.“Daarbij kijken we niet alleen naar het verbruik, wantde gebruiker gaat zelf een veel actievere rol spelen. Zokan zonne-energie direct worden gebruikt en gaat demeter pas ‘lopen’als de zon niet schijnt.”Kennis installateurHier komt ook een belangrijke rol voor adviseurs eninstallateurs om de hoek kijken. De komende jaren wor-den de slimme meters over heel Nederland uitgerold.Consumenten zullen veel actiever op displays, websitesen meters kunnen zien wat hun verbruik is. En dus ook– dat is tenminste de verwachting – actiever worden inhet zoeken naar energiebesparingen.De toekomstige installateur zal meer moeten weten enkunnen uitleggen, aangezien de bijhorende technologievoor de gebruiker immers ingewikkelder wordt. Hetinstalleren van een slimme meter gaat gepaard met hetgebruik van veel ICT. Niet alleen zal de installateur diekennis moeten hebben, hij zal ook een en ander moetenkunnen uitleggen aan de klant, waar het bijvoorbeeldgaat om het interpreteren van de informatie op displays.Naast de schroevendraaier is nu ook de laptop voor deinstallateur een onmisbaar werktuig.Adviseurs krijgen te maken met een grotere vraag naarelektrisch gestuurde apparaten, van elektrische auto’s totzonnepanelen die de elektriciteit opwekken. Het werk-domein van de adviseur en installateur breidt daardoorfors uit, met de grotere vraag naar zonnepanelen, devraag naar een optimale energievoorziening in huizenen de consument die zich intensiever gaat bemoeienmet zijn eigen verbruik.Energie besparen, minder CO2-uitstoot, zelf energieopwekken en minder afhankelijk zijn van een energiele-verancier, de olieprijzen en de politiek, het klinkt allemaalprachtig. De wasmachine gaat vanzelf aan als de zonschijnt (want de zonnepanelen ‘communiceren’ met jewasmachine) en de overtollige energie van je panelenkan je verkopen aan je buurman.Om dat allemaal voorelkaar te krijgen, moet er achter de schermen een hoopgebeuren. Smart grids vragen veel kennis, tijd en ookdoodgewoon ruimte om de kabels aan te leggen in degrond. Een flinke klus dus.
    • 20  Smart Homes Magazine - maart 2013Er zijn verschillende soorten zonnepanelen op demarkt en elke soort zet zonlicht om in elektrici-teit. Wat voor zonnepanelen zijn er? Het soortzonnepaneel wordt bepaald door het materiaalwaarvan de cellen zijn gemaakt, zoals monokristallijn,polykristallijn en amorf, bijna allemaal gebaseerd opsilicium. Ze zijn er in allerlei afmetingen, uitvoeringenen hebben elk hun keurmerken, rendement, prestatie,opbrengst, garantie en meer. Dit zijn ook selectiecriteriaom te vergelijken welke soort zonnepanelen het bestein bepaalde omstandigheden worden geplaatst.1. Monokristallijn zonnepaneelMonokristallijne zonnecellen ontstaan door plakken tezagen uit een blok monokristal. Dit kristal is gecontro-leerd afgekoeld waardoor een meer gelijkmatige struc-tuur is ontstaan dan bij poly- of multikristallijne cellen.In tegenstelling tot de polykristallijne cellen bestaan zeuit één kristal. De kleur van monokristallijne zonnecellengaat van donkerblauw tot antraciet en is egaal.2. Polykristallijn zonnepaneelPolykristallijne zonnecellen bestaan uit meerdere grovekristallen en vertoont een soort gebroken schervenpa-troon. De kleur van deze cellen is meestal blauw.3. Amorf zonnepaneelAmorfe zonnecellen worden niet zoals beide voorgaandekristallijnmaterialen uit een blok silicium gezaagd, maarworden op een ondersteunend materiaal‘opgedampt’.Door het gebruik van relatief weinig silicium ligt deopbrengst lager dan bij de kristallijne panelen. Omdatamorfe zonnepanelen geen kristallen bevatten, zijn zezeer buigzaam en worden in dunne-film zonnepanelengebruikt.Merken zonnepanelen en hun kwaliteitZoals er soorten zonnecellen bestaan, bestaan er tallozemerken zonnepanelen. Ieder merk heeft een eigen aan-bod in zonnepanelen waarin ze variëren in rendement engrootte. De meeste merken op de markt worden in Aziëgefabriceerd. Een select aantal in Europa en Amerika.Hoewel er bij veel consumenten een negatief voor-oordeel over Chinese zonnepanelen bestaat, zegt deherkomst van een zonnepaneel niet veel over de kwa-liteit ervan. Veel belangrijker is de controle tijdens hetproductieproces van een zonnepaneel. Zonnepanelenmoeten aan Europese maatregelen voldoen en hiervoorwordt dikwijls een onafhankelijke expert voor aangestelddie de zonnepanelen continue checkt op kwaliteitseisen.1. VermogenHet vermogen van zonnepanelen wordt bepaald in een-zelfde omstandigheden namelijk: een instraling van 1000W/m², waarvan het spectrum overeenkomt met het spec-trum van zonlicht bij een luchtmassa van 1,5 (dit betekentdat het zonlicht een afstand door de atmosfeer heeftafgelegd die gelijk is aan anderhalf maal de gemiddeldesmart homes magazine thema EnergieKelly Buntinx / YPSVoor niks gaat de zon opDe zon is een onuitputtelijkebron van energie, in de vorm vanwarmte en licht. Duurzame ener-gie die we gratis aangebodenkrijgen, die er 365 dagen per jaaris, al dan niet verstopt achtereen wolkenlaag. Energie boven-dien die het milieu niet vervuilt.Fossiele brandstoffen zijn zo-als allen bekend niet onuitput-telijk en dankzij de toepassingvan de zonne-energie en alter-natieve energiebronnen kunnenwe deze langer gebruiken.
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  21dikte van de atmosfeer) en dit bij een celtemperatuur van25°C. Het maximale elektrische vermogen van een zon-nepaneel onder deze condities wordt het piekvermogengenoemd en wordt geschreven als Wp (Wattpiek).Een zonnepaneel kan een bepaald vermogen opwekken,maar tijdens het productieproces kunnen hier afwijkingenontstaan. Het paneel kan meer of minder vermogen heb-ben. In de technische fiche van de fabrikant, wordt aan-gegeven hoeveel procent het opwekvermogen van hetzonnepaneel kan afwijken van het maximaal vermogen.2. RendementIn optimale omstandigheden, dat wil zeggen als depanelen volledig zuid-gericht staan opgesteld en ineen hellingshoek van 35° zonder hindernissen die scha-duwvorming op de panelen kunnen veroorzaken, kaneen zonnepaneelinstallatie een optimaal rendementbehalen. Hierbij moeten we rekening houden met hetaantal uren zon. Aangezien de zon niet elke dag vanhet jaar continue schijnt moeten we dus een kleinerendementsaanpassing doen. Het is niet altijd mogelijkom een zonnepaneelinstallatie in deze optimale om-standigheden te plaatsen en dus moeten we rekeninghouden met rendementsaanpassingen.Ook de buitentemperatuur heeft invloed op het rende-ment van de zonnepanelen. Als deze hoger is dan 25°Cdan leveren zonnepanelen minder rendement op. Ditwordt door een percentage aangegeven. Hoe lager hetgetal, des te beter. Deze terugloop van het rendementbepaalt de kwaliteit van het zonnepaneel.Het montagesysteem waarmee de zonnepanelen opeen dak worden gemonteerd, speelt ook een belangrijkerol in het rendement. Namelijk met een dubbellaagsmontagesysteem liggen de zonnepanelen verder vande dakbedekking en kan er dus meer lucht onderdoorcirculeren. Bij een enkellaags montagesysteem wordtdeze ruimte verkleind. Hoe meer circulatie onder depanelen, hoe beter de panelen worden afgekoeld, hoebeter het rendement zal zijn.3. KeurmerkenDe kwaliteit van een zonnepaneel kan men ook zienaan de keurmerken die het heeft. Het CE-, TUV- en ISO-keurmerk zijn de bekendste.4. GarantiesVeel fabrikanten geven een fabrieksgarantie op hunzonnepanelen van 5 à 10 jaar. Hierbij geven ze ook nogeens een vermogensgarantie van 80% vermogen op 25jaar. Een zeer lange garantietermijn klinkt interessant.Maar dan moet de leverancier van het zonnepaneel (degarantiegever) er over 20 of 25 jaar nog wel zijn. Meteen betrouwbare installateur heeft de consument degrootste kans op continuïteit.WerkingZonnepanelen, PV-instal-latie of photovoltaïsch, al-lemaal woorden die het-zelfde zeggen, namelijkhet omzetten van zonlichtin elektriciteit. Door mid-del van zonnecellen dietwee lagen silicium be-vatten ontstaat er onderinvloed van licht een elektrische stroom. Door ze metelkaar te verbinden ontstaat er gelijkstroom (DC). Aange-zien veel apparaten enkel werken op wisselspanning (AC)van 230 volt, is een omvormer nodig die de gelijkstroomuit de zonnepanelen omzet in wisselstroom met de juistevoltage. Aan de hand van een monitoringsysteem kanmen zien wat de panelen hebben opgebracht, eventueelhoeveel het bedrag is wat men aan elektriciteitskostenheeft uitgespaard.De meeste PV systemen zijn aan het elektriciteitsnetgekoppeld. Hierdoor is het mogelijk om overproductievan elektriciteit terug te leveren aan het elektriciteitsnet.De mogelijkheid bestaat ook om een PV-systeem over-tollige energie te laten opslaan in een accu. Voor dezeoptie wordt dikwijls gekozen als er geen elektriciteitsnetaanwezig is of een aansluiting daarop te duur is.Elektrotechnische installatieDe elektrotechnische installatie in de woning dientaangepast te worden omdat de zonnepanelen op eeneigen elektrische groep aangesloten moeten worden.Het totale vermogen moet in overeenstemming zijnmet wat de netbeheerder toelaat. Bij grote vermogensis een netstudie vaak noodzakelijk.Door zelf energie op te wekken aan de hand van zon-nepanelen bespaart men al energie. De noodzaak omslimmer, maar vooral ook bewuster met energie om tegaan is nog nooit zo groot geweest. Er zijn verschillendemonitoringsystemen op de markt waar de hoeveelheidopgewekte energie op af te lezen is. Een energiemanage-mentsysteem kan nog verder gaan en zorgt er voor datmen zuiniger, groener en efficiënter met energie omgaat.Aan de hand van het energiemanagementsysteem kanmen ook gemakkelijk detecteren hoe men bijvoorbeeldhet energieverbruik omlaag kan halen. Zo kan de wasma-chine bijvoorbeeld draaien op het moment dat de zonschijnt. En de verlichting kan‘s avonds branden omdatde energie opgeslagen is in de accu.Kortom zonnepanelen of andere duurzame energiebron-nen in combinatie met energiemanagement zorgen er-voor dat we rationeel omspringen met energie. Hiermeedoen we onze planeet een groot plezier.
    • 22  Smart Homes Magazine - maart 2013UNETO-VNI heeft dit toekomstbeeld vastge-legd in de zogenaamde ‘0-energie-visie’. Indeze visie blijft het verlies van energie doortransport tot een minimum beperkt. Andersgezegd: het systeem is erop gericht voortdurend testreven naar een neutraal energieverbruik gedurende dedag. Zodra er ergens een overschot ontstaat, wordt deenergie zoveel mogelijk in de directe omgeving gebruiktop een plaats waar op dat moment juist vraag naar – endus eigenlijk een tekort aan – energie is, en andersom.Hier liggen grote kansen voor de installatiesector.Vier voorwaardenDe toekomstvisie van UNETO-VNI is gebaseerd op viervoorwaarden, waaraan we als samenleving in de ko-mende jaren kunnen en moeten voldoen:a. EnergiebesparingIeder bedrijf en ieder huishouden brengt de vraag naaren het verbruik van energie zoveel mogelijk terug. Daar-voor is in eerste instantie bewustwording nodig, maarook energiezuinige apparatuur en innovatieve systemenkunnen veel energiebesparing opleveren.b. Duurzame energieproductieDe energie die we nodig hebben, wekken we duurzaamop. Daarbij kunnen we bijvoorbeeld denken aan zonne-energie, windenergie en warmtekrachtkoppeling. Watde bron ook is, we gaan de energie bij voorkeur dichtbijde plek opwekken, waar de energie nodig is.c. EnergieopslagDuurzame energie is vaak niet beschikbaar op het mo-ment en op de plaats waar die energie nodig is. Het isdus noodzakelijk om techniek te ontwikkelen die hetmogelijk maakt om de gewonnen energie op te slaanen zonder te veel verlies te transporteren.d. Intelligente netwerkenOm de opgewekte energie efficiënt te kunnen gebruiken,is het belangrijk dat bijvoorbeeld de woningen in de enestraat gebruik kunnen maken van de energie die de wo-ningen in een andere straat opwekken. En andersom. Eenintelligent netwerk kan ervoor zorgen dat op die maniereen woonwijk zijn eigen lokale energiemanagementopzet en volledig zelfvoorzienend wordt.Een nieuwe energie-infrastructuurOp steeds meer plaatsen wekken consumenten en be-drijven zelf energie op. Om de energiebehoefte en debeschikbare energie zo goed mogelijk op elkaar af testemmen, zijn intelligente netwerken, zogenoemdesmart grids, nodig. Zulke netwerken lopen van hethoogspanningsnet (als het over elektriciteit gaat) enhet hogedruknet (gas en warmte) tot achter de gas- enelektriciteitsmeter in woningen én bedrijven. Met anderewoorden: de energie die we decentraal opwekken, moeteen plaats krijgen in onze energie-infrastructuur. Intel-ligente netwerken houden voortdurend het verbruik inde gaten van huishoudens, bedrijven en apparaten dieeraan verbonden zijn. Met die informatie kan het netwerkde levering en het verbruik van energie nauwkeurig opelkaar afstemmen.UNETO-VNI onderkent het belang van smart grids. Hierliggen grote kansen voor de installatiesector, denk daar-bij aan:-Installatie en beheer van nieuwe types energie-instal-laties in woningen-Inregeling en balancering van installaties voor de-centrale energieopwekking (in woningen en anderegebouwen).-Netfiltering: bewaking van de kwaliteit van spanningvoor het elektriciteitsnet.-Advies en beheer over de verdeling van energiestromen.-Plaatsing en beheer van oplaadpunten voor elektrischsmart homes magazine Thema energieDick Reijman, brancheorganisatie UNETO-VNIEen toekomst met intelligente energievoorzieningEnergie opwekken doe je samenondernemersorganisatie UNETO-VNI denkt dat het mogelijkis om op termijn op een duurzame manier en vrijwel zonderuitstoot van CO2 te voorzien in de behoefte aan energie vanconsumenten en bedrijfsleven in Nederland.Over UNETO-VNIUNETO-VNI is deondernemersorga-nisatie voor de in-stallatiebranche ende technische de-tailhandel. Met ruim5.000 aangesloteninstallatiebedrijvenmet een gezamenlijkeomzet van 14,5 mil-jard euro en 135.000werknemers is hetéén van de grootstebrancheorganisatiesvan Nederland.Illustratie: Bob Leenders
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  23vervoer. In de openbare ruimte, maar bijvoorbeeld ookin gebouwen, parkeerkelders of in de openbare ruimte.UNETO-VNI heeft smart grids benoemd als één van despeerpunten voor komende jaren. Een gericht actie-plan zorgt ervoor dat leden straks over de kennis enkunde beschikken om een leidende rol te spelen bij dezebelangrijke stap naar een energiezuinige gebouwdeomgeving.Energiebesparing en domoticaEnergiebesparing is niet alleen belangrijk om de CO2-uitstoot terug te dringen, ook om de energiekosten vanconsumenten en bedrijven in de hand te houden. Maarvaak weten consumenten niet eens hoeveel energie zijverbruiken en waar de besparingsmogelijkheden lig-gen. Om dat inzichtelijk te maken is domotica nuttig.De technologische mogelijkheden zijn enorm groot. Erkomen bijvoorbeeld steeds meer applicaties, waarbij opafstand monitoring en aansturing van de technischeinstallaties mogelijk is, bijvoorbeeld via een mobieletelefoon, tablet of computer. UNETO- VNI verwacht datdomotica uiteindelijk niet weg te denken zal zijn in onzewoon- en werkomgeving. UNETO-VNI vindt domoticazo’n belangrijk thema dat hiervoor een speciale leden-groep is opgericht, de vakgroep Do-IT.Ondersteuning van ondernemersUNETO-VNI ziet de omslag naar een duurzame ener-gievoorziening als dé grote kans voor de installatie-sector voor de komende jaren. De brancheorganisatieondersteunt ondernemers die met energiebesparingen duurzame energieopties willen inspelen op nieu-we kansen. Wij ontwikkelen trainingen en cursussen,geven voorlichtingsbijeenkomsten, participeren inmarktgerichte acties en ontwikkelen kwaliteitsbeleid.Bij zonne-energie bijvoorbeeld, staat UNETO-VNI aande basis van een Leergang Zonne-energie die wordtafgesloten met een door de overheid erkend CITO-examen en diploma, een Handboek Zonne-energie eneen kwaliteitserkenning voor zonne-energie installa-teurs via Stichting Erkenning Installatiebedrijf (SEI). Delaatste jaren is UNETO-VNI partner van de landelijkepromotiecampagne Solar Days. Dit landelijke evenementvindt dit jaar plaats van 5 tot en met 16 mei 2013 in enis erop gericht om de voordelen van zonnestroom enzonnewarmte onder de aandacht van consumenten enzakelijke opdrachtgevers te brengen.Hang- en sluitwerk | Woonhuisventilatie | Hardglas ramen | Aluminium- en glasvezel versterkte profielen0180 - 697500 | buva.nlMet de exclusieve Toegangscontrolesystemen van BUVA-DORMA wordt de veiligheid en hetbeheer van deuren en toegangen van woningen, zorginstellingen, kantoor- en fabrieksgebouwengewaarborgd. BUVA biedt oplossingen voor een toepassing met één deur, maar ook voortoepassingen waar bijvoorbeeld een centraal beheerd netwerk voor deuren, poorten, liften,toegang tot parkeerplaatsen of autorisaties om een machine te bedienen noodzakelijk zijn.De BUVA-DORMA Toegangscontrolesystemen zijn zeer flexibel en eenvoudig te installeren.De systemen worden bestuurd door de voorgeconfigureerde ‘Ready to Run Box’. Per box zijnmaximaal 15 deuren te besturen en in een systeem kunnen meerdere Ready to Run Boxentoegepast worden. Kijk voor meer informatie op buva.nlBUVA-DORMA ToegangscontrolesystemenControleop toegang
    • 24  Smart Homes Magazine - maart 2013CeesCollart,directeurvanEnergyhouseBVzegt:“De woning draait nu al bijna drie jaar en uitevaluaties blijkt dat het doel is bereikt en dathet project voldoende relevante informatieoplevert die we kunnen toepassen bij tal van nieuweprojecten.”In een nieuwbouwproject inVeldhoven werdeen geschikte woning gevonden om het Energyhouse-concept toe te passen. In nauwe samenwerking metketenpartners als Visietech, Hurks, Mansveld, Gebr. vanHout, OTB, Philips en Brainport werd het project in 2010opgeleverd. Het Energyhouse is een proefwoning dietot op heden gedraaid heeft zonder daadwerkelijkebewoners. Er zijn wel situaties nagebootst om bewoningte simuleren en de metingen zo realistisch mogelijk telaten zijn. Honderden geïnteresseerden hebben er eenbezoek gebracht en inspiratie opgedaan.In het project Energyhouse de MirreVeldhoven werden– geheel in lijn met de trias energetica – de volgendecomponenten toegepast:• een isolatie (Rc 5,5) en naad- en kierdichtheid vande woning;• een balansventilatie met warmteterugwinning;• elektrische PV-zonnepanelen (4800 Wp);• een accubank voor de opslag van elektriciteit (2x 24accu’s a 2 V elk, opslagcapaciteit 300 kWh);• thermische zonnecollectoren (12 GJ);• een buffervat voor warm water (1000 L);• een warmtepompsysteem met gesloten bron;• een laag temperatuur verwarmingssysteem;• een douchewarmte-terugwinning;• uitsluitend toepassing van LED-verlichting in huis;• aansluiting voor hotfill (vaat)- wasapparatuur enwarmtepompdroger.Geconcludeerd kon worden uit een meetprotocol datthermisch gesproken de combinatie van goede isolatieen ventilatie van het huis met de installatie van zonne-collectoren, buffervat, laag temperatuur verwarmingen warmtepomp goed werkt. Zelfs bij extreme koude(< -15oC) was het in huis steeds behaaglijk warm en waser voldoende warm tapwater voorhanden. Elektrischgesproken leverden de PV (zonne)-panelen ± 10% meerelektriciteit dan tevoren gedacht. Ook de opslagcapa-citeit van de accu’s voor elektriciteit lijkt voldoende omhet gehele jaar los van het net te kunnen functioneren:zo zijn de accu’s vol in de zomer en net niet leeg inde winter. In het effectief kunnen laden van de accu’sligt nog wel een uitdaging: hiervoor dient de sterktevan de stroom vanaf de PV-panelen immers de interneweerstand van de accu’s te kunnen overbruggen. Hier-voor is de meest optimale omvormer (inverter) nog nietgevonden. Momenteel loopt er additioneel onderzoekop deTechnische Universiteit Eindhoven om een betereoplossing te vinden.Ook de betrokken woningcorporatie Aert Swaens zetdeze opgedane kennis in bij andere projecten. Ruudvan Splunder, manager vastgoedontwikkeling bij dezecorporatie, verklaart:“De ambitie was om de woning losvan energiebeheerders te laten functioneren. Die ambitieis haalbaar gebleken. Dat kan uiteraard in de bestaandevoorraad niet zo eenvoudig. De expertise die we heb-ben opgedaan, nemen we inmiddels beleidsmatig mee,zowel in de bestaande voorraad als bij toekomstigesmart homes magazine thema energiesusan verheijVeel geleerd van Energy-house de Mirre VeldhovenEnergyhouse BV, gemeente Veldhoven en woningstichting Aert Swaens werkten de afgelopen jaren samen in het pro-ject Energyhouse de Mirre Veldhoven, een woning met com-ponenten voor opwekking, opslag en omzetting van elek-trische en thermische energie. Doel was aan te tonen of eenwoonhuis 365 dagen per jaar los van het gas- en elektranetin haar eigen energievraag kan voorzien.
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  25nieuwbouwprojecten. Denk aan toegepaste elemen-ten zoals warmte/koude-installaties, zonnepanelen enwarmteterugwinning.”Het project kent een aantal belangrijke leermomenten:• Vertrekpunt was een bestaand ontwerp van een woon-huis wat waar mogelijk werd gemodificeerd. Idealiter zouje het woonhuis van scratch af aan willen ontwerpen,zodat de positionering t.o.v. de zon, de bouwmethodiek(houtskelet i.p.v. beton/kalkzandsteen), de detaillering(met name aansluitingen t.b.v. de naad en kierdichtheid)en indeling van de woning (bv. positie van balansven-tilatie) verder verbeterd kan worden;• Een nieuw opgeleverd huis bevat ongeveer 5000 litervocht. Met een laag temperatuur verwarmingssysteemduurt het vele malen langer voordat het huis is‘droog-gestookt’dan bij een traditioneel verwarmingssysteem.Dit betekent dat de meetgegevens in het eerste jaar sterk‘vervuild’worden (vochtige lucht vraagt meer energie omte verwarmen). Communicatie op dit vlak naar bewonersis erg belangrijk, opdat het hogere energieverbruik in heteerste jaar kan worden verklaard, alvorens dit structureellager wordt;De volgorde van de stappen in het ontwerp-, bouw- eninstallatieproces en de exacte uitvoering van de detailszijn uitermate belangrijk: de mate van naad- en kierdicht-heid zijn b.v. cruciaal voor de exacte dimensioneringvan de installaties.Teneinde het project Energyhouse de Mirre Veldhovennaar een grotere schaal te brengen, blijven de drie sa-menwerkende partijen ook in 2013 met elkaar in gesprekover nieuwe mogelijkheden. Een van de wensen is omde proefwoning te laten bewonen door een‘proefgezin’.“Toch is dat niet een hoofddoel geweest,”vervolgt VanSplunder, “het ging er ons echt om, om te leren en telaten zien.”www.energy-house.nlIPervoice brengt woongebouwen tot leven met een slim geïntegreerddeurcommunicatiesysteem. Bijna alles is mogelijk. Denk bijvoorbeeld aandeurvideo, toegangscontrole met elektronische sleutels, camerabewakingen paniek- en inbraakalarm. Of aan video en voicemail van bezoekers,intercom tussen de appartementen en berichtendienst vanuit debeheerder. IP, CAT.5-bekabeling, veel gesprekskanalen... IPervoice is onbeperktuitbreidbaar, leeft mee met de wensen van de bewoners en laat zich opafstand beheren. Op www.elbotechnology.nl vindt u meer informatie overeen alleskunner met veel installatiegemak.IPervoiceIntegrale alleskunnermet installatiegemak
    • 26  Smart Homes Magazine - maart 2013De techniek is er, het verduurzamen vanje eigen energievoorziening is rendabel,de vraag is alleen: hoe zorgen we dat hetgebeurt? Hoe organiseren we dat? De tijdvan afwachten en naar de grote energiebedrijven enoverheid kijken, ligt achter ons. Deze ontwikkeling isonlosmakelijk verbonden met de gaande zijnde ener-gietransitie. We gaan van fossiel naar duurzaam, vancentraal naar decentraal, en van shareholder value naarstakeholder value (de coöperatie). Die verschuiving heeftnatuurlijk ook impact.KANSEN ZIENDe energietransitie, de verduurzaming van onze ener-gievoorziening, is een multidisciplinair vraagstuk. Sa-menwerking binnen een lokale coöperatie biedt kansenvoor iedereen. Het belang van particulieren is betaalbare,eigen en duurzame energie; het lokale bedrijfslevenheeft juist belang bij het invullen van de lokale vraag.De overheid heeft doelstellingen omtrent duurzaam-heid en leefbaarheid. Kennisinstellingen zoeken naarwegen om hun kennis van waarde te laten zijn. Maat-schappelijke instellingen zien kansen om hun doelenvia een coöperatie mee te helpen realiseren. Dankzijsamenwerking kan een 5x-win worden gecreëerd. Iederestakeholder stelt zich terecht de vraag: wat betekentzo’n energiecoöperatie nu voor mij? En wat gaat er voormij veranderen? Misschien wel de meest interessanterelatie is die tussen de volgende twee stakeholders: departiculieren en het lokale bedrijfsleven.Vitale schakel tussen vraag en aanbodWaar kan een burger die zijn huis toekomstbestendigwil maken (betaalbaar en duurzaam) op dit momentterecht? Er zijn voorbeelden van burgers die op basisvan eigen kennis en initiatief tot een verbetering vanhun energiehuishouding gekomen zijn, maar dit zijnveelal de mensen die in hun werk hiermee te makenhebben. Voor de gemiddelde burger is het nog steedseen oerwoud aan aanbieders en verhalen over zonne-panelen, warmtepompen, isolatie en overige energie-besparende maatregelen. Regelmatig zijn dit verhalenvan aanbieders die enkel voor eigen parochie preken ensoms installaties en werk verkopen wat helemaal nietgoed past bij de specifieke situatie van de bewoner.Daarom kiezen veel mensen er uiteindelijk voor omtoch nog maar even te wachten. Hierin kan een lokaleenergiecoöperatie een belangrijke rol spelen.De lokale energiecoöperatie helpt de specifieke en be-wonersafhankelijke vraag te definiëren én zorgt voorbundeling van deze vraag. Vervolgens is de uitdagingom deze vraag op een goede manier aan de aanbodzijdete koppelen.En juist daar ligt volgens Felix van Gemen, directeur vande Verenigde Energie Coöperaties, een prachtige kansvoor de lokale samenleving:“Door het zoveel mogelijkinvullen van deze vraag door het lokale bedrijfsleven. Delokale energiecoöperatie helpt bij het goed formulerenvan de vraag en het vinden van het passende aanbod.Op dit moment zijn er leveranciers die meer dan twintigoffertes uitschrijven voor één nieuwe klant: daar is nie-mand bij gebaat.We kunnen dit proces lokaal efficiënter,goedkoper en kwalitatief beter organiseren.”Belangrijk daarbij zijn wel de volgende uitgangspuntendie in de praktijk voor veel energiecoöperaties wordengehanteerd:smart homes magazine thema energieFelix van GemenZo klein als kan en zogroot als nodigDe lokale energiecoöperatie als vitale schakelIn veel steden, stadsdelen, dorpen, of wijken is of wordt wel een lokaal burgerinitiatief opgestart. Metdecentralisatie van de energievoorziening als doel en de coöperatieve rechtsvorm als middel. Hetbegon met Texel Energie en de NHEC (Noord-hollandse Energie Coöperatie). Momenteel zijn er ongeveerhonderd lokale energiecoöperaties die vanuit burgers zijn opgestart en dat aantal neemt in een raptempo toe. Deze beweging lijkt niet meer te stoppen, en de vraag “Trend of Hype?” wordt al lang nietmeer gesteld. Want een ding is duidelijk: burgers gaan zelf het heft in handen nemen bij het betaal-baar, eigen en duurzaam maken van hun eigen energievoorziening.
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  27• Er mag geen sprake zijn van gedwongen winkelne-ring.• Transparantie over kostenstructuur en opbouw• Het gaat niet om de goedkoopste oplossing maarom betaalbare kwaliteit. Belangrijk onderdeel vande kwaliteit is de (na)zorg.De energierekening als bron van financieringAls gezegd, de techniek is er, veel van de maatregelenhebben een positieve business case. Maar hoe financierje dit? Een essentiële ontwikkeling in de markt is detrend om energiebesparende en woningverbeterendemaatregelen, te financieren via de energierekening. Hetzogenaamde‘on-bill-financing’.Voor een zelfde, of vaaklager maand bedrag, profiteert de bewoner van eencomfortabeler en duurzaam huis. De opbouw van deenergierekening is alleen veranderd. Ook qua financie-ring biedt dit voordelen: de energierekening is immersnog steeds een van de best betaalde rekeningen vanhuishoudens. Dit biedt de mogelijkheid om met eenlaag risico goedkoop kapitaal aan te trekken waardoorhet lid van de energie coöperatie als het ware ont’zorgd’wordt: met per direct lagere woonlasten zonder datvoorgefinancierd hoeft te worden.Regionale en landelijke samenwerking EnergieCoöperatiesFelix van Gemen zegt echter:“Het vinden van een leve-rancier die voor goede prijzen stroom en gas levert incombinatie met deze dienst, is niet gemakkelijk. Mededaarom hebben in 2012 een aantal lokale energiecoö-peraties het initiatief genomen om een gemeenschap-pelijke coöperatie op te richten die de lokale energie-coöperaties gaat ondersteunen: de Verenigde EnergieCoöperaties ua. Deze samenwerking is opgezet vanuitde filosofie: organiseer de zaken zo klein als kan (metoog voor de lokale sociale netwerken) en zo groot alsnodig (centraal).Een van de belangrijkste taken van deze landelijke co-öperatie wordt het inrichten van een landelijke backof-fice waar alle lokale energie coöperaties gebruik vankunnen maken.”Er zijn overigens meerdere initiatieven die op landelijkniveau een faciliterende rol willen vervullen naar lokaleenergie coöperaties. Het zou voor de sector (red. lokaleenergiecoöperaties) een geweldige ontwikkeling zijn alsdie initiatieven elkaar weten te vinden en elkaar goedaanvullen en versterken. Uiteindelijk streven deze lan-delijke initiatieven allemaal naar hetzelfde: het biedenvan de gereedschappen voor lokale energiecoöperatieszodat zij lokaal maximaal kunnen presteren. De sector isnog jong, maar als we binnen de sector op een goedemanier met elkaar gaan samenwerken, kunnen lokalecoöperaties een vaste waarde in de energietransitieworden.”Energie als katalysatorEnergie is een actueel thema. Toch heeft de sterkegroei van lokale energie coöperaties misschien welmeer met het coöperatieve dan het thema ‘energie’ temaken. De latente behoefte om samen te werken intijden van groeiende schaarste (zorg, voedsel, energie)wordt steeds groter. Bij diverse lokale (energie) coöpe-raties wordt al hardop de vraag gesteld:“als we kunnensamenwerken rondom het thema energie, dan kunnenwe ook op andere thema’s met elkaar samenwerken?”.Energie kan gezien worden als een katalysator van eenproces wat zich de laatste jaren afspeelt: minder afhan-kelijk worden van de steeds groter wordende bedrij-ven, en als lokale economie en samenleving het heftweer in eigen handen nemen. Deze ontwikkeling biedtdus in de hele breedte kansen voor het lokale bedrijfs-leven: think global, act local!Ons motto luidt:alleen ga je sneller,maar samenkom je verder.”Felix van Gemen
    • 28  Smart Homes Magazine - maart 2013Voor de burger, en zeker die met de kleine porte-monnee, doen de stijgende energielasten gaan-deweg een steeds groter beslag op het huishoud-budget. Voor de overheid is het daarnaast moeilijk omafgesproken ambities op het vlak van klimaatbeleid waarte maken. In den lande zien we tientallen samenwer-kingsverbanden ontstaan om dit klein- en grootschaligte benaderen. Een van die initiatieven is Zummere Power,in de gemeente Someren (NB) met een verwijzing naarde uitspraak van de gemeentenaam in dialect.Doelstelling is ervoor te zorgen dat de energienota be-taalbaar blijft; een‘eigen’en onafhankelijk energiebedrijfontstaat van, voor en door inwoners en bedrijven inSomeren; een duurzaam en (uiteindelijk) energieneutraalleefklimaat wordt gerealiseerd.Een breed draagvlak is van levensbelang voor dergelijkecoöperaties. Zummere Power heeft dit al gevonden.Steun is uitgesproken door de dorpsraden, gemeenteSomeren, OndernemersVereniging Someren, IndustrieelContact Asten-Someren, Rabobank, ZLTO, Varendonck-college, Greenco, streekmanager,Veterinair Centrum enHet Summers Landschap.Verder is er contact met anderelokale initiatieven, ondersteunende koepelorganisaties,SRE, provincie, Brabantse Milieu Federatie.Na een korte eerste presentatie (november 2012) bijhet project Someren Bespaart Energie (samenwer-kingsproject van acht bedrijven gericht op duurzaamverbouwen van de eigen woning) hebben zich zo’ntwintig belangstellenden aangemeld. Deze hebbende basis gelegd voor de coöperatie en organiseerdenvoorlichtingsbijeenkomsten in de vier dorpskernen vanSomeren. De volgende stap in het creëren van ‘Power’opdat‘Zummere’daadwerkelijk de knop om gaat zetten.Carel van der Zanden, een van de initiatiefnemers zegt:“De grote energieleveranciers hebben per klant jaarlijkseen marge. Door zelf als energiebedrijf te opereren kunje deze marge naar je toehalen en vervolgens inzetten,deels om het energiebedrijf in stand te houden, deelsom nieuwe initiatieven van duurzame opwekking testimuleren. De reguliere kasstroom biedt mogelijkheidtot financiering. Subsidiemogelijkheden zullen waar mo-gelijk benut worden, echter de coöperatie mag daarvanniet afhankelijk zijn. De revenuen komen ten goede aande lokale gemeenschap.”Dat lokale initiatieven concur-rerend kunnen werken is inmiddels bewezen.Door inwoners aandeelhouder te maken zal een impulsgegeven worden aan bewustwording omtrent energieen duurzaamheid. Leden hebben inspraak over de re-venuen. Sociale cohesie wordt bevorderd. Een goedvoorbeeld betreft de coöperatieve winkel in Sterkselwaarvan de helft van de huishoudens in dit dorp aan-deelhouder is.”OnafhankelijkIn tegenstelling tot de grote energieleveranciers heeftde lokale duurzame energiecoöperatie géén belangin toename van het energieverbruik. De coöperatieis ook zo min mogelijk afhankelijk van buitenlandseenergievoorziening. De coöperatie zal een uitstekend‘voertuig’zijn om inwoners en bedrijven te informeren,adviseren en ontzorgen in lokale energieopwekkingen energiebesparingsprojecten. De verbinding naareducatie en scholen is snel gelegd.Bij welslagen van de energiecoöperatie zal een positievebijdrage aanhet leefklimaatzijn geleverd,en een beterleefklimaat ge-realiseerd voortoekomstigegeneraties.Voor nadereinformatie:Carel van derZanden,info@zumme-repower.nlZummere Power zet de knop omEr is grote afhankelijkheid van groteenergiebedrijven die strijden om fos-siele bronnen. De noodzakelijke re-ductie van CO2-uitstoot blijft ver ach-terwege bij de wenselijke scenario’s.smart homes magazine thema energie felix van Gemen
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  29Energie-efficiëntie is een sleutelwoord dat tegen-woordig kan worden gevonden in alle domeinenwaarin de vraag naar energie bestaat. Vergaandemaatregelen voor energiebesparing en broeikasgas-sen en emissiereductie zijn onvermijdelijk.Smart Homes is betrokken bij één van de Europeseonderzoeksprojecten dat gericht is op stimuleren vanenergiereductie in publieke gebouwen. Het project isKnoholEM genaamd, een samenstelling van (knowledge-based energy management for public buildings throughholistic information modeling and 3D visualization).Dit onderzoeksproject wordt medegefinancierd doorde Europese Commissie in het kader van het zevendeFramework Programma.Het internationale consortium bestaat uit 13 partnersuit Duitsland, Nederland, Groot-Brittannië, Ierland, Italiëen Spanje. Deze partners zijn allen vanuit hun eigenexpertise en interesse in energie betrokken bij dit pro-ject. De resultaten moeten breed toepasbaar zijn vooruiteenlopende publieke gebouwen in alle landen vande EU. Er wordt gestreefd om door toepassing van hetKnohoIEM-systeem een energiereductie van 30% terealiseren in bestaande publieke gebouwen. Het me-rendeel van de bestaande Europese onderzoekspro-jecten richt zich op traditionele energiebesparendemaatregelen in huidige publieke gebouwen en hebbenbetrekking op het verbeteren van thermische isolatie,rendementsverbetering van apparatuur ( cv-ketels, air-conditioning, warmtepompen, verlichting) én slimmeelektriciteitsmeters. Dat onderzoek richt zich alleen opdeze gebruiksdomeinen.“Het Energiebesparingspotentieel is bij gebouwen ech-ter veel groter,”zegt Peter Brils, projectleider van SmartHomes, “Binnen KnohoIEM kijken we niet alleen naardeze ‘klassieke’ energiebesparende maatregelen, maarkijken we ook naar het intelligent vermijden van ener-gieverspilling. Ook letten we er op hoe de energievraagvan een gebouw kan worden geoptimaliseerd door bij-voorbeeld te kijken naar het gedrag van de gebruikers,weer en weersvoorspelling. In het onderzoeksprojectzijn vier publieke gebouwen (o.a. kantoor, hogeschool,zorgfunctie) uit Spanje en Nederland gekozen als test- endemonstratieobject. Door deze demonstratiegebou-wen via een server aan elkaar te koppelen kunnen deGBS-systemen (gebouwmanagementsystemen) van degebouwen als het ware leren van elkaar.”Het ultieme doel van KnohoIEM is de ontwikkeling vaneen nieuw intelligente ener-giemanagementsysteem,dat interoperabel is met allebestaande GBS-systemen inEuropa. En dat tevens hetcomfort en veiligheid van degebruikers wordt bevorderd.Voorwaarde van het onder-zoek is dat we gebruikma-ken van de in de gebouwenaanwezige bestaande tech-nologie zoals GBS-systemen,sensoren, actuatoren, verwar-ming, koeling, en ventilatie.Het systeem wordt ontwikkeld op basis van de elementen:• Een algemene gebouwtaxonomie (methode van indelenin groepen) met alle mogelijke functionele elementen enfunctionaliteiten van een gebouw.• Een algemene functionele structuur van een gebouw,automatiseringssystemen, energie verbruikende enproducerende toestellen, gebaseerd op de generiekegebouwtaxonomie.• Een generiekgebouwontologie (datastructuur) die allemogelijke interactie tussen de bouwelementen, gebouw-automatisering, energie verbruikende en producerendeapparatuur en tevens de energiezuinige exploitatie vanhet gebouw bevat.• Een database, met historische data, configuraties van hetenergiemanagementsysteem en de gebouwspecifieke on-tologie die afgeleid is van de generieke gebouwontologie.• Implementatie van bestaande hardware-apparatuur,universeel aan te sluiten op alle soorten gebouwen, au-tomatiseringssystemen en energie- consumerende enproducerende apparatuur.Smart Homes levert samen met woningstichting ‘deZaligheden’uit Eersel een van de twee test- en demon-stratieobjecten in Nederland, het Forumgebouw. Alszodanig is Smart Homes betrokken bij het verzamelen enanalyse van data m.b.t. ener-gie, fysieke eigenschappen,bestaande GBS-systemen eninstallaties. Ook houden zijzich bezig met integratieen analyse van de in hetKnohoIEM-project te ont-wikkelen hard- en software-oplossingen.thema energie smart homes magazinePeter brils en susan verheijOnderzoek energiebesparing in publiekegebouwenProjectinformatie:Programma: EEB-ICT-2011.6.4 ICT for energy-efficientbuildings and spaces of public useNummer: FP7-285229Looptijd: september 2011 – augustus 2014Smart Homes contactpersoon: Peter Brilshttp://www.smart-homes.nl/Innovatie/Europees-Onderzoek/KnoholEM.aspx
    • 30  Smart Homes Magazine - maart 2013Eenmaal aan deTaurusavenue aangekomen, vielde‘open’structuur van de ontvangsthal meteenop. Niet alleen vanwege de lichtinval, maarzeker ook de architectuur, die daar uiteraardin grote mate aan heeft bijgedragen. Hoewel het eenhuurpand betreft, werd vanaf de tekentafel van BIASArchitecten nauw overlegd. Immers, Schneider Electricis dat aan haar stand verplicht.Een van de belangrijkste doelen, naast huisvesting vooralle medewerkers, was om onder andere het energiever-bruik in de categorie‘Very Good’te krijgen bij BREEAM.Gedurende de nieuwbouw werd deze doelstelling ruim-schoots gehaald en opgeschaald naar‘Excellent’. BREEAMgaat overigens over meer dan alleen energieverbruik,zie www.breeam.nl.Erik Zwaan, Business Consultant Power&Building, enInger Snaphaan, Marketing Communications Specialistleiden enkele zakenrelaties en ons rond door het ge-bouw, te beginnen op de begane grond. In de‘customerarea’is ruimte voor lezingen voor zo’n zestig personen.Daarnaast bevindt zich de kantine voor het personeel(350 werkplekken, waarvan 75 voor flexwerkers) en dekeuken.Gedurende deze rondleiding wijst Erik Zwaan ons steedsop maatregelen en voorzieningen die er toe hebbenbijgedragen om in die ‘excellent’-categorie te komen.Soms zijn het maar kleine dingen, soms heel ingrijpende.Neem een voorbeeld van het eerste: de vriescel in dekeuken is ingebouwd in de koelcel waardoor bij gebruikvan de vriescel er geen kou verloren gaat. Als tweedevoorbeeld is de leistenen vloer zodanig geïmpregneerddat het onderhoud met eenvoudige en milieuvriende-lijke schoonmaakmiddelen gedaan kan worden. Ook isaan het buitenmilieu gedacht: nestkastjes voor vogels,grind op het dak voor de zilvermeeuw.Verlichting, warmte, isolatieIn de kantoren is speciale aandacht besteed aan de ver-lichting: gangscheidend is er lichtinval, tussen de kamersis het dicht. De wanden tussen de kantoren zijn ook nogeens te gebruiken als whiteboard en zijn magnetisch.Er is gebruik gemaakt van een mix tussen led en tl. Delaatste is nog steeds efficiënter qua lichtopbrengst enis in gestandaardiseerde groepen aangebracht. Denkaan de besparing van de installatiekosten.Op de diverse etages treffen we gestandaardiseerdewerkplekken aan voor de flexwerkers. In hoogte ver-stelde bureaus, verzonken contactpunten voor elektra,smart homes magazine partnerReportageYvonne van der Ven en Theo Wubbolts / foto’s: maasdam/ Hans morrenHoofdkantoor SchneiderElectric echt bijzonderSmart Homes ging begin februari naar Hoofddorp om het nieuwe hoofdkantoor van SchneiderElectric te bezoeken en sprak onder andere met Erik Zwaan, die als projectleider nauw betrok-ken was bij de bouw. Schneider Electric is dat aan haar stand verplicht.Foto SmartHomes
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  31communicatie en internet. Per afdeling zelfs in een an-dere kleurstelling.Het trappenhuis is zodanig vormgegeven dat je lieverde trap neemt dan de lift. Enerzijds door de looprichtingte beïnvloeden, anderzijds door de ‘openheid’.Erik Zwaan:“Je merkt niet alleen aan jullie dat je bijna detrap automatisch pakt, ook het personeel doet dat. Delift wordt nauwelijks gebruikt. En dat draagt natuurlijkweer bij aan vermindering van het energieverbruik.”Op een van de verdiepingen zien we een groot aantalwerkplekken die door kastruimte zijn gescheiden. Dewanden van het meubilair zijn akoestisch zodanig ge-maakt dat ‘overspraak’ tot een minimum beperkt blijft,waardoor er een ‘weldadige’ rust heerst en iedereenzich kan concentreren op zijn of haar werkzaamheden,terwijl onderling toch contact mogelijk blijft.Op het dak ligt 330m2 aan PV-panelen – een besluitdat relatief laat is genomen in het bouwproces, om-dat de target ‘excellent’ al bereikt was – die goed zijnvoor 55.000kWp. Naast de implementatie van vloer-verwarming, wordt de warmtemeting per verdiepingverzorgd. Voorts wordt er van een Bio-WKK-installatiegebruik gemaakt, waarvan Schneider Electric warmwater afneemt voor tarieven die vergelijkbaar zijn metstadsverwarming.Na deze indrukwekkend rondleiding was er tijd inge-ruimd voor een aantal vragen, die Smart Homes aanErik Zwaan voor wilde leggen.Project in het kort:Opdrachtgever:Schneider ElectricLocatie:HoofddorpArchitect:Bias ArchitectenOmvang: 5.671 m2Duurzame certifice-ring: BREEAM Excel-lent en ISO 50001Aantal werkplekken:350Ontwikkelaar:OVG Projectontwik-kelingAannemer:Boele & van EesterenInstallateur: KropmanInstallatietechniekProjectinrichter(tapijt, binnenwanden,keuken, afbouw etc):Maasdam groepVerlichting: Philips
    • 32  Smart Homes Magazine - maart 2013Onlangs is Schneider Electric gestegen naar plaats 13 opde lijst van 100 meest duurzame ondernemingen. Wat ishet doel voor het komende jaar, eventueel jaren, en hoedenkt Schneider Electric dit te realiseren?“Het is de beloning voor beleid, maar ook voor het steedsbeter registreren. Dingen anders gaan doen en laten zien.Een voorbeeldrol vervullen. Plannen op de tekentafelkunnen best okay zijn, maar hoe pakken ze in de praktijkuit? Doel is ook om met BREEAM een verduurzaming bijde bouwkolom te realiseren. Schneider Electric wil deenergiemanager zijn van de klant. Of we kunnen stijgenop de eerder genoemde lijst is op zich niet zozeer eendoel. In de loop van de tijd is blijvend op niveau presterenook een zekere vorm van stijgen.Welke belangrijkste, meest qua kostenbesparing in hetoog springende, energiebesparende oplossingen zijn erzoal in het nieuwe hoofdkantoor aangebracht en kuntu een voorbeeld geven?“Een van die oplossingen is de aanwezigheidsdetectie,het hergebruik van restwarmte, de energieopwekkingen de wisselwerking tussen vloerverwarming en koe-ling. Alle verbruik wordt per etage gemeten. Binnen-kort wordt alles op de hier in het gebouw hangendemonitoren zichtbaar gemaakt. Volgens TNO is er ookeen besparing mogelijk van 2 tot 5%, alleen al door hetproces van bewustwording.”Als je dit vergelijkt met het voormalige hoofdkantooren dezelfde parameters toepast, scheelt dat veel opjaarbasis?“Ja, substantieel, dat komt mede doordat we continubezig zijn volgens ISO50001.”Zijn deze oplossingen ook in andere gebouwen toe tepassen? En zo ja, alleen in nieuwe of ook in bestaande?“De oplossingen die we hier hebben toegepast zijnniet voortgekomen uit ‘rocket-science’, maar één opéén elders toe te passen. Alles is gewoon op de marktverkrijgbaar.”Wat is de toekomststrategie van Schneider Electric metbetrekking tot energiebesparing?“We willen blijvend innoveren en ontwikkelen verderdoor het adagium ‘space management = energy ma-nagement’.”Hoe kan Schneider Electric bijdragen aan energiebespa-rende oplossingen voor bijvoorbeeld het MKB?“Onze ‘voorschrijvers’ zijn de architecten. Aan Stabu(Stichting STABU Bouwbreed Informatiesysteem, red.)wordt een nieuw hoofdstuk toegevoegd voor de be-stekschrijver. Aan de bewustwording dragen wij onssteentje bij met de ‘Schneider Academy’.”HoezietSchneiderdeintegratievanEenW.Watbetekentdat voor de installatie-branche?“E enW gaan convergeren en worden gebouwbeheers-systemen. Zo passen we BACnet toe voor de ‘schacht’van het gebouw en voor de afzonderlijke verdiepingenbijvoorbeeld KNX of LON.”Foto SmartHomes
    • BREEAM-NL CertificeringHet van oorsprong Britse BREEAM is ook in Nederland inmiddels eenbegrip. BREEAM-NL is een beoordelingsmethode om de duurzaamheid-prestatie van gebouwen te bepalen. Er zijn onder andere certificatenvoor nieuwbouw, bestaande gebouwen en gebiedsontwikkeling.BREEAM-NL Nieuwbouw is sinds september 2009 operationeel.Het wordt gebruikt om de duurzaamheidprestatie te bepalen vanníeuwe gebouwen. BREEAM-NL In-Use beoordeelt al bestaande gebou-wen op drie niveaus: gebouw, beheer en gebruik. Het derde keurmerkheet BREEAM-NL Gebiedsontwikkeling en beoordeelt de duurzaam-heidprestatie van gebiedsontwikkeling. De doelstelling van BREEAM iseen om duurzaamheid van gebouwen te analyseren en steeds verderte verbeteren.BREEAM staat voor Building Research Establishment EnvironmentalAssessment Method en werd oorspronkelijk ontwikkeld en geïntro-duceerd door het Building Research Establishment (BRE), een Engelseonderzoeksinstantie enigszins vergelijkbaar met het NederlandseTNO.De toevoeging NL maakt duidelijk dat het hier om de Nederlandseversie gaat. BREEAM stelt een standaard voor een duurzaam gebouwen geeft vervolgens aan welk prestatieniveau het onderzochte gebouwheeft. De doelstelling van BREEAM is een methode te ontwikkelen omgebouwen te analyseren en verbeteren.Het systeem maakt gebruik van kwalitatieve weging; als totaalscorekrijgt een nieuw gebouw of gebied 1 tot 5 sterren (Pass, Good, VeryGood, Excellent of Outstanding). Het hoofdkantoor van SchneiderElectric heeft het certificaat Excellent gekregen.ISO 50001-certificeringDe norm voor energiemanagementsystemen, ISO 50001, is uitgebrachtop 15 juni 2011. Deze norm biedt een internationale richtlijn voorenergiebeheer door organisaties. ISO 50001 sluit aan bij ISO 14001en is ook te gebruiken in combinatie met ISO 9001.ISO 50001 biedt richtlijnen voor elke organisatie die een energiema-nagementsysteem op wil zetten, verbeteren of onderhouden.Kenmerken ISO 50001• Ontwikkeling baseline van het energieverbruik.• Een kader voor de integratie van energie-efficiëntie in de praktijk.• Betere meting, documentatie, rapportering en benchmarking vanhet energieverbruik.• Meer transparantie en communicatie over het energiebeheer.• Beter bewustzijn en beste praktijken en gedragscodes op het gebiedvan energiebeheer en energiegebruik.• Een systematische evaluatie en planning van de toepassing vannieuwe energie-efficiënte technologieën.• Een kader voor de promotie van energie-efficiëntie in de toeleve-ringsketen.•Verminderen van de emissies zonder negatief effect op de activiteiten.• Blijvend verbeteren van de energieprestatie.Leertouwer b.v.A. Plesmanstraat 383770 AA BarneveldT: +31(0)342 425 151E: info@leertouwer.nlW: www.leertouwer.nlB.E.G.B.E.G. Nederland bvTjalk 422411 NZ BodegravenT: +31(0)172 47 6800E: info@beg-luxomat.nlW: www.beg-luxomat.comBUVA-DORMA:controle op toegangBUVA: rationelebouwproduktenBremen 52993 LJ BarendrechtT: 0180 697 500F: 0180 697 505E: info@buva.nlW: www.buva.nlD2Domotica,maatwerk indomoticavoor de professionalen particulierRietveldenweg 47e5222 AP ’s-HertogenboschT: 073 711 4586W: www.d2domotica.nlRTI, Novasonar, Abitana, Smart-e, MozaexViertron BVZuideinde 22991 LK BarendrechtT: 0180 618 355FF 0180 619 967E: info@viertron.nlW: www.viertron.nlRosbayerweg 411521 RW WormerveerPostbus 2401520 AEWormerveerT: 075 621 7628E: info@vercoma.nlW: www.vercoma.nlVercoma Communicatie Systemen B.V.Elbo Technology B.V.Science ParkEindhoven 57075692 EP SonT: +31 (0)40 2679 876F: +31 (0)40 2679 870W: www.elbotechnology.nlElbo Technology biedt integrale oplossingenvoor Communicatie, Comfort en BeveiligingSmart Homes Magazine -maart 2013  33
    • 34  Smart Homes Magazine - maart 2013Ga maar na. Het totale oppervlak van de CESbedraagt 37‘football fields’– en je mag zelfuitrekenen hoe groot dat is, okay, bijna 18ha. – waar 3.250 exposanten proberen deruim 150.000 bezoekers zinnenprikkelend te trakterenop nieuwe producten, trends en ontwikkelingen.Naast het immens grote LVCC, Las Vegas ConventionCenter met drie gigantische hallen, is er tentoonstel-lingsruimte te vinden in het aanpalende Hilton en hetiets verderop aan de Strip gelegen Venetian. Goedebusverbindingen – de organisatie zet zo’n 140 bussenhiervoor in – verzorgen het transport van en naar dediverse locaties.Naast de onmetelijke rijen standaard standjes van Azia-smart homes magazine Beursverslag CES 2013Theo WubboltsCES 2013,veel nieuws, héél veel!De Consumer Electronics Show, die jaarlijks wordt georganiseerd in Las Vegas, zit er weer op. Nazes dagen intensief de‘fair-grounds’afgelopen te hebben – ik schat dat de totaal afgelegde wegeen marathon in lengte overschrijdt – blijkt de verslaglegging toch nog een stuk lastiger…
    • Smart Homes Magazine - maart 2013  35tische komaf – waar de standbemanning kijkt of ze eentaakstraf uit moeten zitten – en waarbij alles‘blinkt’en‘glittert’, is de CES het domein van de grote jongens,die elk niet altijd overeenkomstig hun marktpositievloeroppervlak inkopen.Je zult begrijpen dat dit voor één mens teveel is, daaromis het moeten maken van keuzes onvermijdelijk.Vandaareen selectie.Op de persdag bijt inmiddels traditiegetrouw LG ’s och-tends om acht uur het spits af.“Touch the Smart Life”, ishun motto en zetten dit kracht bij in zowel wit- als bruin-goed. Bij monde vanWayne Park, President & CEO van LGAmerica:“Smart Life is the core of LG, smarter life, betterlife and easier life.”In de categorie beeld zijn alle scher-men inmiddels uitgevoerd in LED-technologie, maakt de‘Magic Remote’de bediening nóg eenvoudiger enzet LG groots in op OLED en in resolutie opUltraHD, oftewel 4k. LG toonde een 84 inch4k scherm, met verwachte prijs van $ 12.000.Met de Magic Remote-afstandsbediening hebje vanaf nu nog maar één afstandsbedieningnodig voor je Smart TV, geluidssysteem, DVD-of Blu-ray player en set-topbox. Om naast jeSmart TV andere apparaten te bedienen, ver-schijnt op de tv een virtuele afstandsbedieningop het scherm die je kunt besturen via hethandige‘point-and-click’-systeem van de Ma-gic Remote. Ook voor de installatie heb je nietlanger een ingewikkelde code of pc nodig. Meteen paar simpele stappen kies je het merk enmodel van je geluidssysteem, Blu-ray-speler ofset-topbox. (In de Central Hall kon je de standvan LG met geen mogelijkheid over het hoofd zien,ook al had je geen 3D-bril op.)LG heeft voor het eerst de revolutionaire OLED TV metgebogen scherm getoond. Dankzij een flauwe binnen-waartse flex, is het hele schermoppervlak op gelijkekijkafstand. Hierdoor geeft de gebogen OLED TV haar-scherp beeld zónder visuele vervorming en detailverlies,ook in 3D.De 100-inch Laser Display van LG biedt de kijker eenFULL HD beeldkwaliteit, waarbij de laserverlichting zorgtvoor een ware bioscoop-ervaring.Voor het projecterenvan beelden was in het verleden een aanzienlijke af-stand nodig tussen het projectiescherm en de projector,wat het ongeschikt maakte voor thuisgebruik. Met de100-inch Laser Display tv is dit voorgoed verleden tijd,omdat je de lens kunt plaatsen op slechts 56 cm van hetprojectiescherm. Dit maakt de Laser Display uitermategeschikt voor gebruik in de vergaderruimte én in dewoonkamer. De LG Laser Display beschikt over zowelSmart TV- als Digitale TV-mogelijkheden en wordt ge-leverd met twee ingebouwde 10-watts speakers en hetherkenbare Cinema Screen design.Op het terrein van witgoed doet WiFi haar intrede –denk aan bediening en monitoring van je wasmachine,koelkast – lees ook food management – en… stofzuiger.Vergun mij verder te gaan zoals de persdag was gepro-grammeerd…StreamTVEen‘hot’item is 3D. Nu vrijwel alleverkochte vlakke beeldschermendeze feature hebben – 40 miljoenverkochte exemplaren in 2012,waarvan een kwart in China – ishet natuurlijk leuk om te vertellendat het een succes is… maar kijktde consument wel in 3D? Nee, dus.Domweg omdat hij of zij geen bril-letje op de neus wil zetten. Met de‘Ultra-D’-technologievan het bedrijf StreamTV komt hier een eind aan, ikbedoel dan: geen bril en toch 3D! Op alle beeldscher-men en met 1080p content. Ultra-D maakt er 2160pvan. Met overtuigend resultaat; een bedrijf dat we inde gaten moeten blijven houden, omdat heel knappekoppen – onder ander op ons‘eigen’HighTech Campusin Eindhoven – bij de ontwikkeling betrokken zijn.SamsungHet lukte deze keer wélom een plekje te vindenbij Samsung. Prachtigom te zien hoe dit bedrijfde massa in bewegingweet te zetten, of het nuqueuing is om een drink-beker te bemachtigen ofom binnen te mogen inde immens grote zaal voor de persconferentie. Boo-KeunYoon, President of CE Division Samsung Electronicsattendeerde de toehoorders op de nieuwe Quad-coreprocessor waardoor de televisie tot veel meer in staat isop hetzelfde moment.Twee dagen later kreeg ik een "
    • 36  Smart Homes Magazine - maart 2013bijzonder informatievebooth tour van de vader-landse delegatie om tezien wat dat in de praktijkinhoudt. Samsung speeltook in op de toenemendevraag naar grote televisie-schermen, een nóg hogerebeeldkwaliteit, stijlvol de-sign én optimaal gebrui-kersgemak. De nieuwegeneratie Smart TV’s vanSamsung zijn zo slim, datze weten waar jij het liefstnaar kijkt… of als je tegenje TV zegt: “Ik wil een filmzien met Brad Pitt”, brengt jeSmart TV alle films met dieacteur in beeld en kun jij defilm waar je zin in hebt, di-rect starten.
Samsung heeftzich niet aangesloten bij de SmartTV Alliance (waaroprichters en nastrevers-van-een-open-platform van-het-eerste-uur LG,TPVision enToshiba deel van uitmakenen sedert kort ook Panasonic ABOX42, IBM, SpecificMedia en TechniSat).De mogelijkheden van de nieuwe generatie televisiesblijven toenemen. Zo krijg je via de televisie toegangtot talloze apps, het internet, reguliere televisie-uit-zendingen, gemiste uitzendingen, on-demand films encontent op andere devices zoals je Galaxy smartphoneen tablet. Natuurlijk wil je snel kunnen schakelen naarde content waar je zin in hebt. Daarom zijn de nieuweSamsung Smart TV’s uitgerust met tal van innovatiesdie je helpen bij het navigeren. Een van die vernieu-wingen is S-recommendation. Deze toepassing laat jeop ontdekkingsreis gaan door alle content waar je TVtoegang tot geeft. S-recommendation doet op basisvan onder andere jouw kijkgedrag aanbevelingen voorliveTV-uitzendingen, video-on-demand films en series,apps, sociale media en je eigen video’s. Daardoor vindje de content waar jij van houdt razendsnel en kijk jealtijd wat jij leuk vindt. Het gemak wordt verder vergrootdoor Advanced Smart Interaction. Daarmee kun je metspraak en gebaren de televisie eenvoudig bedienen. Jekunt nu met twee handen de Smart TV aansturen, opbeelden inzoomen en met veegbewegingen door deSmart Hub navigeren. Door de verbeterde Smart Hub,die nu uit vijf overzichtelijke schermen is opgebouwd,worden alle mogelijkheden van de televisie overzich-telijk gerangschikt en kun je na één oogopslag al eengerichte keuze maken. Ga ik bijvoorbeeld iets posten opFacebook? Studio Sport op Nederland 1 kijken? Of tochnog even nagenieten van de vakantiefoto’s?Een home entertainment-netwerk opzetten, is makkelijkmet AllShare van Samsung. Je kunt video’s, foto’s enmuziek snel en eenvoudig uitwisselen met de apparatenbinnen je draadloze thuisnetwerk.Toekomstbestendige televisieHet einde van alle innovaties is nog lang niet in zicht.Samsung blijft de komende jaren onderzoeken hoehet gebruik van de televisie nog slimmer kan uitpak-ken voor kijkers. Alle nieuwe gebruikers van een 2013Smart TV worden alvast voorbereid op de toekomstigeverbeteringen met de Smart Evolution Kit. Daarmee kunje jaarlijks je Smart TV updaten om toegang te krijgentot nieuwe functies. Het voordeel: je hoeft geen nieuwetelevisie te kopen om up-to-date te blijven. Met de2013 Smart Evolution Kit hebben gebruikers van gese-lecteerde Smart TV’s uit 2012 ook beschikking over devernieuwde Smart Hub en de verbeterde bediening viaspraak en gebaren. Ook hebben zij de mogelijkheid omde hardware te updaten naar onder andere een quad-core chipset voor extra verwerkingskracht, verbeterdegrafische rekencapaciteit en extra geheugen.UHD TV: de hoogste resolutieDe award winning Samsung S9 UHD TV 85 inch zorgter voor dat HD- of Full HD-content – ongeacht de bron– in Ultra HD resolutie wordt getoond. Dit is de hoog-ste haalbare beeldkwaliteit anno 2013. Samsung looptook voorop met haar ‘Precision Black Pro’-technologie,die zorgt voor de diepste zwarttinten en de meestpure wittinten. In combinatie met het extreem hogecontrastratio en Ultimate Dimming Control biedt deS9 scherpe resoluties die nog niet eerder op TV’s vandit formaat te zien waren. De S9 is verder voorzien vaneen snelle quad-core processor. De ongekend hogeaudiokwaliteit is afkomstig van een 120 watt geluids-systeem dat is ingebouwd in het frame van de mini-malistisch vormgegeven televisie. De Samsung UHDTV S9 komt in de eerste helft van 2013 in Nederland uit
    • Smart Homes Magazine - maart 2013  37in 85 inch. De adviesverkoopprijs is nog niet bekend.OLED TV met Multi-View: ieder zijn eigen film ophetzelfde momentSamsungs OLED TV F9500, die is bekroond met eenCES Innovation Award, heeft rode, groene en blauwesubpixels die zelf licht uitstralen. Daardoor is geen back-light meer nodig en verschijnen absolute zwarttonenen zuivere wittinten op het scherm. De Samsung F9500is bovendien ’s werelds eerste televisie met SamsungMulti-View waardoor op de TV twee films tegelijkertijdkunnen worden afgespeeld. Je kunt met zijn tweeënieder je eigen Full HD-film kijken op hetzelfde moment.Het enige wat je daarvoor nodig hebt, zijn de speciale3D-brillen van Samsung met geïntegreerde speakers.Met een uiterst hoog contrastratio voor ongekendgedetailleerde beelden en kleurnuances – zelfs in dedonkerste scènes – geeft de OLED TV een indrukwek-kende kijkervaring, zonder enige beeldvervaging. Hetis nog niet bekend vanaf wanneer de OLED TV F9500 inNederland verkrijgbaar is.De meest heldere beelden met nieuwe LED-technologie?Dat is mogelijk dankzij de Micro Dimming Ultimate-tech-nologie. De F8000 is bovendien ’s werelds eerste SmartLED TV met een quad core processor. Daardoor kun jesnel schakelen tussen apps, websites enTV-programma’s.Dankzij de dubbele tuner kun je ook TV-programma’spicture-in-picture bekijken. Zo kun je een nieuwspro-gramma kijken en tegelijkertijd in een extra venster hetverloop van een sportwedstrijd in de gaten houden. DeSamsung Smart LEDTV komt in het tweede kwartaal van2013 in Nederland op de markt met een beelddiagonaalvan 40 tot en met 75 inch.Nieuwe standaard in plasma TV’sDe Samsung F8500 biedt de ultieme beeldkwaliteit metde zwartste zwarttinten en de meest heldere beeldenvan dit moment. De Plasma TV biedt dezelfde helder-heidniveaus als reguliere LED TV’s en een achtmaal be-tere zwartweergave. De F8500 is ook één van de eerstetelevisies die HEVC gecodeerde content ondersteunt.Deze codec is speciaal ontwikkeld voor huidige en toe-komstige HD-televisies en zorgt ervoor dat de F8500 demeest rijke en indrukwekkende beelden toont, nu enin de toekomst. De futuristisch ogende TV met hoog-waardig design met een beelddiagonaal van 51, 60 en64 inch is in het tweede kwartaal van 2013 verkrijgbaar.PanasonicWegens ontberen van de mogelijkheid omop twee plaatsen tegelijk te zijn, moestik Panasonic ‘laten lopen’, maar trof op destand Rob de Klijn general manager consu-mer products van de Nederlandse vestigingaan, die me – terecht – wees op de nieuweZ-serie plasmabeeldschermen van uitzon-derlijk hoge kwaliteit.Volgens mij‘Kuro2.0’.Ook qua design heeft Panasonic een waar-devolle inhaalslag gemaakt. Toppers!Dat geldt trouwens ook voor de beeldkwa-liteit in het algemeen welke ik aantrof opde CES. Zowel bij Sharp, Sony en Toshiba,zeg de meer traditionele fabrikanten, alsbij de nieuwkomers als Huawei, Hisenseen Haier. Op de introducties van Panasonic kom ik opeen later moment uitvoerig terug, want dan heb ik deEuropese Panasonic Convention die dit jaar in Nice wordtgehouden achter de rug.SonyHet was wel even wennen niet Sir Howard Stringer hetpodium zien betreden, maar Kazuo Hirai als nieuwetopman. De persconferentie werd na een bevlogen eninspirerende inleiding voortgezet door Phil Molyneux,die de afzonderlijke producten belichtte. Het inmiddelsop de IFA van 2012 al aan de pers getoonde 84 inch(213 cm) televisiescherm met 4k resolutie, het grootsteformaat lcd-scherm in de industrie, beleefde nu voor deStates haar primeur. Deze High Definition grootbeeld"
    • 38  Smart Homes Magazine - maart 2013televisie biedt breedbeeld met een extreem hoge reso-lutie van 3840x2160 pixels.In de bioscoop van Sony op de stand in de Central Hallwerd ik getrakteerd op een paar minuten‘Skyfall’in na-tive 4k met 9.1 geluid. Alle apparatuur is dan natuurlijkvan Sony, inclusief het filmfragment (later dit jaar ookin 4k in de IMAX te zien), maar exclusief het scherm vanStewart. De STR-DA5800ES stuurde de luidsprekerset-upmet het grootste gemak aan en verhoogde de‘kick’meteen veelvoud. Prijs van het totale‘gebeuren’zonder hetStewart-scherm was $ 55.000. Wow! Op de Sony-standkon ik gamen. Bijzonder? Nee, maar wel dat je op éénscherm met z’n tweetjes tegelijk bijvoorbeeld kunt racen.Met de ene bril op ben je bestuurder van de blauwe, metde andere rij je in de rode auto… Leuk voor thuis, toch?Voor het bezoeken van de PepCom moest het LVCCworden verlaten om naar het MGM te gaan, het eind-punt van de monorail en $ 5‘armer’. Producten die daarwerden getoond, alsmede die van ShowStoppers opdinsdagavond en CES ‘Unveiled’ (de eerste van de hiergenoemde side-shows en die al op zondagmiddag werdgehouden) lopen vanaf nu wat door elkaar, maar watzou dat?MartianStel je hebt beide handen vol, zit in een vergaderingof achter het stuur. De telefoon gaat… Martian biedtde oplossing met een… horloge waarop je kunt zienwie er belt en zelfs naar hem of haar kunt luisteren danwel antwoorden. Kijk dát was er nog niet. Deze Martianbedien je met twee toetsen. Boodschapjes scrollen met40 karakters, trilfunctie en herlaadbare batterij maken‘m compleet. (MartianWatches.com)Haier: einde AB?Bedien de televisie met je ogen: geen afstandsbedie-ning meer nodig, de televisie bedien je voortaan metoogbewegingen. Wissel van zender, navigeer in hetmenu of pas het vo-lume aan in een oog-wenk. Het volstaatom met je ogen teknipperen als je eenopdracht wilt valide-ren of specifieke in-houd wilt bekijken.Zo is het ook moge-lijk om aanvullendeinformatie, blogs ofwebsite te bekijken.Bedien de televisiemet gedachten: stelje een tv voor die jebedient met je herse-nen… Haier heeft ditontwikkeld in samenwerking met NeuroSky, medischekoploper op het gebied van elektro-encefalografie. Metde ontwikkelde technologie kunnen elektronische im-pulsen in de hersenen door middel van een‘BrainWave’-sensorhelm worden geanalyseerd. De impulsen wordenvergeleken en omgezet in een herkenbaar signaal voorelektronische apparaten. Wissel voortaan met mentalekracht van zender!Bedien de televisie met bewegingen of je stem: het iseveneens mogelijk om met een armbeweging of met je
    • Smart Homes Magazine - maart 2013  39stem door het menu te navigeren of specifieke inhoud tebekijken. Bij stemopdrachten, fungeert je smartphoneals microfoon. De geïntegreerde camera in deze tv re-gistreert de beelden van de gebruiker, interpreteert zeen voert ze uit. De tv reageert bijna zonder vertragingen analyseert 60 beelden per seconde. De tv kan sig-nalen van meerdere gebruikers tegelijk zowel in groteof kleine ruimtes, binnen 8 vierkante meter, en zelfs bijsobere verlichting registreren.Maar de afstandsbediening is nog niet helemaal ver-leden tijd: Haier presenteert ook twee prototypes in-novatieve afstandsbedieningen. Een zeer krachtige,sensitieve afstandsbediening: dankzij deze sensitieveHaier afstandsbediening kan de kijker door het menunavigeren, wijzen en klikken op alle aanwezige inhoudop het scherm. De afstandsbediening is uitgerust metde beste gyroscoop ter wereld (9 assen), waardoor detelevisie snel en precies bediend kan worden.Bekijk de wereld in Ultra High Definition: Omdat dekleinste details voor een rijk geheel zorgen, heeft Haierbesloten de Ultra High Definition televisiemarkt te betre-den. Nadat tijdens IFA 2012 een 50”UD-scherm is gepre-senteerd, onthult Haier vandaag drie 4k beeldschermenin 50”, 65” en 84”. Deze televisies hebben een resolutievan 3840x2160 pixels, vier keer zo hoog als de resolutievan een Full HD scherm. Dit zorgt voor een nog rijker engedetailleerder beeld dan ooit, zelfs van heel dichtbij.…trendsTsja, als een soort intermezzo tussen het productnieuwsvan dit verslag heb ik wat trends en zo opgetekend. Opdeze CES doet de nfc-techniek (Near Field Communica-tion) duidelijk haar intrede. Je legt je smartphone op eendaartoe geschikt apparaat, bijvoorbeeld een klokradio ofdockingstation, en de muziekspeelt gewoon verder. Dande GoPro-achtigen; je kent zewel. Camera’s op je fietshelmen crossen maar.Accessoires voor tablets, iP-hone’s – al dan niet met eigenfoto of design – WiFi-gestuurdspeelgoed, navigatiesystemenop de achteruitkijkspiegel vanje auto, draagbare powerpacksom je device snel bij te kunnenladen en… 3D-printers.Van deze laatste categorie is de kwaliteit enorm goed.VooralTaiwanese en Chinese fabrikaten doen je vergetendat je die mooie vaas uit de periode van de Ming-Dynastiehebt laten vallen. Je laat gewoon een nieuwe uit de prin-ter komen… Om nog even bij dat 3D-printen te blijven:Sculpteo is een cloud-based service waarbij je een 3D-bestand opstuurt, het wordt gemaakt en bij je thuis wordtafgeleverd! sculpteo.comB&OBang&Olufsen heeft zijn nieuwste ingebouwde geluids-systeem geïntroduceerd. De geïntegreerde oplossingbestaat uit actieve tweeweg luidsprekers (BeoLab 15),een actieve subwoofer (BeoLab 16) en een gebruiksklareversterker (Amplifier 1). Alle onderdelen werden speciaalontworpen voor plaatsing in de muur of het plafond.Dankzij de nieuwe kantelfunctie van de BeoLab 15 kan derichting van de hoge- en middentonen door de gebruikerworden bepaald. Bij het inschakelen van het systeem,kantelt de luidspreker automatisch en positioneert zichin een voorgeprogrammeerde hoek om het geluid in deoptimale luisterrichting te verspreiden. Wanneer hetsysteem wordt uitgeschakeld, glijdt de BeoLab 15 terugin de uitgangspositie om één lijn te vormen met de muurof het plafond.De drivers van de actieve luidsprekers van het systeemworden allemaal door een ei-gen versterker aangedreven.Door de versterkers en deluidspreker-drivers apart tehouden, voldoet het nieuwesysteem aan de internationalebouwvoorschriften en compen-seert automatisch voor kabelstot 100 meter lengte en zorgtvoor een optimale basperfor-mance.De BeoLab 15 is een actieve twee-weg luidspreker in eengesloten kast uitgerust met een ¾”tweeter en een 3”voorde middentonen. De BeoLab 16, de actieve subwoofervan het systeem, bestaat uit twee paar 4” woofers inaparte verzegelde kasten. Met behulp van het AcousticBalance Principle wordt het geluid in-fase voortgebrachtwaardoor diepe bastonen zonder ongewenste muurvi-braties worden geproduceerd.De Amplifier 1 bestaat uit zes aparte versterkers. De tweeklasse-D-units van 2x 150 watt voorzien de subwoofervan vermogen. Elke BeoLab 15 beschikt over 150 wattvoor de middentonen en 45 watt voor de tweeter. DeAdaptive Bass Linearisation houdt de diepe bastonenzuiver en helder tot maar liefst 45Hz.De nieuwe BeoLab 15, de BeoLab 16 en Amplifier 1 zijnvanaf januari 2013 verkrijgbaar bij de geselecteerdeBang&Olufsen-dealer. Prijs vanaf € 3.495 per systeem. "
    • 40  Smart Homes Magazine - maart 2013PhilipsGeen ‘last but not least’, maar gewoon omdat Philipsin een naastgelegen hotel intrek had genomen en ikbij ze langs wilde voor de show ten einde liep. Drienieuwe ‘soundbars’. Te weten de HTL3120 met VirtualSurround Sound; twee midden/bas entwee tweeters met basreflex moetenzorgen voor een vol en mooi geluid bijhet vlakke beeldscherm. Met twee HDMI-ingangen, Bluetooth en EasyLink – omHDMI met ‘CEC’ andere apparatuur meteen enkele ab te kunnen bedienen – ma-ken de HTL3120 compleet. De HTL5120heeft een sensor om te bepalen of ie ligtof hangt én een ingebouwde subwoofer.Vanzelfsprekend is er Bluetooth aan boord en VirtualSurround Sound. Top-of-the-line is de HTL9100, metafneembaren luidsprekers! Een mooie reden om dezeHTL9110 het predikaat‘Fidelio’mee te geven. Geschakeldspeelt ie in Virtual Surround, neem je ze los dan gaat deHTL9100 over naar 5.1 Surround Sound. Daarnaast is ineen draadloze sub voorzien, kortom heel Fidelio en goedvoor een 2013 CEA Innovation Award. Het spreekt voorzich dat de features van voorgaande modellen ook indeze ‘9100’zijn ondergebracht.De FidelioWireless Hi-Fi range,‘bekroond’door de EISA-award voor de AW9000, maakt muziek luisteren welheel eenvoudig: stream je muziek van je smartphone oftablet – Android of Apple maakt niet uit – of geniet vanje discotheek op je pc of Mac, dan wel online-services alsNapster ofTuneIn. Met ingebouwde klasse-D versterkingen de modellen luisteren naar de aanduiding AW9000,-5000, -3000 of -1000, afhankelijk van je budget en jewensenpakket, want dat verschilt per type.Van een andere orde is de In.Sight-lijn. Nu de app medeons leven inricht, blijft Philips niet achter met productendie op deze basis werken op het gebied van domotica:naast entertainment, gezondheid en welbevinden, com-municatie en automatisering in huis. In deze In.Sight-lijnis een M100D, een huismonitor, gebaseerd op Appleen Android, die via 3G, 4G, LTE, Edge of Wi-Fi beeldendoorstuurt. Via de app wordt je gewaarschuwd en startde videorecorder in Dropbox (gratis account) of wordende beelden meteen op je smartphone of tablet gezetzodat je actie kunt ondernemen. Linken gebeurt viaeen QR-code en je kunt diverse monitors koppelen,ook op andere locaties. De In.Sight B120 is er speciaalvoor de babykamer.In.Range. Gedachte achter deze lijn is het feit dat erper jaar in de V.S. 20 miljoen smartphones kwijtrakenen 12.000 laptops elke week op de Amerikaanse lucht-havens achter blijven. Je zou zeggen “wat een slordigvolkje”, maar da’s niet aardig. Philips helpt hen hun waar-devolle apparaten terug te vinden. Met een kaartje tergrootte van een creditkaart, die je in je portemonneebewaart, wordt een verbinding gemaakt met een appen maakt onzichtbaar verbinding met je smartphone. Jemoet er maar op komen, maar minstens zo eenvoudigis gewoon niet vergeten je smartphone of laptop meete nemen…Philips heeft een enormpakket aan iPod-doc-kingstations, ook al voorde iPhone5 – een rangewaar ik hier verder nietop inga – en sedert kortzelfs een Party Machine.Ik moet eerlijk bekennendat ik even met m’n ogen moest knipperen; twee draai-schijven om te dj-en, inclusief light-show!Ronduit handig is deWeCall Bluetooth conferentieluid-spreker: om draadloos een gesprek te voeren, maar nóghandiger zijn de mini-projectoren onder de aandui-ding PicoPix en luisterend naar de typeaanduidingenPPX2055, -2340, -2495 en -3610. Ze passen op je hand enworden gevoed vanuit een Lithium-ion accu (goed voortwee uur). De PPX2340 projecteert als voorbeeld tot 60inch, heeft een USB QuickLink om ook vanaf je laptop ofcamera direct aan de slag te gaan en heeft een SD-card-slot. De PPX3610 heeft zelfs ook nogWLAN en kan full-HDvideos aan en documenten (.ppt, .pdf, .xls en .doc). www.youtube.com/user/picopixtv?feature=results_mainWVTTKAlarm.com is een serviceprovider in de V.S. die, sedertde oprichting in 2000, inmiddels meer dan één miljoen‘properties’ monitored. Het richt zich op interactievebeveiliging, videomonitoring, energiemanagement enautomatiseringsprocessen in huis. Je weet altijd wat er‘aan de hand is’. Door middel van draadloze besturing,
    • Smart Homes Magazine - maart 2013  41apps, op IP-basis gerelateerde diensten. Een blik op dewebsite zegt meer dan genoeg…Wil je echter alleen maar viade iPhone een alarmdienst,dan is iSmartAlarm wellichtseen optie. Plaats de daartoegeëigende producten als ca-mera’s, sensoren en verdereproducten en ‘plug-and-play’doet de rest. Althans datbelooft de brochure… engeen maandelijkse contri-butie noch contracte(en).indiegogo.com/ismartalarmKan een‘gewone’telefoon nog een prijs voor innovatiewinnen? Ja, dat is UrbanHello gelukt. In principe eendect (DECT-GAP en CAT-iq compatibel), maar met eenbijzondere functie. Bij het neerzetten gaat het gesprekautomatisch over naar de 360 graden stralende luidspre-kertjes en kun je hands-free verder. In de hand neemtde elektromagnetische straling met 99% af. Een mooiebijkomstigheid. urbanhello.kickstarterHeb je je handen vol meteen smartphone en/oftablet? Dan is er nog eenplekkie aan je pols waarhet horloge niet zit, ofte-wel je andere arm om een‘Basis’ te dragen. Dit niet/wel-horloge registreert je beweging(en), huidtempera-tuur, transpiratie en hartslagpatroon. Neem wel evende handleiding goed door alvorens je zorgen te makenover de verwerking van de data op de juiste manier…mybasis.comIs de koffer of handtas al vol met allerlei apparatuur?Ligt de car-kit permanent in het dashboard-vakje? Metde NightHawk ‘Clip-On Microphone Multi-FunctionalBluetooth System’, een hele mond vol, kan een grootdeel van je elektronica-crap vervangen worden. Voorminder dan de prijs van een boete voor niet-handsfreebellen achter het stuur! BlueWi.orgSpareOne is de mobiele telefoon waar niemand omheeft gevraagd, maar waar tóch vraag naar zal zijn. Hetis namelijk een gewone telefoon, maar méér dan dat. Opslechts één AA Lithium-batterij gaat de SpareOne 15 jaarmee, mits niet aan natuurlijk, en heeft een gesprekstijdvan 10 uur. Met een 112-toets (de Europese versie) enzonder noodzaak van een SIM-kaart. Daarnaast is deSpareOne een LED-lantaarntje en is ultradun, maar ookals gewone telefoon, dus met SIM-kaart, op alle netwer-ken te gebruiken. De SpareOnePlus heeft daarnaast ookde mogelijkheid om door middel van een app je locatieaan te geven waar je op dat moment bent. SpareOne.comOm dit verslag af te ronden geef ik nog een paarinteressante websites, waarop producten te zien zijndie ook met gezondheidszorg te maken hebben.www.ihealthlabs.comwww.masimo.comwww,noitembrace.comwww.noitavonne.comwww.lantronix.comwww.kraftwurx.com3dprintingevent.com/tag/kraftwurx/Mocht u geïnteresseerd zijn om meer informatiete ontvangen dan hierboven van de producten isgegeven, dan kan ik de betreffende brochure kos-teloos toezenden. Het spreekt voor zich dat ik perproduct slecht één exemplaar heb… voor vragenredactie@smarthomesmagazine.nlCES2014 wordt gehouden van 7 t/m 10 januari2014
    • 42  Smart Homes Magazine - maart 2013Welkom geheten in het op de groei gehuur-de pand aan de Cereslaan 30 door Ruudvan Bakel, vallen meteen de productenop die je hart sneller laten kloppen. Ininterviews naar de hobby’s van mensen komt toch nogimmer in de top drie ‘naar muziek luisteren’ voor. Endaar liggen ze dan uitgestald op de tafel in het bureauvan Ruud: luidsprekers voor inbouw in bijvoorbeeldplafond of wand.Maar zo klein is het leveringsprogramma van Duotecnoook weer niet, noch dat dit opgaat voor de leveranciervan de luidsprekers, ArtSound. Het productaanbod vanDuotecno, inmiddels meer dan tien jaar geleden opge-richt en gevestigd in Brugge, berust op vier pijlers: hetCAN-bus protocol, het gemakkelijke programmeren, hetdesign en de flexibiliteit. Zo kort? Dat verdient nadereuitleg.Ruud: “Duotecno is fabrikant – even algemeen gesteld– van modules voor toepassing in domotica. Eigenlijkvind ik domotica een vervelend woord, want googlehet maar eens en je vindt een hele boel producten diede lading niet goed dekken. Hierdoor ontstaat bij deconsument een verkeerd beeld.Een van de grote voordelen van het CAN-bus protocol(de airbag in de auto werkt ook hier op) is de snelheid.Stel je de gebruiker voor die bijvoorbeeld op de afstands-bediening, of iPad, een ander kanaal op de televisie wilgaan bekijken, dan wil hij of zij dat het meteen gebeurt,conform de eigen afstandsbediening van de televisie.KNX is dan te traag en wordt langzamer in grote syste-men. CAN-bus is altijd snel en zeker bij het aansturenvan bijvoorbeeld verlichting en audio en video – en denkdaarbij vooral aan de techniek van streaming. Natuurlijkis er een interface om toch met KNX te kunnen koppelen.Op het punt design stelt de klant tegenwoordig ook hogeeisen. Duotecno kan met haar producten ruimschootsaan die eisen voldoen.”Op wie of welke doelgroep richt Duotecno zich?“Duotecno richt zich op de installateur. Voor hem ofhaar is de techniek van audio en video (nog) vaak onbe-kend terrein. Hier zorgt ook weer het CAN-bus protocolvoor een grote mate van flexibiliteit, onze vierde pijler.Bovendien is het gemakkelijk te programmeren – eenééndagscursus volstaat – en de software is gratis.”Op welke ‘problemen’ stuit Duotecno in bestaande ge-bouwen? En hoe worden deze opgelost?“Een van de problemen is dat men nog gebruik maaktsmart homes magazine partnerReportageYvonne van der Ven en Theo WubboltsTweemaal DuotecnoDe titel van deze reportage doet vermoeden dat het niet in één keer kon, maar dat is niet waar.Twee-maal slaat op het feit dat het Belgische moederbedrijf onlangs een vestiging heeft geopend in hetNoord-Brabantse Heesch, om de Nederlandse markt met een kortere‘lijn’te kunnen bedienen.Ruud van Bakel:“Ik geloof nietdat je alles alleen kunt…”
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  43van een zeer oud centraal doossysteem. Hierdoor is heterg lastig om een betrouwbaar domotica-systeem temaken dat voldoet aan de eisen die wij stellen.Wij makenzo min mogelijk gebruik van draadloze systemen, omdatdeze helaas nog niet helemaal voldoen aan de betrouw-baarheid.Wil de klant dus een domotica-systeem zal tocheen deel van de bekabeling opnieuw moeten wordengelegd. Dit kan overigens wel in delen, bijvoorbeeld dekeuken achter één module en de woonkamer achtereen andere, die dan vervolgens worden verbondenmet een ftp-kabel.”Soms wordt de (binnenhuis-)architect als ‘obstakel’ ge-zien. Hoe tackelt Duotecno dit, of milder gezegd, hoegaat Duotecno hier mee om?“Wij zien dit juist niet als obstakel. Wij zien de binnen-huisarchitect veranderen in iemand die niet alleen detekeningen afgeeft maar ook iemand die mee de bouwgaat begeleiden. Voor een architect is het zeer belang-rijk dat er ook mooie witte glasschakelaars vlak op dewand zitten en het plafond niet wordt ‘verstoord’ dooreen grote bewegingsmelder. En daar kunnen wij opinspringen.Vanuit België zien we deze trend overwaaienen daar is een deel van de klanten architect van beroep.”De huizenmarkt zit op slot op dit moment. Heeft Duo-tecno hier last van en in welke mate?“Uiteraard hebben wij daar ook last van. We zien voor-namelijk dat de klant langer wacht met het nemen vanbeslissingen. Wel is het zo dat je beter nu iets meerkunt uitgeven al is het maar aan loze leidingen zodatje later altijd via de plug-and-play functie domotica-componenten eenvoudig kunt toevoegen. Wij ziengelukkig nog altijd een sterke groei omdat de klant eninstallateur steeds meer nadenken over domotica endaar vallen wij goed op. Bij ons win je ontzettend veeltijd in programmeren en daar is de klant en installateuruiteindelijk bij gebaat.”Wat zijn de toekomstplannen, of hoe ziet Duotecno detoekomst?“Onze toekomstplannen zijn vooral op groeien gericht.We zijn nu nog niet zo groot en bezitten ongeveer 2%van de domotica-markt. Maar gelukkig zien steeds meerinstallateurs de voordelen in van een compleet pakketen dat ook nog eens begrijpelijk te programmeren. Onzefilosofie is dan ook: als de programmeur het al bijna nietbegrijpt hoe kan de klant dan ooit een systeem krijgendat naar zijn wensen werkt?”Welke rol gaat Domotica binnen nu en vijf jaar spelenop de Nederlandse markt?“Over vijf jaar willen we een top-3-speler zijn in de do-motica-markt.We zien de markt positief veranderen. Endaar springen wij op in door vooral innovatief te blijven.”Ziet u op korte termijn meerwaarde in samenwerkingtussen partijen (Domotica gerelateerd) voor betere po-sitionering?“Wij geloven heel erg sterk in samenwerking tussenverschillende bedrijven. Een klant ‘eist’ dit ook bijna indeze tijd. Tijdens een bouw moet erg goed samenge-werkt worden tussen alle verschillende partijen en vooreen installateur heeft het erg veel meerwaarde om indeze tijd ook een audio-systeem en multimedia meete verkopen en te installeren. Hiervoor is een goedesamenwerking nodig, niemand kan meer in zijn eentjede markt aan.Worden in de toekomst in de waardebepaling van wo-ningen installaties meegewogen en waarom?“Dat is nu al. Juist in deze tijd waarbij erg veel woningente koop staan, moet jouw woning een meerwaarde heb-ben ten opzichte van je‘buurman’. Hierbij kan alleen alhet woordje domotica in de advertentie genoeg zijn.Je hebt een huis dat op de toekomst is voorbereid endat wil de koper graag en heeft daar dan ook wat meervoor over.”Voor meer informatie www.duotecno.nl
    • 44  Smart Homes Magazine - maart 2013Begonnen in Genève en met een een-malig uitstapje naar Brussel, schijntde organisatie vaste wortel gescho-ten te hebben in het RAI-complexin Amsterdam, met zelfs verlenging van hetcontract tot 2019.“Verlenging van het contractbiedt zekerheid voor onze steakholders: instel-lingen, exposanten, bezoekers en de pers,”legtMike Blackman, Managing Director, uit.“De RAIheeft de afgelopen twee jaar zwaar geïnves-teerd in de infrastructuur en in de gebouwenen zal hier in de toekomst mee doorgaan om alslocatie attractief te zijn en blijven voor de ISE.”Belangrijk voor iedereen die betrokken is bijhet onderwerp, of beter gezegd onderwerpen,is het noteren van de datum in de agendavoor 2014 – 3 t/m 5 februari – maar nóg be-langrijker: de ISE van 2015 vindt plaats in detweede week van februari! Mike Blackman:“Het is gemakkelijker voor de exposanten enbezoekers van de CES en de Winter NAMMdie begin januari worden gehouden. En wijhebben ook een weekje meer de tijd om allesin en op orde te krijgen…”Dit laatste was meteen knipoog naar de vertegenwoordigers vande pers tijdens de opening.GroeiIn 2004 waren er op de ISE in Genève 120 ex-posanten, met 3.500 bezoekers uit 60 landen.In 2013 meer dan 900 exposanten, waaronder200 nieuwelingen, ruim 44.000 bezoekers –waaronder 400 vertegenwoordigers van demedia, inclusief mijzelf – en die kwamen uit 130landen. Deze mooie aantallen worden medegerealiseerd door het publiek dat voor de trai-ningen en lezingen komen van bijvoorbeeld deCEDIA (Custom Electronic Design and Installa-tion Association, www.cedia.org) en InfoCommInternational (www.infocomm.org). Gedurendedrie dagen was de beursvloer de onze en konmet eigen ogen worden aanschouwd hoe deISE zich heeft ontwikkeld tot ‘place to be’.VerantwoordingEn met de woorden van de laatste alinea besefik aan welke klus ik ben begonnen. De voer-smart homes magazineTheo WubboltsVerslag ISE 2013Zijn er ‘grenzen aan de groei’? Ja, schreven talloze geleerdenen wetenschappers in het Rapport van de Club van Rome beginzeventiger jaren. De ISE schijnt deze these te loochenstraffen,met sedert het tiende achtereenvolgende jaar een verder uit-dijende beurs voor alles wat te maken heeft met professione-le AV, custom installation, domotica en installatietechnieken.taal op de ISE is Engels en de persdienstenvan de exposanten zijn, in tegenstelling totbijvoorbeeld die van de CES, niet dusdaniggeëquipeerd dat ik de beschikking heb overNederlandstalige versies. Voor zover dat welhet geval is, bedien ik mij hier van die laatsteen zal – zeker ook omdat u als lezersgroep veelmet het Engels te maken heeft – af en toe watmoeten copy-paste’n.AMXEnova DGX-8Voor installaties die niet meer dan 8 bronnenen 8 bestemmingen hebben, is er nu de EnovaDGX-8. Deze digitale matrix heeft dezelfdefunctionaliteit als de Enova DGX-16/32 zoalseen geïntegreerde NetLinx processor, InstagatePro voor onbezorgd kunnen schakelen vanHDCP content zonder beperkingen en SmartScale op elke uitgang dat het beste beeld naarelk type resolutie display garandeert.‘Hot-Sw-appable’kaarten en voedingen met volledigeredundantie zorgen voor ongestoorde werkingtijdens servicewerkzaamheden.De Enova DGX wordt nu uitgerust met stillerevoedingen die meer vermogen leveren. Hier-door is de unit ook beter geschikt voor instal-laties in vergader ruimten, klaslokalen et ceteraen is het nu zelfs mogelijk om vanuit de matrix23 transmitters en 23 receivers te voeden metbehoud van volledige redundantie.RPM (Rapid Project Maker)Tijdens de ISE is weer een nieuwe release vande Rapid Project Maker uitgebracht. RPM is eenCloud Based configuratie tool die het mogelijkmaakt om een volledig AMX systeem te kunnenprogrammeren in een zeer korte tijd. Naasthet feit dat de configuraties bewaard wordenin de Cloud is AMX nu bereikbaar gewordenvoor een veel groter publiek zonder specifiekeprogrammeertaal kennis.Versie 1.4 biedt o.a. de volgende extra moge-
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  45lijkheden: Ondersteuning van RMS (ResourceManagement Suite) met scheduling! Hierbijworden tot twee extra deur panelen onder-steund. De welkomst panelen kunnen nu ookeen Vision2 stream of Inspired Signage latenzien. Verbeterde rapportage en diagrammenmet complete apparatuur lijst. Ondersteuningvan ATC/Mixers met pre-build configuratie fi-les van populaire producten als Biamp Nexia,ClearOne, Polycom.Driver DesignDriver Design is een volledig nieuw softwareprogramma om apparaat drivers te creërenvoor o.a. RPM. Dit programma vereenvoudigthet bouwen van ingewikkelde modules enprogrammering tot het invullen van de juistestrings. Het programma maakt het mogelijkom drivers te delen via de Inconcert driverdatabase en ook bestaande Driver Design Mo-dules aan te passen. De beperking van RPM datde juiste driver niet beschikbaar is, behoorthiermee tot het verleden.RMS EnterpriseRMS Enterprise ondersteund nu ook ‘Schedu-ling’waardoor het mogelijk is om koppelingente maken met bijvoorbeeld Microsoft ExchangeWeb Services. Ruimten kunnen worden ge-pland in Outlook. AMX zorgt er dan voor datde ruimte gereed staat. Eventuele non-showwordt d.m.v. een Clear Connect Sensor gede-tecteerd waardoor de ruimte weer vrij gegevenwordt in de agenda. Apparatuur, verlichting enandere ruimte gebonden systemen wordenautomatisch uitgezet om kosten te besparen,en CO2 doelstellingen te bereiken.Modero X seriesDe Modero X Touch panel series is nu com-pleet. De nieuwe 4.3” met als extra featurede ingebouwde LED’s aan de zijkant is nu perdirect beschikbaar. Deze LED’s kunnen groenof rood oplichten en maken het mogelijk omop grote afstand door een gang te kijken omte zien welke ruimte beschikbaar of bezet is.Daarnaast hebben de Modero X serie inbouwpanelen (7”, 10”, 19”, 20”) nieuwe accessoiresgekregen om de panelen in een 19” rack tekunnen gebruiken.Modero X Series Bluetooth HandsetDeze fraaie draadloze handset maakt via blu-etooth verbinding met het Modero X paneel dieop zijn buurt verbinding maakt viaVoIP/SIP metandere panelen voor een privé gesprek. De laat-ste firmware bied verbeterde geluidskwaliteit.AMX Clear ConnectNieuwe frequentieband voor Europa. Nieuweruimte sensor die draadloos communiceertmet de Clear Connect Receiver. Levensduur vande verwisselbare batterij is 10 jaar, waardooreen lange gebruikerstijd gegarandeerd is. Ditproduct sluit naadloos aan bij Rapid Projectmaker in combinatie met Resource Manage-ment Suite.DXLink Multiformat wallplateDezelfde functionaliteit maar in een nieuweform factor voor US standaard Decora stijl.Leverbaar in wit of zwart.Power over DXlinkRemote power over DXlink wordt nu onder-steund met de PS-POE-AT-TC. Hierdoor wordthet mogelijk om een wallplate rechtstreeks tekunnen verbinden met een DXlink receiver.Nieuw is de Dual Power over DXlink controller.Deze unit biedt twee keer voeding over DXlinkwelke via I/O aan of uit schakelbaar is.Inspired SignageDe IS-XPT-2000 digital signage player heeftnieuwe firmware gekregen die het mogelijkmaakt om rechtstreeks te kunnen koppelenmet onze RMS Resource Management Suitesoftware. Hierdoor is RMS ook in staat om deplayer hardware te monitoren op gebied vantemperatuur/geheugen/harddiskruimte etc.Ook kan direct via RMS overlay messages ge-stuurd worden voor bijvoorbeeld ontruimings-,brandalarm- of andere video-boodschappen.Voor meer informatie www.amx.comCrestronCrestron lanceert nieuwe generatie van CP33-Series Control System®, de basis voor intel-ligente gebouwenCrestron heeft aangekondigd dat de nieuwegeneratie van zijn CP3 3-Series Control System®in de EMEA-regio leverbaar wordt. CP3, datonder Core 3 OS™ draait, biedt een krachtigplatform dat het design, de integratie en decontrole van audio/video (AV), verlichting, ver-warming/verluchting/airconditioning (HVAC),energiebeheer, een gebouwbeheersysteem enalle andere aanverwante systemen vereenvou-digt in commerciële gebouwen, universiteiten,scholen, woningen en omgevingen met meer-dere campussen.Met snellere verwerkingssnelheden, meer ge-heugen, hyperefficiënte multitaskingfuncties,externe opslagmogelijkheden, ingebouwdeBACnet-ondersteuning en een verbeterde IP-beveiliging doet CP3 de prestaties van con-trolesystemen in de grootste commerciële fa-ciliteiten exponentieel toenemen. Daardoorwordt het een essentieel onderdeel van elkegeïntegreerde bouwtechnologische omgeving.Met zijn budgetvriendelijke prijs toont CP3 zichook bijzonder veelzijdig, waardoor het zichook leent tot geavanceerde thuistoepassingen.De compacte, in-rack monteerbare CP3 maaktrealtime multitasking mogelijk zodat men pro-bleemloos tot tien onafhankelijke programma’stegelijk kan draaien. De programmeringsarchi-tectuur naar IT-model geeft integrators de kansom systeemonderhoud en -uitbreiding uit tevoeren op manieren die voorheen niet mogelijkwaren. Upgrades kunnen op elk individueelsubsysteem (zoals AV, verlichtingscontrole,HVAC, beveiligingssystemen en klimaatrege-ling) worden uitgevoerd, zonder impact "
    • 46  Smart Homes Magazine - maart 2013op het systeem als geheel. Aangezien elk con-troleprogramma onafhankelijk werkt, heefteen herstart van een programma geen impactop andere programma’s. Dat resulteert in eenverbeterde systeemarchitectuur en nagenoeggeen downtime.Dankzij de ingebouwde BACnet/IP-onder-steuning kan de oplossing naadloos wordengeïntegreerd in bestaande gebouwbeheers-systemen en andere BACnet-systemen. Allesystemen kunnen voortaan onafhankelijk vanelkaar werken en met elkaar communicerenvia hetzelfde, krachtige Crestron-platform, dateen echt intelligent gebouw creëert. Met de3-Series controlesystemen van Crestron, werktde geïntegreerde controle van verlichting, zon-neschermen, HVAC, AV, gebouwbeheersys-teem, beveiliging, IT en aanverwante systemensneller, eenvoudiger en heel wat efficiënter.De ingebouwde SNMP-ondersteuning maakthet mogelijk om CP3 te integreren in netwerk-beheer-software van derden, om de controleen opvolging mogelijk te maken in een for-maat waarmee het IT-personeel vertrouwdis. Met behulp van de Fusion RV Remote As-set Management Software kan het personeelvanaf een centrale helpdesk ruimtes en tech-nologieën plannen, opvolgen en controleren,hetgeen de productiviteit sterk en meetbaardoet toenemen.Als volledig geïntegreerd, wereldwijd gebouw-technologieplatform biedt het de mogelijk-heid om alle updates vanop afstand uit tevoeren via IP, met een verbeterde beveiligdeEthernet-connectiviteit. Zo verzekert het denetwerkbeveiliging in de hele onderneming.De mogelijkheid om via een iPhone of iPad,een mobiel Android-toestel of een computerverbinding te maken met CP3 geeft gebruikerseen handige, betrouwbare mobiele controlevan een gebouw of woning om het even waarter wereld. De ingebouwde Core 3 UI XPanel-technologie geeft facility managers en huis-eigenaars nagenoeg aanraakschermcontrolevia om het even welke populaire webbrowserop Mac of pc.CP3 werd ontworpen om energie te besparenen verbruikt slechts een milieuvriendelijke 15watt. Een stroomtransformator van het typePW-2420RU is inbegrepen. De USB 2.0-poorten MMC-geheugenkaartlezer stelt gebruikersin staat om op gelijk welk moment heel wat ex-terne opslagcapaciteit toe te voegen in de vormvan goedkope SD-kaarten en USB-sticks. CP3 isde eerste release van een familie geavanceerde,ultraperformante 3-Series controlesystemenvan Crestron, die de processors van de 2-Serieszullen vervangen.Nieuw aanraakscherm van Crestroncreëert elegant statementCrestron heeft meer details vrijgegeven vanhaar nieuwe 7”-inbouwaanraakscherm, TSW-750. Het knappe design met glazen aanraak-paneel zonder randen werpt zich op als eenruimtebesparend scherm met een zuivere eneigentijdse look, Core 3 UI-graphics en ultraper-formante videoprestaties voor een ongeslagengebruikerservaring.“Het nieuwe TSW-750-scherm van Crestroncombineert technisch geavanceerde functiesmet een intelligent en elegant design,” aldusRobin van Meeuwen, Managing Director bijCrestron UK. “Een enkele Cat5 zorgt voor denodige kracht, controle, H.264-video en Rava™SIP-intercom. Voorts pakt het scherm uit meteen hoge resolutie en helder display binneneen dun profiel. Ideaal dus voor eigentijdsewoningen en moderne kantoorgebouwen.”Met een briljant, capacitief 7”-aanraakschermen vijf zacht aanvoelende toetsen, levert hetde ultieme ervaring in een discreet, ruimtebe-sparend design. Het aanraakscherm laat zichheel eenvoudig installeren, en dat zowel voornieuwe als bestaande toepassingen.Met Core 3UI heeft de TSW-750 heel wat inzijn mars. Zo kan men een dynamische, rijkegebruikersinterface creëren die efficiëntie aaneen ongeëvenaarde functionaliteit paart. Core3 UI biedt Crestron-programmeurs de mogelijk-heid om dynamische aanraakinterfaces te ont-werpen om alle aspecten van een geïntegreerdintelligent huis met een nooit geziene snelheidte beheren. Het resultaat geeft eindgebruikersook de nieuwste dynamische interfaces, diezich intuïtief laten gebruiken voor een weer-galoze gebruikerservaring.De TSW-750 beschikt over vijf zacht aanvoe-lende capacitieve toetsen die de gebruiker sneltoegang geven tot de meest gebruikte functies.De toetsen zijn gelabeld met pictogrammenvoor de functies‘Power’,‘Home’,‘Lights’,‘Up’en‘Down’. Elke toets kan echter geprogrammeerdworden via het controlesysteem voor functies.De krachtige capaciteiten op het gebied vanstreaming video maken het mogelijk om feedsvan beveiligingscamera’s en andere videobron-nen via het netwerk weer te geven op het aan-raakscherm. Dankzij native ondersteuning voorde formaten H-264 en MJPEG kan de TSW-750live videobeelden van webcamera’s en serversweergeven.De Rava SIP Intercom-technologie maakt han-denvrije VoIP-communicatie mogelijk tussenom het even welke Crestron-aanraakschermenmet Rava-technologie. Rava werkt over hetEthernet en ondersteunt 2-richtingsintercom,video-intercom, paging en kamercontrole zon-der bijzondere bekabeling. DeVoIP-functie kanook worden gebruikt door de integratie meteen SIP-compatibele IP-telefoon of SIP-server.Zo wordt een handenvrije telefoonfunctiemogelijk, compleet met verkorte nummers,weergave oproeper, aangepaste beltonen enandere extra’s. De ingebouwde ruisonderdruk-king zorgt voor true-duplex-prestaties met eenheldere, naadloze spraakcommunicatie dankzijde geïntegreerde microfoon en luidsprekersvan de TSW-750.De TSW-750 laat zich gemakkelijk installerenover een standaard Europees stopcontact.Het kan ook rechtstreeks op muren en andereoppervlakken worden aangebracht over eenuitsnijding van 60 mm hoog en 86 mm breed.Geïnstalleerd steekt het nauwelijks 0,8 cmbuiten het montageoppervlak uit en wordthet met magneten op de beugel gehouden.Zichtbare schroeven zijn er dus niet, om eenultrazuiver uitzicht te garanderen.Gepersonaliseerde WAV-bestanden kunnen
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  47worden geladen om nog een extra dimensietoe te voegen aan de grafische vormgeving vanhet aanraakscherm, met gepersonaliseerde ge-luiden, toetsfeedback en gesproken comman-do’s. Een eenvoudige Ethernet LAN-verbindingis de enige kabel die nodig is voor de TSW-750, zodat alle controle-, video-, intercom- enstroomsignalen binnen een enkele kabel zitten.Met PoE-technologie krijgt de TSW-750 zijnstroom via de LAN-bekabeling. PoE elimineertde behoefte aan een lokale stroomtoevoer vooreen specifieke stroomkabel. Een PoE Injectorwordt gewoon in lijn met de LAN-kabel aange-sloten op een handige plaats. De PoE switchesvan Crestron kunnen worden gebruikt om eenvolledige netwerkoplossing met ingebouwdePoE te voorzien.Voor meer informatie www.crestron.euINNO in-wall systemsolutions voor iPad en iPodInbouwoplossing voor installateurs, archi-tecten en interieurdesignersSinds ISE2013 heeft Viertron BV het Duitsemerk INNO in de portfolio mogen opnemen.INNO biedt stijlvolle oplossingen voor het in-bouwen van een iPad of iPad in uw huis. Viadeze gewilde touchapparaten kunt u immersvele processen in en om uw huis op afstandbedienen. Een groot probleem was vaak dat deapparaten als u ze nodig heeft niet altijd in debuurt te vinden waren. Vanaf nu behoren datsoort problemen tot het verleden. Niet alleenkunnen ze worden ingebouwd, ook wordenze altijd van spanning voorzien en zijn de in-bouwpanelen werkelijk schitterend afgewerkt.De eerste serie STYLE voor iPad en iPod zijn teverkrijgen in het wit, zwart, zilver, grijs, rooden goud. De verlichte homeknop geeft net datextra designtintje en het geharde glazen frontvoorkomt beschadigingen.Voor meer informatie www.viertron.nlB&WAM-1, Architectural MonitorBowers & Wilkins kondigt met trots de nieuweAM-1 Architectural Monitor aan. Deze multi-functionele, weerbestendige luidspreker levertuitstekende audioprestaties en is geschikt vooreen breed spectrum aan toepassingen zowelbinnen als buiten.Verfijnd, discreet en gekenmerkt door eenprachtige, natuurlijke audioweergave ont-kracht de AM-1 alle vooroordelen omtrentbuitenluidsprekers. Eén van de innovatieswaardoor de AM-1 zo goed presteert, is hetgebruik van een Auxiliary Bass Radiotor (ABR).Omdat de AM-1 ook buiten gebruikt zal gaanworden is toepassing van de Bowers & WilkinsFlowport™ techniek niet mogelijk. Engineersvan Bowers &Wilkins hebben daarom ABR ont-wikkelt, waardoor de AM-1 een geweldige bassweergave heeft en weerbestendig is. Dit allesin een compacte en discrete uitvoering.De AM-1 is flexibel en makkelijk te monterendankzij het‘One Plug’montagesysteem.Tevensis de AM-1, afhankelijk van functie en design,zowel horizontaal als verticaal te bevestigenaan de wand of het plafond. Het strakke,functionele ontwerp van de luidspreker enbevestigingsbeugel, alsmede de uitstekende,natuurlijke geluidsprestaties, maken de AM-1de perfecte luidspreker voor oplossingen in eenwoning, de tuin, patio’s en rond zwembaden.Naast deze reeds veelzijdige toepassingen kandeze alleskunner ook uitermate geschikt zijnvoor zakelijke geluidsoplossingen in bars enrestaurants.De luidspreker is beschikbaar in een witte ofzwarte uitvoering, met afneembare grill. DeAM-1 kan worden overgespoten in iedere kleur,afhankelijk van de gewenste uitstraling. Ookkan de grille wordenvoorzien van eenandere kleur akoes-tisch speakerdoek.De AM-1 is vanaffebruari beschikbaarvoor € 275 per stuk.Voor meer informatiewww.bowers-wilkins.nlEpsonEpson biedt nu een complete digitale oplos-sing voor vergaderingen. De EB-1410Wi enEB-1400Wi combineren de voordelen van pro-jectoren, interactieve whiteboards, flip-oversen ander presentatieapparatuur in een enkeleenvoudig te gebruiken apparaat. Beide mo-dellen bieden een interactief geprojecteerdbeeld met een grootte van 100 inch en eenbreed scala aan invoerbronnen. Omdat bedrij-ven het aantal benodigde apparaten in hunvergaderruimtes kunnen reduceren, kunnenzij hun productiviteit vergroten en de instal-latiekosten verminderen.Dankzij de geavanceerde functies van de EB-1410Wi-reeks, kunnen gebruikers elk oppervlakomtoveren in een 100 inch interactief scherm.Ook kunnen zij op elk willekeurig geprojec-teerd beeld, afkomstig van een groot aantalverschillende invoerbronnen (computers,kantoornetwerken, USB-geheugensticks "
    • 48  Smart Homes Magazine - maart 2013visualisers en vele andere slimme apparaten),aantekeningen maken. Met de meegeleverdeinteractieve pennen hebben gebruikers vol-ledige controle over computersoftware – netals met een muis – en kunnen ze tijdens ver-gaderingen aantekeningen maken. Na afloopvan een vergadering kunnen de aantekenin-gen worden opgeslagen en gedeeld binnenkantoornetwerken en op USB-geheugensticksen via e-mail direct vanuit de projector naarandere gebruikers worden gestuurd.U kunt de projectoren ook aansluiten op dealles-in-één inkjetprinters van Epson, zoals dezakelijke inkjetprinters uit de WorkForce Pro4500-reeks. Gebruikers kunnen documentendirect naar de projector scannen en aanteke-ningen van vergaderingen afdrukken. Voorhet printen van aantekeningen kunnen ook demeeste bestaande printers van bedrijven op deprojectoren worden aangesloten.De EB-1410Wi en EB-1400Wi zijn ook uitgerustmet een multi-locatiefunctie. Hiermee kunnentot vier aparte projectiesystemen op afstandworden aangesloten, zodat gebruikers hunafbeeldingen en presentaties kunnen delenen op afstand aantekeningen bij dezelfde af-beeldingen kunnen maken. De EB-140Wi kostinclusief BTW € 2.398,84 en de EB-1400Wi €2.298,01.Voor meer informatie www.epson.euSharpSharp toonde tijdens ISE 2013 haar nieuweproducten in de line up voor 2013.Voorbeeldenvan de nieuwe schermen zijn de platte, helderePN-R903 90-inch lcd-monitor, het grootste LCD-scherm dat momenteel beschikbaar is en denieuwe 32-inch PN-K321H IGZO-monitor diebeelden levert met Quad-Full HD-resolutie.“Als marktleider in lcd-innovatie, verricht Sharppionierswerk om steeds dunnere, helderdereschermen met hogere resoluties en een lagerstroomverbruik te ontwikkelen,”aldus RonaldHuijbregts, Manager Sales & Marketing bijSharp Electronics Benelux bv.“Dit jaar presen-teren we een aantal zeer efficiënte schermenmet betere prestaties. We zijn met name zeerverheugd over onze nieuwe IGZO-technologie.Zien is geloven als het gaat om de superieurebeeldkwaliteit van lcd-schermen met IGZO-technologie. Ik ben ervan overtuigd dat deze32-inch monitor een van de hoogtepuntenvan de ISE zal zijn.”Naast geavanceerd LCD-design, richt Sharpzich ook op interactieve touch-schermen voorscholen en bedrijven en de digital signage-markt. De dunnere en lichtere professionelelcd-modellen met meer helderheid en de reeksschermen met ultrahoge helderheid voor ge-bruik in etalages en omgevingen met veelomgevingslicht zijn op deze kernmarkten ge-richt. Met de IGZO-technologie richt Sharp zichtevens op de groeiende vraag naar schermenmet hogere resoluties.Al deze markten waren vertegenwoordigd opde ISE-stand van Sharp, waarbij de belang-rijkste producten in de lcd-line up voor 2013werden gedemonstreerd door middel vanrealistische praktijktoepassingen. Zo was denieuwe 32-inch monitor met IGZO-technologiein het‘kantoor van de toekomst’te zien. Er wasook een innovatief retailgedeelte met digitalsignage om de aan dacht van de klant te trek-ken, plus een galerie waar de ervaring van debezoeker wordt verbeterd door middel vanlcd-schermen. Bovendien was in het educa-tiegedeelte de eerder geïntroduceerde reeksgrote, interactieve ‘Big Pad’ whiteboards vanSharp te zien. Hier werd gedemonstreerd hoede schermen samen met tablet-pc’s kunnenworden gebruikt om nieuwe vergader- en on-derwijstoepassingen te creëren.Naast de PN-R903 en de nieuwe IGZO-monitor,introduceerde Sharp ook een nieuwe touchscreen-monitor. De 20-inch LL-S201A com-bineert intuïtief gebruik met voortreffelijkeprestaties. Het model beschikt over een FullHD-resolutie van 1.920x1.080, een contrastver-houding van 3.000:1, een verwerkingscapaciteitvan 16,7 miljoen kleuren en Full HD-beelden.Dankzij de 10-punts touch-functionaliteit isde monitor zeer eenvoudig te gebruiken. Hetproduct biedt gebruikers een veel intuïtievereen tastbaardere manier om toepassingen tebedienen en met inhoud te werken.Voor meer informatie www.sharp.nlBMBVandaag de dag zijn woningen uitgerust methigh-tech en entertainment apparaten, compu-ters en communicatie gadgets. Hulpprogram-ma’s als elektriciteit, verlichting, verwarmingen airconditioning maken zozeer deel uit vanhet moderne leven, dat ze maar amper meerworden opgemerkt. Maar deze systemen enapparaten werken allemaal onafhankelijk vanelkaar – er is nog niets dat ze aan elkaar kankoppelen.INSTEON maakt het mogelijk om uw low-costapparaten in een netwerk samen te koppelendoor gebruik te maken van uw krachtnet, radiofrequentie (RF) of beide. Alle Insteon apparatenzijn peers, hetgeen betekent dat elk apparaatberichten kan verzenden, ontvangen of herha-len, zonder dat er een controller of complexesoftware aan te pas komt. BMB Electronics is deeerste distributeur in Europa die de Insteon DIN-Rail Dimmer (2452-422) DIN-Relay (2453-422)Plug-in Dimmers (2632-432 Duitsland, 2632-422 Frankrijk) en thermostaten (2732-422 en2732-432) presenteert. Binnenkort komen ookde micro-modules, plug-in relais en nog veelmeer….Insteon is een kosteneffectieve dual-bandnetwerk technologie die is geoptimaliseerd
    • Smart Homes Magazine -maart 2013  49voor management en controle van uw huis.INSTEON Netwerk Electric Home Improvementproducten kunnen op nieuwe manieren metelkaar en met mensen communiceren, omhet comfort, de veiligheid, het gemak en dewaarde van huizen te verbeteren.Voor meer informatiewww.bmbelectronics.eu.VantageVantage, leverancier van verlichtingsautoma-tisering en geïntegreerde systemen voor luxe-woningen, kondigde de Equinox 7 aan en bij-horende mobiele tablet apps voor Android eniOS. Het nieuwe wandtoestel past naadloos inde meest luxueuze interieurs en heeft een ge-bruiksvriendelijke single-layer interface voordirecte domotica-sturing. Kenmerken van hetnieuwe productengamma zijn de genormeer-de template voor snellere programmering ende on-screen editingmogelijkheden die eenverregaande personalisatie van het systeemmogelijk maken. Deze lancering maakt eeneinde met ingewikkelde schermvoorstellingenen langdurige navigatieprocedures bij hetbedienen van woningautomatisering via eenaanraakscherm.De komst van de Equinox 7 volgt op de lan-cering, in december 2012, van de Equinox4 en trekt zo de lijn door van de intuïtieveLCD toetsenborden en aanraakschermen voorwandmontage. De gelijktijdige release vanEquinox tablet apps zorgt voor een esthetischconsistente look voor alle touchscreens (iPad,iPhone, Android, enz).Equinox 7 is een vlak LCD aanraakscherm metintegrale beglazing die automatisch uit slaap-stand geactiveerd wordt door aanwezigheids-en lichtdetectie. Onmiddellijk verschijnt daneen gepersonaliseerd scenario en het schermblijft, zowel overdag als ’s nachts, perfect lees-baar dankzij automatische aanpassing aan deheersende lichtomstandigheden.breid gamma aan opties voor het ontwerpenvan hoogst gepersonaliseerde dashboards(elke Vantage integrator kan de Equinox 7configureren voor rechtstreekse toegang tot90% van alle gebruiksfuncties). Zodra eenEquinox 7 aanraakscherm is geprogrammeerd,kan de eindgebruiker het verder aan zijn per-soonlijke smaak aanpassen en elke widgetopslaan met behulp van een eenvoudige on-screen interface.Voor systeemintegrators is het specificerenvan de Equinox 7 een eenvoudige taak: hetis een LCD aanraakscherm dat de voordelencombineertvan een klas-siek full-sizeaanraak-scherm methet heden-daagse ge-bruiksgemakgebodendoor de alomgekende vin-gerbewegin-gen (flick, tap& press). Desysteeminte-grators zullen ongetwijfeld ook warm lopenvoor de merkelijk kortere programmeringduurin vergelijking met traditionele aanraakscher-men.Met twee vaste toetsen – één voor terugkeernaar de startpagina en één vrij program-meerbare – is het een ongelooflijk flexibelen gebruiksvriendelijk systeem dat in eenhandomdraai aangepast kan worden aan ver-anderlijke behoeftes, door de gebruiker zelfof door gecertificeerde Vantage integrators.In zijn hoedanigheid van Ethernet-object ge-voed via PoE kan de Equinox 7 probleemloosin elk bestaand Vantage InFusion systeemgepast worden, zonder wijzigingen aan deinfrastructuur.Op hun beurt kunnen de Equinox tablet appsals de 100% mobiele uitbreidingen van hetwandscherm beschouwd worden. De bedie-ning van het systeem blijft ongewijzigd, ofmen zich in de Master Suite of aan de anderekant van de wereld bevindt.Voor meer informatiewww.vantage-emea.comDe nieuwe Equinox 7 is uitgerust met Vanta-ges bekende bedienomgeving, volledig opbasis van grafische interfacecomponentenof ‘widgets’. Het scherm wordt initieel op demarkt gebracht met 9 voorgeprogrammeerdewidgets voor een gebruiksvriendelijke bedie-ning van de meest essentiële functies: verlich-ting, scenario’s, weer, binnenklimaat, multi-zone audio/video, huisbioscoop, camera’s enbeveiliging. In de nabije toekomst volgen nogwidgets voor energiebeheer en voor timer-functies.Deze interfaces gaan vergezeld van een uitge-
    • 50  Smart Homes Magazine - maart 2013In nauwe samenwerking met de Human TechnologyInteraction (HTI) groep van deTechnische UniversiteitEindhoven en Stichting Smart Homes, werkt het Til-burg center for Cognition and Communication (TiCC) aande huishoudelijke computerinterface van de toekomst.Deze interface bestaat uit een (virtueel) gezicht of per-soon die wordt gepresenteerd op een beeldscherm. Eendergelijk virtueel persoon wordt ook wel een EmbodiedConversational Agent (ECA) genoemd. In de toekomst zalhet mogelijk zijn om een ‘menselijk’ gesprek te voerenmet de ECA, maar voorlopig is de automatische spraak-herkenning nog niet op acceptabel niveau. Ondanksdeze technologische beperking, kunnen ECA’s inmid-dels wel diverse menselijke sociale signalen herkennen.Voorbeelden van sociale signalen zijn gezichtsexpressies(bijvoorbeeld het fronsen van wenkbrauwen, glimlachen,of wegkijken) en stemeigenschappen (toonhoogte vande stem, spraakritme en luidheid van de stem).De herkenning van sociale signalen is weliswaar eenvou-dig voor mensen, maar zeer moeilijk voor computers.Dankzij snelle ontwikkelingen in de vakgebieden So-cial Signal Processing en Affective Computing kunnencomputers de eerste stappen zetten op weg naar eenvolledige sociale interactie met mensen. De belangrijkstestap is het tot stand brengen van een sociale verbindingmet mensen. Of die tot stand komt is af te leiden uit hetaanpassingsgedrag vanmensen die geconfron-teerd worden met eenECA. Hoe meer mensenzich aanpassen aan huninteractiepartner (mensof ECA), hoe sterker zijeen sociale verbindingervaren met de ECA. Na-tuurlijk kunnen mensenook direct gevraagd worden of ze die ervaren, maar uitonderzoek blijkt dat de mate van onbewuste aanpassingeen‘eerlijkere’indicatie oplevert.In het door Agentschap NL gesubsidieerde ‘PersuasiveAgents’ project onderzoeken wij in hoeverre een so-ciale verbinding tussen ECA en mens optreedt. In eenexperimentele studie hebben we ruim 70 studentenblootgesteld aan een ECA die woorden op verschillendetoonhoogten uitsprak en daarbij verschillende emotio-nele gezichtsexpressies liet zien (zie afbeelding 1). Nahet uitspreken van een woord door de ECA, moestende studenten reageren met een geassocieerd woord.Wanneer de ECA bijvoorbeeld het woord“geld”uitsprak,zou de student kunnen reageren met het woord“rijk”. Infeite ging het ons niet om de woordassociaties, maar omde mate waarin de studenten zich onbewust aanpastenaan de ECA. Door gebruik te maken van een specialeproefopstelling waarbij de gezichten van de studen-ten werden opgenomen (zie afbeelding 2), waren wij instaat om zowel hun gezichtsexpressies als hun spraak teregistreren. Na afloop van het experiment hebben wijmet Social Signal Processing methoden vastgesteld inhoeverre de studenten zich in hun gezichtsexpressiesen stemhoogtes aanpasten aan de ECA. Uit de resultatenkwam naar voren dat er duidelijk sprake was van imitatie.Wanneer de ECA vrolijk of verbaasd keek, reageerdende studenten binnen twee seconden met een vrolijkegezichtsexpressie. Wanneer de ECA het woord uitsprakmet een relatief lage of hoge stem, pasten de studentende hoogte van hun stem hierop aan.Deze en andere experimenten geven een goede indicatievan de mate waarin de huidige generatie ECA’s in staatzijn om op een sociale verbinding te krijgen met mensen.Het doel van het gezamenlijke onderzoek van TiCC, deHTI groep en de Stichting Smart Homes is om ECA’s teontwikkelen die als volwaardig sociaal partner kunnenfunctioneren in slimme omgevingen.Wanneer de verschil-lende ruimtes van een slimme woning zijn voorzien vanbeeldschermen, kunnen onze ECA’s zich in de toekomstgaan gedragen als de vriendelijke personages in de“beto-verde schilderijen”uit de boeken en films van Harry Potter.Daarmee zal dan een sociale computer zijn gerealiseerddie kloof tussen mens en machine overbrugt.smart homes magazineRuud Mattheij, Eric Postma en Marie Postma-NilsenováTilburg center for Cognition & Communication (TiCC) Tilburg UniversityDe Sociale ComputerDe digitalisering van de leefomgeving wordt in toenemende mate zichtbaar in het dagelijks leven. Com-puters worden steeds sneller en beschikken over steeds meer sensoren. Toch is er nog een grote klooftussen de echte en de virtuele wereld die wordt gevormd door de moeizame interactie tussen mens encomputer. In vergelijking met mensen onderling, is de communicatie met een computer zeer beperkt. Eris een grote behoefte aan sociale computers.Afbeelding 1.Experimentele opstelling.Afbeelding 2.Impressie van de emoti-onele gezichtsexpressiesvan de in het experimentgebruikte ECA.
    • Smart Homes Magazine - maart 2013  51Neem een jaarabonnementvoor maar €45,-info@smarthomesmagazine.nlIn Smart Homes Magazine leest u vijf keer per jaar alles over nieuws,trends, oplossingen, praktische tips, subsidiemogelijkheden, onderzoeken,producttests en praktijkervaringen van zowel gebruikers als specialisten.Tot slot bevat dit vakmagazine rubrieken zoals vraag en antwoord, agendamet congressen, beurzen en andere relevante evenementen en adressen van leveranciers!Indien u alles wilt weten over Domotica!ABONNEMENT
    • Niko Hydro black & whiteZwarte bakstenen gevels en witgepleisterde gevels worden niet meer verstoord door schakelmateriaal incontrasterende kleuren. De nieuwe kleuren creëren rust en harmonie; de buiteninstallatie wordt één met zijnomgeving.Het design van Niko Hydro is verfijnd en robuust tegelijk. De geraffineerde vormgeving zorgt voor een subtieleaanwezigheid. Door de stevige afwerking zijn deze producten geschikt voor veeleisende en vochtige omgevingen.www.niko.nlPA-371-03